Interpelacja nr 9114
Interpelacja w sprawie przeciwdziałania zjawisku patostreamingu w polskiej przestrzeni internetowej
Zgłaszający:
•
Adresat:
Edukacja i Szkolnictwo (70%)
Cyfryzacja i Technologie (64%)
Infrastruktura i Transport (30%)
Obrona i Bezpieczeństwo (29%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie przeciwdziałania zjawisku patostreamingu w polskiej przestrzeni internetowej
Interpelacja nr 9114
do ministra cyfryzacji
w sprawie przeciwdziałania zjawisku patostreamingu w polskiej przestrzeni internetowej
Zgłaszający: Małgorzata Pępek
Data wpływu: 08-04-2025
Szanowny Panie Ministrze!
W związku z rosnącym problemem patostreamingu w Polsce, zwracam się z prośbą o podjęcie działań mających na celu ograniczenie szkodliwego wpływu tego zjawiska na młodzież i społeczeństwo. Patostreaming, czyli transmisje na żywo, które często charakteryzują się wulgarnym językiem, agresywnym zachowaniem oraz propagowaniem szkodliwych wzorców, stanowi istotne zagrożenie dla zdrowia psychicznego i moralności młodszych użytkowników Internetu.
Zjawisko to w Polsce staje się coraz bardziej powszechne, a liczba patostreamerów, którzy w szokujący i agresywny sposób komunikują się z widzami, gwałtownie wzrasta. Patostreamy, w których nie tylko promowane są nieakceptowane społecznie zachowania, ale także często dochodzi do naruszenia prawa, stają się częścią kultury internetowej, do której dostęp mają osoby w różnym wieku, w tym dzieci i młodzież. Wiele z tych transmisji nie tylko przekracza granice dobrego smaku, ale również stwarza realne zagrożenie dla uczestników i odbiorców.
Dodatkowo, patostreaming wiąże się z poważnymi problemami prawnymi, które utrudniają skuteczną interwencję i egzekwowanie odpowiedzialności, w szczególności:
1. Brak skutecznych narzędzi legislacyjnych w prawie karnym i cywilnym do ścigania i usuwania patostreamingu Wiele treści w ramach patostreamingu łamie przepisy prawa, jednak brak odpowiednich narzędzi w polskim systemie prawnym utrudnia skuteczną interwencję. Zjawisko to wykracza poza dotychczasowe ramy legislacyjne, co wymaga nowelizacji prawa, by dostosować je do współczesnych wyzwań związanych z Internetem.
2. Naruszenie dóbr osobistych (art. 23 i 24 K.c.) osób uczestniczących lub będących przedmiotem takich transmisji Patostreaming bardzo często wiąże się z naruszeniem dóbr osobistych uczestników tych transmisji. Wiele osób, w tym dzieci, młodzież i przypadkowi przechodnie, stają się obiektami upokarzających transmisji bez ich zgody. Takie sytuacje mogą prowadzić do poważnych problemów psychicznych oraz naruszeń ich prywatności.
3. Problemy z jurysdykcją międzynarodową
W szczególności w przypadku platform internetowych, które mają siedziby poza Polską (np. YouTube w Irlandii), problematyczne staje się egzekwowanie polskiego prawa. Zjawisko to wymaga międzynarodowej współpracy i odpowiednich umów pomiędzy państwami, aby skutecznie reagować na patostreaming, niezależnie od lokalizacji platformy.
4. Niepewność prawna związana z ochroną danych osobowych
W kontekście patostreamingu pojawiają się również wątpliwości dotyczące ochrony danych osobowych uczestników transmisji. Często dane te są przetwarzane bez wyraźnej zgody, co może prowadzić do naruszeń przepisów o ochronie danych osobowych, w tym kwestii związanych z wycofaniem zgody na przetwarzanie danych wideo uczestników takich transmisji.
Jednym z przykładów tego problemu w Polsce jest działalność patostreamera Vladyslava O., znanego jako Crawly, który w listopadzie 2024 roku został zatrzymany przez Policję w Warszawie. Mężczyzna zasłynął z kontrowersyjnych filmów, w których m.in.:
Zakłócał porządek publiczny: w jednym z nagrań skakał po samochodach na parkingu w centrum Warszawy, co zostało zaaranżowane przez niego z udziałem fanów. Podczas tego incydentu spryskał gaśnicą przechodnia, który zwrócił mu uwagę.
Naruszał prywatność i bezpieczeństwo w miejscach publicznych: przebrany za gnoma, wdzierał się do stref zarezerwowanych dla pracowników sklepów w galeriach handlowych, zakłócając ich funkcjonowanie.
