Interpelacja w sprawie problemów z programami wspierającymi kolej oraz usługi przewozowe PKS
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 9218
do ministra infrastruktury
w sprawie problemów z programami wspierającymi kolej oraz usługi przewozowe PKS
Zgłaszający: Olga Ewa Semeniuk-Patkowska
Data wpływu: 11-04-2025
Szanowny Panie Ministrze, na podstawie art. 192 Regulaminu Sejmu RP oraz art. 5 i art. 15 Konstytucji RP składam interpelację dotyczącą problemów z realizacją programu Kolej+ i postępów w rozstrzyganiu przetargów związanych z lokalnym transportem autobusowym. W związku z ustawą z dnia 16 grudnia 2010 r. o publicznym transporcie zbiorowym (Dz. U. z 2022 r. poz. 1343) proszę o odpowiedzi: 1. Jakie są przyczyny opóźnień w realizacji projektów w ramach programu Kolej+?
2. Dlaczego wiele przetargów na usługi przewozowe PKS pozostaje nierozstrzygniętych lub unieważnianych?
3. Czy planowane są zmiany legislacyjne mające ułatwić dostęp mniejszych gmin do stabilnego finansowania transportu publicznego? Z poważaniem Olga Semeniuk-Patkowska
Poseł na Sejm RP
Podsekretarz stanu Piotr Malepszak
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Zawiera 6 wskazania konkretnych kwot finansowych
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (12)
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
11281 znakówkancelaria@mi.gov.pl ul. Chałubińskiego 4/6
www.gov.pl/web/infrastruktura 00-928 Warszawa
Znak pisma: DTK-5-1.054.91.2025
Warszawa, 12 maja 2025
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 9218 Poseł na Sejm RP Olgi Semeniuk-Patkowskiej,
w sprawie problemów z programami wspierającymi kolej oraz usługi przewozowe PKS,
poniżej przedstawiam stosowne informacje.
Program Uzupełniania Lokalnej i Regionalnej Infrastruktury Kolejowej - Kolej +
do 2029 roku (dalej: Program Kolej +) ma charakter konkursowy o zasięgu ogólnopolskim,
gdzie w ramach prowadzonego naboru do Programu poszczególne jednostki samorządu
terytorialnego mogły zgłosić projekty zlokalizowane w danym województwie. Do końca
2023 r. jednostki samorządu terytorialnego, których projekty uzyskały pozytywną ocenę
formalną i zakwalifikowały się Programu Kolej +, podpisały umowy realizacyjne
z PKP PLK S.A. w zakresie 35 projektów.
W latach 2022-2024 PKP PLK S.A. ogłosiła postępowania przetargowe dla 34 z 35
inwestycji objętych Programem. 27 postępowań przetargowych o łącznej wartości
ok. 340 mln zł. dotyczyło opracowania dokumentacji projektowej, a 7 przetargów
o wartości ok. 1 511 mln zł wykonania dokumentacji projektowej i robót budowlanych.
PKP PLK S.A. podpisała 29 umów z wykonawcami dla inwestycji, w tym 23 umowy
o wartości ok. 238,9 mln zł na opracowanie dokumentacji projektowej oraz 6 umów
o wartości ok. 1 198 mln zł na wykonanie dokumentacji projektowej i robót budowlanych.
Obecnie PKP PLK S.A. prowadzi działania przygotowawcze w celu ogłoszenia
i rozstrzygnięcia kolejnych przetargów na opracowanie dokumentacji projektowej
(dla projektów realizowanych w formule „Projektuj”) oraz na wykonanie dokumentacji
projektowej i robót budowlanych (dla projektów realizowanych w formule „Projektuj
i Buduj”).
Należy zauważyć, że w I kwartale 2024 roku PKP PLK S.A. rozpoczęła przegląd projektów
Programu w celu uzyskania maksymalnie funkcjonalnych i technicznych parametrów
planowanej do udostępnienia infrastruktury, co może wiązać się ze zmianą zakresów
realizowanych inwestycji, korektami budżetów projektów, a w skrajnych przypadkach
do odstąpienia od realizacji na etapie przygotowania dokumentacji projektowej.
Jednocześnie informuję, że ryzyko opóźnienia realizacji Programu związane jest między
innymi z:
wydłużeniem procedur administracyjnych,
wydłużeniem czasu trwania postępowań przetargowych, a tym samym wyboru
wykonawcy zamówienia,
protestami społecznymi oraz uzgodnieniami z interesariuszami,
koniecznością wprowadzenia zmian w zakresach projektów.
Uprzejmie informuje, że autobusowe przewozy pasażerskie realizowane są przez
przewoźników świadczących:
usługi komercyjne na podstawie zezwolenia na wykonywanie regularnych
-- 1 of 4 --
2
przewozów osób w krajowym transporcie drogowym, o którym mowa w art. 18 ust.
