Interpelacja w sprawie wykorzystywania dzieł polskiej kultury do trenowania modeli AI

Interpelacja nr 9254

do ministra kultury i dziedzictwa narodowego

w sprawie wykorzystywania dzieł polskiej kultury do trenowania modeli AI

Zgłaszający: Dorota Olko, Daria Gosek-Popiołek

Data wpływu: 11-04-2025

Szanowna Pani Ministro,

pod koniec marca br. amerykański magazyn “The Atlantic” upublicznił dokumenty, z których wynika, że firma Meta z pełną świadomością i bezprawnie wykorzystała zasoby Library Genesis, nielegalnego repozytorium plików, do trenowania swojego modelu sztucznej inteligencji Llama 3.

Obecnie obserwujemy rozwój licencjonowanych baz danych zawierających utwory (przedmioty praw autorskich), które są także wykorzystywane do trenowania modeli generatywnej sztucznej inteligencji. W takich przypadkach twórcy posiadają prawo do zgłoszenia sprzeciwu wobec eksploracji ich utworów. W przypadku opisanym jednak przez “The Atlantic” firma Meta korzystała z nielegalnie funkcjonującej bazy, de facto okradając twórców umieszczonych w niej utworów.

Według podanych przez “The Atlantic” informacji w repozytorium znajdowały się również nielegalnie udostępniane utwory polskich pisarzy i pisarek, w tym między innymi Olgi Tokarczuk, Szczepana Twardocha i Doroty Masłowskiej. Obserwować zatem możemy kradzież własności intelektualnej w skali globalnej, a w dodatku zasadne wydaje się pytanie, czy na podobnej zasadzie trenowane mogły być również inne komercyjne modele AI.

W związku z tą sytuacją oraz na podstawie art. 14 ustawy o wykonywaniu mandatu posła i senatora z dnia 9 maja 1996 r. (Dz. U. z 2020 r. poz. 907) zwracamy się do Pani z następującymi pytaniami:

Czy zdaniem ministerstwa trenowanie modeli sztucznej inteligencji na podstawie nielegalnie pozyskanych utworów wykracza poza “dozwolony użytek” definiowany przez polskie prawo?

Czy ministerstwo podjęło działania w celu ustalenia, jak duża grupa polskich twórców mogła zostać pokrzywdzoną poprzez naruszenia ich praw autorskich przez firmę Meta?

Czy ministerstwo podjęło działania mające na celu wsparcie polskich twórców w dochodzeniu roszczeń na drodze prawnej w stosunku do nielegalnego działania firmy Meta?

Czy ministerstwo zwróciło się do firmy Meta celem udzielenia przez nią wyjaśnień i wypracowania rozwiązań, które zapobiegłyby przypadkom podobnych nadużyć w przyszłości?

Z wyrazami szacunku

Daria Gosek-Popiołek
Dorota Olko
Posłanki na Sejm RP