Interpelacja nr 9041
Interpelacja w sprawie starzenia się polskiego społeczeństwa i jego wpływu na gospodarkę oraz politykę społeczną - z uwzględnieniem wyzwań migracyjnych i wsparcia macierzyństwa
Zgłaszający:
•
Adresat:
Podatki i Finanse (100%)
Rolnictwo i Rozwój Wsi (40%)
Obrona i Bezpieczeństwo (38%)
Edukacja i Szkolnictwo (35%)
Infrastruktura i Transport (30%)
Klimat, Energia i Środowisko (30%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie starzenia się polskiego społeczeństwa i jego wpływu na gospodarkę oraz politykę społeczną - z uwzględnieniem wyzwań migracyjnych i wsparcia macierzyństwa
Interpelacja nr 9041
do ministra rodziny, pracy i polityki społecznej
w sprawie starzenia się polskiego społeczeństwa i jego wpływu na gospodarkę oraz politykę społeczną - z uwzględnieniem wyzwań migracyjnych i wsparcia macierzyństwa
Zgłaszający: Jarosław Sachajko
Data wpływu: 04-04-2025
Szanowny Panie Premierze,
w nawiązaniu do artykułu opublikowanego na portalu biznes.interia.pl dnia 31 marca 2025 roku, zatytułowanego „Polskie społeczeństwo starzeje się najszybciej. To wymusi zmiany w gospodarce i polityce” (https://biznes.interia.pl/gospodarka/news-polskie-spoleczenstwo-starzeje-sie-najszybciej-to-wymusi-zmi,nId,7938995), pragnę zwrócić uwagę na kluczowy problem demograficzny, z którym zmaga się Polska. Dane Eurostatu przytoczone w artykule wskazują, że Polska jest najszybciej starzejącym się społeczeństwem w Unii Europejskiej – liczba osób w wieku powyżej 65 lat wzrosła o 5,6 punktu procentowego w ostatnich latach, co jest najwyższym wzrostem w UE i niemal dwukrotnie przewyższa średnią unijną (2,9 p.p.). Ten trend niesie za sobą poważne konsekwencje dla gospodarki, rynku pracy, systemu emerytalnego oraz polityki społecznej. W związku z tym zwracam się z prośbą o ustosunkowanie się do poniższych kwestii z naciskiem na wątek ryzyk związanych z migracją oraz propozycji konkretnych rozwiązań wspierających macierzyństwo.
Starzenie się społeczeństwa w Polsce to proces o ogromnym znaczeniu społecznym i gospodarczym. Według Głównego Urzędu Statystycznego (GUS) w 2001 roku w Polsce było blisko 700 tysięcy 18-latków, podczas gdy liczba 65-latków wynosiła zaledwie 335 tysięcy. Prognozy na najbliższe dekady wskazują, że za 25 lat proporcje te ulegną odwróceniu. Do 2060 roku liczba osób w wieku produkcyjnym może spaść z obecnych 22 milionów do zaledwie 13 milionów, co oznacza ubytek 9 milionów potencjalnych pracowników. Mediana wieku Polaków, która w 1990 roku wynosiła 32 lata, w 2021 roku osiągnęła 41 lat, a do 2060 roku może przekroczyć 50 lat. Współczynnik obciążenia demograficznego, obecnie wynoszący około 70, do 2060 roku może wzrosnąć do 105, co oznacza, że na każde 100 osób pracujących przypadać będzie ponad 100 osób zależnych, głównie seniorów.
Kurcząca się liczba osób w wieku produkcyjnym już teraz powoduje niedobory siły roboczej w kluczowych sektorach, takich jak budownictwo, przemysł czy opieka zdrowotna. W 2024 roku stopa bezrobocia rejestrowanego wynosiła zaledwie 5,1% (dane GUS), co wskazuje na zbliżanie się do pełnego zatrudnienia. Jednak problemem nie jest brak miejsc pracy, lecz brak pracowników. W regionach wschodnich, takich jak podkarpackie czy warmińsko-mazurskie, odpływ młodych ludzi pogłębia lokalne deficyty kadrowe, co może zahamować rozwój gospodarczy.
Jednym z proponowanych rozwiązań na niedobór siły roboczej jest zwiększenie imigracji zarobkowej. Jednak otwarcie granic na migrantów, zwłaszcza z państw o odmiennej kulturze i religii, niesie za sobą zagrożenia, które należy uwzględnić w polityce migracyjnej. Przykłady z innych krajów europejskich, takich jak Francja czy Niemcy, pokazują, że masowa migracja z regionów Bliskiego Wschodu czy Afryki Północnej może prowadzić do trudności z integracją, wzrostu przestępczości oraz napięć społecznych. We Francji, według danych Ministerstwa Spraw Wewnętrznych z 2023 roku, osoby pochodzenia migranckiego były odpowiedzialne za 55% przestępstw ulicznych w Paryżu, mimo że stanowią tylko 20% populacji miasta. W Niemczech z kolei, po kryzysie migracyjnym w 2015 roku, odnotowano wzrost liczby przestępstw z użyciem przemocy o 10% w ciągu pięciu lat, co w dużej mierze przypisano trudnościom integracyjnym (dane Federalnego Urzędu Kryminalnego, 2020 r.).
W polskim kontekście, gdzie społeczeństwo jest stosunkowo homogeniczne kulturowo i religijnie, napływ migrantów z odmiennych kręgów kulturowych może prowadzić do podobnych wyzwań. Przykładem lokalnym jest wzrost napięć w przygranicznych miejscowościach w czasie kryzysu migracyjnego na granicy z Białorusią w 2021 roku, kiedy mieszkańcy wyrażali obawy o bezpieczeństwo i stabilność społeczną. Dlatego polityka migracyjna powinna być ostrożna, oparta na selekcji migrantów pod kątem kwalifikacji i gotowości do integracji, a także wsparta programami asymilacyjnymi, aby uniknąć konfliktów społecznych.
