Telefon: (+48) 22 369 29 00 ul. Wawelska 52/54, 00-922 Warszawa
info@klimat.gov.pl Ministerstwo Klimatu i Środowiska
www.gov.pl/klimat
Działamy zgodnie z EMAS - zarządzając instytucją, dbamy o środowisko
DOP-WŚ.050.28.2025.MKA
$Id_dokumentu
Warszawa, $data
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację pana Posła Andrzeja Śliwki w sprawie narastającego
zagrożenia ze strony wilków na terenie woj. warmińsko-mazurskiego, K10INT9084,
przedstawiam następujące informacje.
1. Czy Ministerstwo Klimatu i Środowiska posiada aktualne dane na temat liczebności
populacji wilków w województwie warmińsko-mazurskim i całej Polsce?
Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska, dalej: GDOŚ, przekazuje do Głównego Urzędu
Statystycznego raz w roku informacje dotyczące liczebności wybranych gatunków zwierząt
chronionych (8 gatunków zwierząt) - żubra, wilka, rysia, niedźwiedzia brunatnego, bobra
europejskiego, kozicy, cietrzewia i głuszca. W kontekście wilka dane te za rok 2023 r.
przedstawiają się następująco:
Województwa Liczba osobników wilka
Dolnośląskie 160
Kujawsko-pomorskie 128
Lubelskie 582
Lubuskie 545
Łódzkie 24
Małopolskie 165
Mazowieckie 135
Opolskie 18
Podkarpackie 1324
Podlaskie 290
Pomorskie 190
Śląskie 41

-- 1 of 7 --

Świętokrzyskie 94
Warmińsko-mazurskie 160
Wielkopolskie 770
Zachodniopomorskie 420
Polska 5046
Dane nt. liczebności przekazywane corocznie do GUS są szacowane na podstawie informacji
udzielanych poszczególnym regionalnym dyrektorom ochrony środowiska, dalej: rdoś, przez
nadleśnictwa i parki narodowe. Wartości te mogą być nieco zawyżone (ten sam wilk może
być policzony przez dwa sąsiadujące nadleśnictwa, lub nadleśnictwo i park narodowy). Mimo,
że dane te nie są poparte pracami terenowymi wykonywanymi według jednej metodyki, są
zbierane cyklicznie rok do roku z tych samych źródeł i pokazują pewne trendy populacyjne.
Kolejnym źródłem informacji o wielkości populacji wilka w Polsce jest opublikowany
13 listopada 2024 r. raport o stanie populacji dużych ssaków drapieżnych w Europie pt.
„Large Carnivore distribution maps and population updates 2017-2022/23), opracowany
przez Large Carnivore Initiative for Europe (LCIE) IUCN/SSC, na zamówienie Komisji
Europejskiej. Według raportu średnia liczebność wilka w Polsce to 3551 (zakres 2866-4270)
osobników w sezonie 2022/2023. Raport wyróżnia na terenie Polski 3 subpopulacje
transgraniczne, karpacką o średniej liczebności 493 (zakres 406-580) osobników, bałtycką o
średniej liczebności 1369 (zakres 1111-1667) i środkowoeuropejską o średniej liczebności
1689 osobników (zakres 1349-2023). Na terenie województwa warmińsko-mazurskiego
występują wilki z populacji bałtyckiej.
2. Czy Ministerstwo prowadzi monitoring zachowań wilków oraz analizuje zgłoszenia
mieszkańców dotyczące ich agresji i nietypowych zachowań?
Resort środowiska nie prowadzi monitoringu zachowań wilków jako takiego, niemniej
analizuje zgłaszane poprzez pisma, maile i kontakt telefoniczny sytuacje konfliktowe
z udziałem wilków. Zgłoszeń najczęściej dokonują samorządy, ale też osoby prywatne, czy
izby rolnicze. Z własnych obserwacji można zauważyć, że taki kontakt ostatnio częściej
występuje z regionów kraju, gdzie wilki w wyniku wytępienia ich przez człowieka, przez
ostatnie lata nie występowały. Na obszarach gdzie wilk występował nieprzerwanie przez
lata (głównie woj. podkarpackie), ludzie są bardziej przyzwyczajeni do jego obecności i lepiej
wyedukowani w kwestii wzajemnej koegzystencji. Natomiast w rejonach, gdzie wilk wraca
na swoje naturalne obszary występowania, często w związku ze swoją niesłuszną „złą” opinią,
powoduje lęk i strach lokalnej ludności. W związku z tym GDOŚ wraz z rdosiami podejmuje
szereg działań edukacyjnych. Dla przykładu należy podać materiały dostępne na stronach
GDOŚ: https://www.gov.pl/web/gdos/jak-odpowiednio-reagowac-na-incydenty-z-
udzialem-wilkow-informacja-dla-gmin oraz https://www.gov.pl/web/gdos/wilk-lub-
niedzwiedz-pod-domem-co-robic. Ponadto GDOŚ w październiku i listopadzie 2023 r.
wysyłał do wszystkich gmin pismo z dnia 26 października 2023 r., znak: DZP-
WG.600.101.2023.AS, informujące o zalecanym sposobie działania w sytuacjach
konfliktowych z wilkiem. Z kolei od kilku lat poszczególne rdoś prowadzą szkolenia dla gmin
i poszkodowanych. Już w 2018 r. rdoś w ramach akcji koordynowanej przez GDOŚ

