Interpelacja w sprawie braku kampanii edukacyjnej dotyczącej wdrażania systemu kaucyjnego w Polsce
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 9112
do ministra klimatu i środowiska
w sprawie braku kampanii edukacyjnej dotyczącej wdrażania systemu kaucyjnego w Polsce
Zgłaszający: Alicja Łepkowska-Gołaś
Data wpływu: 08-04-2025
Szanowna Pani Minister!
System kaucyjny ma zostać uruchomiony w Polsce z dniem 1 października 2025 r. na mocy ustawy z dnia 21 listopada 2024 r. o zmianie ustawy o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi oraz niektórych innych ustaw. Wdrożenie tego systemu stanowi jedną z najważniejszych reform ekologicznych ostatnich lat i będzie wymagało znaczącej zmiany przyzwyczajeń konsumentów oraz dostosowania się przedsiębiorców do nowych regulacji. Pomimo zbliżającego się terminu wdrożenia zauważalny jest niemal całkowity brak kampanii informacyjno-edukacyjnej skierowanej zarówno do konsumentów, jak i przedsiębiorców. Sytuacja ta rodzi poważne obawy o skuteczność implementacji systemu i osiągnięcie wymaganych już w pierwszym roku działania poziomów selektywnego zbierania opakowań wynoszących 77%.
W związku z powyższym zwracam się do Pani Minister z następującymi pytaniami:
1. Czy Ministerstwo Klimatu i Środowiska przygotowało lub planuje przygotować ogólnopolską kampanię edukacyjno-informacyjną na temat systemu kaucyjnego? Jeśli tak, to kiedy zostanie ona uruchomiona i jaki będzie jej zakres?
2. Jakie środki finansowe zostały zarezerwowane na działania edukacyjne związane z wdrożeniem systemu kaucyjnego w budżecie na rok 2025?
3. W jaki sposób ministerstwo wspiera przedsiębiorców, szczególnie małe i średnie firmy, w przygotowaniach do wdrożenia systemu kaucyjnego? Czy przewidziano jakiekolwiek wsparcie merytoryczne, szkoleniowe lub finansowe dla podmiotów objętych obowiązkami wynikającymi z ustawy?
4. Jak ministerstwo planuje rozwiązać problem sprzeczności między wymogami dyrektywy SUP (nakrętki trwale przymocowane do butelek) a technicznymi wymaganiami obecnie funkcjonujących butelkomatów (konieczność odkręcenia nakrętek)? Czy prowadzone są działania koordynacyjne z producentami automatów do zbiórki opakowań w tym zakresie?
5. W jaki sposób ministerstwo zamierza monitorować i wspierać rozwój infrastruktury niezbędnej do sprawnego funkcjonowania systemu kaucyjnego, w szczególności w kontekście wymogu zapewnienia co najmniej jednego punktu zbiórki w każdej gminie?
6. Czy ministerstwo opracowało scenariusz awaryjny na wypadek, gdyby w dniu 1 października 2025 r. infrastruktura do zbiórki opakowań okazała się niewystarczająca do obsługi systemu?
7. Jakie działania podejmuje ministerstwo, aby zapewnić spójność i kompatybilność między systemami różnych podmiotów reprezentujących, tak aby konsumenci nie doświadczali utrudnień przy zwrocie opakowań?
Biorąc pod uwagę skalę wyzwania i krótki czas pozostały do wdrożenia systemu kaucyjnego, konieczne jest podjęcie natychmiastowych i kompleksowych działań edukacyjnych. W świetle doświadczeń innych krajów europejskich, szczególnie Niemiec, kampania informacyjna powinna zostać uruchomiona z co najmniej rocznym wyprzedzeniem, aby umożliwić skuteczne przygotowanie wszystkich interesariuszy.
Podsekretarz stanu Anita Sowińska
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (6)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
10637 znakówinfo@klimat.gov.pl Ministerstwo Klimatu i Środowiska
www.gov.pl/klimat
Działamy zgodnie z EMAS - zarządzając instytucją, dbamy o środowisko
Podsekretarz Stanu
Anita Sowińska
DGO-OP.050.14.2025.AK
3749607.14865117.12024104
Warszawa, 22-04-2025
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu RP
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację Posłanki Alicji Łepkowskiej-Gołaś w sprawie braku kampanii
edukacyjnej dotyczącej wdrażania systemu kaucyjnego w Polsce, K10INT9112, poniżej
przedstawiam stosowne wyjaśniania.
