Interpelacja nr 9264
Interpelacja w sprawie programu "Czyste Powietrze" oraz tragicznej sytuacji przedsiębiorców realizujących projekty w ramach środków finansowych pochodzących z tego programu
Zgłaszający:
•
Adresat:
Podatki i Finanse (55%)
Klimat, Energia i Środowisko (55%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie programu "Czyste Powietrze" oraz tragicznej sytuacji przedsiębiorców realizujących projekty w ramach środków finansowych pochodzących z tego programu
Interpelacja nr 9264
do ministra klimatu i środowiska
w sprawie programu "Czyste Powietrze" oraz tragicznej sytuacji przedsiębiorców realizujących projekty w ramach środków finansowych pochodzących z tego programu
Zgłaszający: Tadeusz Woźniak, Piotr Uruski
Data wpływu: 14-04-2025
Szanowna Pani Minister,
w związku z licznymi sygnałami napływającymi do mojego biura poselskiego od przedsiębiorców z województwa łódzkiego uczestniczących w programie "Czyste Powietrze", pragnę zwrócić uwagę na szereg niepokojących kwestii dotyczących jego realizacji. Problemy te mają bezpośredni wpływ na kondycję firm zaangażowanych w poprawę efektywności energetycznej budynków oraz na osiągnięcie celów programu.
Z informacji przekazanych przez przedsiębiorców wynika, że pod pretekstem eliminacji firm stosujących nieetyczne praktyki, dochodzi do działań szkodzących również tym podmiotom, które działają zgodnie z zasadami i oczekiwaniami beneficjentów oraz w oparciu o przeprowadzone audyty energetyczne. W efekcie wiele z tych firm zmuszonych jest do redukcji zatrudnienia, co negatywnie wpływa na rynek pracy i realizację założeń programu.
Przedsiębiorcy sygnalizują, że oczekiwanie na płatności za wykonane prace wynosi od 8 do 12 miesięcy. Jest to sytuacja nieakceptowalna. Takie opóźnienia prowadzą do poważnych problemów płynnościowych i zagrażają stabilności finansowej przedsiębiorstw.
Istnieją sygnały, że opóźnienia w rozpatrywaniu wniosków wynikają z niedoboru kadry w funduszach odpowiedzialnych za realizację programu. Zamiast przyznać się do tych braków, odpowiedzialność za opóźnienia przerzucana jest na rzekome nieprawidłowości po stronie firm wykonawczych. Taka narracja jest krzywdząca dla przedsiębiorców, którzy rzetelnie realizują powierzone im zadania.
Przedsiębiorcy zwracają uwagę na częste zmiany regulaminu programu, w tym wprowadzanie niejasnych kryteriów dotyczących "cen rynkowych", które nie znajdują odzwierciedlenia w rzeczywistych kosztach realizacji prac. Brak transparentnych wytycznych w tym zakresie utrudnia firmom prawidłowe kalkulowanie kosztów i może prowadzić do sytuacji, w której realizacja projektów staje się nieopłacalna i bezzasadna z punktu widzenia efektywności energetycznej.
Wykonawcy skarżą się na brak klarownej komunikacji i koordynacji działań między Narodowym Funduszem Ochrony Środowiska a wojewódzkimi funduszami. Często spotykają się z sytuacją, w której obie instytucje wzajemnie przerzucają na siebie odpowiedzialność za zaistniałe problemy, co prowadzi do dezorientacji i frustracji wśród przedsiębiorców.
Pojawiają się niepokojące informacje o możliwym faworyzowaniu przez prezesa WFOŚ w Łodzi niektórych firm, które mają mieć szybciej procedowane umowy oraz wypłaty. Jeśli te zarzuty są prawdziwe, stanowi to poważne naruszenie zasad równości i transparentności w dostępie do środków publicznych.
W obliczu powyższych zarzutów zasadne wydaje się zaangażowanie Najwyższej Izby Kontroli w celu przeprowadzenia szczegółowego audytu działań zarówno wojewódzkich, jak i Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska. Celem takiej kontroli byłoby zweryfikowanie prawidłowości wydatkowania środków oraz eliminacja ewentualnych nieprawidłowości.
W związku z powyższym, uprzejmie proszę Panią Minister o odpowiedzi na następujące pytania:
Dlaczego w ramach walki z nieuczciwymi wykonawcami podejmowane są działania uderzające również w firmy rzetelnie realizujące projekty z programu "Czyste Powietrze"?
Jakie działania zamierza podjąć resort, by zminimalizować dramatyczne opóźnienia w wypłatach środków wykonawcom, którzy zostali zmuszeni do poniesienia kosztów podatkowych już po wystawieniu faktur końcowych?
Czy Ministerstwo Klimatu i Środowiska uznaje, że obecna kadra funduszy (NFOŚ i WFOŚ) jest niewystarczająca do sprawnego realizowania programu? Jeśli tak – czy planowane są pilne działania kadrowe?
Na jakiej podstawie określane są „ceny rynkowe” usług i materiałów budowlanych w programie? Czy resort dysponuje jakimikolwiek badaniami z GUS lub innymi analizami rynkowymi w tym zakresie?
Czy ministerstwo planuje wprowadzenie jednolitego systemu komunikacji i jasnego podziału kompetencji między NFOŚ i WFOŚ, by zakończyć obecny chaos kompetencyjny?
Czy zostało wszczęte wewnętrzne postępowanie wyjaśniające w związku z zarzutami dotyczącymi możliwego faworyzowania firm powiązanych z kierownictwem WFOŚ w Łodzi?
Czy Pani Minister zwróci się z wnioskiem do Najwyższej Izby Kontroli o pilne przeprowadzenie kontroli w NFOŚ i we wszystkich WFOŚ, ze szczególnym uwzględnieniem województwa łódzkiego?