-- 2 of 7 --

przeprowadziły 16 takich szkoleń, w których uczestniczyli również rolnicy i ich
przedstawiciele. Natomiast w latach 2020-2023 odbyło się co najmniej 40 takich szkoleń.
3. Czy planowane są działania mające na celu kontrolę populacji wilków, zwłaszcza
w regionach, gdzie ich liczebność znacząco wzrosła?
W Polsce istnieje kompleksowy system minimalizowania konfliktów na linii człowiek-wilk.
Do tego systemu należy zaliczyć możliwość uzyskania derogacji związanych z eliminacją czy
płoszeniem poszczególnych osobników, system odszkodowań oraz edukacji i współdziałania
(wsparcia podmiotów narażonych na szkody). Z tego względu, nie są planowane działania
mające na celu określoną kontrolę populacji wilków.
5. Czy planowane są odstrzały redukcyjne wilków, aby zapobiec ich nadmiernemu
rozmnożeniu i dalszemu wzrostowi zagrożenia dla ludzi oraz zwierząt hodowlanych?
Populacja wilka od czasu objęcia ścisłą ochroną gatunkową systematycznie wzrasta,
podobnie powiększył się zasięg jego występowania. W raporcie z art. 17 dyrektywy
siedliskowej, przekazanym w 2019 r. do Komisji Europejskiej, stan zachowania wilka
w alpejskim regionie biogeograficznym uznano za właściwy (FV), zaś w regionie
kontynentalnym określono jako niewłaściwy, ale ulegający poprawie (U1+). Należy
pamiętać, że objęcie ochroną wilka zarówno na poziomie całego kraju, jak i konsekwencja
ochrony na poziomie Unii Europejskiej – w Polsce od 2004 r., ukierunkowane było właśnie
m.in. na ten cel, tj. na zwiększenie liczebności i zasięgu gatunku.
Sukces z przyrodniczego punktu widzenia sprawia jednocześnie, że w ostatnim czasie
wzrasta liczba doniesień na temat sytuacji konfliktowych z udziałem wilka. Gatunek
zwiększa swoją liczebność i zasięg, przez co coraz częściej dochodzi do bezpośredniej
styczności wilków z ludźmi, również na terenach, na których od dawna nie był widywany.
Sprawy te stają się często głośne medialnie, choć nie zawsze rozgłos ten jest adekwatny do
zaistniałej sytuacji.
Fundamentalnym celem ochrony gatunkowej jest zapewnienie właściwego stanu ochrony
dziko występujących na terenie kraju rodzimych gatunków roślin, zwierząt i grzybów oraz
ich siedlisk i ostoi, a także zachowanie różnorodności gatunkowej i genetycznej. W celu
realizacji tych idei powstał system instrumentów, w tym system odstępstw od zakazów
obowiązujących w stosunku do gatunków objętych ochroną, które pozwalają na skuteczną
ochronę poszczególnych gatunków, poprzez utrzymanie ich właściwego stanu ochrony, jak i
realizację uzasadnionych działań związanych z działalnością człowieka. Postulat określenia
górnej granicy liczebności gatunków zwierząt stoi w sprzeczności z obowiązującymi
przepisami prawa i ideą ochrony przyrody. Warto również zaznaczyć, że liczebność zwierząt
jest dostosowana do pojemności danego siedliska, które opiera się na zmiennych czynnikach
- dostępności bazy pokarmowej (zależnej od warunków klimatycznych, chorób etc.), presji
zewnętrznej (w szczególności związanej z działalnością człowieka).
4. Czy Ministerstwo rozważa zmiany w przepisach umożliwiające szybsze reagowanie na
przypadki zagrożenia ze strony wilków, np. poprzez ułatwienie procedur odstrzału
osobników agresywnych lub chorych?
W pierwszej kolejności należy zauważyć, że sprawy dot. udzielania odstępstw od zakazów
w sprawie ochrony gatunkowej rozstrzygane są w drodze decyzji administracyjnych, a więc

