Interpelacja nr 9077
Interpelacja w sprawie utraty kontroli nad kosztami transformacji energetycznej
Zgłaszający:
•
Adresat:
Klimat, Energia i Środowisko (100%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie utraty kontroli nad kosztami transformacji energetycznej
Interpelacja nr 9077
do ministra klimatu i środowiska
w sprawie utraty kontroli nad kosztami transformacji energetycznej
Zgłaszający: Jarosław Sachajko
Data wpływu: 07-04-2025
Szanowny Panie Premierze,
w związku z rosnącymi wątpliwościami dotyczącymi opłacalności i efektywności polityki energetycznej państwa, opartej na odnawialnych źródłach energii (OZE), wyrażanymi przez polskich profesorów specjalizujących się w tej tematyce, np. Władysława Mielczarskiego czy Ziemowita Malechę (https://www.youtube.com/watch?v=5Q9rmamgIa0&t=26s,https://www.youtube.com/watch?v=TdqFz5f1isA&t=593s, https://www.youtube.com/watch?v=NPih_NIGEOI), zwracam się z prośbą o udzielenie informacji, wyjaśnień i podjęcie stosownych działań w następujących kwestiach:
1. Drastycznie zawyżone koszty inwestycji w OZE w Polsce
W świetle publicznie dostępnych informacji dotyczących kosztów budowy morskich farm wiatrowych, m.in. projektu Baltica 2, który ma kosztować ponad 30 miliardów złotych za 1,5 GW mocy zainstalowanej, pojawiają się uzasadnione pytania o racjonalność takich wydatków. Średni koszt budowy morskiej farmy wiatrowej w innych państwach europejskich (np. Dania, Wielka Brytania) szacowany jest na poziomie 3,2–3,7 miliona dolarów za MW, podczas gdy koszt projektu Baltica 2 przekracza 5 milionów dolarów za MW.
Rodzi się zatem pytanie: Dlaczego polskie inwestycje w OZE są nawet o 50% droższe niż analogiczne projekty za granicą, jednocześnie posiadając lepsze warunki środowiskowe?
Czy sprawą zajmowało się Centralne Biuro Antykorupcyjne lub Najwyższa Izba Kontroli? Jeżeli nie — dlaczego nie podjęto dotąd żadnej kontroli lub audytu tak gigantycznych wydatków publicznych lub gwarantowanych przez państwo?
2. Konieczność dublowania mocy OZE konwencjonalnymi źródłami
System oparty na OZE (głównie wiatrowych i słonecznych) nie może funkcjonować samodzielnie. Z powodu niestabilności podaży energii w okresach bezwietrznych i jednocześnie pochmurnych każda megawatogodzina z OZE musi być zabezpieczona równoważną mocą w systemie konwencjonalnym — w elektrowniach węglowych, gazowych lub jądrowych. Oznacza to konieczność ponoszenia podwójnych kosztów inwestycyjnych i operacyjnych — za dwa systemy energetyczne działające równolegle.
Taki model jest ekonomicznie nieefektywny, a także drenażem finansów publicznych i prywatnych odbiorców energii. Czy rząd przeprowadził analizy kosztów „systemu zdublowanego”? Jeśli tak — proszę o ich ujawnienie.
3. Wysokie koszty operacyjne OZE i ich wpływ na ceny energii
Koszt operacyjny morskich farm wiatrowych to nawet trzykrotność kosztu operacyjnego elektrowni węglowej (100 zł/MWh vs. 30–40 zł/MWh). Cena gwarantowana sprzedaży energii z OZE to około 600 zł/MWh, podczas gdy z węgla lub atomu — nawet trzykrotnie niższa. Utrzymując takie źródła, zmuszamy obywateli do płacenia znacznie wyższych rachunków za prąd, co prowadzi do pogłębienia ubóstwa energetycznego.
4. Brak systemowych magazynów energii
Skoro OZE generuje niestabilną i nieprzewidywalną podaż energii, system wymaga magazynowania jej nadmiarów. Tymczasem Polska nie dysponuje infrastrukturą wielkoskalowego magazynowania energii, a potencjał magazynów szczytowo-pompowych szacuje się na zaledwie 10 GWh, co wystarcza na godzinne zasilanie kraju. Brak możliwości magazynowania prowadzi do marnowania energii i dodatkowych kosztów związanych z odłączaniem farm od sieci.
5. Skutki środowiskowe i przestrzenne OZE
Farmy wiatrowe i słoneczne zajmują ogromne obszary ziemi, degradując krajobraz, wpływając na lokalny mikroklimat, hałasując, zagrażając bioróżnorodności i nieodwracalnie ingerując w środowisko naturalne. Dla przykładu: aby zrównoważyć moc jednego bloku Elektrowni Turów (ok. 2 GW), należałoby zbudować ok. 5000 turbin wiatrowych na lądzie, zajmujących setki kilometrów kwadratowych.
6. Koszty recyklingu i utylizacji OZE
Nie istnieje obecnie efektywny i ekologiczny sposób utylizacji łopat turbin wiatrowych, które po 20–25 latach eksploatacji trafiają na cmentarzyska — są zakopywane i rozkładają się przez dziesięciolecia, uwalniając szkodliwe mikrocząstki do środowiska. Tymczasem to właśnie turbiny wiatrowe mają stanowić jeden z filarów transformacji energetycznej.
7. Brak konkurencyjności energetycznej Europy i Polski
Podczas gdy Europa promuje kosztowne i niestabilne OZE, Chiny, Indie i inne kraje rozwijające się intensyfikują budowę elektrowni węglowych i atomowych, budując stabilne i tanie systemy energetyczne. Europa traci konkurencyjność przemysłową, a Polska — będąc wciąż na dorobku — najwięcej traci w tym wyścigu kosztów i regulacji ETS.
W związku z powyższym, Szanowny Panie Premierze, uprzejmie proszę o odpowiedzi na poniższe pytania:
Czy Najwyższa Izba Kontroli lub Centralne Biuro Antykorupcyjne prowadziły kontrole w zakresie zasadności kosztów i struktury inwestycyjnej budowy farmy Baltica 2 w kontekście racjonalnego wydatkowania środków z KPO?
Czy rząd posiada szacunkowe koszty dublowania systemu energetycznego (OZE + źródła konwencjonalne)?
