Interpelacja nr 9272
Interpelacja w sprawie zwiększenia liczby programów profilaktyki zdrowotnej wśród mężczyzn oraz potrzeby intensyfikacji działań edukacyjnych i kampanii społecznych
Zgłaszający:
•
Adresat:
Zdrowie i Lecznictwo (100%)
Edukacja i Szkolnictwo (84%)
Infrastruktura i Transport (30%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie zwiększenia liczby programów profilaktyki zdrowotnej wśród mężczyzn oraz potrzeby intensyfikacji działań edukacyjnych i kampanii społecznych
Interpelacja nr 9272
do ministra zdrowia
w sprawie zwiększenia liczby programów profilaktyki zdrowotnej wśród mężczyzn oraz potrzeby intensyfikacji działań edukacyjnych i kampanii społecznych
Zgłaszający: Łukasz Horbatowski
Data wpływu: 14-04-2025
Szanowna Pani Minister,
zwracam uwagę na pilną potrzebę rozszerzenia działań profilaktycznych i edukacyjnych w obszarze zdrowia mężczyzn. W Polsce mężczyźni żyją średnio o 7 lat krócej niż kobiety – według danych Głównego Urzędu Statystycznego w 2023 r. przeciętna długość życia mężczyzn w Polsce wyniosła 74,7 roku, natomiast kobiet 82 lata.
Do najczęstszych nowotworów złośliwych u mężczyzn należą: rak prostaty, rak płuca i rak jelita grubego. Typowo „męskie” nowotwory, takie jak rak jąder czy prącia, dotykają również młodszych mężczyzn – np. rak jąder najczęściej występuje w wieku 20–39 lat. Choć wczesne wykrycie daje wysokie szanse wyleczenia (w przypadku raka jądra nawet do 95%), mężczyźni znacznie rzadziej niż kobiety zgłaszają się na badania lub stosują się do zaleceń profilaktycznych.
Jednym z powodów może być brak systemowego podejścia do edukacji zdrowotnej mężczyzn – większość działań profilaktycznych i kampanii społecznych kierowanych jest do kobiet. Mężczyźni często są pomijani w działaniach informacyjnych, nie czują się adresatami istniejących programów, a temat zdrowia nadal bywa w tej grupie społecznej tabuizowany.
Program „Profilaktyka 40 Plus” to krok w dobrym kierunku, jednak dotyczy wyłącznie osób po 40. roku życia, podczas gdy wiele problemów zdrowotnych u mężczyzn pojawia się wcześniej. Dodatkowo, mimo że zawiera badanie PSA i morfologię, brak mu szerszej kampanii informacyjnej, która zachęciłaby mężczyzn do udziału.
W związku z powyższym wnoszę o rozważenie:
utworzenia ogólnopolskiej kampanii społecznej dotyczącej zdrowia mężczyzn – w tym nowotworów prostaty, jąder, płuc – z udziałem autorytetów, sportowców i osób publicznych;
rozszerzenia programu „Profilaktyka 40 Plus” o elementy edukacyjne, również dla mężczyzn przed 40. rokiem życia;
włączenia edukacji nt. zdrowia mężczyzn do szkół i uczelni, w tym nauki samobadania jąder i zasad profilaktyki;
zwiększenia dostępu do bezpłatnych badań przesiewowych oraz promowania profilaktyki w miejscu pracy we współpracy z pracodawcami.
W związku z powyższym proszę o odpowiedź na pytania:
Czy Ministerstwo Zdrowia planuje stworzenie ogólnopolskiej kampanii informacyjnej i profilaktycznej dotyczącej zdrowia mężczyzn (analogicznie do kampanii kierowanych do kobiet, np. związanych z profilaktyką raka piersi)?
Czy rozważane jest poszerzenie programu „Profilaktyka 40 Plus” o komponent informacyjny oraz działania dla młodszych mężczyzn?
Jakie konkretne działania planowane są w zakresie edukacji zdrowotnej mężczyzn w systemie oświaty i ochrony zdrowia? Jakie działania zamierza podjąć ministerstwo w celu zwiększenia świadomości zdrowotnej mężczyzn?
Czy ministerstwo rozważa powołanie zespołu/pełnomocnika ds. zdrowia mężczyzn lub włączenie tego tematu do strategii zdrowia publicznego?
Pomimo istniejących programów profilaktycznych, wciąż brakuje działań skoncentrowanych na edukacji i aktywizacji mężczyzn w zakresie dbałości o zdrowie. W przestrzeni publicznej i medialnej brakuje wystarczającej liczby kampanii społecznych, które w sposób atrakcyjny i zrozumiały docierałyby do mężczyzn w różnym wieku. Niezwykle ważne jest, by działania te nie tylko informowały, ale również motywowały do regularnych badań i zmiany stylu życia.
Z wyrazami szacunku
Łukasz Horbatowski
Poseł na Sejm RP
Interpelacja nr 9272
do ministra zdrowia
w sprawie zwiększenia liczby programów profilaktyki zdrowotnej wśród mężczyzn oraz potrzeby intensyfikacji działań edukacyjnych i kampanii społecznych
Zgłaszający: Łukasz Horbatowski
Data wpływu: 14-04-2025
Szanowna Pani Minister,
zwracam uwagę na pilną potrzebę rozszerzenia działań profilaktycznych i edukacyjnych w obszarze zdrowia mężczyzn. W Polsce mężczyźni żyją średnio o 7 lat krócej niż kobiety – według danych Głównego Urzędu Statystycznego w 2023 r. przeciętna długość życia mężczyzn w Polsce wyniosła 74,7 roku, natomiast kobiet 82 lata.
Do najczęstszych nowotworów złośliwych u mężczyzn należą: rak prostaty, rak płuca i rak jelita grubego. Typowo „męskie” nowotwory, takie jak rak jąder czy prącia, dotykają również młodszych mężczyzn – np. rak jąder najczęściej występuje w wieku 20–39 lat. Choć wczesne wykrycie daje wysokie szanse wyleczenia (w przypadku raka jądra nawet do 95%), mężczyźni znacznie rzadziej niż kobiety zgłaszają się na badania lub stosują się do zaleceń profilaktycznych.
Jednym z powodów może być brak systemowego podejścia do edukacji zdrowotnej mężczyzn – większość działań profilaktycznych i kampanii społecznych kierowanych jest do kobiet. Mężczyźni często są pomijani w działaniach informacyjnych, nie czują się adresatami istniejących programów, a temat zdrowia nadal bywa w tej grupie społecznej tabuizowany.
Program „Profilaktyka 40 Plus” to krok w dobrym kierunku, jednak dotyczy wyłącznie osób po 40. roku życia, podczas gdy wiele problemów zdrowotnych u mężczyzn pojawia się wcześniej. Dodatkowo, mimo że zawiera badanie PSA i morfologię, brak mu szerszej kampanii informacyjnej, która zachęciłaby mężczyzn do udziału.