1 pkt 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym1 lub
usługi o charakterze użyteczności publicznej zamawiane przez organizatorów
publicznego transportu zbiorowego, którymi w zakresie przewozów autobusowych
są jednostki samorządu terytorialnego.
Usługi komercyjne świadczone przez przewoźników autobusowych prowadzone są na ich
własny koszt i ryzyko, a istotnym warunkiem do prowadzenia tej działalności jest
odpowiedni potok podróżnych, który daje możliwość uzyskiwania przychodów na
poziomie zapewniającym pokrycie kosztów świadczenia usługi. W przypadku, gdy
potrzeby przewozowe mieszkańców nie mogą być zaspokojone przez usługi komercyjne
realizowane z inicjatywy przewoźników autobusowych, właściwy ze względu na obszar
i zasięg linii komunikacyjnych organizator publicznego transportu zbiorowego, może
uruchomić usługi transportowe w formie przewozów o charakterze użyteczności
publicznej, które stanowią odpowiedź na potrzeby komunikacyjne mieszkańców.
W ramach przepisów ustawy z dnia 16 grudnia 2010 r. o publicznym transporcie
zbiorowym2 (dalej: ustawa o ptz), ustanowieni zostali organizatorzy publicznego
transportu zbiorowego. Zgodnie z art. 7 ust. 1 ww. ustawy organizatorami publicznego
transportu zbiorowego w przewozach autobusowych są jednostki samorządu
terytorialnego (oraz ich związki) na poziomie gminy, związku międzygminnego, powiatu,
związku powiatów, związku powiatowo-gminnego, związku metropolitalnego lub
województwa.
Uruchomienie przewozów o charakterze użyteczności publicznej jest poprzedzone
szeregiem zadań, które organizator publicznego transportu zbiorowego zgodnie
z przepisami ustawy o ptz jest zobowiązany zrealizować. Zgodnie z art. 8 ustawy o ptz
zadaniem organizatora publicznego transportu zbiorowego jest planowanie rozwoju
transportu, organizowanie oraz zarządzanie publicznym transportem zbiorowym.
Jednostki samorządu terytorialnego posiadające wymaganą przepisami ustawy o ptz
liczbę mieszkańców, w przypadku organizacji przewozów o charakterze użyteczności
publicznej zobowiązane są do sporządzenia planu zrównoważonego rozwoju publicznego
transportu zbiorowego (planu transportowego). W ramach planu transportowego,
zgodnie z art. 12 ust. 1 ustawy o ptz, organizator określa między innymi:
sieć komunikacyjną, na której planowane jest wykonywanie przewozów
o charakterze użyteczności publicznej,
ocenę i prognozy potrzeb pasażerów.
Organizator publicznego transportu zbiorowego dokonuje wyboru operatora publicznego
transportu zbiorowego w trybach określonych w art. 19 ust. 1 ustawy o ptz tj. w trybie
ustawy z dnia 11 września 2019 r. – Prawo zamówień publicznych3 lub w trybie
bezpośredniego zwarcia umowy o świadczenie usług w zakresie publicznego transportu
zbiorowego (art. 22 ust. 1 ustawy o ptz).
Przy zamawianiu usług o charakterze użyteczności publicznej organizator publicznego
transportu zbiorowego powinien się kierować przede wszystkim potrzebą zaspokojenia
oczekiwań komunikacyjnych swoich mieszkańców. Organizatorzy samodzielnie ustalają
kryteria i warunki zamówienia publicznego, a minister właściwy to spraw transportu, nie
1 Dz. U. z 2024 r. poz. 1539, z późn. zm.
2 Dz. U. z 2025 r. poz. 285
3 Dz. U. z 2024 r. poz. 1320
-- 2 of 4 --
3
ma wpływu na wynik postępowania o zamówienie publicznego na wykonywanie
publicznego transportu zbiorowego.
Od 18 lipca 2019 r. funkcjonuje Funduszu rozwoju przewozów autobusowych
o charakterze użyteczności publicznej, który został utworzony na mocy przepisów ustawy
z dnia 16 maja 2019 r. o Funduszu rozwoju przewozów autobusowych o charakterze
użyteczności publicznej4.
Środki Funduszu przeznaczone są na dofinansowanie realizacji zadań własnych
organizatorów publicznego transportu zbiorowego, w tym gmin, w zakresie przewozów
autobusowych o charakterze użyteczności publicznej poprzez dopłatę do ceny usługi,
tj. kwoty deficytu pojedynczej linii komunikacyjnej w przewozach autobusowych
o charakterze użyteczności publicznej.