Jakie działania podjął rząd, aby rozwinąć wielkoskalowe magazyny energii?
Jakie działania podejmuje rząd, aby ograniczyć bezpieczną integrację OZE z siecią o stabilnych źródłach energii (np. do poziomu 20–30%)?
Czy w Polsce analizowano opłacalność oparcia miksu energetycznego na energetyce jądrowej i węglowej jako filarach stabilności i suwerenności energetycznej?
Uprzejmie proszę o ujawnienie analizy kosztów „systemu zdublowanego”, klasycznego i OZE, w tym konieczności budowania nowych linii przesyłowych czy systemów zabezpieczenia sieci przed przeciążeniem przed OZE?
Uprzejmie proszę o ujawnienie powodów tak ogromnych inwestycji w morskie farmy wiatrowe, skoro ich koszt operacyjny to nawet trzykrotność kosztu operacyjnego elektrowni węglowej?
Jakie były koszty związane z odłączaniem farm wiatrowych i fotowoltaicznych od sieci w związku z nadmiernym jej obciążeniem w roku 2023 i 2024, ile to było godzin w poszczególnych miesiącach oraz jakiej ilości energii nie wyprodukowano?
Interpelacja nr 9077
do ministra klimatu i środowiska
w sprawie utraty kontroli nad kosztami transformacji energetycznej
Zgłaszający: Jarosław Sachajko
Data wpływu: 07-04-2025
Szanowny Panie Premierze,
w związku z rosnącymi wątpliwościami dotyczącymi opłacalności i efektywności polityki energetycznej państwa, opartej na odnawialnych źródłach energii (OZE), wyrażanymi przez polskich profesorów specjalizujących się w tej tematyce, np. Władysława Mielczarskiego czy Ziemowita Malechę (https://www.youtube.com/watch?v=5Q9rmamgIa0&t=26s,https://www.youtube.com/watch?v=TdqFz5f1isA&t=593s, https://www.youtube.com/watch?v=NPih_NIGEOI), zwracam się z prośbą o udzielenie informacji, wyjaśnień i podjęcie stosownych działań w następujących kwestiach:
1. Drastycznie zawyżone koszty inwestycji w OZE w Polsce
W świetle publicznie dostępnych informacji dotyczących kosztów budowy morskich farm wiatrowych, m.in. projektu Baltica 2, który ma kosztować ponad 30 miliardów złotych za 1,5 GW mocy zainstalowanej, pojawiają się uzasadnione pytania o racjonalność takich wydatków. Średni koszt budowy morskiej farmy wiatrowej w innych państwach europejskich (np. Dania, Wielka Brytania) szacowany jest na poziomie 3,2–3,7 miliona dolarów za MW, podczas gdy koszt projektu Baltica 2 przekracza 5 milionów dolarów za MW.
Rodzi się zatem pytanie: Dlaczego polskie inwestycje w OZE są nawet o 50% droższe niż analogiczne projekty za granicą, jednocześnie posiadając lepsze warunki środowiskowe?
Czy sprawą zajmowało się Centralne Biuro Antykorupcyjne lub Najwyższa Izba Kontroli? Jeżeli nie — dlaczego nie podjęto dotąd żadnej kontroli lub audytu tak gigantycznych wydatków publicznych lub gwarantowanych przez państwo?
2. Konieczność dublowania mocy OZE konwencjonalnymi źródłami
System oparty na OZE (głównie wiatrowych i słonecznych) nie może funkcjonować samodzielnie. Z powodu niestabilności podaży energii w okresach bezwietrznych i jednocześnie pochmurnych każda megawatogodzina z OZE musi być zabezpieczona równoważną mocą w systemie konwencjonalnym — w elektrowniach węglowych, gazowych lub jądrowych. Oznacza to konieczność ponoszenia podwójnych kosztów inwestycyjnych i operacyjnych — za dwa systemy energetyczne działające równolegle.
Taki model jest ekonomicznie nieefektywny, a także drenażem finansów publicznych i prywatnych odbiorców energii. Czy rząd przeprowadził analizy kosztów „systemu zdublowanego”? Jeśli tak — proszę o ich ujawnienie.
3. Wysokie koszty operacyjne OZE i ich wpływ na ceny energii
Koszt operacyjny morskich farm wiatrowych to nawet trzykrotność kosztu operacyjnego elektrowni węglowej (100 zł/MWh vs. 30–40 zł/MWh). Cena gwarantowana sprzedaży energii z OZE to około 600 zł/MWh, podczas gdy z węgla lub atomu — nawet trzykrotnie niższa. Utrzymując takie źródła, zmuszamy obywateli do płacenia znacznie wyższych rachunków za prąd, co prowadzi do pogłębienia ubóstwa energetycznego.
4. Brak systemowych magazynów energii
Skoro OZE generuje niestabilną i nieprzewidywalną podaż energii, system wymaga magazynowania jej nadmiarów. Tymczasem Polska nie dysponuje infrastrukturą wielkoskalowego magazynowania energii, a potencjał magazynów szczytowo-pompowych szacuje się na zaledwie 10 GWh, co wystarcza na godzinne zasilanie kraju. Brak możliwości magazynowania prowadzi do marnowania energii i dodatkowych kosztów związanych z odłączaniem farm od sieci.
5. Skutki środowiskowe i przestrzenne OZE
Farmy wiatrowe i słoneczne zajmują ogromne obszary ziemi, degradując krajobraz, wpływając na lokalny mikroklimat, hałasując, zagrażając bioróżnorodności i nieodwracalnie ingerując w środowisko naturalne. Dla przykładu: aby zrównoważyć moc jednego bloku Elektrowni Turów (ok. 2 GW), należałoby zbudować ok. 5000 turbin wiatrowych na lądzie, zajmujących setki kilometrów kwadratowych.
6. Koszty recyklingu i utylizacji OZE
Nie istnieje obecnie efektywny i ekologiczny sposób utylizacji łopat turbin wiatrowych, które po 20–25 latach eksploatacji trafiają na cmentarzyska — są zakopywane i rozkładają się przez dziesięciolecia, uwalniając szkodliwe mikrocząstki do środowiska. Tymczasem to właśnie turbiny wiatrowe mają stanowić jeden z filarów transformacji energetycznej.
