tel. 22 273 70 10
www.gov.pl/web/fundusze-regiony
www.funduszeeuropejskie.gov.pl
ul. Wspólna 2/4
00-926 Warszawa
Warszawa, data: 29 kwietnia 2025 r.
znak sprawy: DP-IIa.054.1.2025.JK
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu RP
Dotyczy: interpelacji nr 9064 Pani Poseł Magdaleny Filipek-Sobczak w sprawie
zainicjowania nowelizacji ustawy o finansach publicznych w związku
z wyrokiem Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE) w sprawie
C-42/24 z 6 lutego 2025
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację dotyczącą zainicjowania nowelizacji ustawy
o finansach publicznych1 (dalej: „ufp”), przestawiam poniższe stanowisko.
I. Krótki opis sprawy.
Wyrok TSUE z 6 lutego 2025 r. w sprawie C-42/24 został wydany w trybie
prejudycjalnym, na podstawie art. 267 Traktatu o funkcjonowaniu UE (TFUE).
W odpowiedzi na pytania prejudycjalne, postawione w sprawie przez stronę
grecką, TSUE wskazał w pkt 27 wyroku, że z samego brzmienia art. 3 ust. 1 i 3
rozporządzenia nr 2988/952, wynika, że ustanawiając ten przepis, prawodawca
Unii zamierzał jedynie umożliwić państwom członkowskim wydłużenie terminu
przedawnienia w stosunku do terminu przewidzianego w art. 3 ust. 1
rozporządzenia nr 2988/95, z wyłączeniem wszelkich zmian momentu
rozpoczęcia biegu tego terminu.
1 ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1530 z późn. zm.).
2 rozporządzenie Rady nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych
Wspólnot Europejskich (Dz. U. UE. L. 1995.312.1).

-- 1 of 5 --

2
Po rozpatrzeniu pytań postawionych we wniosku prejudycjalnym TSUE orzekł, że:
1) Art. 3 ust. 1 i 3 rozporządzenia nr 2988/95 w związku z zasadą pewności
prawa należy interpretować w ten sposób, że nie stoi on na przeszkodzie
uregulowaniom krajowym ustalającym termin przedawnienia dłuższy niż
termin przewidziany w art. 3 ust. 1, z zastrzeżeniem poszanowania zasady
proporcjonalności. Przepisy te stoją natomiast na przeszkodzie
uregulowaniom krajowym, które przewidują, że ten termin
przedawnienia biegnie od dnia, w którym organy krajowe stwierdziły
nieprawidłowość w odniesieniu do przepisów tego rozporządzenia;
2) Art. 3 ust. 1 akapit czwarty rozporządzenia nr 2988/95 należy
interpretować w ten sposób, że w przypadku gdy państwo członkowskie
skorzystało z przewidzianej w art. 3 ust. 3 tego rozporządzenia możliwości
ustanowienia terminu przedawnienia dłuższego niż czteroletni termin
przedawnienia przewidziany w art. 3 ust. 1 akapit pierwszy
wspomnianego rozporządzenia, to nieprzekraczalny termin
przedawnienia ustalony w tym art. 3 ust. 1 akapit czwarty należy obliczać
poprzez odniesienie do tego dłuższego terminu przedawnienia.
W związku z powyższym wyrokiem do Ministerstwa Funduszy i Polityki
Regionalnej (MFiPR) wpłynęła interpelacja, w której Pani Poseł zwróciła się
z prośbą o informację, czy MFiPR podjęło już działania mające na celu
zainicjowanie nowelizacji j.w. oraz o przedstawienie stanowiska Ministerstwa
wobec ww. wyroku TSUE.
II. Stanowisko Ministerstwa Funduszy i Polityki Regionalnej wobec
wyroku TSUE w sprawie C-42/23 oraz jego wpływu na krajowe
regulacje dotyczące finansów publicznych.
Podkreślić należy, że do czasu wydania ww. wyroku, TSUE jak dotąd nie
wypowiedział się w kwestii, czy art. 3 ust. 3 rozporządzenia nr 2988/95 zezwala
państwom członkowskim na odstąpienie od momentu rozpoczęcia biegu terminu
przedawnienia przewidzianego w art. 3 ust. 1 akapity pierwszy i drugi tego
rozporządzenia. Wyrok w sprawie C-42/24 jest pierwszym, który rozstrzyga
tę kwestię wprost. Zaznaczenia natomiast wymaga, że przed TSUE trwa aktualnie
kolejne postępowanie w trybie prejudycjalnym w sprawie C-539/24 Microregion
Porta Bohemica, z wniosku czeskiego sądu krajowego, który skierował do TSUE
m.in. pytanie analogiczne do tego, które posłużyło za podstawę do wydania
wyroku w sprawie C-42/24, a więc co do momentu inicjującego rozpoczęcie
biegu terminu przedawnienia. W sprawie tej stanowisko zajęła ostatnio Komisja
Europejska, stwierdzając, że jakkolwiek możliwość zastosowania dłuższego
terminu przedawnienia, aniżeli ten, który wynika z art. 3 rozporządzenia
nr 2988/95, wynika wprost z tego przepisu, to jednocześnie Państwo
członkowskie nie ma możliwości odmiennego określenia momentu rozpoczęcia
biegu terminu przedawnienia ponieważ moment ten został wyraźnie określony
w rozporządzeniu.

