Interpelacja w sprawie roli państwa w rozwoju transportu niskoemisyjnego
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 9217
do ministra infrastruktury, ministra klimatu i środowiska
w sprawie roli państwa w rozwoju transportu niskoemisyjnego
Zgłaszający: Olga Ewa Semeniuk-Patkowska
Data wpływu: 11-04-2025
Szanowni Państwo Ministrowie, na podstawie art. 192 Regulaminu Sejmu RP oraz art. 74 i art. 86 Konstytucji RP składam interpelację dotyczącą wspierania przez państwo rozwoju transportu niskoemisyjnego. W kontekście Europejskiego Zielonego Ładu oraz ustawy z dnia 11 stycznia 2018 r. o elektromobilności i paliwach alternatywnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 875) proszę o odpowiedzi: 1. Jakie działania podejmuje rząd w celu rozbudowy floty transportu publicznego opartego na napędzie elektrycznym i wodorowym?
2. Czy samorządy mogą liczyć na dodatkowe wsparcie przy przekształcaniu lokalnej komunikacji w bardziej ekologiczną?
3. Jakie instrumenty wsparcia są przewidziane dla prywatnych przewoźników? Z poważaniem Olga Semeniuk-Patkowska
Poseł na Sejm RP
Sekretarz stanu Krzysztof Bolesta
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Zawiera 14 wskazania konkretnych kwot finansowych
- Podaje wskaźniki procentowe (8)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (6)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
16541 znakówinfo@klimat.gov.pl Ministerstwo Klimatu i Środowiska
www.gov.pl/klimat
Działamy zgodnie z EMAS - zarządzając instytucją, dbamy o środowisko
Sekretarz Stanu
Krzysztof Bolesta
DEI-WE.050.6.2025.JD
3760026.14969585.12076309
Warszawa, 25.04.2025 r.
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu RP
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację Pani Poseł Olgi Semeniuk-Patkowskiej w sprawie roli państwa
w rozwoju transportu niskoemisyjnego o numerze K10INT9217, proszę o przyjęcie
poniższej odpowiedzi.
1. Jakie działania podejmuje rząd w celu rozbudowy floty transportu publicznego opartego na
napędzie elektrycznym i wodorowym?
2. Czy samorządy mogą liczyć na dodatkowe wsparcie przy przekształcaniu lokalnej
komunikacji w bardziej ekologiczną?
3. Jakie instrumenty wsparcia są przewidziane dla prywatnych przewoźników?
Rząd Rzeczypospolitej Polskiej, dostrzegając konieczność transformacji sektora transportu
publicznego w kierunku neutralności klimatycznej oraz poprawy jakości powietrza
w miastach, podejmuje szerokie działania legislacyjne, strategiczne i finansowe wspierające
rozwój floty pojazdów opartych na napędzie elektrycznym oraz wodorowym. Kluczową rolę
w tym procesie odgrywa Ministerstwo Klimatu i Środowiska, które koordynuje tworzenie
otoczenia prawnego sprzyjającego wdrażaniu nisko- i zeroemisyjnych technologii
w komunikacji publicznej. Fundamentem prawnym jest ustawa z dnia 11 stycznia 2018 r.
o elektromobilności i paliwach alternatywnych oraz jej kolejne nowelizacje, które
wprowadzają m.in. obowiązki dotyczące udziału ekologicznych pojazdów w taborze
wykorzystywanym do realizacji publicznego transportu zbiorowego.
Zgodnie z aktualnymi przepisami, w miastach liczących od 50 000 do 100 000 mieszkańców
samorządy są zobowiązane do częściowego wykorzystania w komunikacji miejskiej
autobusów zeroemisyjnych lub pojazdów napędzanych gazem ziemnym pochodzącym
z biometanu. Nowelizacja ustawy z grudnia 2024 r. zniosła wcześniej planowane minimalne
progi udziału tych pojazdów (20% od 2025 r., 30% od 2028 r.), wprowadzając jednocześnie
elastyczny obowiązek stopniowego włączania ekologicznych autobusów do floty. Zmiana
ta uwzględnia ograniczone możliwości finansowe mniejszych samorządów i umożliwia im
bardziej efektywne planowanie inwestycji bez konieczności ponoszenia jednorazowych,
wysokich wydatków.