7. Brak konkurencyjności energetycznej Europy i Polski
Podczas gdy Europa promuje kosztowne i niestabilne OZE, Chiny, Indie i inne kraje rozwijające się intensyfikują budowę elektrowni węglowych i atomowych, budując stabilne i tanie systemy energetyczne. Europa traci konkurencyjność przemysłową, a Polska — będąc wciąż na dorobku — najwięcej traci w tym wyścigu kosztów i regulacji ETS.
W związku z powyższym, Szanowny Panie Premierze, uprzejmie proszę o odpowiedzi na poniższe pytania:
Czy Najwyższa Izba Kontroli lub Centralne Biuro Antykorupcyjne prowadziły kontrole w zakresie zasadności kosztów i struktury inwestycyjnej budowy farmy Baltica 2 w kontekście racjonalnego wydatkowania środków z KPO?
Czy rząd posiada szacunkowe koszty dublowania systemu energetycznego (OZE + źródła konwencjonalne)?
Jakie działania podjął rząd, aby rozwinąć wielkoskalowe magazyny energii?
Jakie działania podejmuje rząd, aby ograniczyć bezpieczną integrację OZE z siecią o stabilnych źródłach energii (np. do poziomu 20–30%)?
Czy w Polsce analizowano opłacalność oparcia miksu energetycznego na energetyce jądrowej i węglowej jako filarach stabilności i suwerenności energetycznej?
Uprzejmie proszę o ujawnienie analizy kosztów „systemu zdublowanego”, klasycznego i OZE, w tym konieczności budowania nowych linii przesyłowych czy systemów zabezpieczenia sieci przed przeciążeniem przed OZE?
Uprzejmie proszę o ujawnienie powodów tak ogromnych inwestycji w morskie farmy wiatrowe, skoro ich koszt operacyjny to nawet trzykrotność kosztu operacyjnego elektrowni węglowej?
Jakie były koszty związane z odłączaniem farm wiatrowych i fotowoltaicznych od sieci w związku z nadmiernym jej obciążeniem w roku 2023 i 2024, ile to było godzin w poszczególnych miesiącach oraz jakiej ilości energii nie wyprodukowano?
Odpowiedź urzędowa
Sekretarz stanu Urszula Zielińska
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Dużo ogólników
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
51%
Konkretność
49%
Odpowiedź zawiera znaczną ilość ogólników lub zapowiedzi dalszych analiz przy ograniczonej liczbie konkretów.
Twarde liczby / kwoty
0 kwot, 2 %
Precyzyjne daty
3
Odpowiedź na punkty
✓ Tak (Ad 1, Pkt...)
Gęstość faktów
2.5 / 1k zn.
- Podaje wskaźniki procentowe (2)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (3)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
- Wykryto zwrot wymijający: „nie posiada wiedzy” (brak danych / ewidencji w resorcie)
Zidentyfikowane zwroty wymijające:
„nie posiada wiedzy”
(brak danych / ewidencji w resorcie)
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
14131 znaków
Telefon: (+48) 22 369 29 00 ul. Wawelska 52/54, 00-922 Warszawa
info@klimat.gov.pl Ministerstwo Klimatu i Środowiska
www.gov.pl/klimat
Działamy zgodnie z EMAS - zarządzając instytucją, dbamy o środowisko
DSA-WPE.050.3.2025.MK
3755329.15011780.12309481
Warszawa, 10-06-2025
Pan Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu RP
Szanowny Panie Marszałku,
poniżej przekazuję odpowiedź na interpelację Pana Posła Jarosława Sachajki K10INT9077,
przygotowaną we współpracy z Ministrem Aktywów Państwowych (w tym nadzorowanymi
spółkami) oraz Pełnomocnikiem Rządu ds. Strategicznej Infrastruktury Energetycznej.
1. Czy Najwyższa Izba Kontroli lub Centralne Biuro Antykorupcyjne prowadziły
kontrole w zakresie zasadności kosztów i struktury inwestycyjnej budowy farmy
Baltica 2 w kontekście racjonalnego wydatkowania środków z KPO?
PGE Polska Grupa Energetyczna S.A. (dalej: Spółka lub PGE) przekazała informacje,
że wszystkie postępowania zakupowe w procesie kontraktowania dostaw komponentów
i usług dla projektu Baltica 2 były prowadzone w oparciu o regulacje zapewniające
transparentność, konkurencyjność i możliwości odwoławcze, zgodne z dyrektywą PE i Rady
2014/24/UE w sprawie zamówień publicznych.
Co więcej, procesy zakupowe, a także wartość poszczególnych kontraktów podlegały
skrupulatnej analizie przez profesjonalnych doradców oraz instytucje finansowe
zaangażowane w proces organizacji finansowania projektu w modelu Project Finance (w tym
przez tak renomowane organizacje jak Europejski Bank Inwestycyjny, Europejski Bank
Odbudowy i Rozwoju czy Bank Gospodarstwa Krajowego).
Jednocześnie Spółka nie posiada wiedzy odnośnie do badania wysokości nakładów
na wskazany w treści interpelacji projekt przez CBA, NIK lub inne instytucje. Ponadto
Spółka zauważa, iż brak jest przesłanek, które uzasadniałyby przeprowadzenie takiego
badania. Jednakże jeżeli potrzeba przeprowadzenia takiej kontroli będzie kiedykolwiek
stwierdzona w oparciu o obiektywne przesłanki, PGE deklaruje pełną transparentność
i gotowość do współpracy zarówno w zakresie udostępniania dokumentów, jak i udzielania
odpowiedzi na szczegółowe pytania, zgodnie z obowiązującymi regulacjami.
2. Czy rząd posiada szacunkowe koszty dublowania systemu energetycznego (OZE +
źródła konwencjonalne)?
Rząd posiada szacunkowe koszty rozwoju zdywersyfikowanego systemu energetycznego,
co przedstawiono w zał. 1 i 3 do projektu Krajowego Planu w dziedzinie Energii i Klimatu
do 2030 r. (KPEiK). Zastosowanie OZE wymaga pewnego poziomu mocy dyspozycyjnych
w systemie, ale nie musi być to system zdublowany. Kwestię tę wyjaśniono
w odpowiedziach na kolejne pytania (pyt. 4–6), a bardziej szczegółowo w projekcie KPEiK.
