Odpowiedź na interpelację w sprawie aktywności polskich placówek dyplomatycznych i Instytutów Polskich związanych z polską prezydencją w Radzie UE Odpowiedź na interpelację nr 9072 w sprawie aktywności polskich placówek dyplomatycznych i Instytutów Polskich związanych z polską prezydencją w Radzie UE Odpowiadający: sekretarz stanu w Ministerstwie Spraw Zagranicznych Władysław Teofil Bartoszewski Warszawa, 25-04-2025 Szanowny Panie Marszałku, w odpowiedzi na interpelację nr 9072 Pana Posła Szymona Szynkowskiego vel Sęk w sprawie aktywności polskich placówek dyplomatycznych i Instytutów Polskich związanych z polską prezydencją w Radzie UE., uprzejmie informuję, co następuje. Ad 1. i 2. Od początku stycznia do połowy kwietnia br. polskie placówki dyplomatyczne, tj. ambasady RP, stałe przedstawicielstwa przy organizacjach międzynarodowych, konsulaty generalne RP oraz instytuty polskie zorganizowały łącznie min. 245 wydarzeń, ukierunkowanych na zyskanie przychylności dla priorytetów polskiej prezydencji, spójnych z interesem Rzeczypospolitej Polskiej praz promocję wizerunku Polski w świecie. Zorganizowano uroczyste inauguracje prezydencji na całym świecie, podczas których odbywała się prezentacja hasła przewodniego „Bezpieczeństwo, Europo!” i celów polskiego przewodnictwa. Powyższe wspierała także oprawa kulturalna i medialna, dostosowana do specyfiki państw przyjmujących. Do głównych obszarów aktywności należą prezentacje priorytetów przewodnictwa w różnych formatach i dyskusje merytoryczne, prowadzone m.in. w parlamentach krajów urzędowania (dotyczy w szczególności państw członkowskich UE); podczas spotkań Szefów Misji (HoMs) i spotkań uzgodnieniowych z udziałem głów państw, szefów rządów, ministrów konstytucyjnych. Przedstawicielstwa dyplomatyczno-konsularne oraz Instytuty Polskie brały udział i organizowały spotkania z przedstawicielami organizacji międzynarodowych i środowisk opiniotwórczych, organizowały debaty publiczne i konferencje, a dla dziennikarzy - wizyty studyjne do Polski. W związku z prezydencją MSZ zainicjowało też publikację artykułu (op-ed) Ministra Spraw Zagranicznych „The road to prosperity”, która miała miejsce w 54 tytułach prasowych w świecie. W zakresie promocji polskiej kultury za granicą podczas prezydencji wiodącą rolę pełni Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego. Wspierając aktywność MKiDN Ministerstwo Spraw Zagranicznych, angażuje wszystkie placówki zagraniczne w działania promocyjne. Placówki zagraniczne współpracują z MKiDN oraz podległymi jednostkami (Instytutem Adama Mickiewicza) przy realizacji zagranicznego programu kulturalnego polskiej prezydencji w krajach urzędowania, wspierając budowę koalicji wsparcia dla priorytetów polskiego przewodnictwa w Radzie UE, skonstruowanych wokół 7 filarów bezpieczeństwa (zewnętrznego, wewnętrznego, informacyjnego, gospodarczego, energetycznego, żywnościowego i zdrowotnego). Na realizację zadań związanych z przygotowaniem i sprawowaniem przewodnictwa Polski w Radzie UE w I połowie 2025 r. w okresie między 1 stycznia a 31 marca br. do placówek zagranicznych przekazano środki finansowe w wysokości łącznej 4 460 600 złotych, pochodzące z rezerwy celowej budżetu państwa (cz. 83 poz. 62 w ustawie budżetowej na rok 2024/2025), z przeznaczeniem na pokrycie kosztów organizacji wydarzeń zagranicznych w ramach udziału w pracach organizacji i konwencji międzynarodowych oraz działania protokolarne. Środki z rezerwy celowej prezydencji