Interpelacja w sprawie ochrony dzieci przed cyberprzemocą
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 9219
do ministra cyfryzacji
w sprawie ochrony dzieci przed cyberprzemocą
Zgłaszający: Olga Ewa Semeniuk-Patkowska
Data wpływu: 11-04-2025
Szanowny Panie Ministrze, na podstawie art. 192 Regulaminu Sejmu RP oraz art. 72 Konstytucji RP składam interpelację dotyczącą ochrony dzieci i młodzieży przed cyberprzemocą i hejtem w Internecie. W świetle ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych oraz ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe (Dz. U. z 2023 r. poz. 900) proszę o odpowiedzi: 1. Czy planowane są programy prewencyjne i edukacyjne dla szkół dotyczące bezpieczeństwa w sieci?
2. Jakie środki techniczne i legislacyjne podejmowane są w celu blokowania treści nękających dzieci w mediach społecznościowych?
3. Czy powstanie ogólnopolski system zgłaszania i reagowania na przypadki cyberprzemocy wśród nieletnich? Z poważaniem Olga Semeniuk-Patkowska
Poseł na Sejm RP
Sekretarz stanu Michał Gramatyka
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (2)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
12841 znakówadres email sekretariat.BM@cyfra.gov.pl 00-060 Warszawa
www.gov.pl/web/cyfryzacja
Sekretarz Stanu
Michał Gramatyka
BM.WP.057.70.2025
Warszawa, 12 maja 2025 r.
Szanowny Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu RP
Dot. pisma z 16 kwietnia br. Posła na Sejm RP Pani Olgii Ewy Semeniuk - Patkowskiej w
sprawie ochrony dzieci przed cyberprzemocą (interpelacja nr 9219)
Szanowny Panie Marszałku,
poniżej przedstawiam odpowiedzi na zadane przez Posła pytania.
Ad 1) Czy planowane są programy prewencyjne i edukacyjne dla szkół dotyczące
bezpieczeństwa w sieci?
Już obecnie Ministerstwo Cyfryzacji wraz z NASK – Państwowym Instytutem Badawczym
realizuje szereg inicjatyw, programów i akcji edukacyjno-informacyjnych, które mają na
celu zwiększyć bezpieczeństwo dzieci w internecie. W NASK prowadzone są projekty
o charakterze edukacyjnym i szkoleniowym na rzecz bezpieczeństwa użytkowników
internetu oraz podnoszenia poziomu świadomości i kompetencji cyfrowych. W ramach
Działu Profilaktyki Cyberzagrożeń podejmowane są działania związane z kształtowaniem
świadomości społecznej w zakresie bezpieczeństwa w sieci dzieci i młodzieży poprzez
m.in. prowadzenie warsztatów, lekcji oraz szkoleń, organizacji konferencji, organizacji
ogólnopolskich obchodów Dnia Bezpiecznego Internetu (DBI), opracowywania narzędzi
edukacyjnych, realizacji społecznych kampanii medialnych. Wśród podejmowanych
tematów znajdują się, m.in.: cyberprzemoc i hejt, wizerunek w sieci, ślad cyfrowy,
prywatność, higiena cyfrowa, cyfrowy dobrostan, socjotechnika, nielegalne i szkodliwe
treści w internecie, dezinformacja, edukacja medialna. Więcej informacji na ten temat
dostępnych jest pod adresem www.cyberprofilaktyka.pl. Obok tego w roku szkolnym
2024/2025 trwa cykl comiesięcznych lekcji online dot. zagrożeń w mediach
społecznościowych, dedykowanych uczniom szkół podstawowych, które prowadzone są
przez specjalistów z Działu Profilaktyki Cyberzagrożeń NASK. Również inne polskie
instytucje – w tym Urząd Komunikacji Elektronicznej oraz Urząd Ochrony Danych
Osobowych – prowadzą kampanie edukujące dzieci na temat szeroko rozumianej
cyberhigieny. Prezes UKE od 2017 r. prowadzi kampanię „Klikam z głową”, której celem
jest promowanie bezpiecznego korzystania z internetu i urządzeń telekomunikacyjnych
wśród uczniów. W trakcie zajęć porusza się tematy niebezpiecznych zjawisk związanych
z korzystaniem z sieci, patostreamingu, uzależnienia od internetu i portali
społecznościowych, sextingu, cyberprzemocy, phishingu wraz z poradami jak sobie z nimi
radzić.