W związku z powyższym wnoszę o rozważenie:
utworzenia ogólnopolskiej kampanii społecznej dotyczącej zdrowia mężczyzn – w tym nowotworów prostaty, jąder, płuc – z udziałem autorytetów, sportowców i osób publicznych;
rozszerzenia programu „Profilaktyka 40 Plus” o elementy edukacyjne, również dla mężczyzn przed 40. rokiem życia;
włączenia edukacji nt. zdrowia mężczyzn do szkół i uczelni, w tym nauki samobadania jąder i zasad profilaktyki;
zwiększenia dostępu do bezpłatnych badań przesiewowych oraz promowania profilaktyki w miejscu pracy we współpracy z pracodawcami.
W związku z powyższym proszę o odpowiedź na pytania:
Czy Ministerstwo Zdrowia planuje stworzenie ogólnopolskiej kampanii informacyjnej i profilaktycznej dotyczącej zdrowia mężczyzn (analogicznie do kampanii kierowanych do kobiet, np. związanych z profilaktyką raka piersi)?
Czy rozważane jest poszerzenie programu „Profilaktyka 40 Plus” o komponent informacyjny oraz działania dla młodszych mężczyzn?
Jakie konkretne działania planowane są w zakresie edukacji zdrowotnej mężczyzn w systemie oświaty i ochrony zdrowia? Jakie działania zamierza podjąć ministerstwo w celu zwiększenia świadomości zdrowotnej mężczyzn?
Czy ministerstwo rozważa powołanie zespołu/pełnomocnika ds. zdrowia mężczyzn lub włączenie tego tematu do strategii zdrowia publicznego?
Pomimo istniejących programów profilaktycznych, wciąż brakuje działań skoncentrowanych na edukacji i aktywizacji mężczyzn w zakresie dbałości o zdrowie. W przestrzeni publicznej i medialnej brakuje wystarczającej liczby kampanii społecznych, które w sposób atrakcyjny i zrozumiały docierałyby do mężczyzn w różnym wieku. Niezwykle ważne jest, by działania te nie tylko informowały, ale również motywowały do regularnych badań i zmiany stylu życia.
Z wyrazami szacunku
Łukasz Horbatowski
Poseł na Sejm RP
Odpowiedź urzędowa
Sekretarz stanu Wojciech Konieczny
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Bardzo konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
5%
Konkretność
95%
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
Twarde liczby / kwoty
3 kwot, 4 %
Precyzyjne daty
5
Odpowiedź na punkty
✓ Tak (Ad 1, Pkt...)
Gęstość faktów
3 / 1k zn.
- Zawiera 3 wskazania konkretnych kwot finansowych
- Podaje wskaźniki procentowe (4)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (5)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
19221 znaków
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
ZPN.050.8.2025
Warszawa, 18 maja 2025
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację poselską nr 9272, złożoną przez Pana Posła Łukasza
Horbatowskiego, w sprawie zwiększenia liczby programów profilaktyki zdrowotnej wśród
mężczyzn oraz potrzeby intensyfikacji działań edukacyjnych i kampanii społecznych,
uprzejmie proszę o przyjęcie poniższych informacji.
Profilaktyka to podejmowanie działań, skierowanych do różnych grup, we współpracy z
różnymi środowiskami i instytucjami, które mają na celu zapobieganie pojawieniu się lub
rozwojowi zaburzeń, chorób lub innych niekorzystnych zjawisk społecznych. Profilaktyka
odgrywa kluczową rolę w utrzymaniu dobrego stanu zdrowia społeczeństwa. Zajmuje się
działaniami, które służą zapobieganiu wystąpienia choroby, redukują czynniki ryzyka jej
wystąpienia, hamują jej postęp i łagodzą skutki jej wystąpienia.
Większość działań prowadzonych przez Ministerstwo Zdrowia jest skierowana do ogółu
populacji. Dzięki temu każdy obywatel ma dostęp do niezbędnych usług medycznych i
programów profilaktycznych, które mają na celu poprawę zdrowia publicznego. Warto
również podkreślić, że ministerstwo stale pracuje nad ulepszaniem tych działań, aby jeszcze
lepiej odpowiadały na potrzeby społeczeństwa.
Profilaktyka, będąc fundamentem działań prozdrowotnych jest ściśle powiązana z
Narodowym Programem Zdrowia1, który w sposób strategiczny koordynuje i wspiera
działania na poziomie krajowym. Narodowy Program Zdrowia stanowi realizację
1 Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 marca 2021 r. w sprawie Narodowego Programu Zdrowia na lata
2021-2025 (Dz. U. poz. 642)
-- 1 of 8 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
2
upoważnienia zawartego w art. 9 ustawy o zdrowiu publicznym2. NPZ jest dokumentem
strategicznym dla zdrowia publicznego, a więc podstawą działań w tym zakresie. Celem
strategicznym Narodowego Programu Zdrowia na lata 2021–2025 jest zwiększenie liczby
lat przeżytych w zdrowiu oraz zmniejszenie społecznych nierówności w zdrowiu.
Cele operacyjne obejmują:
1. Profilaktykę nadwagi i otyłości;
2. Profilaktykę uzależnień;
3. Promocję zdrowia psychicznego;
4. Zdrowie środowiskowe i choroby zakaźne;
5. Wyzwania demograficzne.
Ministerstwo organizuje i promuje działania profilaktyczne adresowane do obu płci.
W marcu organizowaliśmy „Tydzień Zdrowia Kobiet”, ale listopad był poświęcony tematyce
nowotworów, na które chorują mężczyźni. Podkreślamy działania Ministerstwa na rzecz
mężczyzn w listopadzie, bo to miesiąc tzw. męskiej profilaktyki, ale też przez cały rok w
naszych akcjach, kampaniach podejmujemy tematy dotyczące zdrowia mężczyzn.
Od początku tego roku Ministerstwo realizuje kampanie dotyczące profilaktyki zdrowotnej
adresowane do mężczyzn. W kwietniu została wprowadzona kampania edukacyjna w TVP
dotyczącą bezpłatnych szczepień przeciw HPV dla dziewcząt i chłopców w wieku 9-14 lat.