przekazane do placówek zagranicznych w 2025 r.: a) Stałe Przedstawicielstwo RP przy UE w Brukseli: 3 211 000,00 zł b) Pozostałe placówki zagraniczne łącznie: 1 249 600,00 zł Jednocześnie należy zaznaczyć, że w bieżącym roku placówki kontynuują realizację projektów z zakresu dyplomacji kulturalnej i promocji Polski, zapoczątkowanych w 2024 r. w ramach środków otrzymanych z rezerwy celowej na przygotowania do sprawowania przewodnictwa Polski w Radzie UE w I połowie 2025 r. w roku 2024 (1 000 000 zł). Ze względu na brak możliwości pozyskania środków z rezerwy celowej na kontynuację tych działań w bieżącym roku, inicjatywy promocyjne placówek zagranicznych innych niż SP przy UE w Brukseli są w 2025 r. finansowane w ramach środków budżetowych cz. 45. Jedną z inicjatyw przygotowanych przez MSZ, zorganizowanych wspólnie z Polską Fundacją im. Roberta Schumana, jest wystawa „The Europe we share”, eksponująca m.in. współdzielenie wartości europejskich i korzyści wynikające z przynależności do Wspólnoty, która została udostępniona placówkom pod koniec 2024 roku. Wszystkie działania placówek w zakresie dyplomacji kulturalnej i promocji Polski wymagają uprzedniej akceptacji Centrali. W załączeniu przekazuję zestawienie tabelaryczne najważniejszych wydarzeń organizowanych przez poszczególne placówki zagraniczne w zakresie dyplomacji kulturalnej i promocji Polski w br. w związku z przewodnictwem Polski w Radzie UE. Ad 3. W związku z prezydencją przedstawicielstwa dyplomatyczno-konsularne zostały ramowo zadaniowane na rok 2025 w zakresie informowania przedstawicieli państwa urzędowania/państw członkowskich UE i instytucji UE o priorytetach prezydencji; zabiegania o pozyskiwanie życzliwości dla celów prezydencji; eksponowania roli Polski jako znaczącego gracza europejskiego i sprawnego koordynatora, mającego wpływ na kierunek rozwoju Unii oraz monitorowania stanowisk kraju urzędowania i ich ewolucji w odniesieniu do wszystkich dziedzin współpracy w ramach UE. Planując zadania na 2025 r. polecono placówkom, jako jedno z trzech zadań priorytetowych w obszarze dyplomacji publicznej i kulturalnej, realizację działań zwiększających widoczność polskiej prezydencji w Radzie UE, w tym korzystanie z wizyt studyjnych i innych narzędzi dyplomacji publicznej i kulturalnej. Placówki zostały przygotowane do realizacji tych działań merytorycznie (m. in. poprzez cykl szkoleń, prowadzonych w szczególności przez SG Rady, dyskusje programowe toczone w ramach Narady Kierowników Placówek zagranicznych). Są także regularnie zasilane materiałami informacyjnymi. Obok aktów normatywnych (w szczególności Ustawa specjalna z dnia 14 czerwca 2024 r. o szczególnych rozwiązaniach w związku z przygotowywaniem i sprawowaniem przez Rzeczpospolitą Polską przewodnictwa w Radzie Unii Europejskiej w I połowie 2025 roku (Dz. U. z 2024 r. poz. 1006)) i programowych (Program Trio Polska-Dania-Cypr, Program polskiej prezydencji w Radzie UE), podstawę działalności placówek zagranicznych stanowi także opracowany na potrzeby służbowe Przewodnik dla przedstawicielstw dyplomatyczno-konsularnych dot. polskiej prezydencji w Radzie UE. Jest to usystematyzowany zbiór zagadnień oraz podstawowych zasad i dobrych praktyk, zawierający ramowe wytyczne i zalecenia dot. aktywności placówek z siedzibą tak w państwach członkowskich UE, jak i w krajach trzecich. Ponadto, w okresie przygotowań i pierwszych miesięcy sprawowania przewodnictwa placówki zagraniczne otrzymały łącznie kilkanaście