Starzenie się społeczeństwa wymaga także zmian w polityce społecznej. Liczba miejsc w domach opieki jest niewystarczająca – w 2023 roku na jedno miejsce przypadało średnio 5 oczekujących seniorów. Infrastruktura publiczna i mieszkaniowa nie jest dostosowana do potrzeb osób starszych – tylko 30% budynków wielorodzinnych posiada windy. Samotność seniorów, dotykająca co czwartego Polaka powyżej 65. roku życia (CBOS, 2022 r.), dodatkowo pogłębia problem wykluczenia społecznego.
Propozycje wsparcia macierzyństwa jako alternatywa dla migracji
Zamiast polegać wyłącznie na migracji, kluczowym rozwiązaniem jest zwiększenie dzietności i wsparcie rodzin. Proponuję następujące rozwiązania, które mogą skutecznie zachęcić Polki i Polaków do posiadania większej liczby dzieci, jednocześnie wzmacniając stabilność społeczną i gospodarczą:
Kwota wolna od podatku na każde dziecko
Wprowadzenie kwoty wolnej od podatku nie tylko dla podatnika, ale także dla każdego dziecka w rodzinie (np. 30 000 zł rocznie na dziecko), zmniejszyłoby obciążenia fiskalne rodzin, zwiększając ich realne dochody. Przykładowo, rodzina z trójką dzieci mogłaby zaoszczędzić nawet 18 000 zł rocznie przy obecnych stawkach PIT. To rozwiązanie wspierałoby finansowo rodziny wielodzietne i motywowało do powiększania rodziny, zamiast szukać siły roboczej za granicą.
Dodatek emerytalny oparty na PIT dzieci
Kobiety, które wychowają dzieci, powinny otrzymywać dodatek do emerytury w wysokości: 10% PIT pierwszego dziecka, 20% PIT drugiego, 30% PIT trzeciego, 40% PIT czwartego i 50% PIT piątego dziecka. Na przykład, jeśli dziecko w wieku produkcyjnym płaci rocznie 10 000 zł PIT, matka trójki dzieci mogłaby otrzymać dodatkowo 6 000 zł rocznie (10%+20%+30%). To rozwiązanie nagradza trud wychowania dzieci, zwiększa przyszłe bezpieczeństwo finansowe matek i motywuje do posiadania większej liczby potomstwa, co w dłuższej perspektywie zmniejszy presję demograficzną.
Dwuletni pełnopłatny urlop macierzyński z budżetu państwa
Wydłużenie urlopu macierzyńskiego do 2 lat z pełnym wynagrodzeniem (100% pensji) finansowanym z budżetu państwa pozwoliłoby matkom na dłuższe zaangażowanie w opiekę nad dzieckiem bez utraty dochodów. W krajach takich jak Szwecja, gdzie polityka prorodzinna jest zaawansowana, dłuższe urlopy przyczyniły się do wzrostu dzietności (1,85 dziecka na kobietę w 2023 roku wobec 1,35 w Polsce). To rozwiązanie wspiera więzi rodzinne i daje rodzicom większą stabilność finansową w kluczowym okresie życia dziecka.
Zerowy kredyt hipoteczny dla rodzin z czwórką dzieci i 2% dla rodzin z trójką dzieci
Wprowadzenie zerowego oprocentowania kredytu hipotecznego dla rodzin z co najmniej czwórką dzieci oraz preferencyjnej stawki 2% dla rodzin z trójką dzieci obniżyłoby koszty zakupu mieszkań, które są jedną z głównych barier dla młodych rodzin. Przykładowo, przy kredycie 500 000 zł na 30 lat, rodzina z trójką dzieci zaoszczędziłaby ponad 200 000 zł w porównaniu do standardowej stawki 5%. To rozwiązanie nie tylko wspiera dzietność, ale także przeciwdziała wyludnianiu się mniejszych miejscowości.
Starzenie się polskiego społeczeństwa to wyzwanie, które wymaga kompleksowego podejścia. Migracja może być jedynie doraźnym rozwiązaniem, ale niesie ryzyko destabilizacji społecznej, jeśli nie będzie odpowiednio kontrolowana. Kluczowe jest inwestowanie w politykę prorodzinną, która zwiększy dzietność i zapewni długoterminową stabilność demograficzną. Proponowane rozwiązania – kwota wolna od podatku na dzieci, dodatek emerytalny, dłuższy urlop macierzyński i preferencyjne kredyty hipoteczne – jest realną zachętą dla Polaków do powiększania rodzin, jednocześnie budując silne i samowystarczalne społeczeństwo. Liczę na szczegółową odpowiedź na poniższe pytania i przedstawienie konkretnych planów działania.
Polityka migracyjna
Jak rząd zamierza zrównoważyć potrzebę zwiększenia siły roboczej z ryzykiem wynikającym z migracji z państw o odmiennej kulturze i religii? Czy planowana jest selekcja migrantów i programy integracyjne?
Reforma systemu emerytalnego
Jakie kroki zostaną podjęte, aby zapewnić stabilność systemu emerytalnego w obliczu rosnącego współczynnika obciążenia demograficznego?
Wsparcie infrastruktury dla seniorów
Jakie środki rząd przeznaczy na rozwój opieki długoterminowej i dostosowanie infrastruktury do potrzeb osób starszych?
