Interpelacja w sprawie hipokryzji rządu w kontekście obniżenia składki zdrowotnej i konsekwencji tego dla zdrowia oraz życia obywateli Rzeczypospolitej Polskiej
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 9079
do prezesa Rady Ministrów
w sprawie hipokryzji rządu w kontekście obniżenia składki zdrowotnej i konsekwencji tego dla zdrowia oraz życia obywateli Rzeczypospolitej Polskiej
Zgłaszający: Jarosław Sachajko, Anna Gembicka
Data wpływu: 07-04-2025
Szanowny Panie Premierze,
w imieniu obywateli Rzeczypospolitej Polskiej, z poczuciem najwyższej odpowiedzialności i rosnącego niepokoju, kieruję do Państwa interpelację w sprawie, która dotyka najbardziej podstawowego obowiązku polskiego państwa – zapewnienia obywatelom dostępu do ochrony zdrowia, leczenia i ratowania życia.
Dzisiaj rządząca koalicja, przy wsparciu Pani Minister Zdrowia, przegłosowała ustawę obniżającą składkę zdrowotną, co skutkuje ubytkiem kilku miliardów złotych rocznie w budżecie Narodowego Funduszu Zdrowia. To nie jest decyzja techniczna ani neutralna – to decyzja o bardzo konkretnych konsekwencjach zdrowotnych i społecznych. To decyzja, która będzie miała wpływ na to, kto przeżyje zawał czy udar, kto dostanie chemioterapię na czas, kto doczeka operacji kręgosłupa, a kto umrze, czekając w kolejce.
To decyzja, która ma twarz konkretnego dziecka, które nie otrzyma terapii genowej, chorego onkologicznie, który nie dostanie refundowanego leku, pacjenta psychiatrycznego, który nie trafi do specjalisty przez pół roku lub dłużej. W obliczu rosnących potrzeb zdrowotnych społeczeństwa, gdy system ochrony zdrowia balansuje na granicy wydolności, rząd zdecydował się na jego dalsze finansowe osłabienie.
Tymczasem jeszcze kilkanaście miesięcy temu, w kampanii wyborczej i po niej, słyszeliśmy z ust przedstawicieli obecnej władzy, że:
- zdrowie będzie „absolutnym priorytetem”;
- Polska zbliży się do 7% PKB na zdrowie;
- „skończą się fikcyjne kolejki do specjalistów”;
- „szpitale zostaną oddłużone”;
- „pacjenci odzyskają zaufanie do publicznej ochrony zdrowia”.
Dziś okazuje się, że były to jedynie slogany służące zdobyciu władzy, a nie realnej poprawie sytuacji pacjentów.
To, z czym mamy obecnie do czynienia, to czysty przykład hipokryzji rządzących, populizmu finansowego realizowanego kosztem chorych oraz rażącego braku odpowiedzialności za przyszłość systemu ochrony zdrowia. Państwo decyduje się na:
- rozdawnictwo fiskalne dla wybranej grupy wyborców (część przedsiębiorców),
- jednoczesne pogłębianie deficytu NFZ,
- brak inwestycji w infrastrukturę zdrowotną,
oraz brak planu wyrównywania nierówności w dostępie do świadczeń.
Polska już teraz należy do państw z najniższym poziomem wydatków publicznych na zdrowie w całej Unii Europejskiej (ok. 6% PKB, z czego część to wydatki prywatne). Tymczasem średnia dla OECD to około 9%, a w Niemczech jest to 12,6%, we Francji 11,9%, a w Austrii 11,2%. Należy również podkreślić, że wydatki na ochronę zdrowia per capita w Polsce są jednymi z najniższych w UE i są one pięciokrotnie niższe niż np. w Danii czy Irlandii, co jeszcze jaskrawiej pokazuje gigantyczną dysproporcję, wiedząc, że sprzęt czy lekarstwa są w zbliżonych cenach.