1. Czy Ministerstwo Klimatu i Środowiska przygotowało lub planuje przygotować
ogólnopolską kampanię edukacyjno-informacyjną na temat systemu kaucyjnego? Jeśli
tak, to kiedy zostanie ona uruchomiona i jaki będzie jej zakres?
Ministerstwo Klimatu i Środowiska planuje ogólnopolską kampanię edukacyjno-
informacyjną o systemie kaucyjnym, który zacznie obowiązywać w Polsce od 1 października
2025 r. Chcemy zwiększyć wiedzę na temat tego systemu, wyjaśnić m.in. jego cel,
funkcjonowanie i korzyści dla środowiska. Poprzez kampanię będziemy również promować
postawy prośrodowiskowe dotyczące postępowania z opakowaniami objętymi kaucją,
pokazując dobre przykłady i rozwiązania w domach i punktach zbiórki.
Przygotowaliśmy dokumentację przetargową. W tym celu oszacowaliśmy kosztów
kampanii, która obejmie m.in.:
przygotowanie i produkcję spotów TV i Radio;
przygotowanie i przeprowadzenie kampanii internetowej (w tym m.in.: kampania
reklamowa w Internecie; kampania w mediach społecznościowych; kampania
w serwisach VOD);
przygotowanie i realizację materiałów edukacyjnych;
działania adresowane do nauczycieli i uczniów przedszkoli, oddziałów
przedszkolnych, szkół podstawowych i ponadpodstawowych;
przygotowanie i przeprowadzenie kampanii w kinach;
działania lokalne do sołtysów, OSP i kół gospodyń wiejskich.
Planujemy rozpocząć kampanię w połowie września 2025 r. i kontynuować ją w 2026 r.
Ponadto prowadzimy już działania edukacyjno-informacyjne dotyczące wprowadzenie
systemu kaucyjnego, m.in. poprzez stronę internetową. Można na niej znaleźć najważniejsze
informacje na temat zasad działania tego systemu.
Rozpoczęliśmy także współpracę z operatorami systemu kaucyjnego w ramach działań
edukacyjno-informacyjnych. Zależy nam, aby były one prowadzone w sposób spójny
i skoordynowany.
-- 1 of 4 --
2. Jakie środki finansowe zostały zarezerwowane na działania edukacyjne związane
z wdrożeniem systemu kaucyjnego w budżecie na rok 2025?
Aktualnie oczekujemy na uruchomienie środków z rezerwy celowej na 2025 r. oraz
zapewnienia finansowania na 2026 r. Przeprowadzono szacowanie wartości zamówienia
i po otrzymaniu środków z Ministerstwa Finansów MKiŚ ogłosi postępowanie, w którym
wskazana zostanie wartość zamówienia.
3. W jaki sposób ministerstwo wspiera przedsiębiorców, szczególnie małe i średnie firmy,
w przygotowaniach do wdrożenia systemu kaucyjnego? Czy przewidziano jakiekolwiek
wsparcie merytoryczne, szkoleniowe lub finansowe dla podmiotów objętych
obowiązkami wynikającymi z ustawy?
Planujemy oddzielną akcję informacyjną skierować do przedsiębiorców prowadzących
jednostki handlowe. Jej zakres oraz najodpowiedniejsze kanały są jeszcze projektowane.
Chcielibyśmy przekazywać praktyczną wiedzę związaną z owymi zadaniami. Jednostki
handlowe będą musiały zmierzyć się z obowiązkiem pobierania i zwracania kaucji, fizycznym
odbiorem opakowań od konsumentów, ich logistyką, współpracą z operatorami systemu
kaucyjnego oraz przechowywaniem zebranych surowców. Zakres dodatkowych rozwiązań
logistycznych i kosztów jakie ponosić będą wszystkie zaangażowane jednostki i operatorzy
zależeć będzie od wielkości jednostki handlowej oraz od zakresu w jakim przystąpi do
systemu kaucyjnego i jakie wsparcie otrzyma od operatora systemu.