-- 2 of 5 --

3
W świetle powyższego uprawniony zatem wydaje się wniosek, że wyrok TSUE
w sprawie C-42/24 zapoczątkował pewien kierunek orzekania, który niewątpliwie
trzeba wziąć pod uwagę.
Co do samego art. 66a ufp, określa on 5-letni termin przedawnienia
zobowiązania do zwrotu środków o których mowa w art. 60 pkt 6 ufp, przy czym
jako początkowy moment biegu tego terminu wskazuje dzień, w którym decyzja,
o której mowa w art. 189 ust. 3b, albo decyzja, o której mowa w art. 207 ust. 9,
stała się ostateczna, albo dzień wypłaty salda końcowego, o którym mowa
w przepisach unijnych właściwych dla danego okresu programowania (tzw.
zamknięcie programu) - w zależności od tego, który z tych terminów nastąpi
później.
Przepis art. 66a został wprowadzony do ufp na mocy art. 11 pkt 4 ustawy z dnia
7 lipca 2017 r. o zmianie ustawy o zasadach realizacji programów w zakresie
polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej 2014-2020 oraz
niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1475 z późn. zm.). Zgodnie z uzasadnieniem
do projektu ww. ustawy, w części dotyczącej wprowadzenia do ufp art. 66a,
wskazano, że w art. 3 ust. 3 rozporządzenia nr 2988/95 zapewniono państwom
członkowskim możliwość stosowania dłuższego okresu niż okres przewidziany
w ust. 1 i 2. Stwierdzono także, że na podstawie przepisów prawa unijnego,
do czasu zamknięcia programu operacyjnego i wypłacenia salda końcowego,
państwo członkowskie może być zobligowane do dokonywania zwrotu środków
nienależnie pobranych przez beneficjentów do budżetu Unii Europejskiej (dłuższy
okres może wynikać np. z przepisów z zakresu pomocy publicznej). W związku
z powyższym, państwo członkowskie powinno mieć prawo wyegzekwowania
należności od podmiotu odpowiedzialnego za powstanie danej nieprawidłowości.
A zatem, po pierwsze, zgodnie z intencją ustawodawcy, przepis art. 66a ufp miał
za zadanie służyć stosowaniu art. 3 rozporządzenia nr 2988/95. Po drugie,
intencją przyświecającą jego wprowadzeniu było skorzystanie z możliwości
wydłużenia terminu przedawnienia.
Niezależnie jednak od powyższych intencji, niewątpliwie art. 66a ufp określa inny
moment początkowy biegu terminu przedawnienia, aniżeli ten, który został
wprost wskazany w art. 3 rozporządzenia nr 2988/95. W świetle wyroku TSUE
w sprawie C-42/24 należy zaznaczyć, że zgodnie z art. 19 wersji skonsolidowanej
Traktatu o funkcjonowaniu UE, TSUE posiada kompetencje sądu najwyższej
instancji, który zapewnia prawidłową wykładnię i właściwe stosowanie prawa UE
zarówno w zakresie spraw wniesionych bezpośrednio do TSUE, jak i w przypadku
wniosków o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym. Artykuł ten
jednocześnie w akapicie drugim zobowiązuje państwa członkowskie
do ustanowienia środków niezbędnych do zapewnienia skutecznej ochrony
prawnej w dziedzinach objętych prawem Unii. Orzeczenia TSUE tworzą zatem
oficjalną i wiążącą wykładnię przepisów prawa UE i jako takie stanowią