Wygłaszał obraźliwe i ksenofobiczne komentarze: podczas jednego ze streamów wyraził pogardę wobec Polaków, używając wulgarnych określeń, oraz stwierdził, że wolałby mieszkać w Moskwie.
W związku z powyższym, chciałabym zadać następujące pytania:
1. Czy ministerstwo podejmuje lub planuje podjąć działania mające na celu uregulowanie kwestii patostreamingu w Polsce, w tym wprowadzenie odpowiednich przepisów prawnych, które umożliwiłyby skuteczną walkę z tym zjawiskiem?
2. Czy rozważane są zmiany w prawie, które mogłyby skutecznie ograniczyć dostępność tego typu treści, szczególnie dla młodszych użytkowników Internetu?
3. Jakie środki edukacyjne są przewidziane w celu zwiększenia świadomości wśród młodzieży o szkodliwości tego rodzaju treści?
4. Czy ministerstwo współpracuje z platformami internetowymi i mediami społecznościowymi, szczególnie tymi mającymi siedzibę poza Polską, w celu wprowadzenia skutecznych filtrów lub blokad dla tego rodzaju transmisji?
Z wyrazami szacunku
Małgorzata Pępek
Poseł na Sejm RP
Interpelacja nr 9114
do ministra cyfryzacji
w sprawie przeciwdziałania zjawisku patostreamingu w polskiej przestrzeni internetowej
Zgłaszający: Małgorzata Pępek
Data wpływu: 08-04-2025
Szanowny Panie Ministrze!
W związku z rosnącym problemem patostreamingu w Polsce, zwracam się z prośbą o podjęcie działań mających na celu ograniczenie szkodliwego wpływu tego zjawiska na młodzież i społeczeństwo. Patostreaming, czyli transmisje na żywo, które często charakteryzują się wulgarnym językiem, agresywnym zachowaniem oraz propagowaniem szkodliwych wzorców, stanowi istotne zagrożenie dla zdrowia psychicznego i moralności młodszych użytkowników Internetu.
Zjawisko to w Polsce staje się coraz bardziej powszechne, a liczba patostreamerów, którzy w szokujący i agresywny sposób komunikują się z widzami, gwałtownie wzrasta. Patostreamy, w których nie tylko promowane są nieakceptowane społecznie zachowania, ale także często dochodzi do naruszenia prawa, stają się częścią kultury internetowej, do której dostęp mają osoby w różnym wieku, w tym dzieci i młodzież. Wiele z tych transmisji nie tylko przekracza granice dobrego smaku, ale również stwarza realne zagrożenie dla uczestników i odbiorców.
Dodatkowo, patostreaming wiąże się z poważnymi problemami prawnymi, które utrudniają skuteczną interwencję i egzekwowanie odpowiedzialności, w szczególności:
1. Brak skutecznych narzędzi legislacyjnych w prawie karnym i cywilnym do ścigania i usuwania patostreamingu Wiele treści w ramach patostreamingu łamie przepisy prawa, jednak brak odpowiednich narzędzi w polskim systemie prawnym utrudnia skuteczną interwencję. Zjawisko to wykracza poza dotychczasowe ramy legislacyjne, co wymaga nowelizacji prawa, by dostosować je do współczesnych wyzwań związanych z Internetem.
2. Naruszenie dóbr osobistych (art. 23 i 24 K.c.) osób uczestniczących lub będących przedmiotem takich transmisji Patostreaming bardzo często wiąże się z naruszeniem dóbr osobistych uczestników tych transmisji. Wiele osób, w tym dzieci, młodzież i przypadkowi przechodnie, stają się obiektami upokarzających transmisji bez ich zgody. Takie sytuacje mogą prowadzić do poważnych problemów psychicznych oraz naruszeń ich prywatności.
3. Problemy z jurysdykcją międzynarodową
W szczególności w przypadku platform internetowych, które mają siedziby poza Polską (np. YouTube w Irlandii), problematyczne staje się egzekwowanie polskiego prawa. Zjawisko to wymaga międzynarodowej współpracy i odpowiednich umów pomiędzy państwami, aby skutecznie reagować na patostreaming, niezależnie od lokalizacji platformy.
4. Niepewność prawna związana z ochroną danych osobowych
W kontekście patostreamingu pojawiają się również wątpliwości dotyczące ochrony danych osobowych uczestników transmisji. Często dane te są przetwarzane bez wyraźnej zgody, co może prowadzić do naruszeń przepisów o ochronie danych osobowych, w tym kwestii związanych z wycofaniem zgody na przetwarzanie danych wideo uczestników takich transmisji.