Z poważaniem Tadeusz Woźniak
Poseł na Sejm RP
Interpelacja nr 9264
do ministra klimatu i środowiska
w sprawie programu "Czyste Powietrze" oraz tragicznej sytuacji przedsiębiorców realizujących projekty w ramach środków finansowych pochodzących z tego programu
Zgłaszający: Tadeusz Woźniak, Piotr Uruski
Data wpływu: 14-04-2025
Szanowna Pani Minister,
w związku z licznymi sygnałami napływającymi do mojego biura poselskiego od przedsiębiorców z województwa łódzkiego uczestniczących w programie "Czyste Powietrze", pragnę zwrócić uwagę na szereg niepokojących kwestii dotyczących jego realizacji. Problemy te mają bezpośredni wpływ na kondycję firm zaangażowanych w poprawę efektywności energetycznej budynków oraz na osiągnięcie celów programu.
Z informacji przekazanych przez przedsiębiorców wynika, że pod pretekstem eliminacji firm stosujących nieetyczne praktyki, dochodzi do działań szkodzących również tym podmiotom, które działają zgodnie z zasadami i oczekiwaniami beneficjentów oraz w oparciu o przeprowadzone audyty energetyczne. W efekcie wiele z tych firm zmuszonych jest do redukcji zatrudnienia, co negatywnie wpływa na rynek pracy i realizację założeń programu.
Przedsiębiorcy sygnalizują, że oczekiwanie na płatności za wykonane prace wynosi od 8 do 12 miesięcy. Jest to sytuacja nieakceptowalna. Takie opóźnienia prowadzą do poważnych problemów płynnościowych i zagrażają stabilności finansowej przedsiębiorstw.
Istnieją sygnały, że opóźnienia w rozpatrywaniu wniosków wynikają z niedoboru kadry w funduszach odpowiedzialnych za realizację programu. Zamiast przyznać się do tych braków, odpowiedzialność za opóźnienia przerzucana jest na rzekome nieprawidłowości po stronie firm wykonawczych. Taka narracja jest krzywdząca dla przedsiębiorców, którzy rzetelnie realizują powierzone im zadania.
Przedsiębiorcy zwracają uwagę na częste zmiany regulaminu programu, w tym wprowadzanie niejasnych kryteriów dotyczących "cen rynkowych", które nie znajdują odzwierciedlenia w rzeczywistych kosztach realizacji prac. Brak transparentnych wytycznych w tym zakresie utrudnia firmom prawidłowe kalkulowanie kosztów i może prowadzić do sytuacji, w której realizacja projektów staje się nieopłacalna i bezzasadna z punktu widzenia efektywności energetycznej.
Wykonawcy skarżą się na brak klarownej komunikacji i koordynacji działań między Narodowym Funduszem Ochrony Środowiska a wojewódzkimi funduszami. Często spotykają się z sytuacją, w której obie instytucje wzajemnie przerzucają na siebie odpowiedzialność za zaistniałe problemy, co prowadzi do dezorientacji i frustracji wśród przedsiębiorców.
Pojawiają się niepokojące informacje o możliwym faworyzowaniu przez prezesa WFOŚ w Łodzi niektórych firm, które mają mieć szybciej procedowane umowy oraz wypłaty. Jeśli te zarzuty są prawdziwe, stanowi to poważne naruszenie zasad równości i transparentności w dostępie do środków publicznych.
W obliczu powyższych zarzutów zasadne wydaje się zaangażowanie Najwyższej Izby Kontroli w celu przeprowadzenia szczegółowego audytu działań zarówno wojewódzkich, jak i Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska. Celem takiej kontroli byłoby zweryfikowanie prawidłowości wydatkowania środków oraz eliminacja ewentualnych nieprawidłowości.
W związku z powyższym, uprzejmie proszę Panią Minister o odpowiedzi na następujące pytania:
Dlaczego w ramach walki z nieuczciwymi wykonawcami podejmowane są działania uderzające również w firmy rzetelnie realizujące projekty z programu "Czyste Powietrze"?
Jakie działania zamierza podjąć resort, by zminimalizować dramatyczne opóźnienia w wypłatach środków wykonawcom, którzy zostali zmuszeni do poniesienia kosztów podatkowych już po wystawieniu faktur końcowych?
Czy Ministerstwo Klimatu i Środowiska uznaje, że obecna kadra funduszy (NFOŚ i WFOŚ) jest niewystarczająca do sprawnego realizowania programu? Jeśli tak – czy planowane są pilne działania kadrowe?
Na jakiej podstawie określane są „ceny rynkowe” usług i materiałów budowlanych w programie? Czy resort dysponuje jakimikolwiek badaniami z GUS lub innymi analizami rynkowymi w tym zakresie?
Czy ministerstwo planuje wprowadzenie jednolitego systemu komunikacji i jasnego podziału kompetencji między NFOŚ i WFOŚ, by zakończyć obecny chaos kompetencyjny?
Czy zostało wszczęte wewnętrzne postępowanie wyjaśniające w związku z zarzutami dotyczącymi możliwego faworyzowania firm powiązanych z kierownictwem WFOŚ w Łodzi?
Czy Pani Minister zwróci się z wnioskiem do Najwyższej Izby Kontroli o pilne przeprowadzenie kontroli w NFOŚ i we wszystkich WFOŚ, ze szczególnym uwzględnieniem województwa łódzkiego?