-- 3 of 5 --

4
pomocnicze źródło prawa UE (także dla samego TSUE). Orzekanie w trybie
prejudycjalnym, zastrzeżone w art. 267 Traktatu o funkcjonowaniu UE
do wyłącznej kompetencji TSUE, stanowi najważniejsze narzędzie, za pomocą
którego zasady ogólne prawa unijnego (często sformułowane orzecznictwie
Trybunału), umacniane są w porządkach prawnych krajów członkowskich.
Państwo członkowskie nie jest wprawdzie zobligowane do „przełożenia”
orzecznictwa TSUE na konkretne zmiany w prawie krajowym. Sam TSUE,
przykładowo właśnie w wyroku w sprawie C-42/24 stwierdza w jego pkt 35,
że „Do sądu odsyłającego będzie należało – przy uwzględnieniu brzmienia
przepisów krajowych rozpatrywanych w postępowaniu głównym – ustalenie,
czy poszanowanie wymogu, o którym mowa w poprzednim punkcie, może zostać
zapewnione w ramach wykładni prawa krajowego zgodnej z prawem Unii lub,
w braku takiej możliwości, czy oznacza ono konieczność odstąpienia od
stosowania całości lub części tych przepisów.”. Jednak zgodnie z poglądem
utrwalonym w orzecznictwie sądów administracyjnych nie budzi wątpliwości
fakt, że „wydane w procedurze prejudycjalnej orzeczenie wiąże sąd krajowy
zwracający się do TSUE, jak również sądy rozpoznające inne sprawy.”
(por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 27 czerwca 2013r., sygn. akt I
FSK 720/13, czy też jeden z nowszych wyroków NSA z 18 listopada 2021r., sygn.
akt I FSK 1252/18).
Biorąc więc powyższe pod uwagę wypada zaznaczyć, że już aktualnie da się
zauważyć, że w orzecznictwie sądów administracyjnych istnieje rozbieżność
w podejściu do art. 66a ufp. O ile w orzecznictwie Naczelnego Sądu
Administracyjnego (NSA) przez pewien czas dominować zdawał się kierunek
orzekania, który znalazł wyraz przykładowo w wyroku z 9 maja 2023 r., sygn.
I GSK 555/19, w którym NSA stwierdził, że: „W kwestii przedawnienia kluczowym
jest, że ustawą z dnia 7 lipca 2017 r. o zmianie ustawy o zasadach realizacji
programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie
finansowej 2014-2020 oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2017 r. poz. 1475),
która weszła w życie 2 września 2017 r., do ustawy o finansach publicznych
dodano przepis art. 66a. (…) Rację ma organ odwoławczy, że w sprawie należało
uwzględnić art. 66a u.f.p., który obowiązywał w dacie wydania zaskarżonej
decyzji. (…).”3, o tyle z drugiej strony wypada podkreślić, że w szczególności WSA
w Warszawie nie podziela powyższej linii orzeczniczej NSA, stojąc m.in.
na stanowisku, że po pierwsze, przepis art. 66a ufp nie ma zastosowania
do wydania, lecz jedynie do wykonania decyzji zwrotowej; „Skoro przepis ten
wprost wskazuje, że początek biegu 5-letniego okresu przedawnienia rozpoczyna
się od dnia, w którym decyzja o zwrocie stała się ostateczna, to tym samym
zasady logiki nie pozwalają na przyjęcie, że chodzi w nim o termin przedawnienia
3 Tak też w wyroku NSA z 27 kwietnia 2023 r., sygn. akt I GSK 408/19, czy w wyroku NSA z dnia 11
kwietnia 2024 r., sygn. akt I GSK 1604/23. Podobnie orzekł WSA w Warszawie w wyroku z 1
lutego 2023 r. o sygn. akt: V Sa/Wa 442/22 (wyrok nieprawomocny).

