Interpelacja w sprawie wykorzystywania przez Ministerstwo Sprawiedliwości sztucznej inteligencji
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 9162
do ministra sprawiedliwości
w sprawie wykorzystywania przez Ministerstwo Sprawiedliwości sztucznej inteligencji
Zgłaszający: Agnieszka Buczyńska
Data wpływu: 10-04-2025
Gdańsk, dnia 10.04.2025 r.
Szanowny Panie Ministrze, sztuczna inteligencja (AI) staje się kluczowym elementem transformacji cyfrowej na całym świecie. Polska intensyfikuje działania na rzecz rozwoju sztucznej inteligencji, koncentrując się na budowie infrastruktury, wspieraniu innowacyjnych projektów oraz dostosowaniu przepisów do unijnych regulacji jak AI Act. Powstają specjalistyczne ośrodki, takie jak Fabryka AI w Poznaniu i krajowy ekosystem modeli językowych PLLuM. Równolegle rozwijane są projekty z zakresu cyberbezpieczeństwa i cyfrowej edukacji, a działania państwa skupiają się m.in. na zapewnieniu wdrażania AI w sektorze publicznym i prywatnym. W dobie tak dynamicznego rozwoju sztucznej inteligencji, państwo ma obowiązek zadbać o to, by dane Polek i Polaków nie były wykorzystane przez podmioty odpowiedzialne za działanie AI. Wraz z wdrażaniem nowych technologii rośnie również potrzeba odpowiedzialnego zarządzania informacjami, które obywatele powierzają instytucjom publicznym. AI nie powinna być wykorzystywana i rozwijana kosztem naszej prywatności oraz zaufania do państwa.
W związku z powyższym zwracam się do Pana Ministra z prośbą o odpowiedź na poniższe pytania:
1. Jakie systemy oparte na sztucznej inteligencji są obecnie wykorzystywane przez resort lub podległe mu instytucje? Jeśli są, to jakie dane obywateli są przetwarzane przy ich pomocy?
2. Czy resort planuje wdrażanie nowych narzędzi AI w najbliższym czasie? Jeśli tak, to jakich i w jakim celu?
3. Czy resort korzysta z dofinansowania unijnego lub krajowego na rozwój sztucznej inteligencji? Jeśli tak, to na jakie projekty i inicjatywy są te środki przeznaczane?
4. Czy resort współpracuje z sektorem prywatnym lub akademickim przy tworzeniu rozwiązań AI? Jeśli tak, to jakie to są projekty?
5. Czy są planowane lub prowadzone szkolenia dla pracowników administracji podległej ministerstwu z zakresu działania AI i zwiększania kompetencji cyfrowych?
Z wyrazami szacunku Agnieszka Buczyńska
Posłanka na Sejm RP
Sekretarz stanu Arkadiusz Myrcha
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (1)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
7620 znakówkontakt@ms.gov.pl 00-950 Warszawa P-33
www.gov.pl/sprawiedliwosc
Sekretarz Stanu
Arkadiusz Myrcha
BK-VII.0520.158.2025
Warszawa, 08 maja 2025 r.
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
przedstawiam odpowiedź na interpelację nr 9162 Pani Posłanki Agnieszki Buczyńskiej
w sprawie wykorzystywania przez Ministerstwo Sprawiedliwości sztucznej inteligencji.
Na wstępie chcę podkreślić, że problematyka sztucznej inteligencji w wymiarze
sprawiedliwości, czy też cyfryzacji wymiaru sprawiedliwości, jest przedmiotem
szczególnego zainteresowania i analiz w Ministerstwie Sprawiedliwości.
Przy Komisji Kodyfikacyjnej Prawa Cywilnego powstał Zespół problemowy do spraw
cyfryzacji postępowania cywilnego. Jego celem jest zwiększenie informatyzacji
sądownictwa w zakresie postępowania cywilnego, przyspieszenie rozpatrywania spraw,
usprawnienie pracy sędziów i pracowników sądów oraz ułatwienie dostępu do
sądownictwa uczestnikom postępowań.