-- 3 of 7 --

prowadzone są w oparciu o Kodeks Postępowania Administracyjnego1 oraz ustawę
o ochronie przyrody2. Rozstrzyganie przedmiotowych kwestii w drodze decyzji
administracyjnych umożliwia wnioskodawcom niezadowolonym z otrzymanej decyzji
kierowanie środków zaskarżenia (wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy lub skarga do
sądu administracyjnego). Natomiast, jak w przypadku większości postepowań, tempo
orzekania w dużym stopniu zależny od szczegółowości informacji zawartych we wnioskach,
ich kompletności i reakcji wnioskodawców na wezwania organu.
Niestety, pomimo szkoleń i spotkań z samorządami, organy ochrony przyrody (GDOŚ, rdośie,
dyrektorzy parków narodowych) często odnotowują braki w dokumentacji, w szczególności
związanych z dokumentowaniem obecności wilków oraz działań zaradczych,
przeciwdziałających szkodom lub zmniejszającym zagrożenie. Brak takich działań, a często
również brak woli ich podjęcia, utrudnia i wydłuża w dalszej kolejności czas trwania
postępowań administracyjnych dotyczących eliminacji wilków. W wielu przypadkach
również zebrany materiał dowodowy nie dostarcza przekonujących argumentów
przemawiających za zasadnością odstrzału wilka. Niejednokrotnie też sami wnioskodawcy
odstępują od pierwotnego żądania i nie uzupełniają braków formalnych w przesłanych przez
siebie wnioskach, co wg prawa powoduje konieczność pozostawienia takich spraw bez
rozpoznania.
Odnosząc się do kwestii ułatwienia przeprowadzenia odstrzału, należy zauważyć,
że w przypadku, gdy któryś z osobników wilka wykazuje nienaturalne, zagrażające
bezpieczeństwu zachowanie, świadczące o chorobie lub zaburzeniach behawioralnych,
a wniosek obiektywnie nie może być załatwiony w formie pisemnej, zainteresowany podmiot
może uzyskać decyzję ustną (art. 14 § 2 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego),
po rozpatrzeniu wniosku złożonego drogą telefoniczną. W tym celu należy skontaktować się
telefonicznie z GDOŚ pod numery podane na stronie internetowej urzędu. Istnieje więc
możliwość szybkiego przeprowadzenia koniecznego odstrzału wilka. W pozostałych
przypadkach, gdy np. powodem eliminacji wilka jest konieczność ograniczenia szkód
powodowanych przez ten gatunek lub też zagrożenie ze strony wilka jest jedynie
potencjalne, konieczne jest uzyskanie pisemnej decyzji administracyjnej. Z uwagi na
priorytetowe traktowanie bezpieczeństwa powszechnego, sprawy takie są rozpatrywane
bez zbędnej zwłoki.
W związku z powyższym, w mojej ocenie system nie wymaga modyfikacji. Wydaje się on
wręcz właściwym kompromisem pomiędzy potrzebami gospodarki hodowlanej a potrzebami
ochrony przyrody. Niemniej należy dołożyć wszelkich starań, aby był jeszcze bardziej
skuteczny. Na pewno pomoże w tym dalsza edukacja z zakresu właściwego stosowania
wypracowanych procedur oraz poprawy zabezpieczeń zwierząt gospodarskich, a w efekcie
zwiększenie aktywności rolników w zakresie stosowania rekomendowanych metod
zabezpieczania żywego inwentarza oraz korzystania z dostępnych instrumentów prawnych
i praktycznych.
6. Jakie środki planuje podjąć rząd, aby zapewnić bezpieczeństwo mieszkańcom obszarów
wiejskich w związku z rosnącą liczbą wilków?
1 ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego -
Dz. U. z 2024 r. poz. 572
2 ustawa z dnia z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody Dz.U. z 2024 r. poz. 1478