Ponadto, Ministerstwo Cyfryzacji we współpracy z NASK zaprojektowało Ogólnopolską
Sieć Edukacyjną (OSE), czyli publiczną sieć telekomunikacyjną obejmującą szkoły
podstawowe i ponadpodstawowe, gwarantującą im dostęp do szybkiego, bezpłatnego i
bezpiecznego internetu. Sieć została uruchomiona, aby wspomagać proces kształcenia w
placówkach edukacyjnych, podnosić poziom cyfrowych kompetencji uczniów i kadry
pedagogicznej, dostosować proces dydaktyczny do wymagań współczesnego świata, a
także promować zasady higieny cyfrowej i bezpiecznego korzystania z technologii
cyfrowych, w tym do bezpiecznego poruszania się w wirtualnej rzeczywistości, jej
rozumienia i właściwego interpretowania napotkanych tam treści. Ponadto, w ramach OSE
dostępne jest repozytorium cyfrowych treści edukacyjnych - zawierające materiały
-- 1 of 4 --
telefon +48 22 245 54 42 ul. Królewska 27
adres email sekretariat.BM@cyfra.gov.pl 00-060 Warszawa
www.gov.pl/web/cyfryzacja
edukacyjne i kursy dla dzieci oraz nauczycieli, mogące również stanowić podstawę
scenariusza zajęć, przygotowane przez Ministerstwo Cyfryzacji we współpracy z NASK.
Dostępne one są w internecie na stronie: OSE it-szkoła i dotyczą różnych tematyk
cyfrowych, z wyszczególnieniem cyberbezpieczeństwa i higieny cyfrowej. Również na
stronie Bezpieczni w sieci dostępne są bezpłatne materiały dedykowane pedagogom oraz
uczniom klas 7-8 szkół podstawowych, które podzielone są na moduły edukacyjne, np.
cyberprzemoc czy prywatność w cyfrowym świecie. Ministerstwo przygotowało również
dla nauczycieli materiały Cyberlekcji i Cyberlekcji 3.0, które znaleźć można na stronie
Ministerstwa Cyfryzacji1. Zawarte są tam materiały dotyczące cyberbezpieczeństwa
dedykowane prowadzeniu zajęć dla dzieci szkół podstawowych w różnym wieku, jak i dla
starszych dzieci uczęszczających do szkół ponadpodstawowych.
Ad 2) Jakie środki techniczne i legislacyjne podejmowane są w celu blokowania treści
nękających dzieci w mediach społecznościowych?
W NASK od 2005 r. funkcjonuje Zespół Dyżurnet.pl, jedyny w Polsce zespół reagujący na
nielegalne i szkodliwe treści w internecie, który w ramach swojej działalności, na
podstawie Ustawy o krajowym systemie cyberbezpieczeństwa, przyjmuje zgłoszenia
dotyczące dystrybucji materiałów przedstawiających seksualne wykorzystywanie dzieci.
Zespół Dyżurnet.pl od 2005 r. realizuje strategię Komisji Europejskiej Better Internet for
Children, współtworząc Polskie Centrum Programu Safer Internet (PCPSI) saferinternet.pl.
Tworzą je: NASK (koordynator PCPSI) oraz Fundacja Dajemy Dzieciom Siłę. Strategia
wdrożona w większości krajów europejskich (www.betterinterntetforkids.eu) ma na celu
promowanie bezpiecznego korzystania z internetu i nowych technologii oraz wsparcie
reagowania w przypadku zagrożeń online dotykających najmłodszych.
Dzięki współpracy z wybranymi serwisami internetowymi i portalami społecznościowymi,
zespół Dyżurnet.pl działa jako trusted flagger, czyli zaufany podmiot sygnalizujący w
ramach tych usług. Zgłoszenia dotyczące bezpieczeństwa dzieci i młodzieży przekazywane
przez takie podmioty, są traktowane przez usługodawców priorytetowo.