Dokument dostępny na stronie internetowej MKiŚ (link).
-- 1 of 5 --
3. Jakie działania podjął rząd, aby rozwinąć wielkoskalowe magazyny energii?
W Ministerstwie Klimatu i Środowiska przygotowano ramy prawne funkcjonowania
magazynów energii. W ustawie z dnia 10 kwietnia 1997 r. – Prawo energetyczne. m.in.
wprowadzono definicję magazynowania energii i zniesiono szereg barier związanych
z prowadzeniem działalności związanej z magazynowaniem energii. Natomiast ustawą
z dnia 14 kwietnia 2023 r. o przygotowaniu i realizacji inwestycji w zakresie elektrowni
szczytowo-pompowych oraz inwestycji towarzyszących ustanowiono, że inwestycje z zakresu
elektrowni szczytowo-pompowych mają charakter inwestycji celu publicznego i znacznie
uproszczono proces inwestycyjny.
Elektrownie szczytowo-pompowe dzięki swojej elastyczności, stanowią jedno
z najefektywniejszych rozwiązań magazynowania energii, a ich modernizacja oraz budowa
nowych obiektów przewiduje wzrost mocy magazynowej o około 4 GW do 2040 r.
Zgodnie z projektem Krajowego Planu w dziedzinie Energii i Klimatu do 2030 r. (KPEiK) wzrasta
będzie także udział innych technologii magazynowania, w tym wykorzystujących wodór
i inne gazy zdekarbonizowane. Ponadto, elektryfikacja ciepłownictwa (z wykorzystaniem
OZE) wiązać się będzie z rozwojem magazynów ciepła.
Również w ramach Krajowego Planu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności (KPO)
Minister Klimatu i Środowiska bierze udział w projektowaniu wsparcia dla rozwoju
wielkoskalowych magazynów energii. Zostały zaplanowane fundusze na modernizację
elektrowni szczytowo-pompowej Porąbka-Żar oraz budowę wielkoskalowego bateryjnego
magazynu energii w Żarnowcu, którego pojemność wyniesie 0,9 GWh. Ponadto, w ramach
funduszy unijnych i krajowych, opracowano programy wspierające rozwój magazynów
energii w różnych skalach. Służą temu programy takie jak „Wsparcie wykorzystania
magazynów dla OSD” oraz program „Magazyny energii dla poprawy stabilności sieci”, który
przeznaczony jest dla przedsiębiorców.
Ponadto, programy takie jak „Mój Prąd” wspierają rozwój magazynów energii
w gospodarstwach domowych, a wymogi dotyczące instalacji magazynów energii w nowych
instalacjach fotowoltaicznych (od 2024 r.) będą dodatkowym impulsem do rozwoju tej
technologii. Dostępne są także inne programy wspierające magazyny energii
współpracujące z instalacją OZE u różnych grup odbiorców, takie jak „Energia dla wsi”, ulga
termomodernizacyjna, „Moja elektrownia wiatrowa” czy obsługiwany przez BGK Grant OZE
adresowany do tzw. prosumenta lokatorskiego, czyli wspólnot i spółdzielni
mieszkaniowych.
4. Jakie działania podejmuje rząd, aby ograniczyć bezpieczną integrację OZE z siecią
o stabilnych źródłach energii (np. do poziomu 20–30%)?
Wzrost mocy zainstalowanej źródeł odnawialnych sam w sobie nie stanowi zagrożenia dla
bezpieczeństwa pracy systemu elektroenergetycznego. Niezawodne dostawy energii
elektrycznej dla odbiorców wymagają zapewnienia m.in. wystarczalności mocy. Generacja
źródeł wiatrowych i fotowoltaicznych zależy od warunków pogodowych, dlatego
w okresach niskiej lub zerowej produkcji energii z tego rodzaju instalacji niezbędna jest
praca źródeł dyspozycyjnych lub zastosowanie innych narzędzi elastyczności. W Polsce
mechanizmem zapewniającym wystarczalność mocy jest rynek mocy, który wynagradza
właścicieli jednostek za gotowość do pracy. Wdrażane są także inne zachęty np. w obszarze
magazynowania energii. Jednocześnie operator systemu przesyłowego prowadzi
inwestycje (np. montaż dławików czy urządzeń elektronicznych), które odpowiadają
na wyzwania z związane ze zmniejszaniem się liczby źródeł opartych na generatorach
-- 2 of 5 --
synchronicznych, które poza mocą czynną zapewniają systemowi m.in. inercję, moc
zwarciową i umożliwiają zarządzanie mocą bierną.
W ujęciu długookresowym Minister Klimatu i Środowiska opracowuje zintegrowany
krajowy plan w dziedzinie energii i klimatu, który prezentuje m.in. prognozę rozwoju sektora
elektroenergetycznego oraz określa polityki i działania mające warunkować bezpieczny
rozwój systemu. Zwracam uwagę, że prognozy wskazane w projekcie Krajowego Planu
w dziedzinie Energii i Klimatu do 2030 r. wskazują, że w 2030 r. ponad połowa energii
elektrycznej może pochodzić z OZE, co nie stoi w sprzeczności z pewnością dostaw energii,
wręcz przeciwnie. Prognozy wykonywane są z wykorzystaniem profesjonalnych narzędzi
planowania energetycznego, które uwzględniają techniczne warunki bezpieczeństwa
energetycznego. W związku z tym prognozowany rozwój system nie przebiega w oparciu
jedynie o najtańszą technologię, lecz o miks zoptymalizowany pod względem kosztów i
pewności dostaw energii. Uwzględnia również m.in. bilansującą rolę niektórych źródeł oraz
magazynowanie energii.
5. Czy w Polsce analizowano opłacalność oparcia miksu energetycznego na
energetyce jądrowej i węglowej jako filarach stabilności i suwerenności
energetycznej?
Pierwszy Krajowy plan na rzecz energii i klimatu na lata 2021–2030 przedstawiał bilans
energetyczny, w którym w 2030 r. ponad za połowę, a w 2040 r. za nieco ponad 30%
produkcji energii elektrycznej odpowiadały źródła węglowe. Uruchomienie energetyki
jądrowej w Polsce przewidywano po 2030 r. Ww. dokument przyjęty został w 2019 r.