W ministerstwie został także utworzony Interdyscyplinarny Zespół ds. Wdrożeń
Nowoczesnych Technologii, w skład którego wchodzą przedstawiciele Prokuratury
Krajowej, Prokuratorii Generalnej, Ministerstwa Sprawiedliwości, sądów, Centralnego
Zarządu Służby Więziennej oraz eksperci zewnętrzni.
-- 1 of 5 --
2
W resorcie prowadzone są ponadto prace nad strategicznym programem „Cyfrowy Sąd”,
który zmieni sposób funkcjonowania wymiaru sprawiedliwości.1
Ad 1
Obecnie w polskim wymiarze sprawiedliwości jedynie w wybranych aspektach stosowane
są rozwiązania oparte na sztucznej inteligencji, w tym bazujące na mechanizmach
wykorzystujących algorytmy uczenia maszynowego. Ponadto wdrażane są rozwiązania
oparte na Robotic Process Automation (patrz: Ad 2).
Ad 2
Aktualnie trwają działania w zakresie opracowania i wdrożenia rozwiązań opartych na
Robotic Process Automation (RPA), jednak nie są one jeszcze powszechnie używane.
W kilku sądach wprowadzono jako program pilotażowy Digitalny Asystent Sędziego (na
potrzeby spraw kredytowych w CHF). Na podstawie zeskanowanych komputerowo
dokumentów prawnych, Digitalny Asystent Sędziego ma za zadanie wygenerować projekt
uzasadnienia do rozstrzygnięć sądowych w sprawach dotyczących kredytów frankowych.
To narzędzie wykorzystuje technologię przetwarzania języka naturalnego (NLP). Został on
zlecony przez Ministerstwo Sprawiedliwości.
Ministerstwo Sprawiedliwości prowadzi również prace mające na celu:
a) opracowanie narzędzia opartego na RPA do wyszukiwania danych
w rozproszonych bazach w systemach repertoryjno-biurowych
wykorzystywanych w sądownictwie powszechnym, zbierania i strukturyzowania
danych, przekazywania ustrukturyzowanych danych, zapisywania ich w centralnej
bazie;
b) wypracowanie narzędzia do kategoryzacji i ekstrakcji danych z dokumentów z akt
spraw sądowych opartego o sztuczną inteligencję i uczenie maszynowe.
Nadto Ministerstwo Sprawiedliwości prowadzi prace koncepcyjne mające na celu budowę
"prawniczego" modelu językowego, który służyłby do wspierania czynności sądowych.
Model językowy oparty byłby o system rekomendowania rozstrzygnięć i generowania
uzasadnień. Należy podkreślić, iż proces fine-tuningu w tym przypadku będzie wymagał
udziału sędziów i referendarzy sądowych/asystentów na przynajmniej dwóch etapach:
1 https://www.gov.pl/web/sprawiedliwosc/program-cyfrowy-sad-zmieni-wymiar-sprawiedliwosci
-- 2 of 5 --
3
przy etykietowaniu części danych i późniejszym RLHF (Reinforcement learning from
human feedback). Powstałe w Polsce LLM (w szczególności PLLuM) stanowią potencjał do
budowy dziedzinowego, prawniczego modelu językowego, dzięki któremu możliwe będą
działania wspierające wymiar sprawiedliwości m.in. w:
sporządzaniu projektów pism prawnych;
ocenie jakości dowodów;
automatycznym tworzeniu interpretacji przepisów;
analizie wyroków;
analizie opinii prawnych;
wykorzystaniu/opracowaniu chatbot i wirtualnych asystentów.
Podkreślenia wymaga fakt, że rozwiązania oparte na sztucznej inteligencji i innych
nowoczesnych technologiach będą jedynie wspierać pracę orzeczników oraz urzędników
sądowych - nadal nieodzowny będzie czynnik ludzki. Ponadto, przy projektowaniu ww.
rozwiązań należy w szczególności uwzględnić usprawnienie procesów z zakresu ochrony
prywatności i bezpieczeństwa informacji.
Ad 3
Resort nie korzystał z dofinansowań, o których mowa w pytaniu.