Medycyna XXI wieku oferuje dziś terapie nowotworowe, neurologiczne, kardiologiczne, genowe, robotykę chirurgiczną i narzędzia precyzyjnej diagnostyki. Te terapie istnieją. To, że Polacy wciąż nie mają do nich dostępu, wynika nie z braku wiedzy medycznej, lecz z braku pieniędzy i odwagi politycznej, by uczciwie sfinansować ich dostępność.
Co więcej, minister zdrowia – Pani Izabela Leszczyna – publicznie deklarowała, że obniżenie składki zdrowotnej będzie „błędem, który zrujnuje NFZ”. Mimo to zagłosowała za tą właśnie ustawą. Taka postawa to nie tylko zmiana poglądów – to przyzwolenie na systemowe osłabienie fundamentu państwa opiekuńczego i złamanie własnych deklaracji.
To świadome działanie na szkodę pacjentów. To decyzja, której skutkiem będzie jeszcze większa liczba zgonów z powodu nowotworów niewykrytych na czas, zawałów bez dostępu do leczenia, powikłań w chorobach przewlekłych, tragedii w psychiatrii dziecięcej, opóźnień w diagnostyce rzadkich chorób.
Powiedzmy to jasno: rząd, który świadomie osłabia finansowanie publicznego systemu ochrony zdrowia, bierze współodpowiedzialność za każde życie, którego nie uda się uratować z powodu braku pieniędzy!
W tym kontekście kieruję następujące pytania do prezesa Rady Ministrów:
1. Dlaczego, mimo wcześniejszych ostrzeżeń ekspertów i własnych deklaracji, rząd zdecydował się na zmniejszenie dochodów NFZ o ponad 6 miliardów złotych rocznie?
2. Jakie analizy zostały przeprowadzone przez Ministerstwo Zdrowia lub NFZ w zakresie skutków tej decyzji dla dostępu do świadczeń zdrowotnych, leczenia chorób przewlekłych, onkologii, psychiatrii, ratownictwa medycznego i rehabilitacji?
3. Jakie dokładnie programy zdrowotne, świadczenia, procedury lub inwestycje zostaną ograniczone lub opóźnione w wyniku powstałej luki finansowej?
4. Dlaczego minister zdrowia – mimo wcześniejszego sprzeciwu – zagłosowała za projektem obniżenia składki zdrowotnej? Czy nie uznała tej decyzji za szkodliwą dla systemu ochrony zdrowia?
5. Czy w związku z powiększającym się deficytem NFZ rozważana jest prywatyzacja części szpitali, ograniczenie refundacji leków, cięcia kadrowe lub wydłużenie kolejek? Powtórzymy wprost słowa Pani poseł PO Sawickiej: „Jeszcze trochę, wygramy wybory, to dopiero będziemy kręcić lody”.
6. Czy rząd planuje rekompensować straty finansowe NFZ dodatkowymi środkami z deficytu budżetu państwa? Jeśli tak – w jakiej kwocie i z jakich źródeł?
7. Dlaczego rząd 13 grudnia – mimo formalnych deklaracji – nie zbliża się do poziomu 7% PKB na zdrowie publiczne? Kiedy realnie osiągniemy taki poziom finansowania, a kiedy zamierza obecny rząd osiągnąć średnią europejską ponad 10%, aby zapewnić dostępność leczenia zgodną ze standardami europejskimi?
8. Czy rząd zgadza się z twierdzeniem, że brak finansowania nowoczesnej medycyny oznacza dla pacjentów wyrok śmierci lub trwałe inwalidztwo w sytuacji, gdy leczenie byłoby możliwe, gdyby środki były dostępne?
9. Czy rząd jest świadomy, że poprzez rezygnację z dodatkowych nakładów na zdrowie i jednoczesne rozdawnictwo polityczne wybiera zaniechanie, które może zostać uznane za rażące naruszenie dobra publicznego i podstaw konstytucyjnych?
