Interpelacja w sprawie narastających zatorów płatniczych, szczególnie w sektorze budowlanym i transportowym
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 9214
do ministra finansów, ministra rozwoju i technologii
w sprawie narastających zatorów płatniczych, szczególnie w sektorze budowlanym i transportowym
Zgłaszający: Olga Ewa Semeniuk-Patkowska
Data wpływu: 11-04-2025
Szanowni Panowie Ministrowie,
zgodnie z art. 192 Regulaminu Sejmu RP oraz art. 20 Konstytucji RP składam interpelację dotyczącą narastających zatorów płatniczych, szczególnie w sektorze budowlanym i transportowym. Małe i średnie firmy budowlane oraz transportowe coraz częściej padają ofiarą zatorów płatniczych – zwłaszcza przy dużych inwestycjach publicznych, gdzie płatności są opóźniane nawet o kilka miesięcy. Podwykonawcy nie mają skutecznych narzędzi egzekucji i często bankrutują, mimo wykonanej pracy.
W świetle ustawy z dnia 8 marca 2013 r. o przeciwdziałaniu nadmiernym opóźnieniom w transakcjach handlowych (Dz. U. z 2023 r. poz. 1790) proszę o informacje:
Czy rząd planuje wdrożenie skuteczniejszego mechanizmu zabezpieczającego płatności dla podwykonawców?
Czy państwowe inwestycje będą objęte obowiązkowym zabezpieczeniem finansowym (np. escrow)?
Jakie działania podjęto, by usprawnić kontrolę nad terminowością płatności w zamówieniach publicznych?
Z poważaniem Olga Semeniuk-Patkowska
Poseł na Sejm RP
Sekretarz stanu Michał Jaros
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Zawiera 1 wskazania konkretnych kwot finansowych
- Podaje wskaźniki procentowe (1)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (15)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
15714 znakówkancelaria@mrit.gov.pl 00-507 Warszawa
gov.pl/rozwoj-technologia Ministerstwo
Rozwoju i Technologii
Znak pisma: DPG-VI.054.16.2025
Warszawa, 06 maja 2025 r.
Pan Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu RP
Dotyczy: interpelacji nr 9214 Pani Poseł Olgi Ewy Semeniuk-Patkowskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację Pani Poseł Olgi Ewy Semeniuk-Patkowskiej z 16 kwietnia br.,
w sprawie narastających zatorów płatniczych, szczególnie w sektorze budowlanym
i transportowym, proszę o przyjęcie poniższych wyjaśnień pozostających w zakresie
właściwości Ministerstwa Rozwoju i Technologii.
1. Czy rząd planuje wdrożenie skuteczniejszego mechanizmu zabezpieczającego
płatności dla podwykonawców?
2. Czy państwowe inwestycje będą objęte obowiązkowym zabezpieczeniem
finansowym (np. escrow)?
3. Jakie działania podjęto, by usprawnić kontrolę nad terminowością płatności
w zamówieniach publicznych?
Z uwagi na toczące się prace na poziomie Unii Europejskiej w obszarze zwalczania opóźnień
w płatnościach w transakcjach handlowych aktualnie nie są planowane prace nad
nowelizacją przepisów w przedmiotowym zakresie.
Od października 2023 r. w ramach grupy roboczej Rady UE ds. konkurencyjności i wzrostu
(rynek wewnętrzny) prowadzone są prace nad projektem rozporządzenia dotyczącego
opóźnień w płatnościach w transakcjach handlowych. 7 marca 2024 r. podczas Rady UE ds.