Kolejna kampania u szeroko zasięgowego publicznego nadawcy skierowana była tylko do
mężczyzn, a dotyczyła szkodliwości palenia tytoniu. Dwie następne kampanie dotyczące
szkodliwości spożywania alkoholu i promowania aktywności fizycznej adresowane były do
obu płci. W czerwcu Ministerstwo Zdrowia będzie kontynuowało kampanie dotyczącą
szkodliwości palenia tytoniu, których odbiorcami są mężczyźni oraz będzie namawiało
mężczyzn do regularnych badań profilaktycznych. Od marca Ministerstwo realizuje także
cykl edukacyjnych audycji telewizyjnych, w których mówimy o ryzykach sprzyjających
chorobom układu sercowo-naczyniowego i o sposobach przeciwdziałania nim np. 10 dla
serca. Głównymi adresatami tych audycji są mężczyźni, bo jak wynika ze sprawozdania za
2022 r. z realizacji Narodowego Programu Chorób Układu Krążenia na lata 2022-20323,
czynniki ryzyka odpowiadają za 47% zgonów w Polsce oraz za utratę 35,8% lat przeżytych
w zdrowiu w tym 43,0% przez mężczyzn i 27,1% przez kobiety. O znaczeniu profilaktyki
pierwotnej i wtórej kierowanej do mężczyzn Ministerstwo Zdrowia będzie przekonywało w
programach śniadaniowych wszystkich szeroko zasięgowych stacjach telewizyjnych TVP,
2 Ustawa z dnia 11 września 2015 r. o zdrowiu publicznym (Dz. U. z 2024 r. poz. 1670)
3 Narodowy Program Chorób Układu Krążenia na lata 2022-2032 sprawozdanie 2022 r.,
lipiec 2023.
-- 2 of 8 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
3
TVN i Telewizji Polsat. Kampanie edukacyjne będziemy emitowali też w stacjach radiowych.
Ministerstwo planuję również promowanie profilaktyki pierwotnej i wtórnej podczas
działań eventowych.
W ubiegłym roku przykładem działań na rzecz męskiej profilaktyki był „Bieg dla jaj.
Wspieraj z nami profilaktykę i leczenie męskich nowotworów”, który został zorganizowany
w Bydgoszczy. W miasteczku biegowym na stoisku Ministerstwa prowadziliśmy instruktaż
samobadania jąder, bezpłatne badania profilaktyczne, a lekarze i eksperci odpowiadali na
pytania dotyczące męskich nowotworów. W ten sposób budowaliśmy świadomości
znaczenia profilaktyki wśród mężczyzn i popularyzowaliśmy wiedzę o raku jąder i prostaty.
Cały listopad w ub. roku z inicjatywy Ministerstwa powstało kilkadziesiąt audycji w TVP i
TVN, stacjach radiowych i artykułów w portalach internetowych o profilaktyce
nowotworowej dla chłopców i mężczyzn. Mówiliśmy w nich o szczepieniach HPV, raku płuc,
prostaty, jąder i jelita grubego. W trosce o zdrowie mężczyzn prowadziliśmy szereg akcji
dotyczących profilaktyki chorób układu krążenia, walki z piciem alkoholu i paleniem
tytoniu. Te działania prowadzone były w różnych mediach.
Zdrowie Polaków obu płci, tak jak wskazują to dokumenty strategiczne, jest dla nas równie
ważne. Planując działania Ministerstwa uwzględniamy jedynie różnice dotyczące
zachorowalności na różne choroby charakterystyczne dla konkretnej płci. Staramy się
także, różnicować sposoby docierania do kobiet i mężczyzn, aby jak największą grupę
Polaków przekonać do zdrowego stylu życia i regularnych badań profilaktycznych.
Z dniem 5 maja 2025 r. do podstawowej opieki zdrowotnej weszło nowe świadczenie opieki
zdrowotnej pn. Moje zdrowie bilans zdrowia osoby dorosłej, z uwagi na kończący się
program pilotażowy Profilaktyka 40 PLUS, który był wielokrotnie przedłużany. Odstąpiono
od kolejnego przedłużenia pilotażu m.in. z uwagi na potrzebę wprowadzenia badań
wykonywanych w celach profilaktycznych do wykazu świadczeń gwarantowanych oraz
uzupełnienie tego typu interwencji o konsultację z personelem medycznym oraz
kompleksowe podejście do oceny stanu zdrowia (czego zabrakło w Profilaktyka 40 PLUS).
W związku z tym, że obserwuje się obniżanie granicy wieku zachorowań na najczęstsze
choroby cywilizacyjne, przy jednoczesnym braku objęcia badaniami profilaktycznymi
młodszej dorosłej populacji, Program Moje zdrowie obejmuje większą niż dotychczasowy
program populację – od 20 r.ż. bez górnej granicy wieku. Program Moje zdrowie w
większym stopniu umożliwi personelowi podstawowej opieki zdrowotnej koordynację
działań profilaktycznych realizowanych na rzecz pacjentów.
Bilans zdrowia wykonuje się nie częściej niż raz na 5 lat u pacjentów w wieku 20 – 49 lat, lub
raz na 3 lata u pacjentów w wieku 50 lat i więcej. W ramach świadczenia pacjent
-- 3 of 8 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
4
wypełnienia ankietę na temat swojej sytuacji zdrowotnej, następnie otrzymuje zlecenie na
badania laboratoryjne obejmujące badania przesiewowe w kierunku m.in. chorób sercowo-
naczyniowych, cukrzycy, chorób nerek. Zakres podstawowy badań laboratoryjnych
wykonywany jest u wszystkich. Zakres rozszerzony badań laboratoryjnych zależy od wieku,
płci (m.in. badanie PSA u mężczyzn powyżej 50 r.ż.) i odpowiedzi z Kwestionariusza bilansu
zdrowia osoby dorosłej (KBZOD). Po wykonaniu badań personel placówki POZ ustali
termin wizyty podsumowującej w ramach której zostaną omówione wyniki badań oraz
zidentyfikowane czynniki ryzyka rozwoju chorób, ogólne zalecenia dotyczące zdrowego
stylu życia, diety i aktywności fizycznej oraz badań profilaktycznych. Wizyta
podsumowująca będzie połączona z przygotowaniem Indywidualnego Planu Zdrowotnego
(IPZ). W IPZ zawiera się konkretne zalecenia dotyczące działań profilaktycznych
wykonanie badań w ramach przesiewowych dostosowanych do wieku i płci, wykonania
szczepień ochronnych zgodnie z indywidulanym kalendarzem szczepień. Istotnym
elementem są porady dostosowane do indywidualnych potrzeb pacjenta.
Bilans zdrowia pozwoli kompleksowo ocenić stan zdrowia i wdrożyć odpowiednie
interwencje prozdrowotne. Zakłada się, że wprowadzane świadczenie pozytywnie wpłynie
na dostęp badań z uwagi na charakter i powszechną dostępność do podstawowej opieki
zdrowotnej.
Od 2020 r. w Ministerstwie Zdrowia prowadzone są działania w ramach Narodowej
Strategii Onkologicznej (NSO), która jest strategicznym, kompleksowym programem,
wytyczającym kierunki rozwoju w obszarze onkologii w Polsce, przewidzianym na lata
2020-2030. Główne cele Strategii to m.in. obniżenie zachorowalności na choroby
nowotworowe, poprawa skuteczności i jakości ich leczenia oraz rozwój systemu opieki
zdrowotnej w obszarze onkologii.