Jednocześnie, dla miast powyżej 100 000 mieszkańców wprowadzono rygorystyczniejszy
wymóg – od 1 stycznia 2026 r. operatorzy i organizatorzy transportu publicznego będą
zobowiązani do nabywania wyłącznie autobusów zeroemisyjnych do realizacji zadań
-- 1 of 3 --
w zakresie komunikacji miejskiej. Obowiązek ten będzie miał istotne znaczenie nie tylko dla
polityki transportowej największych aglomeracji, ale również dla rozwoju krajowego rynku
producentów pojazdów nisko- i zeroemisyjnych.
Dodatkowo, niezależnie od liczby mieszkańców, w przypadku zamówień na realizację usług
transportu publicznego przekraczających progi określone w rozporządzeniu (WE)
nr 1370/2007 (1 mln euro dla dużych przedsiębiorstw lub 2 mln euro dla MŚP) lub zakupu
autobusów o wartości przekraczającej 221 tys. euro, obowiązują wskaźniki minimalnego
udziału pojazdów niskoemisyjnych. W latach 2021–2025 powinien on wynosić co najmniej
32%, a w latach 2026–2030 – 46%, z czego połowę mają stanowić autobusy zeroemisyjne.
Oznacza to, że również prywatni przewoźnicy, realizujący zlecenia publiczne, muszą
spełniać te standardy i dostosowywać swoją flotę do wymogów środowiskowych,
co w praktyce kwalifikuje ich do korzystania z określonych form wsparcia.
W celu umożliwienia realizacji tych wymogów, państwo zapewnia szerokie wsparcie
finansowe dla jednostek samorządu terytorialnego oraz podmiotów odpowiedzialnych
za organizację lub realizację publicznego transportu zbiorowego. Kluczowym instrumentem
jest program priorytetowy „Zielony Transport Publiczny”, uruchomiony przez Narodowy
Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w 2021 r. we współpracy
z Ministerstwem Klimatu i Środowiska. Program ten oferuje dofinansowanie do 80%
kosztów kwalifikowanych zakupu autobusów elektrycznych i trolejbusów oraz do 90% w
przypadku autobusów wodorowych. Łączny budżet programu przekracza 5,3 mld zł, a jego
komponent inwestycyjny został ujęty również w Krajowym Planie Odbudowy, w ramach
inwestycji G1.3.2 „Zeroemisyjny transport zbiorowy (autobusy)”, dla której przeznaczono
3 379 mln zł na zakup 1159 autobusów zeroemisyjnych. Obecnie trwa trzeci nabór
wniosków, a NFOŚiGW zawiera umowy z samorządami w celu pełnego zakontraktowania
dostępnych środków.
Równolegle rozwijane są działania wspierające budowę infrastruktury niezbędnej do
eksploatacji pojazdów zeroemisyjnych. W 2021 r. uruchomiono program „Wsparcie
infrastruktury do ładowania pojazdów elektrycznych i infrastruktury do tankowania
wodoru” z budżetem 870 mln zł, który został wyczerpany pod koniec 2024 r. Efektem
programu będzie powstanie kilku tysięcy punktów ładowania – zarówno ogólnodostępnych,
jak i niepublicznych, zlokalizowanych przy drogach szybkiego ruchu, centrach handlowych i
w miastach. Inwestycje w infrastrukturę ładowania są uznawane za kluczowy element
skutecznej transformacji transportu, a samorządy są zobowiązane do ich uwzględnienia
w planach rozwoju, także w ramach działań naprawczych ujętych w planach ochrony
powietrza opracowywanych zgodnie z art. 91 ustawy – Prawo ochrony środowiska.
Podejmowane działania mają na celu nie tylko realizację krajowych i unijnych celów
klimatycznych, ale również pobudzenie krajowego rynku technologii elektromobilnych.
W wyniku wzrostu zapotrzebowania na autobusy zeroemisyjne stwarza się realna szansa
rozwoju dla polskich producentów, co może mieć pozytywny wpływ na wzrost gospodarczy
oraz konkurencyjność sektora przemysłowego. Jednocześnie, biorąc pod uwagę przepisy
dotyczące zamówień publicznych i zasady wykorzystania środków unijnych, analizowane są
obecnie możliwości ograniczenia wsparcia wyłącznie do pojazdów produkowanych na
terenie Unii Europejskiej, co ma na celu wspieranie europejskiego przemysłu i zachowanie
zgodności z polityką wspólnotową.