Ponadto w 2024 r. Dyżurnet.pl zwrócił uwagę na zjawisko dystrybucji treści NCII tzn.
materiałów intymnych udostępnianych bez zgody (NCII od ang. Non-consensual Intimate
Images). Stanowią one jeden z elementów zjawiska przemocy seksualnej opartej na
materiałach wizualnych. To wszelkie materiały, na których utrwalono wizerunek osoby
w kontekście intymnym – przedstawiające jej nagość lub uwieczniające ją w sytuacji
seksualnej, które zostały (lub istnieje ryzyko, że zostaną) udostępnione bez zgody.
Materiały NCII mogą być pozyskane na skutek szantażu na tle seksualnym – gdy w zamian
za nieudostępnienie materiałów sprawca chce otrzymać korzyści (albo finansowe albo
w postaci kolejnych materiałów). Źródłem może być także grooming, czyli sytuacja, w
której dorosły sprawca nawiązuje z dzieckiem relację o podłożu erotycznym. Zdarza się
również, że dziecku oferowane są korzyści (pieniądze, prezenty) w zamian za wysłanie
intymnych zdjęć. W związku z tym powstały inicjatywy, które pomagają odnaleźć i usunąć
takie treści - jest to serwis Take it Down, stworzony przez amerykański hotline NCMEC
przeznaczony dla osób poniżej 18. roku życia. Istnieje także StopNCII18 organizacji
SWGfL – bliźniaczy serwis, przeznaczony dla osób dorosłych. Narzędzia te umożliwiają
odnalezienie i wyeliminowanie niechcianych materiałów z wielu miejsc jednocześnie, bez
konieczności kontaktowania się z administratorami kolejnych platform społecznościowych.
W 2024 r. Dyżurnet.pl w porozumieniu ze wspomnianymi organizacjami NCMEC oraz
SWFfL opracowywał polskojęzyczną wersję serwisu grupującego obecne rozwiązania
i przeznaczonego dla polskojęzycznych użytkowników.
1 https://www.gov.pl/web/baza-wiedzy/materialy-do-cyberlekcji oraz https://www.gov.pl/web/baza-
wiedzy/materialy-do-cyberlekcji-30.
-- 2 of 4 --
telefon +48 22 245 54 42 ul. Królewska 27
adres email sekretariat.BM@cyfra.gov.pl 00-060 Warszawa
www.gov.pl/web/cyfryzacja
W odniesieniu do platform internetowych i mediów społecznościowych należy zwrócić
uwagę na unijne rozporządzenie - Akt o usługach cyfrowych (DSA – Digital Services Act),
którego przepisy weszły w życie 17 lutego 2024 r. Zgodnie z DSA dostawcy platform
internetowych dostępnych dla małoletnich zobowiązani są do wprowadzenia
odpowiednich i proporcjonalnych środków, aby zapewnić wysoki poziom prywatności,
bezpieczeństwa i ochrony małoletnich w ramach świadczonych przez siebie usług. Obok
tego Komisja Europejska uprawniona jest do wydania odpowiednich wytycznych
dotyczących stosowania tych środków, zapewniających ochronę dzieci, jak i poszanowanie
ochrony prywatności. Ponadto na podstawie przepisów DSA największe platformy
internetowe, zwane VLOP (Very Large Online Platforms), objęte są dodatkowym zakresem
obowiązków, do których należą m.in. weryfikacja wieku użytkowników oraz analiza
wpływu treści szkodliwych na małoletnich. Wielkie platformy internetowe obecnie już
usuwają zgłoszenia kierowane z Dyżurnet.pl.
Ponadto, pod kątem dochodzenia odpowiedzialności platform internetowych względem
publikowanych treści należy wspomnieć o pracach nad projektem ustawy o ochronie
małoletnich przed dostępem do treści szkodliwych w internecie, które toczą się w
Ministerstwie Cyfryzacji. Projekt ustawy stanowi wynik pracy grupy roboczej, w skład
której wchodzili przedstawiciele instytucji publicznych, sektora akademickiego oraz
organizacji zajmujących się ochroną dzieci. Grupa poprzez dyskusję zmierzała do
przygotowania rekomendacji w zakresie zasadności wprowadzenia regulacji chroniących
małoletnich przed szkodliwymi treściami w internecia, w tym: określenia zakresu definicji
treści szkodliwych; wskazania podmiotów zobowiązanych do odpowiednich działań w tym
aspekcie; przeanalizowania optymalnych rozwiązań technicznych w zakresie weryfikacji
wieku. Projekt ustawy przewiduje zwiększenie odpowiedzialności dostawców usług
świadczonych drogą elektroniczną za publikowane na ich portalach treści, w tym poprzez
wprowadzenie wymogu weryfikacji wieku.