Jednym z przykładów tego problemu w Polsce jest działalność patostreamera Vladyslava O., znanego jako Crawly, który w listopadzie 2024 roku został zatrzymany przez Policję w Warszawie. Mężczyzna zasłynął z kontrowersyjnych filmów, w których m.in.:
Zakłócał porządek publiczny: w jednym z nagrań skakał po samochodach na parkingu w centrum Warszawy, co zostało zaaranżowane przez niego z udziałem fanów. Podczas tego incydentu spryskał gaśnicą przechodnia, który zwrócił mu uwagę.
Naruszał prywatność i bezpieczeństwo w miejscach publicznych: przebrany za gnoma, wdzierał się do stref zarezerwowanych dla pracowników sklepów w galeriach handlowych, zakłócając ich funkcjonowanie.
Wygłaszał obraźliwe i ksenofobiczne komentarze: podczas jednego ze streamów wyraził pogardę wobec Polaków, używając wulgarnych określeń, oraz stwierdził, że wolałby mieszkać w Moskwie.
W związku z powyższym, chciałabym zadać następujące pytania:
1. Czy ministerstwo podejmuje lub planuje podjąć działania mające na celu uregulowanie kwestii patostreamingu w Polsce, w tym wprowadzenie odpowiednich przepisów prawnych, które umożliwiłyby skuteczną walkę z tym zjawiskiem?
2. Czy rozważane są zmiany w prawie, które mogłyby skutecznie ograniczyć dostępność tego typu treści, szczególnie dla młodszych użytkowników Internetu?
3. Jakie środki edukacyjne są przewidziane w celu zwiększenia świadomości wśród młodzieży o szkodliwości tego rodzaju treści?
4. Czy ministerstwo współpracuje z platformami internetowymi i mediami społecznościowymi, szczególnie tymi mającymi siedzibę poza Polską, w celu wprowadzenia skutecznych filtrów lub blokad dla tego rodzaju transmisji?
Z wyrazami szacunku
Małgorzata Pępek
Poseł na Sejm RP
Odpowiedź urzędowa
Sekretarz stanu Michał Gramatyka
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Bardzo konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
6%
Konkretność
94%
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
Twarde liczby / kwoty
1 kwot, 3 %
Precyzyjne daty
3
Odpowiedź na punkty
✓ Tak (Ad 1, Pkt...)
Gęstość faktów
4.3 / 1k zn.
- Zawiera 1 wskazania konkretnych kwot finansowych
- Podaje wskaźniki procentowe (3)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (3)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
10003 znaków
telefon +48 22 245 54 42 ul. Królewska 27
adres email sekretariat.BM@cyfra.gov.pl 00-060 Warszawa
www.gov.pl/web/cyfryzacja
Sekretarz Stanu
Michał Gramatyka
BM.WP.057.66.2025
Warszawa, 12 maja 2025 r.
Szanowny Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu RP
Dot. pisma z 10 kwietnia br. Posła na Sejm RP Pani Małgorzaty Pępek w sprawie
przeciwdziałania zjawisku patostreamingu w polskiej przestrzeni internetowej (interpelacja
nr 9114)
Szanowny Panie Marszałku,
poniżej przedstawiam odpowiedzi na zadane przez Posła pytania.
Ad. 1) Czy Ministerstwo podejmuje lub planuje podjąć działania mające na celu
uregulowanie kwestii patostreamingu w Polsce, w tym wprowadzenie odpowiednich
przepisów prawnych, które umożliwiłyby skuteczną walkę z tym zjawiskiem?
Ministerstwo Cyfryzacji od dłuższego czasu dostrzega problem zbyt łatwego dostępu do
treści szkodliwych w internecie, w tym do tzw. patotreści. Patostreaming był
przedmiotem badań jednostek podległych Ministrowi Cyfryzacji już w 2018 r. Według
raportu z przeprowadzonego wówczas przez NASK-PIB badania „Nastolatki 3.0. Raport z
ogólnopolskiego badania uczniów” tzw. patotreści są oglądane przez młodzież z różnych
powodów: z ciekawości, dla rozrywki, z nudów, przez przypadek czy w wyniku polecenia
przez znajomego. Z kolei, jak wynika z przeprowadzonego dwa lata później tego badania
nastolatki oglądają tzw. patostreamy częściej, niż przypuszczają to ich rodzice (nastolatki –
27,1% vs. rodzice – 12,2%). W ostatniej edycji tego badania z 2023 r. aż 26% nastolatków
wprost przyznaje, że ogląda tzw. patostreamy. Co ciekawe wraz z kolejnymi edycjami
badania wzrasta liczba nastolatków, którzy nie potrafią jednoznacznie określić czy to co
oglądają w Internecie to tzw. patostreamy.
