Interpelacja w sprawie interpretacji art. 7 ust. 1 lit. h rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/1058
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 9065
do ministra funduszy i polityki regionalnej
w sprawie interpretacji art. 7 ust. 1 lit. h rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/1058
Zgłaszający: Magdalena Filipek-Sobczak
Data wpływu: 04-04-2025
Szanowna Pani Minister,
zwracam się z interpelacją dotyczącą interpretacji art. 7 ust. 1 lit. h rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/1058 w kontekście kwalifikowalności wydatków związanych z paliwami kopalnymi w ramach programów polityki spójności 2021-2027.
W ostatnim czasie instytucje odpowiedzialne za wdrażanie programów, w tym regionalnych, wydały komunikaty odnoszące się do tego zagadnienia, wskazując na interpretację Komisji Europejskiej zawartą w piśmie Dyrekcji Generalnej ds. Polityki Miejskiej i Regionalnej z dnia 9 września 2024 r. Wskazana wykładnia w znacznym stopniu ogranicza możliwość dofinansowania zakupu maszyn i urządzeń zasilanych paliwami kopalnymi, nawet w sytuacji braku realnych alternatyw technologicznych.
W związku z tym proszę o odpowiedź na następujące pytania:
Jakie działania podjęło Ministerstwo Funduszy i Polityki Regionalnej w celu zakwestionowania rygorystycznej interpretacji art. 7 ust. 1 lit. h rozporządzenia nr 2021/1058 przedstawionej przez Komisję Europejską? Czy prowadzone były konsultacje z Komisją Europejską (zarówno pisemne, jak i w formie spotkań) oraz z innymi państwami członkowskimi w celu ograniczenia dowolności wykładni tego przepisu?
Jakie kroki podjęto, aby na poziomie programów regionalnych nie dochodziło do nadmiernych i samodzielnych interpretacji zwrotu "machinery and vehicles powered by fossil fuels" użytego przez Komisję Europejską w piśmie z 9 września 2024 r.? Czy podjęto działania mające na celu wypracowanie jednolitej wykładni, aby uniknąć ryzyka ograniczenia możliwości wsparcia dla MŚP w regionach?
Jakie działania planuje resort w celu zagwarantowania, że interpretacja art. 7 ust. 1 lit. h rozporządzenia nr 2021/1058 nie będzie w przyszłości ewoluować w kierunku całkowitego zakazu finansowania zakupu urządzeń, maszyn czy środków transportu zasilanych paliwami kopalnymi, nawet jeśli energia potrzebna do ich działania pochodzi z elektrowni węglowych lub gazowych? Czy podejmowane są działania na forum unijnym mające na celu zabezpieczenie środków finansowych dla beneficjentów polskich programów operacyjnych?
Obawiam się, że akceptacja obecnej interpretacji może prowadzić do dalszych ograniczeń w wykorzystaniu środków europejskich oraz ryzyka uznania wydatków poniesionych w ramach krajowych i regionalnych programów za niekwalifikowalne. W związku z tym proszę o pilne przedstawienie stanowiska ministerstwa w powyższej sprawie.
Z poważaniem
Magdalena Filipek-Sobczak
Poseł na Sejm RP
Minister Katarzyna Pełczyńska-Nałęcz
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Podaje wskaźniki procentowe (2)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (6)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
8552 znakówtel. 22 273 70 10
www.gov.pl/web/fundusze-regiony
www.funduszeeuropejskie.gov.pl
ul. Wspólna 2/4
00-926 Warszawa
Warszawa, data: 29 kwietnia 2025 r.
znak sprawy: DSR-Vab.054.4.2025.DJ
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu RP
Dotyczy: odpowiedzi na interpelację nr 9065 Pani Poseł Magdaleny Filipek-
Sobczak w sprawie interpretacji art. 7 ust. 1 lit. h rozporządzenia Parlamentu
Europejskiego i Rady (UE) 2021/1058
Szanowny Panie Marszałku,
odpowiadając na interpelację, przedstawiam następujące informacje na temat
interpretacji art. 7 ust. 1 lit. h rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady
(UE) 2021/1058.
1) Jakie działania podjęło Ministerstwo Funduszy i Polityki Regionalnej
w celu zakwestionowania rygorystycznej interpretacji art. 7 ust. 1 lit. h
rozporządzenia nr 2021/1058 przedstawionej przez Komisję Europejską?