Polityka prorodzinna
Czy rząd rozważy wprowadzenie powyższych propozycji wsparcia macierzyństwa? Uprzejmie proszę o ustosunkowanie się do każdej z nich łącznie z przedstawieniem kosztów. Jeśli tak, jakie są planowane etapy ich realizacji?
Interpelacja nr 9041
do ministra rodziny, pracy i polityki społecznej
w sprawie starzenia się polskiego społeczeństwa i jego wpływu na gospodarkę oraz politykę społeczną - z uwzględnieniem wyzwań migracyjnych i wsparcia macierzyństwa
Zgłaszający: Jarosław Sachajko
Data wpływu: 04-04-2025
Szanowny Panie Premierze,
w nawiązaniu do artykułu opublikowanego na portalu biznes.interia.pl dnia 31 marca 2025 roku, zatytułowanego „Polskie społeczeństwo starzeje się najszybciej. To wymusi zmiany w gospodarce i polityce” (https://biznes.interia.pl/gospodarka/news-polskie-spoleczenstwo-starzeje-sie-najszybciej-to-wymusi-zmi,nId,7938995), pragnę zwrócić uwagę na kluczowy problem demograficzny, z którym zmaga się Polska. Dane Eurostatu przytoczone w artykule wskazują, że Polska jest najszybciej starzejącym się społeczeństwem w Unii Europejskiej – liczba osób w wieku powyżej 65 lat wzrosła o 5,6 punktu procentowego w ostatnich latach, co jest najwyższym wzrostem w UE i niemal dwukrotnie przewyższa średnią unijną (2,9 p.p.). Ten trend niesie za sobą poważne konsekwencje dla gospodarki, rynku pracy, systemu emerytalnego oraz polityki społecznej. W związku z tym zwracam się z prośbą o ustosunkowanie się do poniższych kwestii z naciskiem na wątek ryzyk związanych z migracją oraz propozycji konkretnych rozwiązań wspierających macierzyństwo.
Starzenie się społeczeństwa w Polsce to proces o ogromnym znaczeniu społecznym i gospodarczym. Według Głównego Urzędu Statystycznego (GUS) w 2001 roku w Polsce było blisko 700 tysięcy 18-latków, podczas gdy liczba 65-latków wynosiła zaledwie 335 tysięcy. Prognozy na najbliższe dekady wskazują, że za 25 lat proporcje te ulegną odwróceniu. Do 2060 roku liczba osób w wieku produkcyjnym może spaść z obecnych 22 milionów do zaledwie 13 milionów, co oznacza ubytek 9 milionów potencjalnych pracowników. Mediana wieku Polaków, która w 1990 roku wynosiła 32 lata, w 2021 roku osiągnęła 41 lat, a do 2060 roku może przekroczyć 50 lat. Współczynnik obciążenia demograficznego, obecnie wynoszący około 70, do 2060 roku może wzrosnąć do 105, co oznacza, że na każde 100 osób pracujących przypadać będzie ponad 100 osób zależnych, głównie seniorów.
Kurcząca się liczba osób w wieku produkcyjnym już teraz powoduje niedobory siły roboczej w kluczowych sektorach, takich jak budownictwo, przemysł czy opieka zdrowotna. W 2024 roku stopa bezrobocia rejestrowanego wynosiła zaledwie 5,1% (dane GUS), co wskazuje na zbliżanie się do pełnego zatrudnienia. Jednak problemem nie jest brak miejsc pracy, lecz brak pracowników. W regionach wschodnich, takich jak podkarpackie czy warmińsko-mazurskie, odpływ młodych ludzi pogłębia lokalne deficyty kadrowe, co może zahamować rozwój gospodarczy.
Jednym z proponowanych rozwiązań na niedobór siły roboczej jest zwiększenie imigracji zarobkowej. Jednak otwarcie granic na migrantów, zwłaszcza z państw o odmiennej kulturze i religii, niesie za sobą zagrożenia, które należy uwzględnić w polityce migracyjnej. Przykłady z innych krajów europejskich, takich jak Francja czy Niemcy, pokazują, że masowa migracja z regionów Bliskiego Wschodu czy Afryki Północnej może prowadzić do trudności z integracją, wzrostu przestępczości oraz napięć społecznych. We Francji, według danych Ministerstwa Spraw Wewnętrznych z 2023 roku, osoby pochodzenia migranckiego były odpowiedzialne za 55% przestępstw ulicznych w Paryżu, mimo że stanowią tylko 20% populacji miasta. W Niemczech z kolei, po kryzysie migracyjnym w 2015 roku, odnotowano wzrost liczby przestępstw z użyciem przemocy o 10% w ciągu pięciu lat, co w dużej mierze przypisano trudnościom integracyjnym (dane Federalnego Urzędu Kryminalnego, 2020 r.).
W polskim kontekście, gdzie społeczeństwo jest stosunkowo homogeniczne kulturowo i religijnie, napływ migrantów z odmiennych kręgów kulturowych może prowadzić do podobnych wyzwań. Przykładem lokalnym jest wzrost napięć w przygranicznych miejscowościach w czasie kryzysu migracyjnego na granicy z Białorusią w 2021 roku, kiedy mieszkańcy wyrażali obawy o bezpieczeństwo i stabilność społeczną. Dlatego polityka migracyjna powinna być ostrożna, oparta na selekcji migrantów pod kątem kwalifikacji i gotowości do integracji, a także wsparta programami asymilacyjnymi, aby uniknąć konfliktów społecznych.