Od tego czasu nastąpił istotny rozwój technologiczny, który powoduje, że w bieżących
analizach, za ponad połowę produkcji energii elektrycznej w 2030 r. mogą już odpowiadać
odnawialne źródła energii. Wykorzystanie OZE wyklucza negatywne oddziaływanie
wydobycia i spalania paliw kopalnych, redukuje potrzeby importu paliw, co ma
odzwierciedlenie także w bilansie importowym oraz posiada szereg innych oddziaływań
wskazanych kontekstowo także w odpowiedziach na inne pytania interpelacji. Polska jako
państwo członkowskie UE musi realizować swój wkład w zobowiązania unijne związane
z dążeniem do neutralności klimatycznej, dlatego prowadzone są działania mające na celu
stopniowe zmniejszanie wykorzystania węgla do wytwarzania energii.
Ze względu na prognozy cen uprawnień do emisji CO2 i cen paliw kopalnych produkcja
energii z paliw kopalnych staje się coraz mniej opłacalna. Równocześnie od ok. dekady
następuje sukcesywny spadek kosztów technologii OZE. Zastosowanie paliw kopalnych
ma zatem znaczenie uzupełniające. Energetyka jądrowa jest uwzględniona w prognozach.
W bieżącej sytuacji analiza opłacalności oparcia miksu energetycznego wyłącznie na
energetyce jądrowej i węglowej (jak w pytaniu) ma charakter czysto teoretyczny.
Tempo zmian w sektorze wymaga poświęcenia uwagi rozwiązaniom, których rozwój jest
najbardziej prawdopodobny lub oczekiwany, tak aby sektor rozwijał się w sposób o możliwie
najniższej emisyjności, najniższych kosztach (zapewniając spadek cen energii) i w warunkach
pewności dostaw energii elektrycznej.
6. Uprzejmie proszę o ujawnienie analizy kosztów „systemu zdublowanego”,
klasycznego i OZE w tym konieczności budowanie nowych linii przesyłowych
czy systemów zabezpieczenia sieci przed przeciążeniem przed OZE?
Rozbudowa infrastruktury przesyłowej jest planowana w taki sposób, by zmaksymalizować
korzyści dla systemu. Oznacza to, że większość linii i stacji pełni kilka funkcji, co ogranicza
-- 3 of 5 --
liczbę niezbędnych inwestycji i sprawia, że rozwój systemu jest realizowany w sposób
optymalny z technicznego i ekonomicznego punktu widzenia. W związku z tym precyzyjne
wskazanie kosztów związanych z przyłączaniem źródeł odnawialnych oraz ich wpływem na
koszty zarządzania systemem nie jest możliwe. Dodatkowo należy zwrócić uwagę, że
przyłączenia źródeł konwencjonalnych również wymaga inwestycji w rozwój infrastruktury.
7. Uprzejmie proszę o ujawnienie powodów tak ogromnych inwestycji w morskie
farmy wiatrowe, skoro ich koszt operacyjny to nawet trzykrotność kosztu
operacyjnego elektrowni węglowej?
Wydobycie krajowego węgla i jego wykorzystanie mierzy się z coraz większą skalą wyzwań,
od wysokich kosztów wydobycia i niekonkurencyjnych cen energii z węgla, przez
ograniczenia wolumenowego potencjału wydobycia, po tzw. koszty zewnętrzne tj. koszty
presji na środowisko, klimat i zdrowie obywateli. Morska energetyka wiatrowa stanowi
jedno z najskuteczniejszych narzędzi w procesie transformacji, gdyż jest uznawana za
relatywnie stabilne i przewidywalne odnawialne źródło energii o wysokim współczynniku
wykorzystania mocy. To z kolei ułatwia prognozowanie i bilansowanie w systemie
elektroenergetycznym. Atutem tej technologii jest również brak emisji gazów cieplarnianych
podczas produkcji energii.
Dodatkowo jednym z priorytetów Rządu jest zapewnienie Polsce bezpiecznej, stabilnej
i niezależnej energetyki. Wobec dynamicznie zmieniającej się sytuacji geopolitycznej oraz
rosnących potrzeb gospodarki i obywateli, należy szukać rozwiązań gwarantujących
bezpieczeństwo energetyczne. Obecnie wciąż w dużej mierze polegamy na węglu i gazie,
których ceny oraz dostępność mogą być uzależnione od czynników zewnętrznych.
Do kosztów operacyjnych tych źródeł wytwórczych należy także doliczyć koszty związane
z uprawnieniem do emisji CO2. Natomiast rozwój energetyki wiatrowej, w tym morskiej
energetyki wiatrowej, pozwoli ograniczyć zależność od paliw kopalnych i uniknąć ryzyka ich
niedoboru. Dywersyfikacja źródeł energii zminimalizuje także niebezpieczeństwo przerw w
dostawach prądu w razie awarii czy kryzysów surowcowych.
8. Jakie były koszty związane z odłączaniem farm wiatrowych i fotowoltaicznych
od sieci w związku z nadmiernym jej obciążeniem w roku 2023 i 2024 oraz ile to
było godzin w poszczególnych miesiącach oraz jakiej ilości energii
nie wyprodukowano?
Przede wszystkim należy zaznaczyć, że praktycznie wszystkie redukcje generacji OZE
wynikają z kwestii bilansowych, a nie sieciowych. Oznacza to, że nie ma odbiorców na całą
produkowaną w danym momencie energię, przy jednoczesnym braku adekwatnych
systemów magazynowania. Redukcje ze względu na przeciążenia sieci przesyłowej mają
charakter incydentalny i dotyczą pojedynczych instalacji.
W 2023 r. operator systemu przesyłowego polecił ograniczenie generacji źródeł
wiatrowych i fotowoltaicznych w łącznej wielkości ok. 85 GWh. W 2024 r. wielkość redukcji
wyniosła ok. 921 GWh. Szczegółowe dane przedstawia tabela poniżej.