Ad 4
Ministerstwo Sprawiedliwości mając na celu rozwój i zastosowanie nowoczesnych
technologii informatycznych, w tym sztucznej inteligencji w polskim wymiarze
sprawiedliwości – sądownictwie powszechnym podpisało Listy Intencyjne dotyczące
współpracy z podmiotami z obszaru naukowego i badawczo-rozwojowego, m.in. z:
a) Siecią Badawczą Łukasiewicz – Poznański Instytut Technologiczny;
b) Uniwersytetem Łódzkim;
c) Konsorcjum PLLuM, w imieniu którego działa Politechnika Wrocławska;
d) Naukową i Akademicką Siecią Komputerową – Państwowym Instytutem
Badawczym;
e) NASK SA.
-- 3 of 5 --
4
Aktualnie ministerstwo w ramach podpisanych Listów Intencyjnych analizuje różne
możliwości i scenariusze rozwoju systemów sądowych, które w przyszłości pozwolą na
realizację konkretnych projektów.
Ad 5
Sformułowanie „pracownicy administracji podległej ministerstwu” nie pozwala na
udzielenie precyzyjnej odpowiedzi.
W kontekście potrzeby szkoleń tak dla obywateli, kadry orzeczniczej oraz pracowników
sądownictwa w kontekście AI i nowoczesnych technologii wskazuję, że: oprócz samego
wdrażania nowoczesnych technologii i promowania narzędzi cyfrowych bardzo ważnym
i praktycznym elementem cyfryzacji sądownictwa powinny być szkolenia mające na celu
zapewnienie właściwej informacji i edukacji na temat wdrażanych rozwiązań; działania te
powinny być realizowane, m.in., poprzez:
a) systematyczne zwiększanie umiejętności cyfrowych i zasobów cyfrowych
obywateli do poziomu umożliwiającego bezproblemowe korzystanie
z proponowanych rozwiązań cyfrowych (przeciwdziałanie wykluczeniu
cyfrowemu przy uwzględnieniu tego, że dostęp do wymiaru sprawiedliwości
stanowi prawo podstawowe); należy przy tym podkreślić, iż za całość działań
podejmowanych na poziomie krajowym związanych ze zwiększeniem
umiejętności cyfrowych obywateli odpowiada Ministerstwo Cyfryzacji;
b) szkolenia i kursy - wdrażające kadry do pracy z nowymi narzędziami
technologicznymi, w tym opartymi na sztucznej inteligencji. Szkolenia te
musiałyby mieć charakter wysoce praktyczny, pokazujący specyfikacje
odpowiednich narzędzi technologicznych z jednoczesnymi opcjami ich
zastosowania w procesie sprawowania wymiaru sprawiedliwości; rozwiązanie
takie musiałoby zakładać duże zaangażowanie użytkowników we wdrażane
narzędzie. Ważnym aspektem szkoleń powinno być zwrócenie uwagi uczestników
(przyszłych użytkowników) na naturalne ograniczenia narzędzi AI, konieczność
sprawowania nadzoru przez użytkowników i odpowiedzialności człowieka za
działania przy pomocy narzędzi AI;
c) szkolenie użytkowników końcowych, zarówno w zakresie korzystania z danej
technologii, jak i stosowania przepisów dotyczących cyfryzacji sądownictwa
-- 4 of 5 --
5
(w oparciu o dostosowane do umiejętności użytkowników końcowych materiały
szkoleniowe);
d) zauważyć w tym miejscu należy, że mówiąc o sędziach/referendarzach
sądowych/asystentach sędziów, mamy do czynienia z osobami posiadającymi
różne poziomy umiejętności cyfrowych. To sprawia, że planowanie kursów
i szkoleń wdrażających sztuczną inteligencję musi uwzględniać zróżnicowany
poziom zaawansowania cyfrowego osób zatrudnionych w wymiarze
sprawiedliwości.
Z wyrazami szacunku
Arkadiusz Myrcha
Sekretarz Stanu
/podpisano elektronicznie/
-- 5 of 5 --