Starzenie się społeczeństwa wymaga także zmian w polityce społecznej. Liczba miejsc w domach opieki jest niewystarczająca – w 2023 roku na jedno miejsce przypadało średnio 5 oczekujących seniorów. Infrastruktura publiczna i mieszkaniowa nie jest dostosowana do potrzeb osób starszych – tylko 30% budynków wielorodzinnych posiada windy. Samotność seniorów, dotykająca co czwartego Polaka powyżej 65. roku życia (CBOS, 2022 r.), dodatkowo pogłębia problem wykluczenia społecznego.
Propozycje wsparcia macierzyństwa jako alternatywa dla migracji
Zamiast polegać wyłącznie na migracji, kluczowym rozwiązaniem jest zwiększenie dzietności i wsparcie rodzin. Proponuję następujące rozwiązania, które mogą skutecznie zachęcić Polki i Polaków do posiadania większej liczby dzieci, jednocześnie wzmacniając stabilność społeczną i gospodarczą:
Kwota wolna od podatku na każde dziecko
Wprowadzenie kwoty wolnej od podatku nie tylko dla podatnika, ale także dla każdego dziecka w rodzinie (np. 30 000 zł rocznie na dziecko), zmniejszyłoby obciążenia fiskalne rodzin, zwiększając ich realne dochody. Przykładowo, rodzina z trójką dzieci mogłaby zaoszczędzić nawet 18 000 zł rocznie przy obecnych stawkach PIT. To rozwiązanie wspierałoby finansowo rodziny wielodzietne i motywowało do powiększania rodziny, zamiast szukać siły roboczej za granicą.
Dodatek emerytalny oparty na PIT dzieci
Kobiety, które wychowają dzieci, powinny otrzymywać dodatek do emerytury w wysokości: 10% PIT pierwszego dziecka, 20% PIT drugiego, 30% PIT trzeciego, 40% PIT czwartego i 50% PIT piątego dziecka. Na przykład, jeśli dziecko w wieku produkcyjnym płaci rocznie 10 000 zł PIT, matka trójki dzieci mogłaby otrzymać dodatkowo 6 000 zł rocznie (10%+20%+30%). To rozwiązanie nagradza trud wychowania dzieci, zwiększa przyszłe bezpieczeństwo finansowe matek i motywuje do posiadania większej liczby potomstwa, co w dłuższej perspektywie zmniejszy presję demograficzną.
Dwuletni pełnopłatny urlop macierzyński z budżetu państwa
Wydłużenie urlopu macierzyńskiego do 2 lat z pełnym wynagrodzeniem (100% pensji) finansowanym z budżetu państwa pozwoliłoby matkom na dłuższe zaangażowanie w opiekę nad dzieckiem bez utraty dochodów. W krajach takich jak Szwecja, gdzie polityka prorodzinna jest zaawansowana, dłuższe urlopy przyczyniły się do wzrostu dzietności (1,85 dziecka na kobietę w 2023 roku wobec 1,35 w Polsce). To rozwiązanie wspiera więzi rodzinne i daje rodzicom większą stabilność finansową w kluczowym okresie życia dziecka.
Zerowy kredyt hipoteczny dla rodzin z czwórką dzieci i 2% dla rodzin z trójką dzieci
Wprowadzenie zerowego oprocentowania kredytu hipotecznego dla rodzin z co najmniej czwórką dzieci oraz preferencyjnej stawki 2% dla rodzin z trójką dzieci obniżyłoby koszty zakupu mieszkań, które są jedną z głównych barier dla młodych rodzin. Przykładowo, przy kredycie 500 000 zł na 30 lat, rodzina z trójką dzieci zaoszczędziłaby ponad 200 000 zł w porównaniu do standardowej stawki 5%. To rozwiązanie nie tylko wspiera dzietność, ale także przeciwdziała wyludnianiu się mniejszych miejscowości.
Starzenie się polskiego społeczeństwa to wyzwanie, które wymaga kompleksowego podejścia. Migracja może być jedynie doraźnym rozwiązaniem, ale niesie ryzyko destabilizacji społecznej, jeśli nie będzie odpowiednio kontrolowana. Kluczowe jest inwestowanie w politykę prorodzinną, która zwiększy dzietność i zapewni długoterminową stabilność demograficzną. Proponowane rozwiązania – kwota wolna od podatku na dzieci, dodatek emerytalny, dłuższy urlop macierzyński i preferencyjne kredyty hipoteczne – jest realną zachętą dla Polaków do powiększania rodzin, jednocześnie budując silne i samowystarczalne społeczeństwo. Liczę na szczegółową odpowiedź na poniższe pytania i przedstawienie konkretnych planów działania.
Polityka migracyjna
Jak rząd zamierza zrównoważyć potrzebę zwiększenia siły roboczej z ryzykiem wynikającym z migracji z państw o odmiennej kulturze i religii? Czy planowana jest selekcja migrantów i programy integracyjne?
Reforma systemu emerytalnego
Jakie kroki zostaną podjęte, aby zapewnić stabilność systemu emerytalnego w obliczu rosnącego współczynnika obciążenia demograficznego?
Wsparcie infrastruktury dla seniorów
Jakie środki rząd przeznaczy na rozwój opieki długoterminowej i dostosowanie infrastruktury do potrzeb osób starszych?
Polityka prorodzinna
Czy rząd rozważy wprowadzenie powyższych propozycji wsparcia macierzyństwa? Uprzejmie proszę o ustosunkowanie się do każdej z nich łącznie z przedstawieniem kosztów. Jeśli tak, jakie są planowane etapy ich realizacji?
Odpowiedź urzędowa
Podsekretarz stanu Sebastian Gajewski
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Bardzo konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
15%
Konkretność
85%
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
Twarde liczby / kwoty
1 kwot, 7 %
Precyzyjne daty
9
Odpowiedź na punkty
Brak podziału
Gęstość faktów
3.5 / 1k zn.