Biorąc pod uwagę negatywne zjawiska, z którymi stykają się dzieci i młodzież w sieci, w
tym problem powszechnego i zbyt łatwego dostępu małoletnich do treści takich jak
patostreaming, Ministerstwo Cyfryzacji prowadzi prace legislacyjne nad projektem ustawy
o ochronie małoletnich przed dostępem do treści szkodliwych w internecie. W celu
przeprowadzenia skutecznego procesu legislacyjnego przy Ministerstwie Cyfryzacji
powstała grupa robocza, zrzeszająca szerokie grono instytucji, w tym przedstawicieli
administracji publicznej, środowiska akademickiego, instytucji naukowych oraz organizacji
pozarządowych zajmujących się ochroną dzieci.
Wypracowanie założeń do projektu ustawy było głównym przedmiotem prac grupy
roboczej. W toku dyskusji przedstawicieli wspomnianych środowisk wypracowano
postanowienia, które stanowiły punkt wyjścia do projektu ustawy o ochronie małoletnich
przed treściami szkodliwymi w internecie. Założenia projektu zostały zaprezentowane
podczas Kongresu OSE 2024 w dniu 13 grudnia 2024 r. w Krakowie, zorganizowanym w
budynku Wydziału Zarządzania i Komunikacji Społecznej Uniwersytetu Jagiellońskiego a
komunikat w tej sprawie został opublikowany na stronie Ministerstwa Cyfryzacji.
Informacje na temat grupy roboczej można znaleźć na stronie gov.pl.
Projekt ustawy o ochronie małoletnich przed treściami szkodliwymi w internecie można
znaleźć na stronie Rządowego Centrum Legislacyjnego. W chwili obecnej Ministerstwo
Cyfryzacji analizuje uwagi otrzymane w ramach konsultacji publicznych, uzgodnień
międzyresortowych i opiniowania.
-- 1 of 3 --
telefon +48 22 245 54 42 ul. Królewska 27
adres email sekretariat.BM@cyfra.gov.pl 00-060 Warszawa
www.gov.pl/web/cyfryzacja
Ad. 2) Czy rozważane są zmiany w prawie, które mogłyby skutecznie ograniczyć
dostępność tego typu treści, szczególnie dla młodszych użytkowników internetu?
Procedowany przez Ministerstwo Cyfryzacji projekt ustawy ma na celu zwiększenie
ochrony dzieci i młodzieży przed dostępem do treści szkodliwych. Projektowana ustawa o
ochronie małoletnich przed treściami szkodliwymi w internecie w pierwszym rzędzie
zawiera regulacje ograniczające dostęp do treści pornograficznych. Dostawcy usług
udostępniających takie treści będą zobowiązani do wdrożenia mechanizmów weryfikacji
wieku. Zgodnie z kształtem obecnego projektu, każdy usługodawca, w rozumieniu art. 2
pkt 5 ustawy o świadczeniu usług drogą elektroniczną, będzie zobowiązany również do
przeprowadzenia analizy ryzyka w celu identyfikacji czy w ramach jego usługi jest
umożliwiany dostęp do treści szkodliwych oraz czy jest prawdopodobne aby dostęp do
tych treści uzyskali małoletni.
W związku z otrzymanymi uwagami w ramach konsultacji publicznych Ministerstwo
Cyfryzacji nie wyklucza dalszego doprecyzowania obowiązków, tak aby zapewnić jeszcze
większą ochronę małoletnich przed treściami szkodliwymi.
Ad. 3) Jakie środki edukacyjne są przewidziane w celu zwiększenia świadomości wśród
młodzieży o szkodliwości tego rodzaju treści?
NASK-PIB prowadzi szkolenia dla dzieci i młodzieży dotyczące patostreamingu. W roku
szkolnym 2024/2025 zaplanowano cykl comiesięcznych lekcji online dedykowanych
uczniom szkół podstawowych, które będą prowadzone przez specjalistów z Działu
Profilaktyki Cyberzagrożeń NASK. Jednym z 10 tematów będą treści szkodliwe z
uwzględnieniem patotreści. Dostępne materiały edukacyjne online można odnaleźć na
stronie Ministerstwa Cyfryzacji oraz na stronie Zintegrowanej Platformy Edukacyjnej.