W ramach NSO zaplanowano realizację szeregu zadań, przyporządkowanych do pięciu
głównych obszarów inwestycji w: kadry medyczne, edukację, pacjenta, naukę i innowacje
oraz system opieki onkologicznej.
Realizacja założeń przyjętych w Strategii jest istotna, ponieważ wyraża troskę o pacjentów
onkologicznych, pomaga wzmocnić poczucie odpowiedzialności w społeczeństwie za
zdrowie, by zapobiegać chorobom oraz wspiera kształtowanie efektywnego systemu
ochrony zdrowia w Polsce.
Założenia NSO odnoszą się do ogółu społeczeństwa jak również do zróżnicowanych grup
docelowych, w tym również mężczyzn.
Ministerstwo Zdrowia wraz z innymi resortami, ekspertami oraz środowiskami pacjenckimi
nieustannie pracuje nad poprawą sytuacji polskich pacjentów onkologicznych. Przy
-- 4 of 8 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
5
Ministrze Zdrowia funkcjonuje również Krajowa Rada Onkologiczna, która jest organem
opiniodawczo – doradczym. Dotychczas, opracowano wiele narzędzi i rozwiązań, które
mają służyć poprawie skuteczności profilaktyki, leczenia i zapewnieniu wysokiego poziomu
jakości życia pacjentów.
Ministerstwo Zdrowia realizuje kampanię informacyjno-edukacyjną „Planuję Długie Życie”,
polegającą na publikacji w prasie, radio, telewizji, Internecie i przestrzeni publicznej
materiałów edukacyjno-promocyjnych dotyczących profilaktyki nowotworów złośliwych.
Działania te, skierowane do ogółu społeczeństwa, ukierunkowane są na poprawę
świadomości, w szczególności w zakresie wpływu stylu życia i postaw zdrowotnych na
rozwój chorób nowotworowych, a także korzyści wynikających z uczestnictwa w badaniach
przesiewowych. Treści kampanii obejmują głównie tematy związane z rakiem płuca, jelita
grubego, skóry, prostaty, piersi, szyjki macicy, a także z szeroko pojęta profilaktyką
pierwotną i wtórną nowotworów złośliwych.
W najbliższym czasie, planowane jest uruchomienie Narodowego Portalu Onkologicznego,
który stanowić będzie narzędzie wsparcia dla pacjentów chorych na nowotwory oraz ich
bliskich w poszukiwaniu rzetelnych, wiarygodnych i aktualnych informacji w zakresie
onkologii. Jego treści skierowane będą także do ogółu społeczeństwa zainteresowanego
tematyką związaną z nowotworami. Na portalu znajdą się także informacje dotyczące tzw.
nowotworów męskich, w tym raka gruczołu krokowego.
Dążąc do zapewnienia większej dostępności oraz poprawy warunków udzielania świadczeń
opieki zdrowotnej, a także do utrzymania właściwego dostępu do najnowszych osiągnięć
technicznych i technologicznych w zakresie leczenia chorób nowotworowych, w ramach
NSO, corocznie dofinansowywana jest wymiana wyeksploatowanego oraz zakup nowego
sprzętu do diagnostyki i leczenia nowotworów złośliwych. Dotychczas, w ramach NSO
sfinansowano zakup m.in. akceleratorów, systemów planowania leczenia
radioterapeutycznego, aparatów HDR do brachyterapii, aparatów PET, sprzętu do
diagnostyki i leczenia raka płuca dla klinik i oddziałów torakochirurgii i pneumonologii,
cystoskopów giętkich do diagnostyki nowotworów pęcherza moczowego. W latach 2020-
2024, tylko ze środków NSO, przeznaczono około 1,42 mld zł na zakup sprzętu do
diagnostyki i leczenia nowotworów.
W trosce o zapewnienie najwyższej skuteczności i dostępności leczenia, sukcesywnie
rozszerzany jest wykaz leków refundowanych w terapiach onkologicznych. Ostatnie lata
stanowiły przełom w liczbie nowych terapii obejmowanych refundacją. Ministerstwo
Zdrowia nieustająco rozwija listę leków refundowanych, a każde obwieszczenie przynosi
dobre wiadomości dla pacjentów oczekujących na refundację produktów w schorzeniu, na
które cierpią. W 2024 r. refundacją objęto 35 nowych cząsteczko-wskazań onkologicznych.
-- 5 of 8 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
6
NSO precyzuje także działania, służące wzmocnieniu profilaktyki wtórnej skoncentrowanej
na wczesne wykrywanie nowotworów złośliwych. Część z zaplanowanych działań
związanych jest z nowotworami, które stanowią jedną z głównych onkologicznych przyczyn
zachorowań i zgonów wśród mężczyzn: rak płuca, rak jelita grubego, rak gruczołu
krokowego.
W ramach NSO, od 2021 r. realizowany jest Program badań w kierunku wykrywania raka
płuca. Jego celem jest zwiększenie odsetka raka płuca wykrywanego we wczesnych
stadiach zaawansowania, zwiększenie odsetka wyleczeń (5-letnich przeżyć), obniżenie
umieralności na raka płuca, a także obniżenie kosztów leczenia raka w skali kraju, dzięki
leczeniu zmian chorobowych wykrywanych we wczesnych stadiach zaawansowania.
Program polega na wykonywaniu badań niskodawkowej tomografii komputerowej w
populacji osób wysokiego ryzyka zachorowania na raka płuca. Do badań kwalifikowane są
osoby, które zostaną zidentyfikowane przez lekarzy ośrodka przesiewowego lub lekarzy
POZ i spełniają kryteria włączenia do programu. Program finansowany jest z tzw. budżetu
NSO.
Dodatkowo, w ramach Strategii, planowane jest wprowadzenie w 2025 r. finansowanego ze
środków publicznych (NFZ) programu badań przesiewowych, w grupach wysokiego ryzyka
w kierunku wykrywania nowotworów płuca. W momencie, gdy program zostanie włączony
do koszyka świadczeń gwarantowanych, jego realizacja w ramach budżetu NSO zostanie
wygaszona.
Realizując cele NSO, planowane jest podjęcie prac nad wprowadzeniem testu FIT do
Programu profilaktyki raka jelita grubego. Dotychczas, dla osób, u których występował
czynnik ryzyka raka jelita grubego, zapewniono możliwość wykonania badania krwi
utajonej w kale metodą immunochemiczną (iFOBT) w ramach programu Profilaktyka 40
PLUS. Warto wskazać, że w ramach planowanego do wdrożenia świadczenia „Moje zdrowie
– bilans zdrowia osoby dorosłej” osoby powyżej 50 roku życia także będą mogły wykonać
test na krew utajoną w kale metodą immunochemiczną.