- Zawiera 1 wskazania konkretnych kwot finansowych
- Podaje wskaźniki procentowe (7)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (9)
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
19393 znaków
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
BM-II.059.1.195.2025
Warszawa, /elektroniczny znacznik czasu/
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 9041 Pana Posła Jarosława Sachajki, w sprawie starzenia się
polskiego społeczeństwa i jego wpływu na gospodarkę oraz politykę społeczną -
z uwzględnieniem wyzwań migracyjnych i wsparcia macierzyństwa, po konsultacji
z Ministrem Finansów, Ministrem do spraw Polityki Senioralnej, Ministrem Rozwoju
i Technologii oraz Ministrem Spraw Wewnętrznych i Administracji, proszę przyjąć poniższe
wyjaśnienia.
Zmiany w strukturze demograficznej spowodowane starzeniem się społeczeństwa, są
odczuwalne zarówno w Polsce, jak i w innych państwach Unii Europejskiej. Ten stan rzeczy
stanowi wyzwanie w różnych obszarach polityki publicznej państwa.
W kwestii kwoty wolnej od podatku na każde dziecko należy zaznaczyć, że ustawa PIT1 nie
jest głównym instrumentem polityki prorodzinnej, ale stanowi uzupełnienie programów
takich jak: „Rodzina 800+”, „Dobry Start”, czy „Aktywny Rodzic”. Zawarte w ustawie PIT
rozwiązania skupiają się na wsparciu rodzin z dziećmi poprzez:
podatkową ulgę na dzieci, która umożliwia, pod pewnymi warunkami, odliczenie od
podatku określonej w ustawie kwoty na każde wychowywane dziecko (kwota
miesięcznej ulgi na pierwsze i drugie dziecko jest taka sama i wynosi 92,67 zł, kwota ulgi
na trzecie dziecko to 166,67 zł, a na czwarte i każde kolejne dziecko po 225 zł)2;
dodatkowy zwrot dla rodzin o niższych dochodach, których dochody (i w konsekwencji
niski podatek) nie pozwalają na skorzystanie w całości z ww. ulgi na dzieci. Ustawa PIT
w takim przypadku przewiduje uzyskanie zwrotu niewykorzystanej w podatku części
ulgi na dzieci – do wysokości sumy składek na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne
opłaconych przez podatnika3;
ulgę dla rodzin 4+, z której mogą korzystać podatnicy wychowujący co najmniej 4 dzieci,
polegającą na zwolnieniu z podatku dochodowego przychodów uzyskiwanych przez
rodziców do określonego limitu rocznego (85 528 zł)4;
zwolnienie z podatku dochodowego wspomnianych na wstępie świadczeń
uzyskiwanych w ramach programów „Rodzina 800+”, „Dobry start”, czy „Aktywny
rodzic”, dzięki któremu całość świadczenia trafia bezpośrednio do rodzin, zwiększając
ich dochód i wspierając w pokrywaniu kosztów związanych z wychowywaniem dzieci5;
możliwość łącznego opodatkowania małżonków i preferencyjny sposób
opodatkowania osób samotnie wychowujących dzieci.
Ustawa PIT zawiera obecnie preferencje, pozwalające rodzinom na znaczne obniżenie
podatku należnego lub całkowite zwolnienie z podatku.
1 Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2025 r. poz. 163, z późn. zm.),
dalej: „ustawa PIT”
2 Art. 27f ustawy PIT
3 Art. 27f ust. 8 ustawy PIT
4 Art. 21 ust. 1 pkt 153 ustawy PIT
5 Art. 21 ust. 1 pkt 8, pkt 8f i pkt 24 ustawy PIT
-- 1 of 6 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
Odnośnie do propozycji wprowadzenia kwoty wolnej od podatku dla każdego członka
rodziny informuję, że tego rodzaju propozycje (tzw. iloraz podatkowy) były przedmiotem
analiz prowadzonych w Ministerstwie Finansów i dotyczyły zarówno małżonków, jak i osób
samotnie wychowujących dzieci. Wynika z nich, że wprowadzenie ilorazu podatkowego
w warunkach 2026 r. wiązałoby się ze zmniejszeniem dochodów z PIT o ok. 18,5 mld zł6 . Co
więcej, aż 57,8% korzyści trafiłoby do rodziców z grupy 10% najlepiej zarabiających
podatników, podczas gdy tylko około 4,5% do rodziców z dolnej połowy rozkładu dochodów.
Oznacza to, że średnia korzyść 10% najlepiej zarabiających podatników byłaby prawie
dwunastokrotnie wyższa, niż korzyść podatników osiągających dochody mniejsze lub równe
medianie dochodów na skali podatkowej. Trudno uzasadnić takie rozwiązanie z perspektywy
sprawiedliwości podatkowej.
Polska należy do krajów OECD o jednych z najwyższych preferencji podatkowych dla takich
rodzin, co oznacza, że ich obciążenie podatkowe jest znacząco niższe, niż w przypadku tzw.
singli. W 2024 r. klin podatkowy modelowego singla był o 22,8 punktu procentowego
wyższy, niż dla modelowej rodziny z dwójką dzieci i jednym pracującym rodzicem. Był to
drugi najwyższy poziom preferencji wśród krajów OECD7.