W związku z powyższym, zarówno samorządy, jak i podmioty prywatne realizujące usługi
transportowe na zlecenie jednostek publicznych, mogą liczyć na systemowe wsparcie
w procesie przekształcania floty pojazdów w kierunku nisko- i zeroemisyjności. Obejmuje
ono nie tylko dopłaty do zakupu pojazdów i infrastruktury, lecz także elastyczne ramy
-- 2 of 3 --
prawne oraz preferencje w procedurach zamówień publicznych, które umożliwiają
racjonalne planowanie i realizację inwestycji służących nowoczesnemu i zrównoważonemu
transportowi publicznemu.
Z wyrazami szacunku
Krzysztof Bolesta
Sekretarz Stanu
Ministerstwo Klimatu i Środowiska
/ – podpisany cyfrowo/
Do wiadomości:
Departament Spraw Parlamentarnych w KPRM
-- 3 of 3 --
Infolinia: +48 22 630 10 00 Ministerstwo Infrastruktury
kancelaria@mi.gov.pl ul. Chałubińskiego 4/6
www.gov.pl/web/infrastruktura 00-928 Warszawa
Znak pisma: DTD-2-1.054.12.2025
Warszawa, 09 maja 2025
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
odpowiadając na interpelację nr 9217 Poseł na Sejm RP pani Olgi Semeniuk-Patkowskiej,
w sprawie roli państwa w rozwoju transportu niskoemisyjnego, przedstawiam
następujące informacje, w zakresie właściwości ministra infrastruktury.
Rolą państwa jest kreowanie i realizacja polityki we wszystkich obszarach społecznych
i gospodarczych, w tym również tych, które mają na celu zmniejszenie emisji powstających
w trakcie przemieszczania osób i ładunków z użyciem środków transportu.
W odniesieniu do działań, jakie podejmuje rząd w celu rozbudowy floty transportu
publicznego opartego na napędzie elektrycznym i wodorowym, za istotne należy uznać
wdrożenie do prawodawstwa krajowego przepisów Dyrektywy Parlamentu Europejskiego
i Rady 2009/33/WE z dnia 23 kwietnia 2009 r. w sprawie promowania ekologicznie
czystych pojazdów transportu drogowego w celu wsparcia mobilności niskoemisyjnej
(zmienionej dyrektywą PE i Rady 2019/1161), poprzez uchwalenie ustawy z dnia 2 grudnia
2021 r. o zmianie ustawy o elektromobilności i paliwach alternatywnych oraz niektórych
innych ustaw (Dz. U. poz. 2269).
Wprowadzone do ustawy przepisy od art. 68a do art. 68e nakładają obowiązek
zapewnienia przez zamawiających minimalnych poziomów docelowych udziału nisko-
i zeroemisyjnych pojazdów drogowych do przewozu pasażerów i ładunków (kategorii M
i N) w całkowitej liczbie pojazdów objętych udzielonymi zamówieniami publicznymi
(o wartości równej lub przekraczającej progi unijne) na dostawy pojazdów, usługi
publicznego transportu zbiorowego i wybrane osiem rodzajów usług o charakterze
transportowym (przewozy osób, poczty, paczek i odpadów) o jednoznacznie wskazanych
kodach CPV. Szczegółowy opis obowiązków zamieszczono na stronie
https://www.gov.pl/web/infrastruktura/czyste-pojazdy .
W odniesieniu do floty transportu publicznego (głównie autobusów kategorii M3 klasy I
oraz klasy A), wykorzystywanej do realizacji zamawianych usług, udziały minimalne
pojazdów niskoemisyjnych (napędzanych paliwami alternatywnymi) wynoszą co najmniej
32% (w pierwszym okresie odniesienia do 2025 r.) i 46% (w drugim okresie odniesienia
do 2030 r.), przy czym co najmniej połowę tego udziału muszą stanowić autobusy
zeroemisyjne.
Środki na dofinansowanie samorządów w zakresie wprowadzania lokalnych rozwiązań
(rozumianych również jako regionalne, miejskie i aglomeracyjne) niskoemisyjnego bądź
zeroemisyjnego transportu zostały przewidziane w programach realizowanych
ze środków europejskich.