Dodatkowo, NSO przewiduje wprowadzenie w 2028 r. finansowanego ze środków
publicznych (NFZ) programu badań przesiewowych, w grupach wysokiego ryzyka
w kierunku wykrywania nowotworów gruczołu krokowego.
Istotną zmianą dla systemu opieki zdrowotnej w obszarze onkologii jest wprowadzona
w 2023 r. Krajowa Sieć Onkologiczna (KSO). To nowy model organizacji i zarządzania
opieką onkologiczną, którego celem jest zapewnienie każdemu pacjentowi, niezależnie od
miejsca zamieszkania, kompleksowej opieki opartej o jednakowe standardy i wysoką jakość.
-- 6 of 8 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
7
Strukturę KSO tworzą Specjalistyczne Ośrodki Leczenia Onkologicznego (SOLO) na trzech
poziomach: najbardziej skomplikowane świadczenia medyczne są realizowane na
najwyższym wysokospecjalistycznym poziomie – w SOLO III, złożone – w SOLO II,
a podstawowe – w SOLO I.
W lipcu 2024 r. dokonano kwalifikacji podmiotów na poszczególne poziomy KSO. Zgodnie
z wykazem (wg stanu na dzień 16.01.2025 r.) do KSO zakwalifikowanych jest 279 SOLO,
w tym:
SOLO I poziomu – 178 szpitali,
SOLO II poziomu – 74 szpitale,
SOLO III poziomu – 27 szpitali,
oraz 3 621 Ośrodków Kooperacyjnych.
Oczekiwane efekty wdrożenia KSO mające na celu poprawę organizacji i jakości opieki
onkologicznej w Polsce:
poprawa bezpieczeństwa i jakości leczenia onkologicznego, poprawa satysfakcji
pacjenta oraz optymalizacja kosztowa opieki onkologicznej;
zapewnienie ciągłości opieki onkologicznej - od diagnostyki przez leczenie, a następnie
przez rehabilitację, opiekę specjalistyczną i podstawową opiekę zdrowotną;
koordynacja opieki onkologicznej - każdy ośrodek zakwalifikowany do KSO wyznaczył
koordynatora opieki onkologicznej. To koordynatorzy odpowiadają za ciągłość opieki
i mają pomóc pacjentom przejść przez wszystkie etapy diagnostyki i leczenia, ale także
skoordynować późniejszą rehabilitację czy opiekę kontrolną. W 2024 r. rozpoczęto
proces szkoleń dla koordynatorów opieki onkologicznej. Celem szkoleń jest
ujednolicenie i ugruntowanie wiedzy na temat funkcjonowania systemu opieki
zdrowotnej oraz podniesienie kompetencji w zakresie sprawowania opieki nad
pacjentem onkologicznym;
standaryzacja opieki onkologicznej – poprawa jakości diagnostyki i leczenia
onkologicznego poprzez wprowadzenie „ścieżek pacjenta” dla najważniejszych
nowotworów. W ramach standaryzacji opieki nad pacjentami onkologicznymi, w
drodze obwieszczeń Ministra Zdrowia, wprowadzono tzw. ścieżki pacjenta dla 18
najważniejszych grup nowotworów złośliwych, w tym m.in.: gruczołu krokowego,
pęcherza moczowego. Standardy te obligują wszystkie podmioty zakwalifikowane do
KSO do zapewnienia pacjentom takiego samego procesu opieki medycznej, zgodnego
z aktualnymi i najlepszymi standardami europejskimi;
-- 7 of 8 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
8
wzmocnienie infrastruktury kluczowych ośrodków onkologicznych w ramach KSO –
w 2024 r. uruchomiono program wsparcia dla szpitali zakwalifikowanych do KSO,
finansowany z Krajowego Planu Odbudowy i Zwiększania Odporności. W dniu
10 marca br. ogłoszono wyniki konkursu, na podstawie których rekomendowane do
objęcia wsparciem zostały przedsięwzięcia wskazane przez 102 szpitale
zakwalifikowane do KSO na łączną kwotę 5,2 mld zł - na budowę, przebudowę,
modernizację oraz doposażenie infrastruktury leczniczej świadczącej usługi w zakresie
onkologii.
Ministerstwo Zdrowia jest świadome różnorodnych potrzeb zdrowotnych społeczeństwa i
stara się na nie odpowiadać poprzez szeroki zakres działań. Obecnie nie ma konkretnych
planów dotyczących powołania zespołu ds. zdrowia mężczyzn, ministerstwo nieustannie
pracuje nad dostosowywaniem swoich strategii do zmieniających się potrzeb zdrowotnych.
Z wyrazami szacunku
z upoważnienia Ministra Zdrowia
Wojciech Konieczny
Sekretarz Stanu
/dokument podpisany elektronicznie/
-- 8 of 8 --
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
ZPN.050.8.2025
Warszawa, 18 maja 2025
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację poselską nr 9272, złożoną przez Pana Posła Łukasza
Horbatowskiego, w sprawie zwiększenia liczby programów profilaktyki zdrowotnej wśród
mężczyzn oraz potrzeby intensyfikacji działań edukacyjnych i kampanii społecznych,
uprzejmie proszę o przyjęcie poniższych informacji.
Profilaktyka to podejmowanie działań, skierowanych do różnych grup, we współpracy z
różnymi środowiskami i instytucjami, które mają na celu zapobieganie pojawieniu się lub
rozwojowi zaburzeń, chorób lub innych niekorzystnych zjawisk społecznych. Profilaktyka
odgrywa kluczową rolę w utrzymaniu dobrego stanu zdrowia społeczeństwa. Zajmuje się
działaniami, które służą zapobieganiu wystąpienia choroby, redukują czynniki ryzyka jej
wystąpienia, hamują jej postęp i łagodzą skutki jej wystąpienia.
Większość działań prowadzonych przez Ministerstwo Zdrowia jest skierowana do ogółu
populacji. Dzięki temu każdy obywatel ma dostęp do niezbędnych usług medycznych i
programów profilaktycznych, które mają na celu poprawę zdrowia publicznego. Warto
również podkreślić, że ministerstwo stale pracuje nad ulepszaniem tych działań, aby jeszcze
lepiej odpowiadały na potrzeby społeczeństwa.
Profilaktyka, będąc fundamentem działań prozdrowotnych jest ściśle powiązana z
Narodowym Programem Zdrowia1, który w sposób strategiczny koordynuje i wspiera
działania na poziomie krajowym. Narodowy Program Zdrowia stanowi realizację
1 Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 marca 2021 r. w sprawie Narodowego Programu Zdrowia na lata
2021-2025 (Dz. U. poz. 642)
-- 1 of 8 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
2
upoważnienia zawartego w art. 9 ustawy o zdrowiu publicznym2. NPZ jest dokumentem
strategicznym dla zdrowia publicznego, a więc podstawą działań w tym zakresie. Celem
strategicznym Narodowego Programu Zdrowia na lata 2021–2025 jest zwiększenie liczby
lat przeżytych w zdrowiu oraz zmniejszenie społecznych nierówności w zdrowiu.