-- 4 of 5 --
Tabela 1. Wielkość poleconych redukcji produkcji energii oraz liczby godzin z redukcjami w ujęciu
miesięcznym w latach 2022–2023
Okres Wielkość redukcji
[GWh]
Liczba godzin
z redukcjami
sty 2023 -33 21
kwi 2023 -16 11
lip 2023 -23 6
paź 2023 -4 4
gru 2023 -9 7
SUMA 2023 -85 49
mar 2024 -34 25
kwi 2024 -226 62
maj 2024 -354 89
cze 2024 -138 52
lip 2024 -23 23
sie 2024 -47 29
wrz 2024 -59 83
paź 2024 -24 147
lis 2024 -4 14
gru 2024 -12 34
SUMA 2024 -921 558
Źródło: PSE S.A.
Rozwiązaniem powyższego problemu, przyjętym jako jedno z założeń we wstępnej
aktualizacji Krajowego Planu w dziedzinie Energii i Klimatu 2030 jest m.in. budowa
adekwatnych systemów magazynowania energii i ciepła oraz współpraca sektorów
elektroenergetycznego z systemem ciepłowniczym (tzw. sector-coupling) w zakresie
wykorzystania okresowych nadmiarów energii, w tym energii cieplnej, do stabilizowania
sieci energetycznej i ciepłowniczej. Istotną dodatkową korzyścią z optymalizacji pracy sieci
energetycznej i ciepłowniczej z wykorzystaniem magazynowania, będzie obniżenie kosztów
produkcji energii i ciepła.
Z wyrazami szacunku
Z up. Ministra
Urszula Zielińska
Sekretarz Stanu
Ministerstwo Klimatu i Środowiska
/ – podpisany cyfrowo/
Do wiadomości:
Kancelaria Prezesa Rady Ministrów
-- 5 of 5 --
info@klimat.gov.pl Ministerstwo Klimatu i Środowiska
www.gov.pl/klimat
Działamy zgodnie z EMAS - zarządzając instytucją, dbamy o środowisko
DSA-WPE.050.3.2025.MK
3755329.15011780.12309481
Warszawa, 10-06-2025
Pan Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu RP
Szanowny Panie Marszałku,
poniżej przekazuję odpowiedź na interpelację Pana Posła Jarosława Sachajki K10INT9077,
przygotowaną we współpracy z Ministrem Aktywów Państwowych (w tym nadzorowanymi
spółkami) oraz Pełnomocnikiem Rządu ds. Strategicznej Infrastruktury Energetycznej.
1. Czy Najwyższa Izba Kontroli lub Centralne Biuro Antykorupcyjne prowadziły
kontrole w zakresie zasadności kosztów i struktury inwestycyjnej budowy farmy
Baltica 2 w kontekście racjonalnego wydatkowania środków z KPO?
PGE Polska Grupa Energetyczna S.A. (dalej: Spółka lub PGE) przekazała informacje,
że wszystkie postępowania zakupowe w procesie kontraktowania dostaw komponentów
i usług dla projektu Baltica 2 były prowadzone w oparciu o regulacje zapewniające
transparentność, konkurencyjność i możliwości odwoławcze, zgodne z dyrektywą PE i Rady
2014/24/UE w sprawie zamówień publicznych.
Co więcej, procesy zakupowe, a także wartość poszczególnych kontraktów podlegały
skrupulatnej analizie przez profesjonalnych doradców oraz instytucje finansowe
zaangażowane w proces organizacji finansowania projektu w modelu Project Finance (w tym
przez tak renomowane organizacje jak Europejski Bank Inwestycyjny, Europejski Bank
Odbudowy i Rozwoju czy Bank Gospodarstwa Krajowego).
Jednocześnie Spółka nie posiada wiedzy odnośnie do badania wysokości nakładów
na wskazany w treści interpelacji projekt przez CBA, NIK lub inne instytucje. Ponadto
Spółka zauważa, iż brak jest przesłanek, które uzasadniałyby przeprowadzenie takiego
badania. Jednakże jeżeli potrzeba przeprowadzenia takiej kontroli będzie kiedykolwiek
stwierdzona w oparciu o obiektywne przesłanki, PGE deklaruje pełną transparentność
i gotowość do współpracy zarówno w zakresie udostępniania dokumentów, jak i udzielania
odpowiedzi na szczegółowe pytania, zgodnie z obowiązującymi regulacjami.
2. Czy rząd posiada szacunkowe koszty dublowania systemu energetycznego (OZE +
źródła konwencjonalne)?
Rząd posiada szacunkowe koszty rozwoju zdywersyfikowanego systemu energetycznego,
co przedstawiono w zał. 1 i 3 do projektu Krajowego Planu w dziedzinie Energii i Klimatu
do 2030 r. (KPEiK). Zastosowanie OZE wymaga pewnego poziomu mocy dyspozycyjnych
w systemie, ale nie musi być to system zdublowany. Kwestię tę wyjaśniono
w odpowiedziach na kolejne pytania (pyt. 4–6), a bardziej szczegółowo w projekcie KPEiK.
Dokument dostępny na stronie internetowej MKiŚ (link).
-- 1 of 5 --
3. Jakie działania podjął rząd, aby rozwinąć wielkoskalowe magazyny energii?
W Ministerstwie Klimatu i Środowiska przygotowano ramy prawne funkcjonowania
magazynów energii. W ustawie z dnia 10 kwietnia 1997 r. – Prawo energetyczne. m.in.
wprowadzono definicję magazynowania energii i zniesiono szereg barier związanych
z prowadzeniem działalności związanej z magazynowaniem energii. Natomiast ustawą
z dnia 14 kwietnia 2023 r. o przygotowaniu i realizacji inwestycji w zakresie elektrowni
szczytowo-pompowych oraz inwestycji towarzyszących ustanowiono, że inwestycje z zakresu
elektrowni szczytowo-pompowych mają charakter inwestycji celu publicznego i znacznie
uproszczono proces inwestycyjny.
Elektrownie szczytowo-pompowe dzięki swojej elastyczności, stanowią jedno
z najefektywniejszych rozwiązań magazynowania energii, a ich modernizacja oraz budowa
nowych obiektów przewiduje wzrost mocy magazynowej o około 4 GW do 2040 r.
Zgodnie z projektem Krajowego Planu w dziedzinie Energii i Klimatu do 2030 r. (KPEiK) wzrasta
będzie także udział innych technologii magazynowania, w tym wykorzystujących wodór
i inne gazy zdekarbonizowane. Ponadto, elektryfikacja ciepłownictwa (z wykorzystaniem
OZE) wiązać się będzie z rozwojem magazynów ciepła.