10. Czy rząd – mając do dyspozycji 180 miliardów złotych na zbrojenia – uważa, że 6 miliardów złotych na zdrowie obywateli to zbyt wiele?
11. Jaki był udział wydatków na ochronę zdrowia w stosunku do PKB w roku 2014, 2015, 2022, 2023, 2024 i 2025?
12. Uprzejmie proszę o przedstawienie perspektywy dojścia wydatków na ochronę zdrowia w Polsce do średniej w UE i nakreślenia Polakom obrazu ochrony zdrowia, gdyby była tak finansowana jak średnio w UE.
Podsekretarz stanu Jerzy Szafranowicz
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Zawiera 5 wskazania konkretnych kwot finansowych
- Podaje wskaźniki procentowe (23)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (3)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
9398 znakówadres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
DLU.050.13.2025.KS
Warszawa, 14 maja 2025
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 9079 Posła Jarosława Sachajko i Poseł Anny Gembickiej
w sprawie hipokryzji rządu w kontekście obniżenia składki zdrowotnej i konsekwencji tego
dla zdrowia oraz życia obywateli Rzeczypospolitej Polskiej, proszę o przyjęcie poniższych
informacji.
1. Dlaczego mimo wcześniejszych ostrzeżeń ekspertów i własnych deklaracji rząd
zdecydował się na zmniejszenie dochodów NFZ o ponad 6 miliardów złotych rocznie?
Ubytek dochodów Narodowego Funduszu Zdrowia zostanie zrekompensowany ze środków
pochodzących z budżetu państwa.
2. Jakie analizy zostały przeprowadzone przez Ministerstwo Zdrowia lub NFZ w zakresie
skutków tej decyzji dla dostępu do świadczeń zdrowotnych, leczenia chorób przewlekłych,
onkologii, psychiatrii, ratownictwa medycznego i rehabilitacji?
Dostęp do świadczeń opieki zdrowotnej nie zostanie ograniczony.
3. Jakie dokładnie programy zdrowotne, świadczenia, procedury lub inwestycje zostaną
ograniczone lub opóźnione w wyniku powstałej luki finansowej?
Uszczuplenie budżetu Narodowego Funduszu Zdrowia z powodu zmniejszenia wpływów
do NFZ z tytułu składki zdrowotnej, zrównoważone będzie dotacją z budżetu państwa,
z uwzględnieniem art. 131c ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki
zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, zgodnie z którym ścieżka
systemowego zwiększania poziomu nakładów na ochronę zdrowia w kolejnych latach
została określona:
w 2025 r.– 6,50% PKB,
w 2026 r.– 6,80% PKB,
aż do osiągnięcia oczekiwanego poziomu 7% PKB w 2027 r.
W związku z powyższym ww. zmiana nie będzie ograniczała dostępności do świadczeń
opieki zdrowotnej.
-- 1 of 4 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
2
W art. 131c ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków
publicznych wskazano, że na finansowanie ochrony zdrowia przeznacza się corocznie
środki finansowe w wysokości nie niższej niż 7% produktu krajowego brutto,
z zastrzeżeniem że wysokość tych środków przeznaczonych na finansowanie ochrony
zdrowia w latach 2018-2026 nie może być niższa niż:
a) 4,78% produktu krajowego brutto w 2018 r.,
b) 4,86% produktu krajowego brutto w 2019 r.,
c) 5,03% produktu krajowego brutto w 2020 r.,
d) 5,30% produktu krajowego brutto w 2021 r.,
e) 5,75% produktu krajowego brutto w 2022 r.,
f) 6,00% produktu krajowego brutto w 2023 r.,
g) 6,20% produktu krajowego brutto w 2024 r.,
h) 6,50% produktu krajowego brutto w 2025 r.,
i) 6,80% produktu krajowego brutto w 2026 r.