Konkurencyjności odbyła się debata orientacyjna, w trakcie której ministrowie omówili
wybór instrumentu prawnego, terminy płatności oraz kwestie związane z egzekwowaniem
przepisów. W trakcie rozmów wybrzmiała potrzeba większej elastyczności regulacji, w tym
wprowadzenia wyłączeń dla niektórych sektorów, a także liczne zastrzeżenia wobec
zaproponowanego systemu egzekwowania przepisów. Większość państw członkowskich
wyraziła preferencję dla dyrektywy zamiast rozporządzenia, co skutkowało
przedstawieniem przez prezydencję belgijską 3 maja 2024 r. kompromisowej wersji projektu
w formie dyrektywy, omawianej następnie 16 maja 2024 r. W kolejnych miesiącach
14 państw członkowskich zgłosiło sprzeciw wobec dalszych prac nad projektem, postulując
jego wycofanie i ewentualną aktualizację obecnej dyrektywy. Podczas posiedzenia grupy
roboczej 18 lipca 2024 r. Włochy i Francja dołączyły do tego stanowiska, Francja wyraziła
-- 1 of 5 --
+48 222 500 123 Pl. Trzech Krzyży 3/5
kancelaria@mrit.gov.pl 00-507 Warszawa
gov.pl/rozwoj-technologia Ministerstwo
Rozwoju i Technologii
gotowość poparcia wycofania wniosku, a Dania nie zgłosiła wobec tego sprzeciwu. Po
zakończeniu węgierskiej prezydencji do grupy państw sprzeciwiających się dalszym pracom
dołączyły także Węgry.
Od 1 stycznia 2025 r. polska prezydencja w Radzie UE podejmuje działania mające na celu
odblokowanie impasu i znalezienie kompromisu, mimo trudnej sytuacji negocjacyjnej.
W tym kontekście organizowane są spotkania z Komisją Europejską oraz spotkania
dwustronne z państwami członkowskimi w celu wypracowania wspólnego stanowiska oraz
podejmowane są starania dotyczące wznowienia dyskusji i znalezienia rozwiązania
akceptowalnego dla większości państw.
W toku dotychczasowych dyskusji na poziomie Unii analizowano możliwość wdrożenia
skuteczniejszego mechanizmu zabezpieczającego płatności podwykonawców,
w szczególności poprzez rozważenie wprowadzenia rozwiązań wzmacniających
egzekwowanie obowiązków w zakresie terminowych płatności w zamówieniach
publicznych. W dyskusjach podnoszono m.in. propozycje wprowadzenia sankcji dla
wykonawców, którzy nie realizują terminowych płatności wobec swoich podwykonawców,
co ma na celu zwiększenie ochrony interesów, zwłaszcza małych i średnich przedsiębiorstw.
Szczególną uwagę zwrócono na zapisy art. 4 projektu rozporządzenia (wniosek 2023/0323
(COD) rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie zwalczania opóźnień
w płatnościach w transakcjach handlowych), w kontekście którego zgłaszano obawy
dotyczące potencjalnych obciążeń administracyjnych związanych z monitorowaniem
płatności rządowych. Podkreślano konieczność zapewnienia większej przejrzystości
i precyzji przepisów, aby ograniczyć wpływ dodatkowych obowiązków na relacje
z poddostawcami, a także w celu zagwarantowania terminowości płatności, co jest
szczególnie istotne dla MŚP. Wskazywano również, że organy publiczne, poprzez własną
praktykę terminowych płatności, powinny stanowić wzór postępowania, zwłaszcza
w odniesieniu do mniejszych podmiotów gospodarczych.
Przedstawiając powyższe informuję, że dalsze działania w tym zakresie będą uzależnione od
wyników toczących się prac na poziomie UE.
Dodatkowo należy wyjaśnić, że ustawa z dnia 11 września 2019 r. – Prawo zamówień
publicznych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1320), dalej „ustawa Pzp”, już obecnie przewiduje
mechanizmy mające na celu zabezpieczenie płatności dla podwykonawców i dalszych
podwykonawców. W art. 465 ustawy Pzp przewidziano szczególną współodpowiedzialność
zamawiającego za zapłatę wynagrodzenia należnego podwykonawcom lub dalszym
podwykonawcom, wprowadzając mechanizm płatności bezpośrednich w interesie
podwykonawców oraz dalszych podwykonawców w zamówieniach na roboty budowlane,
dostawy lub usługi.
W myśl art. 465 ust. 1 ustawy Pzp, w przypadku umów, których przedmiotem są roboty
budowlane, zamawiający dokonuje bezpośredniej zapłaty wymagalnego wynagrodzenia
przysługującego podwykonawcy lub dalszemu podwykonawcy, który zawarł
zaakceptowaną przez zamawiającego umowę o podwykonawstwo, której przedmiotem są
roboty budowlane, lub który zawarł przedłożoną zamawiającemu umowę
o podwykonawstwo, której przedmiotem są dostawy lub usługi, w przypadku uchylenia się
od obowiązku zapłaty odpowiednio przez wykonawcę, podwykonawcę lub dalszego
podwykonawcę.