Eksperci z NASK-PIB przygotowali dostępne materiały edukacyjne dotyczące
patostreamingu m.in.:
gotowy scenariusz lekcji pt. „Co oglądamy w rozbitym lustrze? Królowa Śniegu i
patostreamy”- dostępny bezpłatnie na platformie OSE IT Szkoła, animacja, i
broszura,
poradnik dla nauczycieli: „Szkodliwe treści w internecie”,
poradnik dla rodziców: „Szkodliwe treści w internecie: nie akceptuję, reaguję”.
Patostreamy i inne szkodliwe treści w internecie w komunikacji:
https://it-szkola.edu.pl/news,art,484
https://it-szkola.edu.pl/news,art,357
https://it-szkola.edu.pl/news,art,361
https://it-szkola.edu.pl/news,art,424
https://ose.gov.pl/aktualnosci/wpis/bezpieczni-w-sieci-z-ose-patostreamy
https://ose.gov.pl/aktualnosci/wpis/badz-z-innej-bajki-o-cyberzagrozeniach-
inaczej
https://ose.gov.pl/aktualnosci/wpis/temat-lekcji-szkodliwe-tresci-w-internecie
W ramach kontynuacji projektu Cyberlekcje - Cyberlekcje 3.0, na lata 2025 -
2026 zaplanowano szereg szkoleń dla kadry pedagogicznej i osób zarządzających
placówkami oświatowymi w całej Polsce, lekcje online dla uczniów szkół podstawowych
i ponadpodstawowych, lekcje pokazowe dla uczniów oraz szkolenia dla nauczycieli
i rodziców w placówkach oświatowych. Opracowane zostaną także nowe scenariusze
lekcji, odpowiadające na coraz to nowe wyzwania cyfrowego świata. Więcej informacji
będzie można odnaleźć na stronie Cyberprofilaktyki NASK.
-- 2 of 3 --
telefon +48 22 245 54 42 ul. Królewska 27
adres email sekretariat.BM@cyfra.gov.pl 00-060 Warszawa
www.gov.pl/web/cyfryzacja
Ad. 4) Czy Ministerstwo współpracuje z platformami internetowymi i mediami
społecznościowymi, szczególnie tymi mającymi siedzibę poza Polską, w celu
wprowadzenia skutecznych filtrów lub blokad dla tego rodzaju transmisji?
Dostrzegając problem związany z blokowaniem transmisji udostępnianych za pomocą
zamieszczonych zagranicą serwerów, Ministerstwo Cyfryzacji proponuje zmiany w prawie.
Przepisy projektowanej ustawy o ochronie małoletnich przed treściami szkodliwymi będzie
dotyczyć usługodawców świadczących usługi drogą elektroniczną na terytorium
Rzeczypospolitej Polskiej, niezależnie od miejsca prowadzenia ich działalności zarobkowej
lub zawodowej.
Jednak już dzisiaj odpowiednie przepisy unijne regulują zagadnienia na poziomie platform i
stron internetowych. Działania mające na celu ochronę osób małoletnich przewiduje
unijny Akt o usługach cyfrowych – DSA (Digital Services Act), którego przepisy weszły w
życie 17 lutego 2024 r. Zgodnie z art. 28 ust. 1 DSA dostawcy platform internetowych
dostępnych dla małoletnich są zobowiązani do wprowadzenia odpowiednich i
proporcjonalnych środków w celu zapewnienia wysokiego poziomu prywatności,
bezpieczeństwa i ochrony małoletnich w zakresie świadczonych usług. Zgodnie z ust. 2
tego artykułu wszyscy dostawcy platform internetowych (niezależnie od tego czy są to
platformy dostępne dla małoletnich w rozumieniu DSA) nie mogą prezentować na swoim
interfejsie reklam opartych na profilowaniu z wykorzystaniem danych osobowych
odbiorcy usługi, jeżeli mają wystarczającą wiedzę, że odbiorca usługi jest małoletni. Należy
nadmienić, że wypełnianie obowiązków wynikających z przytoczonych powyżej przepisów
nie zobowiązuje dostawców platform internetowych do przetwarzania dodatkowych
danych osobowych w celu oceny, czy odbiorca usługi jest małoletni. Warto w tym miejscu
wspomnieć, że niniejsze przepisy DSA pozostają bez uszczerbku dla RODO. Komisja
Europejska po konsultacji z Radą ds. Usług Cyfrowych (złożoną z krajowych organów
regulacyjnych) wyda wytyczne dotyczące stosowania takich środków, o których mowa w
art. 28 ust. 1 DSA, co zapewni istotną pomoc w interpretacji przepisu.