Ad 3) Czy powstanie ogólnopolski system zgłaszania i reagowania na przypadki
cyberprzemocy wśród nieletnich?
Ministerstwo na bieżąco analizuje potrzeby osób małoletnich w zakresie ich
bezpieczeństwa w internecie. Obecnie w Ministerstwie Cyfryzacji nie trwają prace nad
system zgłaszania i reagowania na przypadku cyberprzemocy wśród nieletnich. W
obowiązującym stanie prawnym w przypadku wystąpienia nękania małoletnich w
internecie, osobie poszkodowanej przysługuje prawo zgłoszenia treści do usługodawcy, w
którego usłudze doszło do naruszenia, jak również możliwość poinformowania o danym
czynie zespołu Dyżurnet.pl, poprzez wypełnienia formularza na stronie:
https://dyzurnet.pl/zglos-nielegalne-tresci/.
Niektóre akty internetowej agresji naruszają prawo i są uznawane za przestępstwo lub
wykroczenie, a tym samym mogą zostać zgłoszone na policję, do prokuratury lub do sądu.
Co do zasady ściganie sprawcy cyberprzemocy następuje po złożeniu wniosku przez
osobę pokrzywdzoną. Z tego powodu ewentualne prace w zakresie systemu zgłaszania
i reagowania na przypadku cybeprzemocy wymagają ścisłej współpracy z Ministerstwem
Sprawiedliwości.
Trzeba także zwrócić uwagę, że już obecnie możliwe jest zgłaszanie nielegalnych treści
występujących w sieci za pomocą aplikacji mObywatel. Zgłaszane mogą być m.in
cyberataki czy oszustwa, ale też niepokojące zachowania wobec dzieci, w tym materiały
seksualnego wykorzystywania dzieci. Funkcja „Nielegalne treści” została wprowadzona w
ramach usługi „Bezpiecznie w sieci”. Umożliwia użytkownikom aplikacji zgłaszanie
niepokojących materiałów, które następnie są analizowane przez ekspertów z zespołu
Dyżurnet.pl działającego w NASK, a w razie potrzeby przekazywane odpowiednim
służbom w Polsce i za granicą. Dzięki aplikacji mObywatel zgłoszenie można także wysłać
-- 3 of 4 --
telefon +48 22 245 54 42 ul. Królewska 27
adres email sekretariat.BM@cyfra.gov.pl 00-060 Warszawa
www.gov.pl/web/cyfryzacja
anonimowo. Pomimo, że jest ono przesyłane z mObywatela, żadne dane użytkownika nie
są przekazywane wraz ze zgłoszeniem. Nie ma to jednak żadnego wpływu na
zainteresowanie zgłoszeniem ze strony ekspertów Dyżurnet.pl – bez względu na to, czy
zgłoszenie będzie anonimowe, czy nie, wszystkie sprawy będą traktowane tak samo
poważnie. Więcej o usłudze można przeczytać na dedykowanej stronie mObywatel.
Obok tego, jak wspomniano powyżej, Polskie Centrum Programu Safer Internet realizuje
działania edukacyjne i uświadamiające, podnoszące bezpieczeństwo dzieci i młodzieży
w internecie, jak również działania pomocowe polegające na reagowaniu na nielegalne
treści w internecie oraz udziela wsparcia poprzez telefony zaufania 116 111 oraz
800 100 100 (prowadzone przez Fundację Dajemy Dzieciom Siłę). Centrum na co dzień
współpracuje z Komitetem Konsultacyjnym złożonym z firm i instytucji działających na
rzecz bezpieczeństwa dzieci online bądź związanych z obszarem dostępu do usług
cyfrowych oraz z młodzieżowym panelem doradczym.
Z wyrazami szacunku
Michał Gramatyka
Sekretarz Stanu
/dokument podpisany elektronicznie/
Do wiadomości:
Kancelaria Prezesa Rady Ministrów - Departament Spraw Parlamentarnych
-- 4 of 4 --