W kontekście propozycji wprowadzenia dodatków do emerytur dla kobiet, związanych
z uzyskiwanym przychodem wychowanych przez nie dzieci, należy wyjaśnić, że jednym
z podstawowych założeń przeprowadzonej w 1999 r. reformy systemu emerytalnego było
przywrócenie mu charakteru ubezpieczeniowego. Wiązało się to z prowadzeniem działań
zmierzających do oczyszczenia systemu ubezpieczeń społecznych ze wszelkich zobowiązań,
które nie mają żadnego odzwierciedlania w wysokości składki na ubezpieczenia społeczne.
Za tę samą składkę powinny przysługiwać te same rodzaje świadczeń. Także wysokość
emerytury powinna zależeć jedynie od długości okresu opłacania składek na ubezpieczenia
społeczne i ich wysokości. Przyznawanie dodatków pieniężnych do emerytur i rent,
niemających ubezpieczeniowego charakteru, stałoby w sprzeczności z zasadami systemu
ubezpieczeń społecznych.
Na marginesie należy wskazać, że w systemie ubezpieczeń społecznych funkcjonują
świadczenia mające na celu zrekompensowanie kobietom i mężczyznom trudu włożonego
w wychowywanie dzieci. Świadczeniem takim jest rodzicielskie świadczenie uzupełniające
(RSU), tzw. „program mama 4+”. RSU jest specjalnym świadczeniem nieskładkowym,
finansowanym z budżetu państwa, mającym na celu zapewnienie dochodu osobom, które
zrezygnowały z zatrudnienia lub go nie podjęły ze względu na wychowywanie dzieci
w rodzinach wielodzietnych i z tego powodu nie nabyły prawa do emerytury lub ich
emerytura jest niższa od emerytury minimalnej.
Przechodząc do kwestii wydłużenia do dwóch lat wymiaru pełnopłatnego urlopu
macierzyńskiego z budżetu państwa informuję, że pracownica po urodzenia dziecka ma
prawo do urlopu macierzyńskiego w wymiarze 20 tygodni przy urodzeniu jednego dziecka,
a w przypadku porodu mnogiego wymiar ten wynosi od 31 do 37 tygodni, w zależności od
liczby dzieci urodzonych przy jednym porodzie (art. 180 Kodeksu pracy8). Po upływie 14
tygodni od dnia porodu będąca pracownicą matka może zrezygnować z urlopu
macierzyńskiego i powrócić do pracy. Pozostałą część urlopu wykorzystuje wtedy
6 Obliczenia za pomocą modelu mikrosymulacyjnego Ministerstwa Finansów i indywidualnych danych PIT/ZUS z
2023 roku. Dane zwaloryzowano na 2026 rok przy zastosowaniu wytycznych Ministra Finansów dotyczących
użycia wskaźników makroekonomicznych:
https://www.gov.pl/web/finanse/wytyczne-sytuacja-makroekonomiczna
7 OECD (2025), Taxing Wages 2025: Decompositionof Personal Income Taxes and the Role of Tax Reliefs, OECD
Publishing, Paris,https://doi.org/10.1787/b3a95829-en, s. 30
8 Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (Dz. U. z 2025 r. poz. 277), dalej Kodeks pracy
-- 2 of 6 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
wychowujący dziecko pracownik–ojciec. Dodatkowo, ustawą z dnia 6 grudnia 2024 r.
o zmianie ustawy – kodeks pracy oraz niektórych innych ustaw9 wprowadzono
uzupełniający urlop macierzyński dla pracowników będących rodzicami dzieci
przedwcześnie urodzonych oraz długotrwale hospitalizowanych po urodzeniu.
Po zakończonym urlopie macierzyńskim oraz zakończonym uzupełniającym urlopie
macierzyńskim pracownica ma prawo do urlopu rodzicielskiego (art. 1821a Kodeksu pracy)
w wymiarze do:
41 tygodni w przypadku urodzenia jednego dziecka przy jednym porodzie;
43 tygodni w przypadku porodu mnogiego.
Pracownicy będący rodzicami dziecka posiadającego zaświadczenie, o którym mowa w art. 4
ust. 3 ustawy z dnia 4 listopada 2016 r. o wsparciu kobiet w ciąży i rodzin ,,Za życiem'', mają
prawo do urlopu rodzicielskiego w celu sprawowania nad nim opieki w wymiarze do:
65 tygodni w przypadku urodzenia jednego dziecka;
67 tygodni w przypadku porodu mnogiego.
Urlop rodzicielski w tym wymiarze przysługuje łącznie obojgu pracownikom–rodzicom
dziecka. Pracownica może zatem zapewnić dziecku opiekę przez 52 tygodnie, a pracownik–
ojciec dziecka przez 9 tygodni urlopu rodzicielskiego i 2 tygodni urlopu ojcowskiego.
W kwestii zerowego kredytu hipotecznego dla rodzin z czwórką dzieci i 2% dla rodzin z trójką
dzieci, informuję, że obecnie – w ramach prowadzonej przez Ministra Rozwoju i Technologii
polityki mieszkaniowej – gospodarstwa domowe mogą skorzystać z programu „Pierwsze
Mieszkanie” w zakresie Konta Mieszkaniowego oraz „Mieszkanie bez wkładu własnego”
w zakresie rodzinnego kredytu mieszkaniowego, celem wsparcia w nabyciu prawa własności
poprzez zakup lokalu mieszkalnego lub domu jednorodzinnego albo jego budowę.
Drugim programem wsparcia w nabyciu prawa własności lokalu mieszkalnego jest program
„Mieszkanie bez wkładu własnego”, realizowany na podstawie przepisów ustawy z dnia 1
października 2021 r. o rodzinnym kredycie mieszkaniowym i bezpiecznym kredycie 2%10.
Odnośnie do polityki migracyjnej informuję, że Rada Ministrów na posiedzeniu w dniu 15
października 2024 r. przyjęła uchwałą nr 120 dokument o charakterze strategicznym pn.