Czy prowadzone były konsultacje z Komisją Europejską (zarówno
pisemne, jak i w formie spotkań) oraz z innymi państwami
członkowskimi w celu ograniczenia dowolności wykładni tego przepisu?
Interpretacja art. 7 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE)
2021/1058 z dnia 24 czerwca 2021 r. w sprawie Europejskiego Funduszu Rozwoju
Regionalnego i Funduszu Spójności oraz analogicznego art. 9 Rozporządzenia
Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/1056 z dnia 24 czerwca 2021 r.
ustanawiającego Fundusz na rzecz Sprawiedliwej Transformacji była
przedmiotem dyskusji z Komisją Europejską, której przebieg przekazywaliśmy
na bieżąco Instytucjom Zarządzającym programami krajowymi oraz regionalnymi.
-- 1 of 4 --
2
Początkowo Komisja Europejska prezentowała bardzo restrykcyjne podejście
wobec finansowania projektów związanych z paliwami kopalnymi. Staliśmy
jednak na stanowisku, że określone w rozporządzeniach wyłączenia z zakresu
wsparcia miały dotyczyć wsparcia z funduszy europejskich inwestycji w tego
rodzaju systemy i instalacje, które wykorzystywałyby spalanie paliw kopalnych
do osiągnięcia efektów projektu i jednocześnie byłyby bezpośrednim celem
projektu (z uwzględnieniem wyłączenia dla infrastruktury ciepłowniczej,
infrastruktury gazowej, kotłów gazowych w budynkach oraz ekologicznie
czystych pojazdów i pojazdów służących ochronie ludności). Podnosiliśmy m.in.
argument, że dla wielu urządzeń zasilanych paliwami kopalnymi nie ma obecnie
alternatywy w postaci czystych technologii i w ciągu najbliższych lat nie są
spodziewane czyste technologie alternatywne o masowym i komercyjnym
zastosowaniu.
Ostatecznie Komisja Europejska uznała konieczność posiadania do realizacji
projektów pewnych typów maszyn lub sprzętu, które nadal opierają się na
spalaniu paliw kopalnych i nie mają jeszcze dostępnej niskoemisyjnej
alternatywy. Komisja przyjęła interpretację, że wsparcie z funduszy europejskich
w inwestycje w maszyny i urządzenia oparte na spalaniu paliw kopalnianych
może być udzielone wyłącznie w przypadku, gdy brak jest realnej alternatywy
w postaci innej technologii (ang. “projects for which there is no real alternative
in the form of another technology”). Jest to podejście, które ma zastosowanie
we wszystkich państwach członkowskich. Zapewnienie spełnienia tego warunku
leży po stronie państwa członkowskiego.
Warto podkreślić, że ze względu na odmienną specyfikę i cele każdego programu,
szeroki zakres rzeczowy oraz mnogość możliwości technicznych
i interpretacyjnych, ostateczną decyzję w zakresie uznania danych wydatków
za kwalifikowane do wsparcia podejmuje właściwa Instytucja Zarządzająca.
2) Jakie kroki podjęto, aby na poziomie programów regionalnych nie
dochodziło do nadmiernych i samodzielnych interpretacji zwrotu
"machinery and vehicles powered by fossil fuels" użytego przez Komisję
Europejską w piśmie z 9 września 2024 r.? Czy podjęto działania mające
na celu wypracowanie jednolitej wykładni, aby uniknąć ryzyka
ograniczenia możliwości wsparcia dla MŚP w regionach?
Ministerstwo Funduszy i Polityki Regionalnej na podstawie stanowiska KE
w zakresie interpretacji art. 7.1(h) rozporządzenia EFRR/FS oraz art. 9 FST,
opracowało we współpracy z Bankiem Gospodarstwa Krajowego i instytucjami
zarządzającymi programami regionalnymi jednolite podejście dla wydatków
związanych z paliwami kopalnymi w projektach z zakresu instrumentów
finansowych w programach regionalnych na lata 2021-2027.
Stanowisko Ministerstwa w tej sprawie, wraz z przygotowaną listą sprawdzającą
dla wydatków związanych z paliwami kopalnymi, zostało przekazane do instytucji
zarządzających programami regionalnymi 14 stycznia 2025 r.
-- 2 of 4 --
3
W stanowisku wskazano, że projekty, których celem jest produkcja,
przetwarzanie, transport, dystrybucja, magazynowanie lub spalanie paliw
kopalnych są całkowicie wyłączone z finansowania. W pozostałych projektach
akceptacja poszczególnych wydatków musi się opierać na szczegółowej analizie
faktycznych okoliczności w ramach jednostkowego wsparcia oraz znajdować
potwierdzenie w dokumentacji dotyczącej danego przedsięwzięcia.