-- 4 of 7 --

Odnosząc się do zagrożenia stwarzanego przez duże drapieżniki dla bezpieczeństwa ludzi
należy zauważyć, że w przypadku wilka - w oparciu o dotychczasowe opublikowane wyniki
badań naukowych - gatunek nie stanowi znaczącego zagrożenia dla ludzi. Przegląd wyników
badań z całego świata wskazuje, że wśród wszystkich dużych ssaków drapieżnych wilki
należą do najmniej niebezpiecznych. W tym miejscu warto dodać, że w latach 2002-
2020 w całej Europie nie było ani jednej ofiary śmiertelnej ataków wilków. Biorąc pod uwagę,
że w Europie występuje około 15 000 wilków, które dzielą przestrzeń z setkami milionów
ludzi, oczywiste jest, że ryzyko związane z atakiem wilków jest znikome. Nie zmienia to
jednak faktu, że wilk z racji swojej biologii (drapieżnik, przebywa w grupach, szybko się
przemieszcza) i budowy ciała (duży, mocne szczęki, ostre zęby) może być potencjalnym
zagrożeniem dla ludzi i zwierząt domowych. Niemniej, paradoksalnie dużo gorzej
przedstawiają się statystyki dot. pogryzień ludzi przez psy. Wg badań w okresie od 2009 do
2017 r. średniorocznie stwierdza się ok. 1297 osób pogryzionych przez psy. Szacuje się
również, że co roku bezpańskie psy zabijają - jedynie na terenach łowieckich – 33 tys. dzikich
zwierząt i 280 zwierząt gospodarskich (Wierzbowska i in. 2016)3.
Warto również zauważyć, że jak dotąd większość informacji medialnych mówiących o agresji
wilków w stosunku do ludzi, okazały się „fake newsami” nastawionymi na rozgłos kosztem
rzetelnych informacji. Dotyczy to m.in. szeroko nagłośnionego przypadku zmarłego w zimie
2022/23 z wyziębienia mieszkańca Podkarpacia, który w temperaturze -15ºC,
niedostatecznie ciepło ubrany, wracał do domu przez tereny niezamieszkane. Jego
odnalezione po wielu dniach ciało nosiło oznaki żerowania dzikich zwierząt, jednak w ocenie
wielu ekspertów, naukowców prowadzących od wielu lat badania nad drapieżnictwem
wilków (z Instytutu Biologii Ssaków, Uniwersytetu Warszawskiego oraz Instytutu Ochrony
Przyrody PAN), stan zwłok widoczny na zdjęciach - brak rozczłonkowania ciała i niewielkie
ubytki tkanek - wskazywał, że nie żerowały na nich wilki, lecz lisy i ptaki drapieżne.
Jedyne potwierdzone naukowo przypadki agresji wilków wobec ludzi w Polsce, były
spowodowane habituacją bardzo młodych osobników w wyniku działań ludzi. Oba wilki
zostały szybko odstrzelone w oparciu o zgody GDOŚ, co definitywnie zakończyło ataki.
W pierwszym przypadku w gminie Cisna (woj. podkarpackie) regularne żerowanie przez
kilka miesięcy na śmietnikach i odpadkach z jadłodajni w Wetlinie i innych pobliskich
miejscowościach, a następnie pogryzienie trzech osób, było najprawdopodobniej
spowodowane zabraniem wilczego szczenięcia z lasu, przetrzymywaniem przez dłuższy czas
w gospodarstwie, a następnie wywiezieniem do lasu. Drugi przypadek miał miejsce w gminie
Drezdenko (woj. lubelskie), gdzie długotrwałe dokarmianie młodej, niepełnosprawnej
wilczycy odpadkami kuchennymi przy jednym z zabudowań wiejskich, doprowadziło do
pogryzienia dwóch osób. Obie sytuacje dotyczyły bardzo młodych (poniżej 1 roku życia)
wilków, podatnych na habituację (Nowak i in. 2021). Doświadczenia naukowców z innych
krajów Europy i USA także potwierdzają, że nietypowe zachowania wilków są konsekwencją
nieodpowiedzialnych, niezgodnych z prawem działań ludzi wobec bardzo młodych
osobników, najczęściej w okresie szczenięcym.
3 Wierzbowska I.A., Hędrzak M., Popczyk B., Okarma H., Crooks K.R. 2016. Predation
of wildlife by free-ranging domestic dogs in Polish hunting grounds and potential
competition with the grey wolf. Biological Conservation