Z poważaniem Tadeusz Woźniak
Poseł na Sejm RP
Odpowiedź urzędowa
Sekretarz stanu Krzysztof Bolesta
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Bardzo konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
30%
Konkretność
70%
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
Twarde liczby / kwoty
0 kwot, 0 %
Precyzyjne daty
10
Odpowiedź na punkty
Brak podziału
Gęstość faktów
3.1 / 1k zn.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (10)
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
14092 znaków
Telefon: (+48) 22 369 29 00 ul. Wawelska 52/54, 00-922 Warszawa
info@klimat.gov.pl Ministerstwo Klimatu i Środowiska
www.gov.pl/klimat
Działamy zgodnie z EMAS - zarządzając instytucją, dbamy o środowisko
Sekretarz Stanu
Krzysztof Bolesta
DFE-WNF.050.33.2025.AS
3768801.15404736.12367764
Warszawa, 20-06-2025
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu RP
Dotyczy: interpelacja Posłów Tadeusza Woźniaka i Piotra Uruskiego
w sprawie programu „Czyste Powietrze” oraz tragicznej sytuacji
przedsiębiorców realizujących projekty w ramach środków finansowych
pochodzących z tego programu (K10INT9264)
Szanowny Panie Marszałku,
poniżej przedstawiam odpowiedzi na zadane pytania, przygotowane z wykorzystaniem
informacji otrzymanych od Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki
Wodnej (dalej: NFOŚiGW), dotyczące realizacji Programu „Czyste Powietrze” (dalej:
Program).
Dlaczego w ramach walki z nieuczciwymi wykonawcami podejmowane są działania uderzające
również w firmy rzetelnie realizujące projekty z programu "Czyste Powietrze"?
Program w momencie uruchomienia finansowany był ze środków własnych NFOŚiGW.
Od 2022 r. Program finansowany jest ze środków unijnych pochodzących z dwóch źródeł,
tj.: Krajowego Planu Odbudowy i Zwiększania Odporności (dalej: KPO) oraz Programu
Fundusze Europejskie na Infrastrukturę, Klimat, Środowisko 2021-2027 (dalej: FEnIKS).
Obecnie od 31.03.2025 r. finansowanie pochodzi z Funduszu Modernizacyjnego (dalej: FM).
Szeroki montaż finansowy wymusza zgodność zasad Programu ze specyfiką rozliczania
środków z poszczególnych źródeł. Jedną z podstawowych przesłanek występujących
w programach finansowanych ze źródeł zewnętrznych jest zapobieganie
i nieprzedstawianie do rozliczenia wydatków poniesionych w sposób nieprawidłowy,
z naruszeniem zasad programowych czy przepisów prawa. Zawyżanie kosztów wpisuje się
w taką przesłankę. Niemniej należy jednak zwrócić uwagę, że nadrzędnymi zasadami
finansowania Programu są zasady dotyczące finansów publicznych.
Ustawa o finansach publicznych1 jednoznacznie określa, że wydatki publiczne powinny być
dokonywane w sposób celowy i oszczędny, z zachowaniem zasad uzyskiwania najlepszych
efektów z danych nakładów oraz optymalnego doboru metod i środków służących
1 ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 1530, z późn. zm.)
-- 1 of 5 --
osiągnięciu założonych celów2. Dlatego też na skutek zidentyfikowanych licznych
przypadków podejrzeń nadużyć finansowych w zakresie działalności nieuczciwych firm
wykonawczych wprowadzono jednolite zasady dotyczące racjonalności przedstawianych
do rozliczenia kosztów. Wprowadzone zmiany mają przede wszystkim zagwarantować
efektywność, racjonalność i oszczędność ponoszonych wydatków wobec wszystkich
wydatków w Programie.
W związku z powyższym, przed wypłatą dotacji Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska
I Gospodarki Wodnej (dalej: WFOŚiGW) ma prawo przeanalizować wszelkie dokumenty
dotyczące realizacji przedsięwzięcia, przeprowadzić kontrolę czy poprosić o uzasadnienie
lub korektę. Jednolite zasady dotyczą wszystkich Beneficjentów Programu, nie wyróżniamy
odrębnych procedur dla wykonawców rzetelnych czy nierzetelnych.
Wyeliminowanie nieuczciwych praktyk ma umożliwić rzetelnym firmom zdrową
konkurencję opartą na transparentnych zasadach oraz przywrócić zaufanie beneficjentów
do Programu.
Jakie działania zamierza podjąć resort, by zminimalizować dramatyczne opóźnienia
w wypłatach środków wykonawcom, którzy zostali zmuszeni do poniesienia kosztów
podatkowych już po wystawieniu faktur końcowych?
Ministerstwo Klimatu i Środowiska (dalej: MKiŚ) współpracuje z NFOŚiGW przy realizacji
Programu, występując w kilku rolach, jako:
organ nadzoru zgodnie z ustawą - Prawo ochrony środowiska (również jako organ
nadzoru nad WFOŚiGW);
Instytucja Odpowiedzialna za Realizację Inwestycji w KPO;
Instytucja Pośrednicząca w FEnIKS;
organ nadzoru nad NFOŚiGW jako Operatorem FM.
Realizując działania w ramach ww. wskazanych ról MKiŚ dokłada wszelkich starań aby
zapewnić sprawną realizację Programu.
Jednocześnie należy wskazać, że w Programie umowa o dofinansowanie zawierana jest
przez WFOŚiGW bezpośrednio z beneficjentem, nie z wykonawcą. To oznacza, że wypłata
dotacji następuje na rzecz osoby fizycznej, która zleca wykonanie prac.
Aby przyspieszyć wypłatę środków i rozpatrywanie wniosków, NFOŚiGW wraz
z WFOŚiGW wdrożył szereg działań naprawczych, w tym: zoptymalizowano procesy,
zwiększono zatrudnienie oraz wykorzystano okres czasowego wstrzymania naboru nowych
wniosków (pomiędzy 28.11.2024 r. – 31.03.2025 r.) na pracę nad intensyfikacją
rozpatrywania wniosków o dofinansowanie oraz wniosków o płatność. Te działania
przynoszą już efekty, a tempo rozliczeń wyraźnie rośnie.