Cele operacyjne obejmują:
1. Profilaktykę nadwagi i otyłości;
2. Profilaktykę uzależnień;
3. Promocję zdrowia psychicznego;
4. Zdrowie środowiskowe i choroby zakaźne;
5. Wyzwania demograficzne.
Ministerstwo organizuje i promuje działania profilaktyczne adresowane do obu płci.
W marcu organizowaliśmy „Tydzień Zdrowia Kobiet”, ale listopad był poświęcony tematyce
nowotworów, na które chorują mężczyźni. Podkreślamy działania Ministerstwa na rzecz
mężczyzn w listopadzie, bo to miesiąc tzw. męskiej profilaktyki, ale też przez cały rok w
naszych akcjach, kampaniach podejmujemy tematy dotyczące zdrowia mężczyzn.
Od początku tego roku Ministerstwo realizuje kampanie dotyczące profilaktyki zdrowotnej
adresowane do mężczyzn. W kwietniu została wprowadzona kampania edukacyjna w TVP
dotyczącą bezpłatnych szczepień przeciw HPV dla dziewcząt i chłopców w wieku 9-14 lat.
Kolejna kampania u szeroko zasięgowego publicznego nadawcy skierowana była tylko do
mężczyzn, a dotyczyła szkodliwości palenia tytoniu. Dwie następne kampanie dotyczące
szkodliwości spożywania alkoholu i promowania aktywności fizycznej adresowane były do
obu płci. W czerwcu Ministerstwo Zdrowia będzie kontynuowało kampanie dotyczącą
szkodliwości palenia tytoniu, których odbiorcami są mężczyźni oraz będzie namawiało
mężczyzn do regularnych badań profilaktycznych. Od marca Ministerstwo realizuje także
cykl edukacyjnych audycji telewizyjnych, w których mówimy o ryzykach sprzyjających
chorobom układu sercowo-naczyniowego i o sposobach przeciwdziałania nim np. 10 dla
serca. Głównymi adresatami tych audycji są mężczyźni, bo jak wynika ze sprawozdania za
2022 r. z realizacji Narodowego Programu Chorób Układu Krążenia na lata 2022-20323,
czynniki ryzyka odpowiadają za 47% zgonów w Polsce oraz za utratę 35,8% lat przeżytych
w zdrowiu w tym 43,0% przez mężczyzn i 27,1% przez kobiety. O znaczeniu profilaktyki
pierwotnej i wtórej kierowanej do mężczyzn Ministerstwo Zdrowia będzie przekonywało w
programach śniadaniowych wszystkich szeroko zasięgowych stacjach telewizyjnych TVP,
2 Ustawa z dnia 11 września 2015 r. o zdrowiu publicznym (Dz. U. z 2024 r. poz. 1670)
3 Narodowy Program Chorób Układu Krążenia na lata 2022-2032 sprawozdanie 2022 r.,
lipiec 2023.
-- 2 of 8 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
3
TVN i Telewizji Polsat. Kampanie edukacyjne będziemy emitowali też w stacjach radiowych.
Ministerstwo planuję również promowanie profilaktyki pierwotnej i wtórnej podczas
działań eventowych.
W ubiegłym roku przykładem działań na rzecz męskiej profilaktyki był „Bieg dla jaj.
Wspieraj z nami profilaktykę i leczenie męskich nowotworów”, który został zorganizowany
w Bydgoszczy. W miasteczku biegowym na stoisku Ministerstwa prowadziliśmy instruktaż
samobadania jąder, bezpłatne badania profilaktyczne, a lekarze i eksperci odpowiadali na
pytania dotyczące męskich nowotworów. W ten sposób budowaliśmy świadomości
znaczenia profilaktyki wśród mężczyzn i popularyzowaliśmy wiedzę o raku jąder i prostaty.
Cały listopad w ub. roku z inicjatywy Ministerstwa powstało kilkadziesiąt audycji w TVP i
TVN, stacjach radiowych i artykułów w portalach internetowych o profilaktyce
nowotworowej dla chłopców i mężczyzn. Mówiliśmy w nich o szczepieniach HPV, raku płuc,
prostaty, jąder i jelita grubego. W trosce o zdrowie mężczyzn prowadziliśmy szereg akcji
dotyczących profilaktyki chorób układu krążenia, walki z piciem alkoholu i paleniem
tytoniu. Te działania prowadzone były w różnych mediach.
Zdrowie Polaków obu płci, tak jak wskazują to dokumenty strategiczne, jest dla nas równie
ważne. Planując działania Ministerstwa uwzględniamy jedynie różnice dotyczące
zachorowalności na różne choroby charakterystyczne dla konkretnej płci. Staramy się
także, różnicować sposoby docierania do kobiet i mężczyzn, aby jak największą grupę
Polaków przekonać do zdrowego stylu życia i regularnych badań profilaktycznych.
Z dniem 5 maja 2025 r. do podstawowej opieki zdrowotnej weszło nowe świadczenie opieki
zdrowotnej pn. Moje zdrowie bilans zdrowia osoby dorosłej, z uwagi na kończący się
program pilotażowy Profilaktyka 40 PLUS, który był wielokrotnie przedłużany. Odstąpiono
od kolejnego przedłużenia pilotażu m.in. z uwagi na potrzebę wprowadzenia badań
wykonywanych w celach profilaktycznych do wykazu świadczeń gwarantowanych oraz
uzupełnienie tego typu interwencji o konsultację z personelem medycznym oraz
kompleksowe podejście do oceny stanu zdrowia (czego zabrakło w Profilaktyka 40 PLUS).
W związku z tym, że obserwuje się obniżanie granicy wieku zachorowań na najczęstsze
choroby cywilizacyjne, przy jednoczesnym braku objęcia badaniami profilaktycznymi
młodszej dorosłej populacji, Program Moje zdrowie obejmuje większą niż dotychczasowy
program populację – od 20 r.ż. bez górnej granicy wieku. Program Moje zdrowie w
większym stopniu umożliwi personelowi podstawowej opieki zdrowotnej koordynację
działań profilaktycznych realizowanych na rzecz pacjentów.