Dysponent Funduszu, którym jest minister właściwy do spraw transportu, co roku
dokonuje podziału środków przewidzianych na dany rok budżetowy w planie finansowym
Funduszu na dofinansowanie realizacji zadań własnych organizatorów w zakresie
przewozów autobusowych o charakterze użyteczności publicznej na poszczególne
województwa. Na rok 2025 została przewidziana i podzielona na wszystkie województwa
kwota 1 mld zł, która wynika z ww. planu finansowego uzgodnionego przez Ministra
Finansów. Z inicjatywy Ministra Infrastruktury, w dniu 9 stycznia 2025 r., zwiększono
budżet Funduszu o dodatkowe 70 mln zł, w związku z zapotrzebowaniem na środki
w niektórych województwach. W 2025 r. wojewodowie objęli dopłatą z Funduszu 8 258
linii komunikacyjnych.
Niemniej jednak mając na uwadze konieczność poprawy dostępności do transportu
publicznego, Ministerstwo Infrastruktury przeprowadziło rewizję podstaw prawnych
dotyczących publicznego transportu zbiorowego tj. ustawy o publicznym transporcie
zbiorowym oraz funkcjonowania Funduszu rozwoju przewozów autobusowych
o charakterze użyteczności publicznej, jak i innych aktów prawnych odnoszących się
do publicznego transportu zbiorowego.
Rewizja ta była prowadzona z uwzględnieniem, działającego do 31 marca 2025 r. przy
Ministrze Infrastruktury, Zespołu Eksperckiego do spraw przeciwdziałania wykluczeniu
komunikacyjnemu5. Do udziału w pracach Zespołu zaproszeni zostali m.in. przedstawiciele
korporacji samorządowych takich jak: Związek Powiatów Polskich, Związek Województw
RP, Związek Gmin Wiejskich RP, Unia Miasteczek Polskich oraz Związek Miast Polskich.
Zadaniem Zespołu Eksperckiego było wypracowanie i przygotowanie regulacji prawnych,
które będą odpowiedzią na aktualne oczekiwania wszystkich podmiotów uczestniczących
w rynku drogowego transportu publicznego, w tym przede wszystkim pasażerów.
W ramach planowanej reformy systemu funkcjonowania publicznego transportu
zbiorowego, będącej efektem prac Zespołu Eksperckiego, marszałkowie województw
zostaną ustanowieni integratorami przewozów w województwie. Zadaniem integratorów
przewozów będzie tworzenie i koordynowanie sieci przewozów o charakterze
użyteczności publicznej na obszarze województwa. Integratorzy przewozów o charakterze
użyteczności publicznej w województwie (marszałkowie województw) będą zobowiązani
do opracowania kompleksowego planu transportowego województwa, który będzie
4 Dz. U. z 2024 r. poz. 402, z późn. zm.
5 powołanego Zarządzeniem nr 38 Ministra Infrastruktury z dnia 21 października 2024 r. w sprawie
powołania Zespołu Eksperckiego do spraw przeciwdziałania wykluczeniu komunikacyjnemu (Dz. U.
Min. Inf. z 2024 r. poz. 53) zmienionego Zarządzeniem nr 2 Ministra Infrastruktury z dnia 2 stycznia
2025 r. (Dz. U. Min. Inf. z 2025 r. poz. 2)
-- 3 of 4 --
4
sporządzany na podstawie przedstawionych propozycji przez pozostałe jednostki
samorządu terytorialnego z obszaru województwa.
Ponadto marszałkowie województw przejmą od wojewodów zadania z zakresu obsługi
Funduszu rozwoju przewozów autobusowych o charakterze użyteczności publicznej
w województwie. Marszałkowie będą realizowali dotychczasowe zadania wojewodów
w zakresie obsługi Funduszu, dysponując środkami przyznanymi na województwo,
a dopłata z Funduszu będzie przyznawana wyłącznie do linii komunikacyjnych
w transporcie autobusowym, które w planie transportowym, zostały określone jako
utworzone w celu walki z wykluczeniem komunikacyjnym.
Jednocześnie informuję, że w dniu 2 kwietnia 2025 r. Minister Infrastruktury skierował
do Zespołu do spraw Programowania Prac Rządu wniosek o wpisanie projektu ustawy o
zmianie ustawy o publicznym transporcie zbiorowym oraz niektórych innych ustaw
do Wykazu prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów.
Rozwiązania zawarte w projekcie będą mieć pozytywny wpływ przede wszystkim na
pasażerów w transporcie publicznym. Reforma funkcjonowania publicznego transportu
zbiorowego oraz nowe zasady działania Funduszu przeciwdziałania wykluczeniu
komunikacyjnemu powinny przyczynić się do zwiększenia dostępności transportu
publicznego dla pasażerów, zwłaszcza na obszarach, na których komunikacja ta obecnie
nie istnieje lub funkcjonuje w wymiarze niezaspokajającym potrzeb pasażerów.
Z wyrazami szacunku,
Dokument podpisany elektronicznie przez:
z upoważnienia Ministra Infrastruktury
Piotr Malepszak
Podsekretarz Stanu
-- 4 of 4 --