„Odzyskać kontrolę. Zapewnić bezpieczeństwo. Kompleksowa i odpowiedzialna strategia
migracyjna Polski na lata 2025-2030”11. Podstawowym założeniem strategii jest stworzenie
ram odpowiedzialnego zarządzania procesami migracyjnymi, pozwalających na zapewnienie
bezpieczeństwa mieszkańcom Polski. Realizowana na tej podstawie polityka migracyjna ma
zawierać instrumenty pozwalające na zwiększanie konkurencyjności polskiej gospodarki,
sektora szkolnictwa wyższego oraz stymulowanie migracji powrotnych Polaków i
cudzoziemców pochodzenia polskiego.
Strategia przyjmuje nadrzędny priorytet bezpieczeństwa, rozumiany jako zobowiązanie do
działań na wszystkich poziomach, tak aby dokonujące się procesy migracyjne były
szczegółowo regulowane i pozostawały pod kontrolą zarówno w zakresie celu przyjazdu,
skali napływu, jak i państw pochodzenia cudzoziemców. Określenie zasad dostępu do
terytorium Polski pozostaje w gestii Rządu Rzeczypospolitej Polskiej, przy jednoczesnym
uwzględnieniu zobowiązań wynikających z członkostwa Polski w UE, a w szczególności
w strefie Schengen. Zasady te są regulowane w ramach polityki wizowej oraz procedur
9 Dz. U. z 2024 r. poz. 1871
10Dz. U. z 2024 r. poz. 1724
11 dalej: Strategia
-- 3 of 6 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
legalizacji pobytu cudzoziemców. Oba wymienione procesy są ze sobą ściśle związane, a ich
celem jest niedopuszczanie do wjazdu i pobytu w Polsce osób niepożądanych.
Ponadto Polska wdroży program zapobiegania i przeciwdziałania radykalizacji religijnej oraz
kultywowania sprzecznych z polskim prawem tradycji. Cudzoziemcy, którym zostanie
udowodnione takie postępowanie, będą podlegać powrotom przymusowym do państw ich
pochodzenia.
W kwestii przybywania do Polski cudzoziemców z krajów o wysokim zagrożeniu
migracyjnym, należy wspomnieć, że następstwem tzw. afery wizowej było utworzenie
w ramach reaktywowanego Zespołu ds. Migracji Grupy Roboczej do spraw wyeliminowania
nieprawidłowości w systemie wizowym RP. Efektem prac grupy jest tzw. „Biała Księga”,
dokument określający obszary koniecznych zmian legislacyjnych i proceduralnych, których
celem jest poprawa regulacji prawnych i praktyk odnoszących się do procesu wydawania wiz,
w szczególności wiz studenckich i pracowniczych. Dokument stanowił podstawę do
opracowania w Ministerstwie Spraw Zagranicznych ustawy z dnia 4 kwietnia 2025 r.
o zmianie niektórych ustaw w celu wyeliminowania nieprawidłowości w systemie wizowym
Rzeczypospolitej Polskiej.
W odniesieniu do kolejnego pytania dotyczącego stabilności systemu emerytalnego
w obliczu rosnącego współczynnika obciążenia demograficznego, należy przede wszystkim
wskazać, że starzenie się społeczeństwa stanowi wyzwanie dla każdego systemu
emerytalnego.
W Polsce państwo jest systemowym gwarantem wypłaty świadczeń emerytalnych.
Świadczenia te finansowane są z aktualnie wpływających do Funduszu Ubezpieczeń
Społecznych (FUS) składek od wynagrodzeń osób pracujących. Oznacza to, że zadaniem
państwa jest przede wszystkim stabilizacja sytuacji gospodarczej, która umożliwi pracę
wszystkim osobom, które chcą i mogą funkcjonować na rynku pracy. Polski system
emerytalny jest systemem solidarnościowym – w jego ramach aktywność zawodowa
młodszych pokoleń finansuje świadczenia emerytalne starszych. Niezbędne jest zatem
tworzenie warunków społecznych i gospodarczych, poprzez system zachęt do
dobrowolnego kontynuowania aktywności zawodowej (również po osiągnięciu wieku
emerytalnego), kreowanie świadomości emerytalnej i rozwijanie kultury finansowej wśród
ubezpieczonych, szczególnie ludzi młodych, w trosce o ich przyszłość emerytalną. Jest to też
sposób na utrzymanie świadczeń na odpowiednim poziomie.
Sytuacja systemu ubezpieczeń społecznych jest stale monitorowana i analizowana pod
kątem wydolności finansowej, uwarunkowań demograficznych i ekwiwalentności
świadczeń. Wyrazem tego są m.in. przygotowywane w Ministerstwie Rodziny, Pracy
i Polityki Społecznej (po akceptacji Rady Ministrów przedkładane Sejmowi RP) przeglądy
systemu emerytalnego, zawierające - obok różnego rodzaju analiz - propozycje działań na
przyszłość.
W ramach systemu ubezpieczeń emerytalnych zaimplementowano już rozwiązania
sprzyjające wydłużeniu aktywności zawodowej, kierowane do osób, które chcą i mogą ją
kontynuować. Przykładem jest formuła ustalania wysokości emerytury, zachęcająca do
dalszej pracy po osiągnięciu wieku emerytalnego. Zgodnie z jej założeniami, kapitał
emerytalny rośnie wraz z kolejnymi wpłacanymi składkami (im dłużej się pracuje, tym jest on
większy). Im później zaś przejdzie się na emeryturę, tym dalsza oczekiwana długość życia
będzie niższa, a świadczenie emerytalne wyliczone na podstawie nowej formuły naliczania
świadczeń – wyższe. Szacuje się, że rok dłuższej pracy po osiągnięciu wieku emerytalnego
oznacza wyższą emeryturę nawet o 10%. Pozytywny wpływ na wysokość świadczeń
-- 4 of 6 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
emerytalnych ma też powiązanie wskaźnika waloryzacji składek z realnym wzrostem płac
w gospodarce narodowej.