Wartość produktu krajowego brutto, o której mowa wcześniej, jest ustalana na podstawie
wartości określonej w obwieszczeniu Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego
wydawanym na podstawie art. 5 ustawy z dnia 26 października 2000 r. o sposobie
obliczania wartości rocznego produktu krajowego brutto, według stanu na dzień 31
sierpnia.
Zasady te są uwzględniane przez Radę Ministrów w projektach ustaw budżetowych.
Wskazać należy, że w czasie opracowywania projektu ustawy budżetowej na kolejny rok
dostępne jest obwieszczenie Prezesa GUS informujące o szacunku wartości PKB za rok
poprzedni, dlatego do ustalenia wartości nakładów na ochronę zdrowia na dany rok
budżetowy wykorzystuje się wartość PKB sprzed dwóch lat.
4. Dlaczego Minister Zdrowia – mimo wcześniejszego sprzeciwu – zagłosowała za
projektem obniżenia składki zdrowotnej? Czy nie uznała tej decyzji za szkodliwą dla
systemu ochrony zdrowia?
Obniżenie składki zdrowotnej dla przedsiębiorców nie spowoduje uszczuplenia budżetu
Narodowego Funduszu Zdrowia. Środki dla NFZ zostaną zabezpieczone z budżetu państwa.
5. Czy w związku z powiększającym się deficytem NFZ rozważana jest prywatyzacja części
szpitali, ograniczenie refundacji leków, cięcia kadrowe lub wydłużenie kolejek?
Powtórzymy wprost słowa pani poseł PO Sawickiej: „jeszcze trochę, wygramy wybory, to
dopiero będziemy kręcić lody”
Na wstępie należy zauważyć, że zaplanowana pierwotnie dotacja podmiotowa z budżetu
państwa dla NFZ na 2025 r. wyniosła 18,35 mld zł, tj. ponad dwukrotnie więcej niż
zaplanowana pierwotnie na 2024 r. Dzięki decyzji Minister Zdrowia z 12 marca br.,
dotyczącej przekazania dodatkowych środków z budżetu państwa do Narodowego
Funduszu Zdrowia, środki te wzrosły już o 4 mld zł, do wysokości 22,35 mld zł.
Należy również wskazać, że w pierwotnym planie NFZ na 2025 r. w porównaniu do
pierwotnego planu finansowego NFZ na 2024 rok, wysokość środków zapisana na koszty
świadczeń opieki zdrowotnej NFZ wynosi 183,6 mld zł i jest wyższa o 16,54% tj. o 26,07
mld zł.
Natomiast jeśli nastąpi konieczność zwiększenia nakładów finansowych na świadczenia
opieki zdrowotnej, Minister Zdrowia może skorzystać z instrumentu, jakim jest wsparcie
z budżetu państwa dla NFZ na finansowanie świadczeń gwarantowanych, o którym mowa w
art. 131d ustawy o świadczeniach, na podstawie którego minister właściwy do spraw
zdrowia jest uprawniony do przekazania NFZ dotacji podmiotowej lub wpłaty na zasilenie
funduszu zapasowego NFZ.
-- 2 of 4 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
3
Ponadto aktualnie procedowany projekt ustawy o zmianie ustawy o świadczeniach opieki
zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz niektórych innych ustaw (UD71),
zawiera szereg rozwiązań reformujących system szpitalny w naszym kraju. Przewiduje on
m.in. możliwość tworzenia i prowadzenia samodzielnych publicznych zakładów opieki
zdrowotnej (SPZOZ) również przez związki jednostek samorządu terytorialnego (JST), jako
podmioty tworzące. Dzięki temu rozwiązaniu, JST będą mogły łączyć podmioty lecznicze,
co umożliwi tworzenie większych i bardziej efektywnych jednostek.