-- 1 of 4 --
2
Działania w powyżej wskazanym obszarze są obsługiwane przez jednostką podległą
Ministerstwu Infrastruktury - Centrum Unijnych Projektów Transportowych (CUPT).
Dotyczą one Krajowego Planu Odbudowy i programu Fundusze Europejskie na
Infrastrukturę, Klimat, Środowisko 2021-2027. Wsparcie dla inwestycji transportowych
zostało również uwzględnione w poszczególnych programach regionalnych, jednak
Ministerstwo Infrastruktury nie pełni roli instytucjonalnej w ich wdrażaniu,
oraz w programie Fundusze Europejskie dla Polski Wschodniej 2021-2027, lecz CUPT
nie obsługuje zawartego w nim działania FEPW.03.01 dotyczącego Zrównoważonej
mobilności miejskiej. Resortem wiodącym dla programów realizowanych z środków
unijnych jest Ministerstwo Funduszy i Polityki Regionalnej.
W Krajowym Planie Odbudowy (KPO) inwestycje polegające na budowie i modernizacji
infrastruktury transportowej oraz zakupie nowoczesnego taboru niskoemisyjnego bądź
zeroemisyjnego dotyczą komponentu E Zielona, inteligentna mobilność. W tym obszarze
Ministerstwo Infrastruktury nadzoruje następujące zadania, które adresowane są między
innymi do jednostek samorządu terytorialnego: E1.1.2 Zero i niskoemisyjny transport
zbiorowy (autobusy), E1.2.1 Zeroemisyjny transport zbiorowy w miastach (tramwaje),
E2.1.2 Pasażerski tabor kolejowy, E2.1.1 Linie kolejowe.
Poniżej przedstawiam opis wskazanych inwestycji. Termin zakończenia realizacji zadań
objętych Krajowym Planem Odbudowy został wyznaczony na połowę 2026 r., dlatego
wybór odbiorców wsparcia dla powyższych inwestycji jest już niemal zakończony.
E1.1.2 Zero i niskoemisyjny transport zbiorowy (autobusy) - w zakresie komunikacji
pozamiejskiej
Celem inwestycji jest zwiększenie liczby oraz udziału taboru autobusowego zasilanego
paliwami alternatywnymi, co skutkować będzie redukcją rocznej emisji CO2. Zakupione
pojazdy będą realizowały zadania w zakresie zapewnienia transportu zbiorowego
na terenach pozamiejskich, dotychczas wykluczonych komunikacyjnie. Zakłada się zakup
579 autobusów zero i niskoemisyjnych. Dopuszczone są różne rodzaje technologii
zasilania autobusów: zeroemisyjnych - elektryczne na baterie oraz niskoemisyjnych -
hybrydowe typu „plug-in”, na gaz (w tym LNG, LPG, CNG) oraz spełniających normę EURO
VI. Kryteria stosowane w ramach naborów obejmują m.in. wsparcie dla obszarów
wykluczonych komunikacyjnie, promowanie projektów wspierających integrację
transportową (połączenia z transportem kolejowym, miejskim, podmiejskim)
oraz preferowanie taboru obsługującego nowo utworzone linie autobusowe wsparte
ze środków Funduszu rozwoju przewozów autobusowych o charakterze użyteczności
publicznej. Alokacja środków europejskich dla inwestycji wynosi około 377 mln euro
(1,7 mld zł). W ramach inwestycji przeprowadzono i rozstrzygnięto cztery nabory.
W KPO jest realizowana również komplementarna inwestycja dotycząca zakupu taboru
autobusowego na potrzeby transportu publicznego - G1.3.2 Zeroemisyjny transport
zbiorowy (autobusy). Jest ona nadzorowana przez Ministerstwo Klimatu i Środowiska
i zakłada zakup 1 159 autobusów bezemisyjnych (elektrycznych).
E1.2.1 Zeroemisyjny transport zbiorowy w miastach (tramwaje)
Inwestycja polega na poprawie jakości transportu szynowego oraz jego udziału w
przewozach, w miastach, poprzez wsparcie tego segmentu transportu miejskiego.