Bilans zdrowia wykonuje się nie częściej niż raz na 5 lat u pacjentów w wieku 20 – 49 lat, lub
raz na 3 lata u pacjentów w wieku 50 lat i więcej. W ramach świadczenia pacjent
-- 3 of 8 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
4
wypełnienia ankietę na temat swojej sytuacji zdrowotnej, następnie otrzymuje zlecenie na
badania laboratoryjne obejmujące badania przesiewowe w kierunku m.in. chorób sercowo-
naczyniowych, cukrzycy, chorób nerek. Zakres podstawowy badań laboratoryjnych
wykonywany jest u wszystkich. Zakres rozszerzony badań laboratoryjnych zależy od wieku,
płci (m.in. badanie PSA u mężczyzn powyżej 50 r.ż.) i odpowiedzi z Kwestionariusza bilansu
zdrowia osoby dorosłej (KBZOD). Po wykonaniu badań personel placówki POZ ustali
termin wizyty podsumowującej w ramach której zostaną omówione wyniki badań oraz
zidentyfikowane czynniki ryzyka rozwoju chorób, ogólne zalecenia dotyczące zdrowego
stylu życia, diety i aktywności fizycznej oraz badań profilaktycznych. Wizyta
podsumowująca będzie połączona z przygotowaniem Indywidualnego Planu Zdrowotnego
(IPZ). W IPZ zawiera się konkretne zalecenia dotyczące działań profilaktycznych
wykonanie badań w ramach przesiewowych dostosowanych do wieku i płci, wykonania
szczepień ochronnych zgodnie z indywidulanym kalendarzem szczepień. Istotnym
elementem są porady dostosowane do indywidualnych potrzeb pacjenta.
Bilans zdrowia pozwoli kompleksowo ocenić stan zdrowia i wdrożyć odpowiednie
interwencje prozdrowotne. Zakłada się, że wprowadzane świadczenie pozytywnie wpłynie
na dostęp badań z uwagi na charakter i powszechną dostępność do podstawowej opieki
zdrowotnej.
Od 2020 r. w Ministerstwie Zdrowia prowadzone są działania w ramach Narodowej
Strategii Onkologicznej (NSO), która jest strategicznym, kompleksowym programem,
wytyczającym kierunki rozwoju w obszarze onkologii w Polsce, przewidzianym na lata
2020-2030. Główne cele Strategii to m.in. obniżenie zachorowalności na choroby
nowotworowe, poprawa skuteczności i jakości ich leczenia oraz rozwój systemu opieki
zdrowotnej w obszarze onkologii.
W ramach NSO zaplanowano realizację szeregu zadań, przyporządkowanych do pięciu
głównych obszarów inwestycji w: kadry medyczne, edukację, pacjenta, naukę i innowacje
oraz system opieki onkologicznej.
Realizacja założeń przyjętych w Strategii jest istotna, ponieważ wyraża troskę o pacjentów
onkologicznych, pomaga wzmocnić poczucie odpowiedzialności w społeczeństwie za
zdrowie, by zapobiegać chorobom oraz wspiera kształtowanie efektywnego systemu
ochrony zdrowia w Polsce.
Założenia NSO odnoszą się do ogółu społeczeństwa jak również do zróżnicowanych grup
docelowych, w tym również mężczyzn.
Ministerstwo Zdrowia wraz z innymi resortami, ekspertami oraz środowiskami pacjenckimi
nieustannie pracuje nad poprawą sytuacji polskich pacjentów onkologicznych. Przy
-- 4 of 8 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
5
Ministrze Zdrowia funkcjonuje również Krajowa Rada Onkologiczna, która jest organem
opiniodawczo – doradczym. Dotychczas, opracowano wiele narzędzi i rozwiązań, które
mają służyć poprawie skuteczności profilaktyki, leczenia i zapewnieniu wysokiego poziomu
jakości życia pacjentów.
Ministerstwo Zdrowia realizuje kampanię informacyjno-edukacyjną „Planuję Długie Życie”,
polegającą na publikacji w prasie, radio, telewizji, Internecie i przestrzeni publicznej
materiałów edukacyjno-promocyjnych dotyczących profilaktyki nowotworów złośliwych.
Działania te, skierowane do ogółu społeczeństwa, ukierunkowane są na poprawę
świadomości, w szczególności w zakresie wpływu stylu życia i postaw zdrowotnych na
rozwój chorób nowotworowych, a także korzyści wynikających z uczestnictwa w badaniach
przesiewowych. Treści kampanii obejmują głównie tematy związane z rakiem płuca, jelita
grubego, skóry, prostaty, piersi, szyjki macicy, a także z szeroko pojęta profilaktyką
pierwotną i wtórną nowotworów złośliwych.
W najbliższym czasie, planowane jest uruchomienie Narodowego Portalu Onkologicznego,
który stanowić będzie narzędzie wsparcia dla pacjentów chorych na nowotwory oraz ich
bliskich w poszukiwaniu rzetelnych, wiarygodnych i aktualnych informacji w zakresie
onkologii. Jego treści skierowane będą także do ogółu społeczeństwa zainteresowanego
tematyką związaną z nowotworami. Na portalu znajdą się także informacje dotyczące tzw.
nowotworów męskich, w tym raka gruczołu krokowego.
Dążąc do zapewnienia większej dostępności oraz poprawy warunków udzielania świadczeń
opieki zdrowotnej, a także do utrzymania właściwego dostępu do najnowszych osiągnięć
technicznych i technologicznych w zakresie leczenia chorób nowotworowych, w ramach
NSO, corocznie dofinansowywana jest wymiana wyeksploatowanego oraz zakup nowego
sprzętu do diagnostyki i leczenia nowotworów złośliwych. Dotychczas, w ramach NSO
sfinansowano zakup m.in. akceleratorów, systemów planowania leczenia
radioterapeutycznego, aparatów HDR do brachyterapii, aparatów PET, sprzętu do
diagnostyki i leczenia raka płuca dla klinik i oddziałów torakochirurgii i pneumonologii,
cystoskopów giętkich do diagnostyki nowotworów pęcherza moczowego. W latach 2020-
2024, tylko ze środków NSO, przeznaczono około 1,42 mld zł na zakup sprzętu do
diagnostyki i leczenia nowotworów.
W trosce o zapewnienie najwyższej skuteczności i dostępności leczenia, sukcesywnie
rozszerzany jest wykaz leków refundowanych w terapiach onkologicznych. Ostatnie lata
stanowiły przełom w liczbie nowych terapii obejmowanych refundacją. Ministerstwo
Zdrowia nieustająco rozwija listę leków refundowanych, a każde obwieszczenie przynosi
dobre wiadomości dla pacjentów oczekujących na refundację produktów w schorzeniu, na
które cierpią. W 2024 r. refundacją objęto 35 nowych cząsteczko-wskazań onkologicznych.
-- 5 of 8 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
6
NSO precyzuje także działania, służące wzmocnieniu profilaktyki wtórnej skoncentrowanej
na wczesne wykrywanie nowotworów złośliwych. Część z zaplanowanych działań
związanych jest z nowotworami, które stanowią jedną z głównych onkologicznych przyczyn
zachorowań i zgonów wśród mężczyzn: rak płuca, rak jelita grubego, rak gruczołu
krokowego.