Ministerstwo zarekomendowało w ww. piśmie zastosowanie wspólnej listy
sprawdzającej, by zapewnić jednolite i spójne podejście do kwestii finansowania
wydatków związanych z paliwami kopalnymi we wszystkich instrumentach
finansowych na lata 2021-2027, wdrażanych na poziomie regionalnym,
niezależnie od podmiotu wdrażającego dany instrument finansowy. Podkreślono
w stanowisku, że akceptacja każdego wydatku związanego z paliwami kopalnymi
w ramach instrumentów finansowych w programach regionalnych na lata
2021-2027 powinna opierać się na analizie faktycznych okoliczności w ramach
jednostkowego wsparcia oraz znajdować potwierdzenie w dokumentacji
dotyczącej danego projektu, na potrzeby przyszłych zewnętrznych kontroli
lub audytów KE.
Jednocześnie Ministerstwo wskazało, że z uwagi na bardzo szeroki zakres
rzeczowy oraz inną specyfikę projektów dotacyjnych, instytucje zarządzające
programami regionalnymi powinny samodzielnie określić szczegółowe zasady
udzielania dotacji na finansowanie wydatków związanych z wykorzystaniem
paliw kopalnych, z uwzględnieniem stanowiska Komisji Europejskiej z dnia
9 września 2024 r. Rozwiązania wypracowane dla projektów dotacyjnych przez
poszczególne instytucje zarządzające powinny zostać skonstruowane w taki
sposób, aby zminimalizować ryzyko ewentualnych zastrzeżeń ze strony
kontrolerów oraz audytorów KE.
3) Jakie działania planuje resort w celu zagwarantowania, że interpretacja
art. 7 ust. 1 lit. h rozporządzenia nr 2021/1058 nie będzie w przyszłości
ewoluować w kierunku całkowitego zakazu finansowania zakupu
urządzeń, maszyn czy środków transportu zasilanych paliwami
kopalnymi, nawet jeśli energia potrzebna do ich działania pochodzi
z elektrowni węglowych lub gazowych? Czy podejmowane są działania
na forum unijnym mające na celu zabezpieczenie środków finansowych
dla beneficjentów polskich programów operacyjnych?
Na wstępie chciałabym wyjaśnić, że zapisy ujęte w rozporządzeniu nr 2021/1058
oraz w innych rozporządzeniach funduszowych stanowią rezultat
wieloetapowego procesu decyzyjnego, w którym uczestniczą państwa
członkowskie. Postanowienia w nich zawarte stanowią integralną część szerszej
strategii polityki klimatyczno-środowiskowej Unii Europejskiej. Polityka ta zakłada
odchodzenie od paliw kopalnych, co ma służyć zmniejszeniu emisji gazów
cieplarnianych oraz stymulowaniu rozwoju odnawialnych źródeł energii. Dzięki
temu polityka Unii Europejskiej nie tylko reaguje na aktualne wyzwania
-- 3 of 4 --
4
klimatyczne i ekologiczne, ale również kreuje podstawy dla przyszłych działań
i zrównoważonego rozwoju gospodarczego.
Polska podejmuje szereg działań mających na celu transformację miksu
energetycznego z silnej zależności od paliw kopalnych na korzyść czystszych,
odnawialnych źródeł energii. Na obecnym etapie prac projekt Krajowego Planu
w dziedzinie Energii i Klimatu zakłada, że do 2030 roku OZE będą stanowić 32,6%
końcowego zużycia energii brutto, a emisje gazów cieplarnianych zmniejszą się
o 50,4% w porównaniu z poziomem z 1990 roku. Podejmowane są także działania
mające na celu zapewnienie wystarczającej ilości wodoru odnawialnego
i niskoemisyjnego do zaspokojenia potrzeb wynikających z transformacji
energetycznej.
Obecnie oczekujemy na projekt nowych wieloletnich ram finansowych na lata
2028-2034, który ma zostać przedstawiony w drugiej połowie roku. W ślad
za projektem WRF zostaną zaprezentowane projekty legislacyjne dotyczące
polityki spójności, które określą priorytety inwestycyjne oraz kierunki wsparcia
na kolejne lata.
Z poważaniem
Katarzyna Pełczyńska-Nałęcz
/podpisano elektronicznie/
-- 4 of 4 --