-- 5 of 7 --

Należy więc zauważyć, że obecny system instrumentów, w tym system odstępstw od
zakazów obowiązujących w stosunku do gatunków objętych ochroną, jest adekwatny do
faktycznego zagrożenia ze strony wilków na bezpieczeństwo ludzi. W tym zakresie ważna
jest natomiast właściwa edukacja społeczeństwa. W tym celu resort środowiska podjął
szereg działań, częściowo opisanych w odpowiedzi na pytanie nr 2.
7. Czy Ministerstwo bada kwestię występowania hybryd wilka i psa, które mogą stanowić
dodatkowe zagrożenie ze względu na brak naturalnej bojaźni wobec ludzi?
Psy powstały w procesie udomowienia wilków. Jako najbliżsi krewni mogą się ze swoimi
dzikimi przodkami kojarzyć, a powstałe w ten sposób mieszańce są płodne. W środowisku
naturalnym do krzyżowania się pomiędzy nimi dochodzi jednak rzadko.
W odróżnieniu od wilków, psy zwykle nie pomagają samicom w wychowaniu potomstwa.
Zatem wyżywieniem i wychowaniem miotu mieszańców zajmuje się tylko i wyłącznie
wilczyca, ewentualnie z pomocą ubiegłorocznego potomstwa, jeśli takie posiada. Szczenięta
rodzą się najczęściej w wykopanej przez matkę norze, a potem czekają w dobrze ukrytym
legowisku na przyniesiony przez nią pokarm. Gdy dorosną, zaczynają towarzyszyć jej
w polowaniach na dzikie zwierzęta kopytne. Mogą one odziedziczyć po ojcu szereg cech
wyglądu (np. mniejszy wzrost, krótki ogon, klapnięte uszy, psie umaszczenie i strukturę
sierści) oraz szereg psich genów odpowiedzialnych za adaptacje pokarmowe czy
fizjologiczne, natomiast ich zachowanie w ogromnej mierze kształtuje się we wczesnej
młodości, gdy stale przebywają z matką wilczycą. Fakt, iż od urodzenia hybrydy mają kontakt
wyłącznie z wilkami (matką i ewentualnie młodymi wilkami - potomkami matki
z poprzedniego roku) powoduje, że zachowują się i reagują na zagrożenia (w tym na ludzi),
identycznie jak wilki. Można powiedzieć, że są „głęboko przekonane, iż są wilkami”. Nie ma
na to wpływu fakt, że ich wygląd może znacząco odbiegać od wyglądu reszty grupy rodzinnej.
Uwarunkowania te powodują, że mieszańce wilków z psami nie są ani bardziej zuchwałe ani
bardziej niebezpieczne dla ludzi niż wilki.
Niemniej resort środowiska szybko reaguje na wszystkie zgłaszane przypadki hybrydyzacji i
wydaje zezwolenia na ich eliminację. W przypadku eliminacji hybryd wilka i psa domowego z
populacji dziko występujących wilków, nie ma wątpliwości co do ich zasadności, gdyż jest to
zgodnie z zaleceniami rekomendacji nr 173 (2014) Stałego Komitetu w ramach Konwencji o
ochronie gatunków dzikiej flory i fauny europejskiej oraz ich siedlisk, przyjętej w dniu 5
grudnia 2014 r. w sprawie „hybrydyzacji między dzikimi wilkami (Canis lupus) a psami
domowymi (Canis lupus familiaris)”. Wydanie zezwolenia jest niezbędne w celu
wyeliminowania zagrożenia dla czystości populacji wilka w Polsce. Aktualnie znamy problem
hybrydyzacji wilków z psami występuje na terenie dwóch sąsiadujących ze sobą nadleśnictw:
Szubin (woj. kujawsko-pomorskie) i Złotów (woj. wielkopolskie). Na mocy wydanych
zezwoleń na tym terenie wyeliminowano 11 hybryd. W obiegu prawnym funkcjonuje
również zezwolenie na odstrzał hybryd na tym terenie do 31 maja 2028 r.
W kontekście zjawiska hybrydyzacji wilka z psem należy zwrócić uwagę na problem
odróżniania psa od wilka. Wielokrotnie GDOŚ otrzymywał zgłoszenia i prowadził
postępowania ws. odstrzału wilków, gdzie przekazane materiały filmowe i zdjęcia
ewidentnie przedstawiały psy. Oznacza to, że nawet w przypadkach udokumentowanych
dobrymi zdjęciami sytuacji konfliktowych ludzi ze zwierzętami zdarzają się pomyłki.

-- 6 of 7 --

Z wyrazami szacunku
Z up. Ministra
Mikołaj Dorożała
Podsekretarz Stanu
Ministerstwo Klimatu i Środowiska
/ – podpisany cyfrowo/
Do wiadomości:
Departament Spraw Parlamentarnych w KPRM

-- 7 of 7 --