Dążymy do tego, by każdy beneficjent otrzymał należne środki możliwie najszybciej –
zgodnie z warunkami umowy i po pozytywnej weryfikacji dokumentów.
MKiŚ zwróciło się do NFOŚiGW również o kontynuację i wzmocnienie współpracy z
WFOŚIGW, co powinno umożliwić:
szybsze reagowanie na ewentualne negatywne praktyki – umożliwiając szybsze ich
eliminowanie oraz ewentualne zmiany uszczelniające w Programie;
wymianę dobrych praktyk – kluczowe dla dalszego usprawnienie funkcjonowania
Programu jest szybkie rozpropagowywanie dobrych praktyk sprawdzonych w
poszczególnych WFOŚIGW.
2 art. 44 ust. 3 ustawy o finansach publicznych
-- 2 of 5 --
Czy Ministerstwo Klimatu i Środowiska uznaje, że obecna kadra funduszy (NFOŚ i WFOŚ) jest
niewystarczająca do sprawnego realizowania programu? Jeśli tak – czy planowane są pilne
działania kadrowe?
Na wstępie należy wyjaśnić, że NFOŚiGW oraz 16 WFOŚiGW, choć wspólnie tworzą
system finansowania ochrony środowiska w Polsce i współpracują ze sobą, to jednak
stanowią niezależnie od siebie podmioty publiczne, które w ramach własnych jednostek
określają zasoby kadrowe niezbędne do realizacji poszczególnych działań.
Tym samym MKiŚ nie ma bezpośredniego wpływu na kwestie zatrudniania pracowników
przez NFOŚiGW czy WFOŚiGW. Do rozpatrywania wniosków o płatność w ramach
Programu MKiŚ zalecił WFOŚIGW zintensyfikowanie działań, które mają zagwarantować
efektywność, racjonalność, oraz przejrzystość zarządzania pracownikami realizującymi
zadania. MKiŚ monitoruje w trybie ciągłym postęp w rozpatrywaniu wniosków przez
poszczególne WFOŚiGW i w sytuacji zidentyfikowanych problemów czy zmniejszenia
tempa wypłacania wzywa Zarządy i Przewodniczących Rad Nadzorczych do podjęcia
planów naprawczych.
NFOŚiGW prowadzi analizy dotyczące liczby wniosków oczekujących na weryfikację
w poszczególnych WFOŚiGW oraz średniego czasu ich rozpatrywania. Wspólnie
z WFOŚiGW prowadzi również rozmowy dotyczące usprawnienia całego procesu oceny
wniosków i wypłaty dofinansowania. Jednocześnie należy zaznaczyć, że liczba
pracowników zajmujących się oceną wniosków o dofinansowanie to tylko jeden z wielu
czynników mających wpływ na sprawną realizację Programu.
W przypadku NFOŚiGW, w strukturze organizacyjnej istnieje wyodrębniona komórka
organizacyjna koordynująca działania w zakresie realizacji Programu tj. Departament
Czystego Powietrza, a wewnętrzna struktura departamentu składa się z 3 zespołów:
Zespołu Programowego, Zespołu Finansowania Programów oraz Zespołu Wsparcia
Realizacji Programów w ramach których realizowane są m.in. takie działania jak:
przygotowanie i aktualizacja dokumentów programowych w zakresie prowadzonych
programów, w tym dostosowanie Programu do wymogów finansowania ze środków
unijnych, czy określanie zasad współpracy i współpraca z instytucjami/partnerami, w tym
WFOŚiGW.
Dodatkowo co ważne, w realizacji Programu biorą też udział inne komórki organizacyjne
NFOŚiGW wspierające działania Departamentu Czystego Powietrza. Aktualnie NFOŚiGW
nie ma jednak planów wprowadzenia zmian kadrowych w tym obszarze.
Na jakiej podstawie określane są „ceny rynkowe” usług i materiałów budowlanych
w programie? Czy resort dysponuje jakimikolwiek badaniami z GUS lub innymi analizami
rynkowymi w tym zakresie?
W Programie nie ma określonych cen maksymalnych. Wskazane są natomiast maksymalne
możliwe do uzyskania kwoty dotacji związane z poszczególnymi kosztami kwalifikowanymi.
Ich wysokość została określona w oparciu m.in. o oferty cenowe różnych materiałów
i robocizny, ogólnodostępne zestawienia i konsultacje z przedstawicielami branży. Wynika
to z konieczności zapewnienia właściwego wydatkowania środków publicznych.
Przed wypłatą dotacji WFOŚiGW ma prawo przeanalizować wysokość wskazanych przez
beneficjenta poniesionych kosztów i jeżeli znacznie będą one przekraczać zasadne kwoty
średniorynkowe związane z danym zakresem prac, to ostatecznie wypłacana dotacja ze
środków publicznych zostanie wyliczona w odniesieniu do racjonalnych, a nie zawyżonych
kosztów.
-- 3 of 5 --
Mowa tutaj o wewnętrznych zasadach pracy WFOŚiGW, służących badaniu racjonalności
ponoszonych kosztów w Programie, by zapobiegać zawyżaniu cen, zwłaszcza wtedy, gdy
pojawiają się wątpliwości co do rynkowej zasadności cen lub kompletności dokumentacji.
Koszty w Programie powinny być ponoszone zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa,
postanowieniami umowy dotacji, wymogami tego Programu, w sposób celowy i oszczędny,
z zachowaniem zasad uzyskiwania najlepszych efektów z danych nakładów, i optymalnego
doboru metod i środków służących osiągnięciu założonych celów. Przed zakupem
materiałów budowlanych, takich jak np. okna, drzwi czy systemy grzewcze, a także usług,
należy sprawdzić czy ich ceny nie są zawyżone w odniesieniu do cen i stawek rynkowych.