Projekt uszczegóławia również przepisy dot. programów naprawczych, które dotyczą
zarówno SPZOZ jak i podmiotów w formie spółek. Sporządzenie programu poprzedzają
analizy efektywności funkcjonowania i zarządzania, ekonomiczne, jakościowe, operacyjne,
działalności leczniczej oraz działalności poszczególnych komórek organizacyjnych. Program
ma uwzględniać obowiązek dostosowania działalności podmiotu do regionalnych
i krajowych potrzeb zdrowotnych.
6. Czy rząd planuje rekompensować straty finansowe NFZ dodatkowymi środkami z
deficytu budżetu państwa? Jeśli tak – w jakiej kwocie i z jakich źródeł?
9. Czy rząd jest świadomy, że poprzez rezygnację z dodatkowych nakładów na zdrowie i
jednoczesne rozdawnictwo polityczne, wybiera zaniechanie, które może zostać uznane za
rażące naruszenie dobra publicznego i podstaw konstytucyjnych?
10. Czy rząd – mając do dyspozycji 180 miliardów złotych na zbrojenia – uważa, że 6
miliardów złotych na zdrowie obywateli to zbyt wiele?
Odnosząc się do pytań 6, 9,10 wskazać należy, że w przypadku zmniejszenia przychodów
Narodowego Funduszu Zdrowia z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne konieczne
będzie zwiększenie wydatków budżetowych, w tym z przeznaczeniem na dotację
podmiotową dla Funduszu, w celu zapewnienia odpowiedniej, określonej w ustawie o
świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych wartości
wydatków na finansowanie ochrony zdrowia w danym roku budżetowym. Wobec
powyższego zmiany legislacyjne w zakresie sposobu opłacania składek na ubezpieczenie
zdrowotne nie będą powodować zmniejszenia środków na wydatki w obszarze zdrowia.
7. Dlaczego rząd 13 grudnia – mimo formalnych deklaracji – nie zbliża się do poziomu 7%
PKB na zdrowie publiczne? Kiedy realnie osiągniemy taki poziom finansowania, a kiedy
zamierza obecny rząd osiągnąć średnią europejską ponad 10% aby zapewnić dostępność
leczenia zgodną ze standardami europejskimi?
12. Uprzejmie proszę o przedstawienie perspektywy dojścia wydatków na ochronę zdrowia
w Polsce do średniej w UE i nakreślenia Polakom obrazu ochrony zdrowia gdyby była tak
finansowana jak średnio w UE.
Należy wskazać, że obecnie minimalna wysokość środków publicznych przeznaczanych na
ochronę zdrowia w relacji do PKB jest zdeterminowana ustawą o świadczeniach opieki
zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych. Poziom 7% PKB jest aktualnie
wartością referencyjną dla roku 2027 i obowiązująca ustawa zakłada jego utrzymanie
również w latach następnych.
8. Czy rząd zgadza się z twierdzeniem, że brak finansowania nowoczesnej medycyny
oznacza dla pacjentów wyrok śmierci lub trwałe inwalidztwo – w sytuacji, gdy leczenie
byłoby możliwe, gdyby środki były dostępne?
Leczenie nadal będzie możliwe i nie ma zagrożenia dotyczącego ograniczenia dostępu do
świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych.
11. Jaki był udział wydatków na ochronę zdrowia w stosunku do PKB w roku 2014, 2015,
2022, 2023, 2024 i 2025?
W latach 2022-2025 pierwotnie zaplanowano na finansowanie ochrony zdrowia:
-- 3 of 4 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
4
2022 – 5,75% PKB,
2023 – 6,31% PKB,
2024 – 6,24% PKB,
2025 – 6,52% PKB.
W latach 2014 - 2015, przyjmując ww. metodologię wyliczeń, planowano:
2014 – 4,55% PKB,
2015 – 4,63% PKB.
Z wyrazami szacunku
z upoważnienia Ministra Zdrowia
Jerzy Szafranowicz
Podsekretarz Stanu
/dokument podpisany elektronicznie/
-- 4 of 4 --