Na podstawie przepisów działu III DSA największe dostępne platformy internetowe, VLOP
(ang. Very Large Online Platforms), czyli takie, które mają więcej niż 45 mln aktywnych
użytkowników miesięcznie w UE, mają również dodatkowy zakres obowiązków, do
których należy m.in. weryfikacja wieku użytkowników, czy dokonywanie analizy ryzyka. W
powyżej opisane działania może bez wątpienia wpisywać się aktywna moderacja, czyli
szybkie reagowanie, zmierzające do usuwania filmów prezentujących szkodliwe treści i
blokowanie kont rozpowszechniających tego rodzaju kontent. Ponadto VLOP
zobowiązany jest do ustanowienia punktu kontaktowego dla organów i użytkowników,
zgłaszać przestępstwa, mieć przyjazne dla użytkownika warunki oraz zapewniać
przejrzyste zasady w odniesieniu do reklam, systemów rekomendacji lub decyzji
moderowania treści. Nadzór nad wypełnianiem przez VLOP obowiązków wynikających z
DSA sprawuje Komisja Europejska.
Z wyrazami szacunku
Michał Gramatyka
Sekretarz Stanu
/dokument podpisany elektronicznie/
Do wiadomości:
Kancelaria Prezesa Rady Ministrów - Departament Spraw Parlamentarnych
-- 3 of 3 --
adres email sekretariat.BM@cyfra.gov.pl 00-060 Warszawa
www.gov.pl/web/cyfryzacja
Sekretarz Stanu
Michał Gramatyka
BM.WP.057.66.2025
Warszawa, 12 maja 2025 r.
Szanowny Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu RP
Dot. pisma z 10 kwietnia br. Posła na Sejm RP Pani Małgorzaty Pępek w sprawie
przeciwdziałania zjawisku patostreamingu w polskiej przestrzeni internetowej (interpelacja
nr 9114)
Szanowny Panie Marszałku,
poniżej przedstawiam odpowiedzi na zadane przez Posła pytania.
Ad. 1) Czy Ministerstwo podejmuje lub planuje podjąć działania mające na celu
uregulowanie kwestii patostreamingu w Polsce, w tym wprowadzenie odpowiednich
przepisów prawnych, które umożliwiłyby skuteczną walkę z tym zjawiskiem?
Ministerstwo Cyfryzacji od dłuższego czasu dostrzega problem zbyt łatwego dostępu do
treści szkodliwych w internecie, w tym do tzw. patotreści. Patostreaming był
przedmiotem badań jednostek podległych Ministrowi Cyfryzacji już w 2018 r. Według
raportu z przeprowadzonego wówczas przez NASK-PIB badania „Nastolatki 3.0. Raport z
ogólnopolskiego badania uczniów” tzw. patotreści są oglądane przez młodzież z różnych
powodów: z ciekawości, dla rozrywki, z nudów, przez przypadek czy w wyniku polecenia
przez znajomego. Z kolei, jak wynika z przeprowadzonego dwa lata później tego badania
nastolatki oglądają tzw. patostreamy częściej, niż przypuszczają to ich rodzice (nastolatki –
27,1% vs. rodzice – 12,2%). W ostatniej edycji tego badania z 2023 r. aż 26% nastolatków
wprost przyznaje, że ogląda tzw. patostreamy. Co ciekawe wraz z kolejnymi edycjami
badania wzrasta liczba nastolatków, którzy nie potrafią jednoznacznie określić czy to co
oglądają w Internecie to tzw. patostreamy.
Biorąc pod uwagę negatywne zjawiska, z którymi stykają się dzieci i młodzież w sieci, w
tym problem powszechnego i zbyt łatwego dostępu małoletnich do treści takich jak
patostreaming, Ministerstwo Cyfryzacji prowadzi prace legislacyjne nad projektem ustawy
o ochronie małoletnich przed dostępem do treści szkodliwych w internecie. W celu
przeprowadzenia skutecznego procesu legislacyjnego przy Ministerstwie Cyfryzacji
powstała grupa robocza, zrzeszająca szerokie grono instytucji, w tym przedstawicieli
administracji publicznej, środowiska akademickiego, instytucji naukowych oraz organizacji
pozarządowych zajmujących się ochroną dzieci.