Wskaźnik dla inwestycji zakłada zakup 88 sztuk nowoczesnego, zeroemisyjnego taboru
-- 2 of 4 --
3
szynowego (tramwajowego) w miastach. Odbiorcami wsparcia mogą być gminy
lub operatorzy świadczący usługi publiczne. Kryteria wyboru podmiotów będących
odbiorcami wsparcia odzwierciedlają w szczególności potrzeby czystego transportu
publicznego oraz wpływ na zmniejszenie emisji zanieczyszczeń, przeciwdziałanie zatorom
komunikacyjnym, a także będą uwzględniać dojrzałość projektów. Alokacja środków
europejskich dla inwestycji wynosi 200 mln euro (866 mln zł). Nabór został już
rozstrzygnięty i zawarto umowy o objęcie przedsięwzięć wsparciem.
E2.1.2 Pasażerski tabor kolejowy
Celem inwestycji jest odnowa pasażerskiego taboru kolejowego i zwiększenie komfortu
oraz poprawa efektywności kolei. Inwestycja obejmuje zakup taboru do przewozów
regionalnych (77 pociągów) oraz taboru do przewozów dalekobieżnych (56 lokomotyw
elektrycznych) wraz z modernizacją 248 wagonów. Wsparcie będą mogły otrzymać
jedynie pojazdy zeroemisyjne tj. zasilane energią elektryczną lub hybrydowe
wykorzystujące obok energii elektrycznej inne zeroemisyjne rozwiązania
oraz wyposażone w system ERTMS. Alokacja środków europejskich dla inwestycji wynosi
około 1,2 mld euro (5,2 mld zł). Dla taboru regionalnego został rozstrzygnięty jeden nabór,
drugi został ogłoszony.
E2.1.1 Linie kolejowe
Celem planowanych działań inwestycyjnych jest poprawa stanu infrastruktury kolejowej
(liniowej i punktowej) pozwalająca na zwiększenie jej niezawodności i usprawnienie
prowadzenia ruchu kolejowego. Działania inwestycyjne w zakresie modernizacji linii
kolejowych obejmują przeprowadzenie prac na 500 km linii kolejowych o znaczeniu
krajowym i regionalnym, w tym 250 km zostanie poddanych rewitalizacji. Dodatkowo
realizowane będą zadania m.in. w zakresie budowy Systemów Dynamicznej Informacji
Pasażerskiej i centralizacji zarządzania posterunkami ruchu oraz likwidacji 180
tzw. „wąskich gardeł” w celu zwiększenia przepustowości linii kolejowych.
Projekty planowane do sfinansowania obejmują: modernizację linii kolejowych, peronów
i przystanków, przebudowę nawierzchni torowych, budowę mostów i wiaduktów
kolejowych, przebudowę rozjazdów, instalację zasilania trakcyjnego, zasilania urządzeń
sterowania ruchem kolejowym, urządzeń przejazdowych, systemów dynamicznej
informacji pasażerskiej. W zakresie regionalnych zarządców infrastruktury dofinansowane
będą inwestycje liniowe, których realizacja wpłynie pozytywnie na dostępność transportu
kolejowego w wymiarze regionalnym.
Alokacja środków europejskich dla inwestycji wynosi w przybliżeniu 2,4 mld euro
(10,7 mld zł). Dotychczas zawarto już umowy o łącznej wartości dofinansowania
wynoszącego 8,4 mld zł.
Natomiast wsparcie dla przedsiębiorstw, w ramach powyższych działań, zostało
przewidziane w zadaniach E1.1.2 Zero i niskoemisyjny transport zbiorowy (autobusy)
i E1.2.1 Zeroemisyjny transport zbiorowy w miastach (tramwaje), w których
wnioskodawcą mógł być przedsiębiorca uprawniony do prowadzenia działalności
gospodarczej w zakresie przewozu osób, który zawarł z organizatorem publicznego
transportu zbiorowego umowę o świadczenie usług w zakresie publicznego transportu
zbiorowego.
-- 3 of 4 --
4
Ponadto w ramach zadania E2.1.2 Pasażerski tabor kolejowy do składania wniosków
o objęcie przedsięwzięcia wsparciem uprawnione były m.in. przedsiębiorstwa świadczące
usługi kolejowych przewozów pasażerskich.
Z poważaniem
z upoważnienia Ministra Infrastruktury
Stanisław Bukowiec
Sekretarz Stanu
Dokument podpisany elektronicznie.
-- 4 of 4 --