instrukcji szczegółowych ad hoc, dot. m. in. spraw regionalnych, tematycznych czy organizacyjnych. Natomiast w przypadku Stałego Przedstawicielstwa RP przy UE, które odgrywa centralną rolę w czasie polskiej prezydencji w Radzie UE, liczba instrukcji jest znacząco wyższa. Wszystkim placówkom zapewniono stały dostęp do dedykowanej przestrzeni informacyjnej poświęconej prezydencji, stworzonej w wewnętrznej sieci teleinformatycznej MSZ. Większość z nich na bieżąco, poprzez strony internetowe i media społecznościowe, informuje o podejmowanej w związku z prezydencją aktywności. Ad 4. Problematykę europejską w pracach Ministerstwa Spraw Zagranicznych koordynuje podsekretarz stanu ds. polityki europejskiej Marek Prawda, sprawując jednocześnie nadzór nad wykonywaniem zadań związanych z przygotowaniem i przeprowadzeniem Przewodnictwa Rzeczypospolitej Polskiej w Radzie Unii Europejskiej, w zakresie działań Ministerstwa. Jednocześnie, w odniesieniu do aktywności Instytutów Polskich, w tym w zakresie ich działalności merytorycznej wpisującej się w program kulturalny polskiego przewodnictwa w Radzie UE w I poł. 2025 r., obszar ten nadzoruje i koordynuje podsekretarz stanu ds. dialogu społecznego i współpracy z samorządami, dyplomacji kulturalnej i promocji Polski Anna Radwan. W MSZ funkcjonuje pomocniczo Zespół ds. prezydencji Polski w Radzie UE, który koordynuje i monitoruje działania MSZ w ramach prezydencji. Dotychczas Zespół spotkał się 11 razy, a kolejne spotkanie zaplanowane jest na 24 kwietnia br. Ad 5. Dla polskiego przewodnictwa w Radzie UE najważniejszym postulatem jest wzmocnienie bezpieczeństwa, zgodnie z motto przewodnim prezydencji „Bezpieczeństwo, Europo!”. Za strategiczne należy uznać działania placówek zagranicznych, ukierunkowane na wsparcie jego realizacji, prowadzone w oparciu m.in. o Program Trio (Polska-Dania-Cypr), którego priorytetem jest: • Silna i bezpieczna Europa - obszar odnosi się do działań zewnętrznych, bezpieczeństwa i obrony, migracji i ochrony granic, rozszerzenia i reform wewnętrznych, • Dobrze prosperująca i konkurencyjna Europa - konkurencyjność, podwójna transformacja, innowacyjność, środowisko naturalne oraz sprawy społeczne, • Wolna i demokratyczna Europa - obszar dotyczący wartości UE takich jak praworządność i prawa człowieka; oraz Program polskiej prezydencji w Radzie UE, który w obszarze spraw zewnętrznych wskazuje na wyzwania dotyczące obronności, ochrony ludzi i granic, odporności na obcą ingerencję i dezinformację oraz potrzebę budowy konkurencyjnej gospodarki i stabilnego otoczenia zewnętrznego. W tym kontekście placówki zagraniczne zabiegają o pozyskiwanie poparcia państw urzędowania dla priorytetów prezydencji, w szczególności takich jak wzmocnienie bezpieczeństwa i odporności Europy, poprzez rozbudowę jej kompetencji obronnych, maksymalizację pomocy Ukrainie, utrzymanie spójnego stanowiska względem Rosji i Białorusi, poparcie dla polityki rozszerzenia i Partnerstwa Wschodniego, czy przeciwdziałanie dezinformacji. Placówki z siedzibą poza UE zabiegają o utrzymanie państw trzecich w orbicie spraw europejskich, zachęcając do współpracy, w tym w relacjach EU-UK oraz w ramach stosunków transatlantyckich. Ad 6. Co do zasady Prezydencja jest z definicji neutralna i bezstronna oraz musi uwzględniać stanowiska wszystkich państw członkowskich. Staramy się jednak wpływać na kierunek prac Rady UE poprzez m.in. kształtowanie agendy i decydowanie o tematach rozpatrywanych przez Radę UE, które