Wypracowanie założeń do projektu ustawy było głównym przedmiotem prac grupy
roboczej. W toku dyskusji przedstawicieli wspomnianych środowisk wypracowano
postanowienia, które stanowiły punkt wyjścia do projektu ustawy o ochronie małoletnich
przed treściami szkodliwymi w internecie. Założenia projektu zostały zaprezentowane
podczas Kongresu OSE 2024 w dniu 13 grudnia 2024 r. w Krakowie, zorganizowanym w
budynku Wydziału Zarządzania i Komunikacji Społecznej Uniwersytetu Jagiellońskiego a
komunikat w tej sprawie został opublikowany na stronie Ministerstwa Cyfryzacji.
Informacje na temat grupy roboczej można znaleźć na stronie gov.pl.
Projekt ustawy o ochronie małoletnich przed treściami szkodliwymi w internecie można
znaleźć na stronie Rządowego Centrum Legislacyjnego. W chwili obecnej Ministerstwo
Cyfryzacji analizuje uwagi otrzymane w ramach konsultacji publicznych, uzgodnień
międzyresortowych i opiniowania.
-- 1 of 3 --
telefon +48 22 245 54 42 ul. Królewska 27
adres email sekretariat.BM@cyfra.gov.pl 00-060 Warszawa
www.gov.pl/web/cyfryzacja
Ad. 2) Czy rozważane są zmiany w prawie, które mogłyby skutecznie ograniczyć
dostępność tego typu treści, szczególnie dla młodszych użytkowników internetu?
Procedowany przez Ministerstwo Cyfryzacji projekt ustawy ma na celu zwiększenie
ochrony dzieci i młodzieży przed dostępem do treści szkodliwych. Projektowana ustawa o
ochronie małoletnich przed treściami szkodliwymi w internecie w pierwszym rzędzie
zawiera regulacje ograniczające dostęp do treści pornograficznych. Dostawcy usług
udostępniających takie treści będą zobowiązani do wdrożenia mechanizmów weryfikacji
wieku. Zgodnie z kształtem obecnego projektu, każdy usługodawca, w rozumieniu art. 2
pkt 5 ustawy o świadczeniu usług drogą elektroniczną, będzie zobowiązany również do
przeprowadzenia analizy ryzyka w celu identyfikacji czy w ramach jego usługi jest
umożliwiany dostęp do treści szkodliwych oraz czy jest prawdopodobne aby dostęp do
tych treści uzyskali małoletni.
W związku z otrzymanymi uwagami w ramach konsultacji publicznych Ministerstwo
Cyfryzacji nie wyklucza dalszego doprecyzowania obowiązków, tak aby zapewnić jeszcze
większą ochronę małoletnich przed treściami szkodliwymi.
Ad. 3) Jakie środki edukacyjne są przewidziane w celu zwiększenia świadomości wśród
młodzieży o szkodliwości tego rodzaju treści?
NASK-PIB prowadzi szkolenia dla dzieci i młodzieży dotyczące patostreamingu. W roku
szkolnym 2024/2025 zaplanowano cykl comiesięcznych lekcji online dedykowanych
uczniom szkół podstawowych, które będą prowadzone przez specjalistów z Działu
Profilaktyki Cyberzagrożeń NASK. Jednym z 10 tematów będą treści szkodliwe z
uwzględnieniem patotreści. Dostępne materiały edukacyjne online można odnaleźć na
stronie Ministerstwa Cyfryzacji oraz na stronie Zintegrowanej Platformy Edukacyjnej.
Eksperci z NASK-PIB przygotowali dostępne materiały edukacyjne dotyczące
patostreamingu m.in.:
gotowy scenariusz lekcji pt. „Co oglądamy w rozbitym lustrze? Królowa Śniegu i
patostreamy”- dostępny bezpłatnie na platformie OSE IT Szkoła, animacja, i
broszura,
poradnik dla nauczycieli: „Szkodliwe treści w internecie”,
poradnik dla rodziców: „Szkodliwe treści w internecie: nie akceptuję, reaguję”.
Patostreamy i inne szkodliwe treści w internecie w komunikacji:
https://it-szkola.edu.pl/news,art,484
https://it-szkola.edu.pl/news,art,357
https://it-szkola.edu.pl/news,art,361
https://it-szkola.edu.pl/news,art,424
https://ose.gov.pl/aktualnosci/wpis/bezpieczni-w-sieci-z-ose-patostreamy
https://ose.gov.pl/aktualnosci/wpis/badz-z-innej-bajki-o-cyberzagrozeniach-
inaczej
https://ose.gov.pl/aktualnosci/wpis/temat-lekcji-szkodliwe-tresci-w-internecie
W ramach kontynuacji projektu Cyberlekcje - Cyberlekcje 3.0, na lata 2025 -
2026 zaplanowano szereg szkoleń dla kadry pedagogicznej i osób zarządzających
placówkami oświatowymi w całej Polsce, lekcje online dla uczniów szkół podstawowych
i ponadpodstawowych, lekcje pokazowe dla uczniów oraz szkolenia dla nauczycieli
i rodziców w placówkach oświatowych. Opracowane zostaną także nowe scenariusze
lekcji, odpowiadające na coraz to nowe wyzwania cyfrowego świata. Więcej informacji
będzie można odnaleźć na stronie Cyberprofilaktyki NASK.