Czy ministerstwo planuje wprowadzenie jednolitego systemu komunikacji i jasnego podziału
kompetencji między NFOŚ i WFOŚ, by zakończyć obecny chaos kompetencyjny?
Zadania organów NFOŚiGW oraz WFOŚiGW – Zarządu i Rady Nadzorczej - zostały
precyzyjnie określone w ustawie z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska
(art. 400 – 400p) wraz z zakresem nadzoru MKiŚ nad działalnością NFOŚiGW oraz
WFOŚiGW (art. 400r). Definiując zakres i charakter nadzoru MKiŚ nad działalnością
NFOŚiGW należy mieć na uwadze określony ustawowo zakres samodzielności tej instytucji
i jej prawno-organizacyjno-finansową odrębność. Istotnym czynnikiem wymagającym
uwzględnienia w opisie nadzoru ministra właściwego do spraw klimatu wobec NFOŚiGW
jest również to, że w strukturze tej instytucji został wyodrębniony organ, tj. Rada
Nadzorcza składająca się z przedstawicieli administracji rządowej (nie tylko MKiŚ),
środowisk samorządowych i organizacji społecznych, który zgodnie z decyzją ustawodawcy
sprawuje m.in. bieżącą kontrolę działalności Zarządu NFOŚiGW. Nadzór sprawowany przez
MKiŚ musi więc uwzględniać rolę Rady Nadzorczej i nie powinien jej zastępować, czy też
prowadzić do faktycznego przejęcia jej kompetencji. Aktualnie nadzór MKiŚ nad NFOŚiGW
realizowany jest na podstawie zarządzenia Ministra Klimatu i Środowiska z dnia 8 grudnia
2023 r. w sprawie działań nadzorczych wobec Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska
i Gospodarki Wodnej.
Zadaniem MKiŚ jest opiniowanie programów priorytetowych przedłożonych przez Zarząd
NFOŚiGW. Jeśli chodzi o realizację Programu przez NFOŚiGW we współpracy
z WFOŚiGW to kwestie te zostały uregulowane w ramach stosownych umów czy
porozumień odnośnie do wydatkowania środków krajowych, środków europejskich
pochodzących z KPO3 i FEnIKS4 czy ustawowo w ramach środków z FM5.
W celu jednolitej i sprawnej komunikacji wszelkie informacje dotyczące programu znajdują
się na dedykowanej stronie www.czystepowietrze.gov.pl Szczegółowe informacje
dotyczące statusu złożonego czy rozpatrywanego wniosku, Operatora w ramach Programu
oraz funkcjonowania Punktów Konsultacyjno- Informacyjnych, znajdują się na stronach
www poszczególnych WFOŚiGW.
3 20.12.2022 r. została zawarta umowa pomiędzy MKiŚ a NFOŚiGW o objęcie Programu wsparciem z
KPO w ramach Komponentu B – Zielona energia i zmniejszenie energochłonności.
4 Porozumienia MKiŚ (Instytucji Pośredniczącej) z NFOŚiGW (Instytucji Wdrażającej) z dnia 4 lipca
2023 r. w sprawie realizacji programu Fundusze Europejskie na Infrastrukturę, Klimat, Środowisko
2021-2027 w zakresie priorytetu I Wsparcie sektorów energetyka i środowisko z Funduszu
Spójności, priorytetu II Wsparcie sektorów energetyka i środowisko z EFRR oraz priorytetu VIII
Pomoc techniczna
5 zgodnie z art. 50e ust. 4 pkt 3 ustawy z dnia 12 czerwca 2015 r. o systemie handlu uprawnieniami do
emisji gazów cieplarnianych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1505), NFOŚiGW pełni rolę Operatora Funduszu
Modernizacyjnego, zobowiązany jest do opracowania oraz przedłożenia MKiŚ, w celu uzgodnienia,
oraz przyjęcia programów priorytetowych dotyczących inwestycji planowanych do objęcia wsparciem
w systemie wdrażania FM.
-- 4 of 5 --
Dodatkowo dla ułatwienia Wnioskodawcom korzystania z Programu uruchomiliśmy
infolinię, czynną w dni robocze w godz. 8.00-16.00 oraz adres e-mail:
CzystePowietrze@nfosigw.gov.pl .
MKiŚ nie planuje wprowadzać zmian w powyższych obszarach.
Czy zostało wszczęte wewnętrzne postępowanie wyjaśniające w związku z zarzutami
dotyczącymi możliwego faworyzowania firm powiązanych z kierownictwem WFOŚ w Łodzi?
Ministerstwo Klimatu i Środowiska nie prowadzi postępowania wyjaśniającego, ponieważ
do Ministerstwa nie wpłynęły sygnały wskazujące na wystąpienie nieprawidłowości w
Wojewódzkim Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Łodzi. Nie jest nam
znana treść zarzutów, o których mowa w pytaniu zawartym w przedmiotowej interpelacji
poselskiej.
Czy Pani Minister zwróci się z wnioskiem do Najwyższej Izby Kontroli o pilne przeprowadzenie
kontroli w NFOŚ i we wszystkich WFOŚ, ze szczególnym uwzględnieniem województwa
łódzkiego?
Minister Klimatu i Środowiska nie może zlecić kontroli Najwyższej Izbie Kontroli. Zgodnie
z ustawą o Najwyższej Izbie Kontroli, NIK może podejmować kontrole jedynie na zlecenie
Sejmu lub jego organów, na wniosek Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej, Prezesa Rady
Ministrów oraz z własnej inicjatywy.
Proszę o przyjęcie powyższych wyjaśnień.