-- 2 of 5 --
+48 222 500 123 Pl. Trzech Krzyży 3/5
kancelaria@mrit.gov.pl 00-507 Warszawa
gov.pl/rozwoj-technologia Ministerstwo
Rozwoju i Technologii
Zanim zamawiający dokona bezpośredniej zapłaty, powinien zwrócić się do wykonawcy
z pytaniem, czy żądanie podwykonawcy jest zasadne (art. 465 ust. 4 ustawy Pzp).
W przypadku pojawienia się uzasadnionych wątpliwości co do tego, czy dokonanie
bezpośredniej zapłaty jest uzasadnione, zamawiający jest uprawniony do złożenia kwoty
pokrywającej wynagrodzenie podwykonawcy do depozytu sądowego (art. 465 ust. 5 pkt
2 ustawy Pzp).
Konsekwencją bezpośredniej zapłaty podwykonawcy lub dalszemu podwykonawcy będzie
odpowiednie zmniejszenie wynagrodzenia wypłacanego wykonawcy nieterminowo
regulującego płatności z podwykonawcami (art. 465 ust. 6 ustawy Pzp).
Ponadto nieterminowa płatność wynagrodzenia podwykonawcom jest obwarowana
sankcją odstąpienia od umowy w sprawie zamówienia publicznego przewidzianą w art. 465
ust. 7 ustawy Pzp. Oznacza to, że w przypadku gdy zamawiający byłby zmuszony do
wielokrotnego dokonywania bezpośrednich płatności dla podwykonawców i dalszych
podwykonawców, a suma płatności przekroczy 5% wartości umowy o zamówienie
publiczne, to zamawiający może odstąpić od umowy zawartej z wykonawcą.
Jednocześnie, zaznaczenia wymaga, że art. 437 ust. 1 pkt 4 ustawy Pzp zobowiązuje
zamawiających do wprowadzania do umów w sprawie zamówienia publicznego na roboty
budowlane postanowień dotyczących zasad zapłaty wynagrodzenia wykonawcy. Zapłata ta
ma być uwarunkowana przedstawieniem przez wykonawcę dowodów potwierdzających
zapłatę wymagalnego wynagrodzenia nie tylko jego bezpośrednim podwykonawcom,
ale także dalszym podwykonawcom zamówienia publicznego.
Z kolei, w art. 447 ust. 1, w przypadku zamówień na roboty budowlane, których termin
realizacji jest dłuższy niż 12 miesięcy, w ustawie Pzp wprowadzono jeszcze dalej idące
wymogi związane z ochroną podwykonawców i dalszych podwykonawców. Przepisy wprost
wskazują bowiem, że jeżeli wynagrodzenie należne wykonawcy płacone jest w częściach,
warunkiem zapłaty, przez zamawiającego, drugiej i następnych części należnego
wynagrodzenia za odebrane roboty budowlane jest przedstawienie dowodów zapłaty
wymagalnego wynagrodzenia podwykonawcom, jak i dalszym podwykonawcom, biorącym
udział w realizacji odebranych robót budowlanych. Natomiast, gdy zamawiający wybrał
wariant zapłaty wynagrodzenia w całości po wykonaniu całości robót budowlanych,
w związku z czym obowiązany był udzielić zaliczek, to przy udzielaniu kolejnych zaliczek
zamawiający ma żądać od wykonawcy przedstawienia dowodów zapłaty wymagalnego
wynagrodzenia podwykonawcom oraz dalszym podwykonawcom biorącym udział
w realizacji części zamówienia, za którą zaliczka została wypłacona. Uzależnienie dokonania
zapłaty wynagrodzenia należnego wykonawcy od przedstawienia przez niego
zamawiającemu dowodu realizacji płatności na rzecz jego bezpośrednich podwykonawców
oraz dalszych podwykonawców służy przede wszystkim ochronie interesów
przedsiębiorców z sektora MŚP – gdyż to właśnie ci przedsiębiorcy najczęściej angażowani
są w wykonywanie zamówienia w charakterze podwykonawcy, a także służy ochronie
zamawiającego przed ryzykiem podwójnej zapłaty.