-- 2 of 3 --
telefon +48 22 245 54 42 ul. Królewska 27
adres email sekretariat.BM@cyfra.gov.pl 00-060 Warszawa
www.gov.pl/web/cyfryzacja
Ad. 4) Czy Ministerstwo współpracuje z platformami internetowymi i mediami
społecznościowymi, szczególnie tymi mającymi siedzibę poza Polską, w celu
wprowadzenia skutecznych filtrów lub blokad dla tego rodzaju transmisji?
Dostrzegając problem związany z blokowaniem transmisji udostępnianych za pomocą
zamieszczonych zagranicą serwerów, Ministerstwo Cyfryzacji proponuje zmiany w prawie.
Przepisy projektowanej ustawy o ochronie małoletnich przed treściami szkodliwymi będzie
dotyczyć usługodawców świadczących usługi drogą elektroniczną na terytorium
Rzeczypospolitej Polskiej, niezależnie od miejsca prowadzenia ich działalności zarobkowej
lub zawodowej.
Jednak już dzisiaj odpowiednie przepisy unijne regulują zagadnienia na poziomie platform i
stron internetowych. Działania mające na celu ochronę osób małoletnich przewiduje
unijny Akt o usługach cyfrowych – DSA (Digital Services Act), którego przepisy weszły w
życie 17 lutego 2024 r. Zgodnie z art. 28 ust. 1 DSA dostawcy platform internetowych
dostępnych dla małoletnich są zobowiązani do wprowadzenia odpowiednich i
proporcjonalnych środków w celu zapewnienia wysokiego poziomu prywatności,
bezpieczeństwa i ochrony małoletnich w zakresie świadczonych usług. Zgodnie z ust. 2
tego artykułu wszyscy dostawcy platform internetowych (niezależnie od tego czy są to
platformy dostępne dla małoletnich w rozumieniu DSA) nie mogą prezentować na swoim
interfejsie reklam opartych na profilowaniu z wykorzystaniem danych osobowych
odbiorcy usługi, jeżeli mają wystarczającą wiedzę, że odbiorca usługi jest małoletni. Należy
nadmienić, że wypełnianie obowiązków wynikających z przytoczonych powyżej przepisów
nie zobowiązuje dostawców platform internetowych do przetwarzania dodatkowych
danych osobowych w celu oceny, czy odbiorca usługi jest małoletni. Warto w tym miejscu
wspomnieć, że niniejsze przepisy DSA pozostają bez uszczerbku dla RODO. Komisja
Europejska po konsultacji z Radą ds. Usług Cyfrowych (złożoną z krajowych organów
regulacyjnych) wyda wytyczne dotyczące stosowania takich środków, o których mowa w
art. 28 ust. 1 DSA, co zapewni istotną pomoc w interpretacji przepisu.
Na podstawie przepisów działu III DSA największe dostępne platformy internetowe, VLOP
(ang. Very Large Online Platforms), czyli takie, które mają więcej niż 45 mln aktywnych
użytkowników miesięcznie w UE, mają również dodatkowy zakres obowiązków, do
których należy m.in. weryfikacja wieku użytkowników, czy dokonywanie analizy ryzyka. W
powyżej opisane działania może bez wątpienia wpisywać się aktywna moderacja, czyli
szybkie reagowanie, zmierzające do usuwania filmów prezentujących szkodliwe treści i
blokowanie kont rozpowszechniających tego rodzaju kontent. Ponadto VLOP
zobowiązany jest do ustanowienia punktu kontaktowego dla organów i użytkowników,
zgłaszać przestępstwa, mieć przyjazne dla użytkownika warunki oraz zapewniać
przejrzyste zasady w odniesieniu do reklam, systemów rekomendacji lub decyzji
moderowania treści. Nadzór nad wypełnianiem przez VLOP obowiązków wynikających z
DSA sprawuje Komisja Europejska.
Z wyrazami szacunku
Michał Gramatyka
Sekretarz Stanu
/dokument podpisany elektronicznie/
Do wiadomości:
Kancelaria Prezesa Rady Ministrów - Departament Spraw Parlamentarnych
-- 3 of 3 --