Umowy zwierane pomiędzy podmiotem reprezentującym a przedsiębiorcami prowadzącymi
jednostki handlu detalicznego lub hurtowego, zgodnie z art. 44 ust. 8 ustawy1, powinny
zawierać w szczególności: zasady rozliczania kaucji oraz zasady zbierania i przekazywania
opakowań i odpadów opakowaniowych powstałych z opakowań. Wszystkie dodatkowe
ustalenia będą wypracowywane przez operatorów wspólnie z jednostkami i zależeć będą
od stopnia włączenia danej jednostki w uczestnictwo w systemie kaucyjnym: czy w zakresie
jedynie pobierania kaucji czy w zakresie zwracania kaucji oraz zbierania pustych opakowań
i odpadów opakowaniowych (art. 44 ust. 1-3 ustawy1). Każde ustalenie w zakresie
rozwiązań organizacyjnych powinno być częścią umów zawieranych z operatorem systemu.
Wszystkie aspekty techniczne i organizacyjne związane z adaptacją przestrzeni
i pomieszczeń przeznaczonych do przechowywania zebranych opakowań i odpadów
opakowaniowych w ramach systemu kaucyjnego powinny zostać zawarte w umowie
pomiędzy podmiotem reprezentującym a przedsiębiorcami prowadzącymi jednostki handlu
detalicznego lub hurtowego. Ministerstwo Klimatu i Środowiska nie będzie stroną przy
zawieraniu umowy i nie będzie wpływać na jej kształt i zawartość. W związku z określeniem
w ustawie zadań operatorów nie przewiduje się wprowadzania dodatkowego wsparcia
finansowego w tym zakresie dla jednostek handlowych.
Obecna strona internetowa dot. systemu kaucyjnego zawiera dodatkowo wydzieloną
zakładkę dla jednostek handlowych, gdzie znajdują się praktyczne informacje związane
z operatorami i nowymi obowiązkami jakim sprostać będą musiały jednostki handlowe.
4. Jak ministerstwo planuje rozwiązać problem sprzeczności między wymogami
dyrektywy SUP (nakrętki trwale przymocowane do butelek) a technicznymi
wymaganiami obecnie funkcjonujących butelkomatów (konieczność odkręcenia
nakrętek)? Czy prowadzone są działania koordynacyjne z producentami automatów do
zbiórki opakowań w tym zakresie?
1 Ustawa z dnia 13 czerwca 2013 r. o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 927, z późn. zm.)
-- 2 of 4 --
Nie potwierdzam informacji w zakresie braku możliwości zwrotu opakowania z nakrętką czy
konieczności odkręcania nakrętki. Zgodnie z art. 21a ust 1 ustawy1 wprowadzający
produkty w opakowaniach na napoje jest obowiązany osiągnąć poziomy selektywnego
zbierania opakowań i odpadów opakowaniowych co najmniej w wysokości określonej
w załączniku nr 1a do ustawy. Natomiast w art. 21a ust. 6 wskazano, że do masy zebranych
selektywnie odpadów opakowaniowych, wlicza się masę ich zakrętek i wieczek. Tak więc
zbiórka opakowań powinna odbywać się łącznie z tymi elementami.
Aby rozwiać pojawiające się nierzetelne informacje planuje się zacieśniać współpracę
z operatorami w ramach prowadzenia działań edukacyjno-informacyjnych nt. systemu
kaucyjnego. Wspólnie wypracowany zostanie najlepszy sposób komunikacji w tym zakresie.
5. W jaki sposób ministerstwo zamierza monitorować i wspierać rozwój infrastruktury
niezbędnej do sprawnego funkcjonowania systemu kaucyjnego, w szczególności
w kontekście wymogu zapewnienia co najmniej jednego punktu zbiórki w każdej
gminie?