Również w ramach Krajowego Planu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności (KPO)
Minister Klimatu i Środowiska bierze udział w projektowaniu wsparcia dla rozwoju
wielkoskalowych magazynów energii. Zostały zaplanowane fundusze na modernizację
elektrowni szczytowo-pompowej Porąbka-Żar oraz budowę wielkoskalowego bateryjnego
magazynu energii w Żarnowcu, którego pojemność wyniesie 0,9 GWh. Ponadto, w ramach
funduszy unijnych i krajowych, opracowano programy wspierające rozwój magazynów
energii w różnych skalach. Służą temu programy takie jak „Wsparcie wykorzystania
magazynów dla OSD” oraz program „Magazyny energii dla poprawy stabilności sieci”, który
przeznaczony jest dla przedsiębiorców.
Ponadto, programy takie jak „Mój Prąd” wspierają rozwój magazynów energii
w gospodarstwach domowych, a wymogi dotyczące instalacji magazynów energii w nowych
instalacjach fotowoltaicznych (od 2024 r.) będą dodatkowym impulsem do rozwoju tej
technologii. Dostępne są także inne programy wspierające magazyny energii
współpracujące z instalacją OZE u różnych grup odbiorców, takie jak „Energia dla wsi”, ulga
termomodernizacyjna, „Moja elektrownia wiatrowa” czy obsługiwany przez BGK Grant OZE
adresowany do tzw. prosumenta lokatorskiego, czyli wspólnot i spółdzielni
mieszkaniowych.
4. Jakie działania podejmuje rząd, aby ograniczyć bezpieczną integrację OZE z siecią
o stabilnych źródłach energii (np. do poziomu 20–30%)?
Wzrost mocy zainstalowanej źródeł odnawialnych sam w sobie nie stanowi zagrożenia dla
bezpieczeństwa pracy systemu elektroenergetycznego. Niezawodne dostawy energii
elektrycznej dla odbiorców wymagają zapewnienia m.in. wystarczalności mocy. Generacja
źródeł wiatrowych i fotowoltaicznych zależy od warunków pogodowych, dlatego
w okresach niskiej lub zerowej produkcji energii z tego rodzaju instalacji niezbędna jest
praca źródeł dyspozycyjnych lub zastosowanie innych narzędzi elastyczności. W Polsce
mechanizmem zapewniającym wystarczalność mocy jest rynek mocy, który wynagradza
właścicieli jednostek za gotowość do pracy. Wdrażane są także inne zachęty np. w obszarze
magazynowania energii. Jednocześnie operator systemu przesyłowego prowadzi
inwestycje (np. montaż dławików czy urządzeń elektronicznych), które odpowiadają
na wyzwania z związane ze zmniejszaniem się liczby źródeł opartych na generatorach
-- 2 of 5 --
synchronicznych, które poza mocą czynną zapewniają systemowi m.in. inercję, moc
zwarciową i umożliwiają zarządzanie mocą bierną.
W ujęciu długookresowym Minister Klimatu i Środowiska opracowuje zintegrowany
krajowy plan w dziedzinie energii i klimatu, który prezentuje m.in. prognozę rozwoju sektora
elektroenergetycznego oraz określa polityki i działania mające warunkować bezpieczny
rozwój systemu. Zwracam uwagę, że prognozy wskazane w projekcie Krajowego Planu
w dziedzinie Energii i Klimatu do 2030 r. wskazują, że w 2030 r. ponad połowa energii
elektrycznej może pochodzić z OZE, co nie stoi w sprzeczności z pewnością dostaw energii,
wręcz przeciwnie. Prognozy wykonywane są z wykorzystaniem profesjonalnych narzędzi
planowania energetycznego, które uwzględniają techniczne warunki bezpieczeństwa
energetycznego. W związku z tym prognozowany rozwój system nie przebiega w oparciu
jedynie o najtańszą technologię, lecz o miks zoptymalizowany pod względem kosztów i
pewności dostaw energii. Uwzględnia również m.in. bilansującą rolę niektórych źródeł oraz
magazynowanie energii.
5. Czy w Polsce analizowano opłacalność oparcia miksu energetycznego na
energetyce jądrowej i węglowej jako filarach stabilności i suwerenności
energetycznej?
Pierwszy Krajowy plan na rzecz energii i klimatu na lata 2021–2030 przedstawiał bilans
energetyczny, w którym w 2030 r. ponad za połowę, a w 2040 r. za nieco ponad 30%
produkcji energii elektrycznej odpowiadały źródła węglowe. Uruchomienie energetyki
jądrowej w Polsce przewidywano po 2030 r. Ww. dokument przyjęty został w 2019 r.
Od tego czasu nastąpił istotny rozwój technologiczny, który powoduje, że w bieżących
analizach, za ponad połowę produkcji energii elektrycznej w 2030 r. mogą już odpowiadać
odnawialne źródła energii. Wykorzystanie OZE wyklucza negatywne oddziaływanie
wydobycia i spalania paliw kopalnych, redukuje potrzeby importu paliw, co ma
odzwierciedlenie także w bilansie importowym oraz posiada szereg innych oddziaływań
wskazanych kontekstowo także w odpowiedziach na inne pytania interpelacji. Polska jako
państwo członkowskie UE musi realizować swój wkład w zobowiązania unijne związane
z dążeniem do neutralności klimatycznej, dlatego prowadzone są działania mające na celu
stopniowe zmniejszanie wykorzystania węgla do wytwarzania energii.
Ze względu na prognozy cen uprawnień do emisji CO2 i cen paliw kopalnych produkcja
energii z paliw kopalnych staje się coraz mniej opłacalna. Równocześnie od ok. dekady
następuje sukcesywny spadek kosztów technologii OZE. Zastosowanie paliw kopalnych
ma zatem znaczenie uzupełniające. Energetyka jądrowa jest uwzględniona w prognozach.
W bieżącej sytuacji analiza opłacalności oparcia miksu energetycznego wyłącznie na
energetyce jądrowej i węglowej (jak w pytaniu) ma charakter czysto teoretyczny.