Z wyrazami szacunku
Krzysztof Bolesta
Sekretarz Stanu
Ministerstwo Klimatu i Środowiska
/ – podpisany cyfrowo/
-- 5 of 5 --
info@klimat.gov.pl Ministerstwo Klimatu i Środowiska
www.gov.pl/klimat
Działamy zgodnie z EMAS - zarządzając instytucją, dbamy o środowisko
Sekretarz Stanu
Krzysztof Bolesta
DFE-WNF.050.33.2025.AS
3768801.15404736.12367764
Warszawa, 20-06-2025
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu RP
Dotyczy: interpelacja Posłów Tadeusza Woźniaka i Piotra Uruskiego
w sprawie programu „Czyste Powietrze” oraz tragicznej sytuacji
przedsiębiorców realizujących projekty w ramach środków finansowych
pochodzących z tego programu (K10INT9264)
Szanowny Panie Marszałku,
poniżej przedstawiam odpowiedzi na zadane pytania, przygotowane z wykorzystaniem
informacji otrzymanych od Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki
Wodnej (dalej: NFOŚiGW), dotyczące realizacji Programu „Czyste Powietrze” (dalej:
Program).
Dlaczego w ramach walki z nieuczciwymi wykonawcami podejmowane są działania uderzające
również w firmy rzetelnie realizujące projekty z programu "Czyste Powietrze"?
Program w momencie uruchomienia finansowany był ze środków własnych NFOŚiGW.
Od 2022 r. Program finansowany jest ze środków unijnych pochodzących z dwóch źródeł,
tj.: Krajowego Planu Odbudowy i Zwiększania Odporności (dalej: KPO) oraz Programu
Fundusze Europejskie na Infrastrukturę, Klimat, Środowisko 2021-2027 (dalej: FEnIKS).
Obecnie od 31.03.2025 r. finansowanie pochodzi z Funduszu Modernizacyjnego (dalej: FM).
Szeroki montaż finansowy wymusza zgodność zasad Programu ze specyfiką rozliczania
środków z poszczególnych źródeł. Jedną z podstawowych przesłanek występujących
w programach finansowanych ze źródeł zewnętrznych jest zapobieganie
i nieprzedstawianie do rozliczenia wydatków poniesionych w sposób nieprawidłowy,
z naruszeniem zasad programowych czy przepisów prawa. Zawyżanie kosztów wpisuje się
w taką przesłankę. Niemniej należy jednak zwrócić uwagę, że nadrzędnymi zasadami
finansowania Programu są zasady dotyczące finansów publicznych.
Ustawa o finansach publicznych1 jednoznacznie określa, że wydatki publiczne powinny być
dokonywane w sposób celowy i oszczędny, z zachowaniem zasad uzyskiwania najlepszych
efektów z danych nakładów oraz optymalnego doboru metod i środków służących
1 ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 1530, z późn. zm.)
-- 1 of 5 --
osiągnięciu założonych celów2. Dlatego też na skutek zidentyfikowanych licznych
przypadków podejrzeń nadużyć finansowych w zakresie działalności nieuczciwych firm
wykonawczych wprowadzono jednolite zasady dotyczące racjonalności przedstawianych
do rozliczenia kosztów. Wprowadzone zmiany mają przede wszystkim zagwarantować
efektywność, racjonalność i oszczędność ponoszonych wydatków wobec wszystkich
wydatków w Programie.
W związku z powyższym, przed wypłatą dotacji Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska
I Gospodarki Wodnej (dalej: WFOŚiGW) ma prawo przeanalizować wszelkie dokumenty
dotyczące realizacji przedsięwzięcia, przeprowadzić kontrolę czy poprosić o uzasadnienie
lub korektę. Jednolite zasady dotyczą wszystkich Beneficjentów Programu, nie wyróżniamy
odrębnych procedur dla wykonawców rzetelnych czy nierzetelnych.
Wyeliminowanie nieuczciwych praktyk ma umożliwić rzetelnym firmom zdrową
konkurencję opartą na transparentnych zasadach oraz przywrócić zaufanie beneficjentów
do Programu.
Jakie działania zamierza podjąć resort, by zminimalizować dramatyczne opóźnienia
w wypłatach środków wykonawcom, którzy zostali zmuszeni do poniesienia kosztów
podatkowych już po wystawieniu faktur końcowych?
Ministerstwo Klimatu i Środowiska (dalej: MKiŚ) współpracuje z NFOŚiGW przy realizacji
Programu, występując w kilku rolach, jako:
organ nadzoru zgodnie z ustawą - Prawo ochrony środowiska (również jako organ
nadzoru nad WFOŚiGW);
Instytucja Odpowiedzialna za Realizację Inwestycji w KPO;
Instytucja Pośrednicząca w FEnIKS;
organ nadzoru nad NFOŚiGW jako Operatorem FM.
Realizując działania w ramach ww. wskazanych ról MKiŚ dokłada wszelkich starań aby
zapewnić sprawną realizację Programu.
Jednocześnie należy wskazać, że w Programie umowa o dofinansowanie zawierana jest
przez WFOŚiGW bezpośrednio z beneficjentem, nie z wykonawcą. To oznacza, że wypłata
dotacji następuje na rzecz osoby fizycznej, która zleca wykonanie prac.
Aby przyspieszyć wypłatę środków i rozpatrywanie wniosków, NFOŚiGW wraz
z WFOŚiGW wdrożył szereg działań naprawczych, w tym: zoptymalizowano procesy,
zwiększono zatrudnienie oraz wykorzystano okres czasowego wstrzymania naboru nowych
wniosków (pomiędzy 28.11.2024 r. – 31.03.2025 r.) na pracę nad intensyfikacją
rozpatrywania wniosków o dofinansowanie oraz wniosków o płatność. Te działania
przynoszą już efekty, a tempo rozliczeń wyraźnie rośnie.