Wymóg utworzenia co najmniej jednego stacjonarnego punktu zbiórki w każdej gminie
wprowadzony został nowelizacją ustawy kaucyjnej2. Tą samą zmianą wprowadzono również
w art. 53b przepis, że wojewódzki inspektor ochrony środowiska przeprowadza kontrole
podmiotu reprezentującego. Kontrole będą odbywały się po uzyskaniu zezwolenia na
prowadzenie działalności a nie później niż trzy miesiące przed terminem uruchomienia
systemu kaucyjnego oraz w pierwszym roku prowadzonej działalności. Ta forma
dodatkowego nadzoru pozwoli Ministrowi na właściwą weryfikację przygotowania
operatorów do realizacji przypisanych im działań.
6. Czy ministerstwo opracowało scenariusz awaryjny na wypadek, gdyby w dniu
1 października 2025 r. infrastruktura do zbiórki opakowań okazała się
niewystarczająca do obsługi systemu?
Wiemy, że wiele sieci handlowych prowadzi obecnie pilotażowe programy zbierania
opakowań. Programy takie stanowią element przygotowań realizacji obowiązków jednostek
handlowych po dniu 1 października. Nie stanowią one systemów kaucyjnych w rozumieniu
ustawy, ale pozwolą przedsiębiorcom określić potencjalny poziom zainteresowania
zwrotem opakowań.
Szacuje się że przeprowadzone pilotaże sieci handlowych, w połączeniu z prowadzoną
bieżącą współpracą MKiŚ z operatorami i planowanymi kontrolami wioś, zapewnią wysoki
poziom gotowości jednostek do uruchomiania systemu. Dodatkowo jesteśmy świadomi,
że system uruchomiony w 2025 r. będzie potrzebował tzw. „czasu na rozruch”. Wraz
ze wzrostem liczby wprowadzających przystępujących do systemu w 2025 r., stopniowo
maleć będzie ilość butelek w żółtych workach i pojemnikach na odpady komunalne.
Założono, że w początkowej fazie system kaucyjny może nie być w stanie zapewnić zbiórki
opakowań i odpadów opakowaniowych na maksymalnym oczekiwanym poziomie, dlatego
przyjęto istotnie niższe wysokości opłaty produktowej, tj. 0,10 zł za 1 kg w 2025 r.
Jednocześnie zakładamy, że klienci będą coraz chętniej zwracać opakowania objęte
systemem i przyzwyczajać się do nowych zasad zbiórki tych odpadów, dlatego stawka
opłaty produktowej zwiększa się w kolejnych latach (1 zł w 2026 r. i 5zł od 2027 r.).
Aby dodatkowo wpłynąć na szybsze podejmowanie decyzji przez wprowadzających napoje
w opakowaniach o przystępowaniu do systemu, w nowelizacji ustawy2 wskazano, że od
2026 r. opłata produktowa, którą ponosić będą wprowadzający, którzy nie przystąpili do
2 Ustawa z dnia 21 listopada 2024 r. o zmianie ustawy o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi oraz niektórych
innych ustaw (Dz.U. z 2024 r. poz. 1911)
-- 3 of 4 --
żadnego z systemów kaucyjnych, obliczana będzie jako potrójna stawka opłaty produktowej
określonej dla danego rodzaju opakowania na napoje.
7. Jakie działania podejmuje ministerstwo, aby zapewnić spójność i kompatybilność
między systemami różnych podmiotów reprezentujących, tak aby konsumenci nie
doświadczali utrudnień przy zwrocie opakowań?
Ministerstwo Klimatu i Środowiska nie znajduje potrzeby ingerencji w zapewnienie
kompatybilności między systemami różnych podmiotów reprezentujących. Obserwujemy
duże zaangażowanie operatorów w identyfikację zagrożeń i znajdowanie pozalegislacyjnych
rozwiązań, których wprowadzenie wpłynie na przejrzystość działania systemu
i bezpieczeństwo jego użytkowników. Ministerstwo Klimatu i Środowiska będzie dalej
przyglądać się rozwiązaniom wypracowywanym przez operatorów aby zapewnić terminowe
i bezpieczne uruchomienie systemu 1 października 2025 r.
Z wyrazami szacunku
Anita Sowińska
Podsekretarz Stanu
Ministerstwo Klimatu i Środowiska
/ – podpisany cyfrowo/
dw. Departament Spraw Parlamentarnych w KPRM.
-- 4 of 4 --