Tempo zmian w sektorze wymaga poświęcenia uwagi rozwiązaniom, których rozwój jest
najbardziej prawdopodobny lub oczekiwany, tak aby sektor rozwijał się w sposób o możliwie
najniższej emisyjności, najniższych kosztach (zapewniając spadek cen energii) i w warunkach
pewności dostaw energii elektrycznej.
6. Uprzejmie proszę o ujawnienie analizy kosztów „systemu zdublowanego”,
klasycznego i OZE w tym konieczności budowanie nowych linii przesyłowych
czy systemów zabezpieczenia sieci przed przeciążeniem przed OZE?
Rozbudowa infrastruktury przesyłowej jest planowana w taki sposób, by zmaksymalizować
korzyści dla systemu. Oznacza to, że większość linii i stacji pełni kilka funkcji, co ogranicza
-- 3 of 5 --
liczbę niezbędnych inwestycji i sprawia, że rozwój systemu jest realizowany w sposób
optymalny z technicznego i ekonomicznego punktu widzenia. W związku z tym precyzyjne
wskazanie kosztów związanych z przyłączaniem źródeł odnawialnych oraz ich wpływem na
koszty zarządzania systemem nie jest możliwe. Dodatkowo należy zwrócić uwagę, że
przyłączenia źródeł konwencjonalnych również wymaga inwestycji w rozwój infrastruktury.
7. Uprzejmie proszę o ujawnienie powodów tak ogromnych inwestycji w morskie
farmy wiatrowe, skoro ich koszt operacyjny to nawet trzykrotność kosztu
operacyjnego elektrowni węglowej?
Wydobycie krajowego węgla i jego wykorzystanie mierzy się z coraz większą skalą wyzwań,
od wysokich kosztów wydobycia i niekonkurencyjnych cen energii z węgla, przez
ograniczenia wolumenowego potencjału wydobycia, po tzw. koszty zewnętrzne tj. koszty
presji na środowisko, klimat i zdrowie obywateli. Morska energetyka wiatrowa stanowi
jedno z najskuteczniejszych narzędzi w procesie transformacji, gdyż jest uznawana za
relatywnie stabilne i przewidywalne odnawialne źródło energii o wysokim współczynniku
wykorzystania mocy. To z kolei ułatwia prognozowanie i bilansowanie w systemie
elektroenergetycznym. Atutem tej technologii jest również brak emisji gazów cieplarnianych
podczas produkcji energii.
Dodatkowo jednym z priorytetów Rządu jest zapewnienie Polsce bezpiecznej, stabilnej
i niezależnej energetyki. Wobec dynamicznie zmieniającej się sytuacji geopolitycznej oraz
rosnących potrzeb gospodarki i obywateli, należy szukać rozwiązań gwarantujących
bezpieczeństwo energetyczne. Obecnie wciąż w dużej mierze polegamy na węglu i gazie,
których ceny oraz dostępność mogą być uzależnione od czynników zewnętrznych.
Do kosztów operacyjnych tych źródeł wytwórczych należy także doliczyć koszty związane
z uprawnieniem do emisji CO2. Natomiast rozwój energetyki wiatrowej, w tym morskiej
energetyki wiatrowej, pozwoli ograniczyć zależność od paliw kopalnych i uniknąć ryzyka ich
niedoboru. Dywersyfikacja źródeł energii zminimalizuje także niebezpieczeństwo przerw w
dostawach prądu w razie awarii czy kryzysów surowcowych.
8. Jakie były koszty związane z odłączaniem farm wiatrowych i fotowoltaicznych
od sieci w związku z nadmiernym jej obciążeniem w roku 2023 i 2024 oraz ile to
było godzin w poszczególnych miesiącach oraz jakiej ilości energii
nie wyprodukowano?
Przede wszystkim należy zaznaczyć, że praktycznie wszystkie redukcje generacji OZE
wynikają z kwestii bilansowych, a nie sieciowych. Oznacza to, że nie ma odbiorców na całą
produkowaną w danym momencie energię, przy jednoczesnym braku adekwatnych
systemów magazynowania. Redukcje ze względu na przeciążenia sieci przesyłowej mają
charakter incydentalny i dotyczą pojedynczych instalacji.
W 2023 r. operator systemu przesyłowego polecił ograniczenie generacji źródeł
wiatrowych i fotowoltaicznych w łącznej wielkości ok. 85 GWh. W 2024 r. wielkość redukcji
wyniosła ok. 921 GWh. Szczegółowe dane przedstawia tabela poniżej.
-- 4 of 5 --
Tabela 1. Wielkość poleconych redukcji produkcji energii oraz liczby godzin z redukcjami w ujęciu
miesięcznym w latach 2022–2023
Okres Wielkość redukcji
[GWh]
Liczba godzin
z redukcjami
sty 2023 -33 21
kwi 2023 -16 11
lip 2023 -23 6
paź 2023 -4 4
gru 2023 -9 7
SUMA 2023 -85 49
mar 2024 -34 25
kwi 2024 -226 62
maj 2024 -354 89
cze 2024 -138 52
lip 2024 -23 23
sie 2024 -47 29
wrz 2024 -59 83
paź 2024 -24 147
lis 2024 -4 14
gru 2024 -12 34
SUMA 2024 -921 558
Źródło: PSE S.A.
Rozwiązaniem powyższego problemu, przyjętym jako jedno z założeń we wstępnej
aktualizacji Krajowego Planu w dziedzinie Energii i Klimatu 2030 jest m.in. budowa
adekwatnych systemów magazynowania energii i ciepła oraz współpraca sektorów
elektroenergetycznego z systemem ciepłowniczym (tzw. sector-coupling) w zakresie
wykorzystania okresowych nadmiarów energii, w tym energii cieplnej, do stabilizowania
sieci energetycznej i ciepłowniczej. Istotną dodatkową korzyścią z optymalizacji pracy sieci
energetycznej i ciepłowniczej z wykorzystaniem magazynowania, będzie obniżenie kosztów
produkcji energii i ciepła.
Z wyrazami szacunku
Z up. Ministra
Urszula Zielińska
Sekretarz Stanu
Ministerstwo Klimatu i Środowiska
/ – podpisany cyfrowo/
Do wiadomości:
Kancelaria Prezesa Rady Ministrów
-- 5 of 5 --