Dążymy do tego, by każdy beneficjent otrzymał należne środki możliwie najszybciej –
zgodnie z warunkami umowy i po pozytywnej weryfikacji dokumentów.
MKiŚ zwróciło się do NFOŚiGW również o kontynuację i wzmocnienie współpracy z
WFOŚIGW, co powinno umożliwić:
szybsze reagowanie na ewentualne negatywne praktyki – umożliwiając szybsze ich
eliminowanie oraz ewentualne zmiany uszczelniające w Programie;
wymianę dobrych praktyk – kluczowe dla dalszego usprawnienie funkcjonowania
Programu jest szybkie rozpropagowywanie dobrych praktyk sprawdzonych w
poszczególnych WFOŚIGW.
2 art. 44 ust. 3 ustawy o finansach publicznych
-- 2 of 5 --
Czy Ministerstwo Klimatu i Środowiska uznaje, że obecna kadra funduszy (NFOŚ i WFOŚ) jest
niewystarczająca do sprawnego realizowania programu? Jeśli tak – czy planowane są pilne
działania kadrowe?
Na wstępie należy wyjaśnić, że NFOŚiGW oraz 16 WFOŚiGW, choć wspólnie tworzą
system finansowania ochrony środowiska w Polsce i współpracują ze sobą, to jednak
stanowią niezależnie od siebie podmioty publiczne, które w ramach własnych jednostek
określają zasoby kadrowe niezbędne do realizacji poszczególnych działań.
Tym samym MKiŚ nie ma bezpośredniego wpływu na kwestie zatrudniania pracowników
przez NFOŚiGW czy WFOŚiGW. Do rozpatrywania wniosków o płatność w ramach
Programu MKiŚ zalecił WFOŚIGW zintensyfikowanie działań, które mają zagwarantować
efektywność, racjonalność, oraz przejrzystość zarządzania pracownikami realizującymi
zadania. MKiŚ monitoruje w trybie ciągłym postęp w rozpatrywaniu wniosków przez
poszczególne WFOŚiGW i w sytuacji zidentyfikowanych problemów czy zmniejszenia
tempa wypłacania wzywa Zarządy i Przewodniczących Rad Nadzorczych do podjęcia
planów naprawczych.
NFOŚiGW prowadzi analizy dotyczące liczby wniosków oczekujących na weryfikację
w poszczególnych WFOŚiGW oraz średniego czasu ich rozpatrywania. Wspólnie
z WFOŚiGW prowadzi również rozmowy dotyczące usprawnienia całego procesu oceny
wniosków i wypłaty dofinansowania. Jednocześnie należy zaznaczyć, że liczba
pracowników zajmujących się oceną wniosków o dofinansowanie to tylko jeden z wielu
czynników mających wpływ na sprawną realizację Programu.
W przypadku NFOŚiGW, w strukturze organizacyjnej istnieje wyodrębniona komórka
organizacyjna koordynująca działania w zakresie realizacji Programu tj. Departament
Czystego Powietrza, a wewnętrzna struktura departamentu składa się z 3 zespołów:
Zespołu Programowego, Zespołu Finansowania Programów oraz Zespołu Wsparcia
Realizacji Programów w ramach których realizowane są m.in. takie działania jak:
przygotowanie i aktualizacja dokumentów programowych w zakresie prowadzonych
programów, w tym dostosowanie Programu do wymogów finansowania ze środków
unijnych, czy określanie zasad współpracy i współpraca z instytucjami/partnerami, w tym
WFOŚiGW.
Dodatkowo co ważne, w realizacji Programu biorą też udział inne komórki organizacyjne
NFOŚiGW wspierające działania Departamentu Czystego Powietrza. Aktualnie NFOŚiGW
nie ma jednak planów wprowadzenia zmian kadrowych w tym obszarze.
Na jakiej podstawie określane są „ceny rynkowe” usług i materiałów budowlanych
w programie? Czy resort dysponuje jakimikolwiek badaniami z GUS lub innymi analizami
rynkowymi w tym zakresie?
W Programie nie ma określonych cen maksymalnych. Wskazane są natomiast maksymalne
możliwe do uzyskania kwoty dotacji związane z poszczególnymi kosztami kwalifikowanymi.
Ich wysokość została określona w oparciu m.in. o oferty cenowe różnych materiałów
i robocizny, ogólnodostępne zestawienia i konsultacje z przedstawicielami branży. Wynika
to z konieczności zapewnienia właściwego wydatkowania środków publicznych.
Przed wypłatą dotacji WFOŚiGW ma prawo przeanalizować wysokość wskazanych przez
beneficjenta poniesionych kosztów i jeżeli znacznie będą one przekraczać zasadne kwoty
średniorynkowe związane z danym zakresem prac, to ostatecznie wypłacana dotacja ze
środków publicznych zostanie wyliczona w odniesieniu do racjonalnych, a nie zawyżonych
kosztów.
-- 3 of 5 --
Mowa tutaj o wewnętrznych zasadach pracy WFOŚiGW, służących badaniu racjonalności
ponoszonych kosztów w Programie, by zapobiegać zawyżaniu cen, zwłaszcza wtedy, gdy
pojawiają się wątpliwości co do rynkowej zasadności cen lub kompletności dokumentacji.
Koszty w Programie powinny być ponoszone zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa,
postanowieniami umowy dotacji, wymogami tego Programu, w sposób celowy i oszczędny,
z zachowaniem zasad uzyskiwania najlepszych efektów z danych nakładów, i optymalnego
doboru metod i środków służących osiągnięciu założonych celów. Przed zakupem
materiałów budowlanych, takich jak np. okna, drzwi czy systemy grzewcze, a także usług,
należy sprawdzić czy ich ceny nie są zawyżone w odniesieniu do cen i stawek rynkowych.