W ramach NSO, od 2021 r. realizowany jest Program badań w kierunku wykrywania raka
płuca. Jego celem jest zwiększenie odsetka raka płuca wykrywanego we wczesnych
stadiach zaawansowania, zwiększenie odsetka wyleczeń (5-letnich przeżyć), obniżenie
umieralności na raka płuca, a także obniżenie kosztów leczenia raka w skali kraju, dzięki
leczeniu zmian chorobowych wykrywanych we wczesnych stadiach zaawansowania.
Program polega na wykonywaniu badań niskodawkowej tomografii komputerowej w
populacji osób wysokiego ryzyka zachorowania na raka płuca. Do badań kwalifikowane są
osoby, które zostaną zidentyfikowane przez lekarzy ośrodka przesiewowego lub lekarzy
POZ i spełniają kryteria włączenia do programu. Program finansowany jest z tzw. budżetu
NSO.
Dodatkowo, w ramach Strategii, planowane jest wprowadzenie w 2025 r. finansowanego ze
środków publicznych (NFZ) programu badań przesiewowych, w grupach wysokiego ryzyka
w kierunku wykrywania nowotworów płuca. W momencie, gdy program zostanie włączony
do koszyka świadczeń gwarantowanych, jego realizacja w ramach budżetu NSO zostanie
wygaszona.
Realizując cele NSO, planowane jest podjęcie prac nad wprowadzeniem testu FIT do
Programu profilaktyki raka jelita grubego. Dotychczas, dla osób, u których występował
czynnik ryzyka raka jelita grubego, zapewniono możliwość wykonania badania krwi
utajonej w kale metodą immunochemiczną (iFOBT) w ramach programu Profilaktyka 40
PLUS. Warto wskazać, że w ramach planowanego do wdrożenia świadczenia „Moje zdrowie
– bilans zdrowia osoby dorosłej” osoby powyżej 50 roku życia także będą mogły wykonać
test na krew utajoną w kale metodą immunochemiczną.
Dodatkowo, NSO przewiduje wprowadzenie w 2028 r. finansowanego ze środków
publicznych (NFZ) programu badań przesiewowych, w grupach wysokiego ryzyka
w kierunku wykrywania nowotworów gruczołu krokowego.
Istotną zmianą dla systemu opieki zdrowotnej w obszarze onkologii jest wprowadzona
w 2023 r. Krajowa Sieć Onkologiczna (KSO). To nowy model organizacji i zarządzania
opieką onkologiczną, którego celem jest zapewnienie każdemu pacjentowi, niezależnie od
miejsca zamieszkania, kompleksowej opieki opartej o jednakowe standardy i wysoką jakość.
-- 6 of 8 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
7
Strukturę KSO tworzą Specjalistyczne Ośrodki Leczenia Onkologicznego (SOLO) na trzech
poziomach: najbardziej skomplikowane świadczenia medyczne są realizowane na
najwyższym wysokospecjalistycznym poziomie – w SOLO III, złożone – w SOLO II,
a podstawowe – w SOLO I.
W lipcu 2024 r. dokonano kwalifikacji podmiotów na poszczególne poziomy KSO. Zgodnie
z wykazem (wg stanu na dzień 16.01.2025 r.) do KSO zakwalifikowanych jest 279 SOLO,
w tym:
SOLO I poziomu – 178 szpitali,
SOLO II poziomu – 74 szpitale,
SOLO III poziomu – 27 szpitali,
oraz 3 621 Ośrodków Kooperacyjnych.
Oczekiwane efekty wdrożenia KSO mające na celu poprawę organizacji i jakości opieki
onkologicznej w Polsce:
poprawa bezpieczeństwa i jakości leczenia onkologicznego, poprawa satysfakcji
pacjenta oraz optymalizacja kosztowa opieki onkologicznej;
zapewnienie ciągłości opieki onkologicznej - od diagnostyki przez leczenie, a następnie
przez rehabilitację, opiekę specjalistyczną i podstawową opiekę zdrowotną;
koordynacja opieki onkologicznej - każdy ośrodek zakwalifikowany do KSO wyznaczył
koordynatora opieki onkologicznej. To koordynatorzy odpowiadają za ciągłość opieki
i mają pomóc pacjentom przejść przez wszystkie etapy diagnostyki i leczenia, ale także
skoordynować późniejszą rehabilitację czy opiekę kontrolną. W 2024 r. rozpoczęto
proces szkoleń dla koordynatorów opieki onkologicznej. Celem szkoleń jest
ujednolicenie i ugruntowanie wiedzy na temat funkcjonowania systemu opieki
zdrowotnej oraz podniesienie kompetencji w zakresie sprawowania opieki nad
pacjentem onkologicznym;
standaryzacja opieki onkologicznej – poprawa jakości diagnostyki i leczenia
onkologicznego poprzez wprowadzenie „ścieżek pacjenta” dla najważniejszych
nowotworów. W ramach standaryzacji opieki nad pacjentami onkologicznymi, w
drodze obwieszczeń Ministra Zdrowia, wprowadzono tzw. ścieżki pacjenta dla 18
najważniejszych grup nowotworów złośliwych, w tym m.in.: gruczołu krokowego,
pęcherza moczowego. Standardy te obligują wszystkie podmioty zakwalifikowane do
KSO do zapewnienia pacjentom takiego samego procesu opieki medycznej, zgodnego
z aktualnymi i najlepszymi standardami europejskimi;
-- 7 of 8 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
8
wzmocnienie infrastruktury kluczowych ośrodków onkologicznych w ramach KSO –
w 2024 r. uruchomiono program wsparcia dla szpitali zakwalifikowanych do KSO,
finansowany z Krajowego Planu Odbudowy i Zwiększania Odporności. W dniu
10 marca br. ogłoszono wyniki konkursu, na podstawie których rekomendowane do
objęcia wsparciem zostały przedsięwzięcia wskazane przez 102 szpitale
zakwalifikowane do KSO na łączną kwotę 5,2 mld zł - na budowę, przebudowę,
modernizację oraz doposażenie infrastruktury leczniczej świadczącej usługi w zakresie
onkologii.
Ministerstwo Zdrowia jest świadome różnorodnych potrzeb zdrowotnych społeczeństwa i
stara się na nie odpowiadać poprzez szeroki zakres działań. Obecnie nie ma konkretnych
planów dotyczących powołania zespołu ds. zdrowia mężczyzn, ministerstwo nieustannie
pracuje nad dostosowywaniem swoich strategii do zmieniających się potrzeb zdrowotnych.
Z wyrazami szacunku
z upoważnienia Ministra Zdrowia
Wojciech Konieczny
Sekretarz Stanu
/dokument podpisany elektronicznie/
-- 8 of 8 --