Konsekwencją nieprzedstawienia przez głównego wykonawcę dowodów zapłaty na rzecz
podwykonawców oraz dalszych podwykonawców, o których mowa w art. 447 ust. 1 ustawy
Pzp, jest wstrzymanie wypłaty wynagrodzenia za odebrane roboty budowlane lub
wstrzymanie udzielania dalszych zaliczek, w wysokości odpowiadającej kwocie wynikającej
z nieprzedstawionych dowodów zapłaty. W piśmiennictwie przyjmuje się, że dowodami
zapłaty, o których mowa w art. 447 ust. 1 ustawy Pzp, mogą być: pokwitowanie (art. 462
-- 3 of 5 --
+48 222 500 123 Pl. Trzech Krzyży 3/5
kancelaria@mrit.gov.pl 00-507 Warszawa
gov.pl/rozwoj-technologia Ministerstwo
Rozwoju i Technologii
§ 1 kodeksu cywilnego), oświadczenie podwykonawcy czy też wyciąg z rachunku
bankowego, z którego została dokonana zapłata wynagrodzenia należnego podwykonawcy.
Dodatkowo, art. 437 ust. 1 pkt 7 lit. a ustawy Pzp nakłada na zamawiających obowiązek
zastrzeżenia w umowie w sprawie zamówienia kar umownych na wypadek braku zapłaty
lub nieterminowej zapłaty wynagrodzenia należnego podwykonawcom lub dalszym
podwykonawcom. Powyższe oznacza, że zamawiający ma możliwość weryfikowania
bezpośrednio na podstawie umowy w sprawie zamówienia publicznego terminowego
realizowania, przez wykonawcę, płatności na rzecz podwykonawców.
Z upoważnienia, z wyrazami szacunku
Michał Jaros
Sekretarz Stanu
/ kwalifikowany podpis elektroniczny /
Do wiadomości
Departament Spraw Parlamentarnych KPRM
Klauzula informacyjna dotycząca przetwarzania danych osobowych:
Zgodnie z art. 13 ust. 1 i 2 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia
2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie
swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (Dz. U. L 119 z 4 maja 2016 r., z
późn. zm.), zwanego dalej „RODO”, informuję, że:
1. Administratorem Pani/Pana danych osobowych jest Minister Rozwoju i Technologii z siedzibą w
Warszawie, przy Placu Trzech Krzyży 3/5, 00-507 Warszawa, e-mail: kancelaria@mrit.gov.pl, tel. +48
222 500 123, adres skrytki na ePUAP: /MRPiT/SkrytkaESP, adres do doręczeń elektronicznych:
AE:PL-68477-29007-EFSHR-25. Wykonującym obowiązki administratora jest dyrektor Departamentu
Prawa Gospodarczego i Analiz.
2. Jeśli ma Pani/Pan pytania dotyczące przetwarzania Pani/Pana danych osobowych, a także
przysługujących Pani/Panu praw, może się Pani/Pan kontaktować z Inspektorem Ochrony Danych w
MRiT wysyłając informację na skrzynkę: iod@mrit.gov.pl.
3. Pani/Pana dane osobowe będą przetwarzane w oparciu o art. 6 ust. 1 lit. c) RODO tj. w celu
wypełnienia obowiązku prawnego ciążącego na administratorze, na podstawie Konstytucji
Rzeczypospolitej Polskiej, ustawy z dnia 9 maja 1996 r. o wykonywaniu mandatu posła i senatora (Dz.
U. z 2024 r. poz. 907), oraz w związku z § 162 uchwały Nr 190 Rady Ministrów z dnia 29 października
2013 r. - Regulamin pracy Rady Ministrów (M.P. z 2024 r. poz. 806) oraz art. 193 uchwały Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 30 lipca 1992 r. – Regulamin Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej (M. P. z
2022 r. poz. 990).
4. Pani/Pana dane osobowe przetwarzane będą w celu rozpatrzenia i udzielenia odpowiedzi na
interwencję poselską lub senatorską lub interpelację/zapytanie poselskie.