Czy ministerstwo planuje wprowadzenie jednolitego systemu komunikacji i jasnego podziału
kompetencji między NFOŚ i WFOŚ, by zakończyć obecny chaos kompetencyjny?
Zadania organów NFOŚiGW oraz WFOŚiGW – Zarządu i Rady Nadzorczej - zostały
precyzyjnie określone w ustawie z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska
(art. 400 – 400p) wraz z zakresem nadzoru MKiŚ nad działalnością NFOŚiGW oraz
WFOŚiGW (art. 400r). Definiując zakres i charakter nadzoru MKiŚ nad działalnością
NFOŚiGW należy mieć na uwadze określony ustawowo zakres samodzielności tej instytucji
i jej prawno-organizacyjno-finansową odrębność. Istotnym czynnikiem wymagającym
uwzględnienia w opisie nadzoru ministra właściwego do spraw klimatu wobec NFOŚiGW
jest również to, że w strukturze tej instytucji został wyodrębniony organ, tj. Rada
Nadzorcza składająca się z przedstawicieli administracji rządowej (nie tylko MKiŚ),
środowisk samorządowych i organizacji społecznych, który zgodnie z decyzją ustawodawcy
sprawuje m.in. bieżącą kontrolę działalności Zarządu NFOŚiGW. Nadzór sprawowany przez
MKiŚ musi więc uwzględniać rolę Rady Nadzorczej i nie powinien jej zastępować, czy też
prowadzić do faktycznego przejęcia jej kompetencji. Aktualnie nadzór MKiŚ nad NFOŚiGW
realizowany jest na podstawie zarządzenia Ministra Klimatu i Środowiska z dnia 8 grudnia
2023 r. w sprawie działań nadzorczych wobec Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska
i Gospodarki Wodnej.
Zadaniem MKiŚ jest opiniowanie programów priorytetowych przedłożonych przez Zarząd
NFOŚiGW. Jeśli chodzi o realizację Programu przez NFOŚiGW we współpracy
z WFOŚiGW to kwestie te zostały uregulowane w ramach stosownych umów czy
porozumień odnośnie do wydatkowania środków krajowych, środków europejskich
pochodzących z KPO3 i FEnIKS4 czy ustawowo w ramach środków z FM5.
W celu jednolitej i sprawnej komunikacji wszelkie informacje dotyczące programu znajdują
się na dedykowanej stronie www.czystepowietrze.gov.pl Szczegółowe informacje
dotyczące statusu złożonego czy rozpatrywanego wniosku, Operatora w ramach Programu
oraz funkcjonowania Punktów Konsultacyjno- Informacyjnych, znajdują się na stronach
www poszczególnych WFOŚiGW.
3 20.12.2022 r. została zawarta umowa pomiędzy MKiŚ a NFOŚiGW o objęcie Programu wsparciem z
KPO w ramach Komponentu B – Zielona energia i zmniejszenie energochłonności.
4 Porozumienia MKiŚ (Instytucji Pośredniczącej) z NFOŚiGW (Instytucji Wdrażającej) z dnia 4 lipca
2023 r. w sprawie realizacji programu Fundusze Europejskie na Infrastrukturę, Klimat, Środowisko
2021-2027 w zakresie priorytetu I Wsparcie sektorów energetyka i środowisko z Funduszu
Spójności, priorytetu II Wsparcie sektorów energetyka i środowisko z EFRR oraz priorytetu VIII
Pomoc techniczna
5 zgodnie z art. 50e ust. 4 pkt 3 ustawy z dnia 12 czerwca 2015 r. o systemie handlu uprawnieniami do
emisji gazów cieplarnianych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1505), NFOŚiGW pełni rolę Operatora Funduszu
Modernizacyjnego, zobowiązany jest do opracowania oraz przedłożenia MKiŚ, w celu uzgodnienia,
oraz przyjęcia programów priorytetowych dotyczących inwestycji planowanych do objęcia wsparciem
w systemie wdrażania FM.
-- 4 of 5 --
Dodatkowo dla ułatwienia Wnioskodawcom korzystania z Programu uruchomiliśmy
infolinię, czynną w dni robocze w godz. 8.00-16.00 oraz adres e-mail:
CzystePowietrze@nfosigw.gov.pl .
MKiŚ nie planuje wprowadzać zmian w powyższych obszarach.
Czy zostało wszczęte wewnętrzne postępowanie wyjaśniające w związku z zarzutami
dotyczącymi możliwego faworyzowania firm powiązanych z kierownictwem WFOŚ w Łodzi?
Ministerstwo Klimatu i Środowiska nie prowadzi postępowania wyjaśniającego, ponieważ
do Ministerstwa nie wpłynęły sygnały wskazujące na wystąpienie nieprawidłowości w
Wojewódzkim Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Łodzi. Nie jest nam
znana treść zarzutów, o których mowa w pytaniu zawartym w przedmiotowej interpelacji
poselskiej.
Czy Pani Minister zwróci się z wnioskiem do Najwyższej Izby Kontroli o pilne przeprowadzenie
kontroli w NFOŚ i we wszystkich WFOŚ, ze szczególnym uwzględnieniem województwa
łódzkiego?
Minister Klimatu i Środowiska nie może zlecić kontroli Najwyższej Izbie Kontroli. Zgodnie
z ustawą o Najwyższej Izbie Kontroli, NIK może podejmować kontrole jedynie na zlecenie
Sejmu lub jego organów, na wniosek Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej, Prezesa Rady
Ministrów oraz z własnej inicjatywy.
Proszę o przyjęcie powyższych wyjaśnień.
Z wyrazami szacunku
Krzysztof Bolesta
Sekretarz Stanu
Ministerstwo Klimatu i Środowiska
/ – podpisany cyfrowo/
-- 5 of 5 --