-- 4 of 5 --

5
do wydania takiej decyzji.”4, a po drugie, że regulacje z art. 66a ufp mają
charakter materialnoprawny, co sprawia, że nie mogą odnosić się do stanów
zaistniałych przed ich wejściem w życie5. WSA w Warszawie w większości
zapadających orzeczeń, w szczególności dotyczących spraw związanych
z nieprawidłowościami powstałymi (lub takimi, które ustały – w przypadku
nieprawidłowości ciągłych lub powtarzających się) przed dniem wejścia w życie
art. 66a ufp, opowiada się za stosowaniem do tych spraw przepisów art. 3
rozporządzenia nr 2988/95.
III. Kwestia zainicjowania nowelizacji ufp.
Jak wskazano powyżej, z racji charakteru orzeczeń TSUE i ich wpływu na
orzecznictwo sądów krajowych, wyrok TSUE z 6 lutego 2025 r. niewątpliwie może
mieć przełożenie na kierunek orzekania sądów administracyjnych, z pominięciem
art. 66a ufp.
Zaznaczam przy tym, że w Ministerstwie, z racji toczących się postępowań tzw.
zwrotowych, na bieżąco analizowany jest kierunek orzekania w tym zakresie
przez sądy, w tym w szczególności sądy administracyjne. A zatem zanim jeszcze
do Ministerstwa została przesłana interpelacja, zapoczątkowane zostały
wewnętrzne, robocze analizy przedmiotowego wyroku TSUE i jego znaczenia
dla krajowego porządku prawnego, z uwzględnieniem także ew. potrzeby jego
zmiany.
Prace te będą niewątpliwie kontynuowane, zwłaszcza, że przed TSUE trwa
aktualnie kolejne postępowanie w trybie prejudycjalnym, o którym wspomniano
wyżej, tj. w sprawie C-539/24, w ramach którego można spodziewać się wydania
orzeczenia TSUE zgodnego z wyrokiem w sprawie C-42/24.
Dodatkowo jednak podkreślam, że z uwagi na to, że to Minister Finansów jest
ministrem właściwym dla ufp, jakiekolwiek prace legislacyjne w omawianym
zakresie, w tym ich kierunek i harmonogram, muszą być poddane analizie także
w resorcie finansów, i być prowadzone w ścisłej współpracy MFiPR z MF.
Zapewniam, że Ministerstwo Funduszy i Polityki Regionalnej dołoży wszelkich
starań, aby we współpracy z MF jak najszybciej ustalić sposób i zakres
uwzględnienia nowego orzecznictwa TSUE w polskim porządku prawnym.
Z poważaniem
Katarzyna Pełczyńska-Nałęcz
/podpisano elektronicznie/
4 tak m.in. w nieprawomocnym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z
25 października 2023 r., sygn. akt V SA/Wa 3041/22, a także w wyroku WSA w Warszawie z dnia
19 czerwca 2024 r., sygn. akt V SA/Wa 347/24.
5 Tamże.

-- 5 of 5 --