z punktu widzenia interesu RP mają najistotniejsze znaczenie. Jednym z takich tematów jest projekt tzw. „Tarczy Wschód”. Uzyskaliśmy już wstępne decyzje o finansowaniu Tarczy z funduszy europejskich i osiągnęliśmy wstępne porozumienie z EBI na finansowanie w wysokości 1 mld euro (innowacyjna łączność satelitarna, rozpoznanie elektroniczne i poprawa mobilności wojskowej). Dzięki zaangażowaniu prezydencji w podkreślanie wagi obrony wschodniej granicy Unii, konkluzje Rady Europejskiej z 6 marca 2025 r. wskazały, że projekt przyczynia się do bezpieczeństwa całej Europy. W konsekwencji Tarcza Wschód została wpisana do białej księgi KE jako element zdolności krytycznych. Również Parlament Europejski przyjął rezolucję uznającą Tarczę Wschód i Bałtycką Linię Obrony za sztandarowe projekty na rzecz wspólnego bezpieczeństwa, służące odstraszaniu potencjalnych zagrożeń ze wschodu. PE podkreślił, że ochrona granic lądowych, powietrznych i morskich UE przyczynia się do bezpieczeństwa całej Unii, w szczególności granicy wschodniej. Aktywność promująca polski punkt widzenia, realizowana przy udziale polskich placówek dyplomatycznych w państwach członkowskich UE, wsparła ww. osiągnięcia. Ad 7. W odniesieniu do kwestii migracji, to Rząd RP wznowił zawieszone na kilka lat prace dotyczące środków wobec przewoźników, którzy ułatwiają przemyt migrantów. Wzmacniamy współpracę w ramach Unii Europejskiej w walce z handlem ludźmi, w tym przeniesieniem procederu przemytu ludzi do cyberprzestrzeni. Wspieramy Komisję Europejską w pracy nad nowym wspólnym europejskim systemem powrotów. KE zapowiedziała walkę z nielegalną migracją poprzez wprowadzenie wzajemnego uznawania decyzji powrotowych, uproszczenie procedur powrotowych, poprawę trwałości powrotów, wydłużenie okresu zakazu wjazdu i wymianę informacji na potrzeby identyfikacji cudzoziemca w przypadku ruchów wtórnych. Wprowadziliśmy do dyskusji temat skutecznej identyfikacji cudzoziemców. Pracujemy nad koncepcją bezpiecznego kraju trzeciego, by wesprzeć KE przed publikacją propozycji. Uzgodniliśmy wspólne stanowisko ws. rejestrowania wjazdu i wyjazdu obywateli państw trzecich (entry-exit system). Zatwierdziliśmy plan wdrażania infrastruktury informatycznej unijnych organów ścigania. Jednocześnie należy podkreślić, że problematyka związana z „Paktem migracyjnym” pozostaje w kompetencji MSWiA. Ad 8. Wszystkim placówkom zagranicznym podległym MSZ zapewniono bieżący dostęp do przyjmowanego przez Komitet Spraw Europejskich kalendarza wydarzeń prezydencji i jego aktualizacji, zarówno w odniesieniu do tzw. spotkań wysokiego szczebla, jak i spotkań urzędniczych, przewidzianych do realizacji w Polsce. W ramach przygotowania przedstawicielstw dyplomatyczno-konsularnych do prezydencji polecono im informowanie przedstawicieli państwa urzędowania/państw członkowskich UE i instytucji UE o priorytetach prezydencji; zabieganie o pozyskiwanie życzliwości dla celów prezydencji; eksponowanie roli Polski jako znaczącego partnera europejskiego i sprawnego koordynatora, mającego wpływ na kierunek rozwoju Unii oraz monitorowanie stanowisk kraju urzędowania i ich ewolucji w odniesieniu do wszystkich dziedzin współpracy w/z ramach UE. Zadanie to obejmuje m.in. stałe sondowanie partnerów europejskich ws. gotowości rozmów i stymulowanie ich aktywności w sprawach zgodnych z interesem Rzeczypospolitej, ważnych także dla polskiej prezydencji. Z wyrazami szacunku z up. Władysław Teofil Bartoszewski Sekretarz Stanu