5. Odbiorcami Pani/Pana danych osobowych mogą być:
o organy władzy publicznej oraz podmioty wykonujące zadania publiczne lub działające na
zlecenie organów władzy publicznej, w zakresie i w celach, które wynikają z przepisów
-- 4 of 5 --
+48 222 500 123 Pl. Trzech Krzyży 3/5
kancelaria@mrit.gov.pl 00-507 Warszawa
gov.pl/rozwoj-technologia Ministerstwo
Rozwoju i Technologii
powszechnie obowiązującego prawa (np. na żądanie sądów, urzędów skarbowych,
Prokuratury lub Policji);
o inne podmioty, które na podstawie stosownych umów podpisanych z MRiT przetwarzają
dane osobowe, dla których Administratorem jest Minister Rozwoju i Technologii (np.
podmioty świadczące usługi prawne, dostawcy systemów informatycznych i usług IT oraz
telekomunikacyjnych, operatorzy pocztowi i kurierzy).
6. Pani/Pana dane osobowe będą przechowywane przez okres niezbędny do realizacji celu ich
przetwarzania tj. do chwili załatwienia sprawy, w której zostały one zebrane, a następnie – w
przypadkach, w których wymagają tego przepisy ustawy z dnia 14 lipca 1983 r. o narodowym zasobie
archiwalnym i archiwach (Dz. U. z 2020 r. poz. 164 ze zm.) – przez czas określony w tych przepisach.
7. Pani/Pana dane osobowe nie będą podlegać zautomatyzowanemu podejmowaniu decyzji lub
profilowaniu.
8. Pani/Pana dane osobowe nie będą przekazywane do państwa trzeciego ani do organizacji
międzynarodowych.
9. Podanie danych jest dobrowolne, ale niezbędne do rozpatrzenia i udzielenia odpowiedzi na
interpelację/zapytanie/interwencję.
10. W związku z przetwarzaniem Pani/Pana danych osobowych przysługują Pani/Panu następujące prawa:
o prawo dostępu do swoich danych oraz otrzymania ich kopii zgodnie z art. 15 RODO;
o prawo do sprostowania (poprawiania) swoich danych, jeśli są błędne lub nieaktualne,
zgodnie z art. 16 RODO;
o prawo do ograniczenia przetwarzania danych zgodnie z art. 18 RODO.
11. W przypadku powzięcia informacji o niezgodnym z prawem przetwarzaniu w Ministerstwie Rozwoju i
Technologii Pani/Pana danych osobowych, przysługuje Pani/Panu prawo wniesienia skargi do organu
nadzorczego właściwego w sprawach ochrony danych osobowych, tj. Prezesa Urzędu Ochrony
Danych Osobowych, ul. Stawki 2, 00-193 Warszawa.
-- 5 of 5 --
tel.: +48 22 694 55 55 ul. Świętokrzyska 12
fax: +48 22 694 36 84 00-916 Warszawa
gov.pl/finanse
e-mail: kancelaria@mf.gov.pl
1/1
Warszawa, 6 maja 2025 roku
Sprawa: Interpelacja nr 9214 w sprawie narastających
zatorów płatniczych, szczególnie w sektorze
budowlanym i transportowym
Znak sprawy: PG8.054.3.2025
Kontakt: Kancelaria MF
tel.: +48 22 694 55 55
e-mail: kancelaria@mf.gov.pl
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu RP
Szanowny Panie Marszałku,
w związku z interpelacją nr 9214 złożoną przez Panią Poseł Olgę Semeniuk-
Patkowską w sprawie narastających zatorów płatniczych, szczególnie w sektorze
budowlanym i transportowych uprzejmie informuję, że kwestie rozliczeń
zamawiających z wykonawcami określa ustawa z dnia 11 września 2019 r. Prawo
zamówień publicznych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1320). Interesy podwykonawców są w
ww. ustawie zabezpieczone poprzez mechanizmy przewidziane w art. 436, 437, 447,
462-46. Wobec powyższego właściwy do zajęcia stanowiska jest Urząd Zamówień
Publicznych. Z kolei do udzielenia odpowiedzi w zakresie budownictwa i transportu
właściwy będzie: Minister Rozwoju i Technologii oraz Minister Infrastruktury.
Do wiadomości:
Ministerstwo Rozwoju i Technologii
Z wyrazami szacunku
Z upoważnienia Ministra Finansów
Paweł Karbownik
podsekretarz stanu
-- 1 of 1 --