Wiek emerytalny jest elastyczny po osiągnięciu poziomu minimalnego (60 lat dla kobiet, 65
dla mężczyzn) i uzależniony od decyzji samego ubezpieczonego rozważającego, czy chce
mieć niższą emeryturę i pobierać ją dłużej, czy wyższą, lecz pobieraną krócej, jego oceną
stanu zdrowia, indywidualną pozycją na rynku pracy, czy też planami dotyczącymi długości
odpoczynku po zakończeniu aktywności zawodowej.
Dodatkową zachętę do kontynuowania aktywności zawodowej od 1 stycznia 2022 r. stanowi
ulga PIT-0 dla Seniora, kierowana do osób, które osiągnęły wiek emerytalny, ale nie przeszły
na emeryturę, lecz kontynuują pracę na etacie, zleceniu lub na pozarolniczej działalności
gospodarczej. Polega ona na zwolnieniu z podatku dochodowego od osób fizycznych
niektórych przychodów podatników do kwoty 85 528 zł.
Należy podkreślić, że Polacy, będąc bardziej świadomymi związku między długością
aktywności zawodowej, a wysokością świadczenia emerytalnego, coraz częściej podejmują
decyzję o późniejszym korzystaniu z uprawnień emerytalnych. W obecnym systemie
ubezpieczeniowym, po osiągnięciu wieku emerytalnego, można jednocześnie pobierać
emeryturę i bez ograniczeń kontynuować pracę. W ten sposób można też doprowadzić –
przez mechanizm ponownego ustalenia wysokości pobieranego świadczenia – do jego
podwyższenia wskutek łączenia jego pobierania i kontynuowania aktywności zawodowej.
Należy też wspomnieć o dobrowolnych formach oszczędzania na emeryturę (tzw. III filar
systemu emerytalnego). Zakładając wzrost realnych wynagrodzeń w przyszłości, istniejąca
oferta powinna zachęcić do dodatkowego oszczędzania na starość i gromadzenia kapitału,
który w przyszłości uzupełni świadczenie emerytalne pochodzące z obowiązkowego
systemu ubezpieczeń.
Przypomnieć trzeba, że podstawowym celem reformy emerytalnej z 1999 r. było
zapewnienie wypłat emerytur w sytuacji przewidywanych, niekorzystnych zmian
demograficznych, powodujących przyszłe problemy z finansowaniem. Zmiana sposobu
naliczania świadczeń pozwoliła na automatyczne dostosowywanie kalkulacji przyszłych
emerytur do zmian demograficznych oraz zabezpieczenie długookresowej stabilności
finansowej systemu. Celem wprowadzanych regulacji ustawowych było ograniczenie ryzyk
rzutujących na wysokość otrzymywanych w przyszłości emerytur, uniezależnienie ich
wysokości od wahań na rynku kapitałowym, stworzenie warunków do wzrostu
gospodarczego kraju, a w konsekwencji zapewnienie bezpieczeństwa wypłat emerytur
przyszłym rocznikom świadczeniobiorców, w wysokości adekwatnej do wkładu włożonego
do systemu emerytalnego.
Przechodząc do pytania związanego ze wsparciem infrastruktury dla seniorów wyjaśniam, że
od marca 2024 r. działa Międzyresortowy Zespół do spraw systemowych rozwiązań
związanych z opieką nad osobami starszymi12, któremu przewodniczy Minister do spraw
Polityki Senioralnej. W skład zespołu wchodzą m.in.: Minister Finansów; Minister Funduszy
i Polityki Regionalnej; Minister Klimatu i Środowiska; Minister Rodziny, Pracy i Polityki
Społecznej; Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi; Minister Sportu i Turystyki; Minister Spraw
Wewnętrznych i Administracji; Minister Zdrowia oraz Prezes Rządowego Centrum
Legislacji. W ramach zespołu powołano też grupę roboczą ds. opieki długoterminowej.
Z uwagi na sytuację demograficzną i wzrost zapotrzebowania na usługi wsparcia dla osób
12 na podstawie Zarządzenia nr 30 Prezesa Rady Ministrów z dnia 22 marca 2024 r. w sprawie Międzyresortowego
Zespołu do spraw systemowych rozwiązań związanych z opieką nad osobami starszymi (M.P. poz. 224)
-- 5 of 6 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
starszych w najbliższych latach przewidywany jest stały rozwój opieki długoterminowej,
zakładający m.in.:
wdrożenie zasad koordynacji usług i świadczeń w ramach opieki długoterminowej,
również w zakresie kryteriów dostępu do różnego typu usług;
stworzenie przejrzystego systemu wsparcia osób starszych w miejscu zamieszkania
i stworzenie spójnego systemu opieki całodobowej, uwzględniającego potrzeby
społeczne oraz zdrowotne osób starszych;
profesjonalizację opieki długoterminowej i inwestycję w kształcenie kadr;
stworzenie systemu monitorowania potrzeb i jakości w zakresie opieki
długoterminowej.
Minister do spraw Polityki Senioralnej koordynuje realizację kamienia milowego A70G KPO,
w ramach którego trwają m.in. prace nad projektem ustawy o bonie senioralnym. Projekt
przewiduje wprowadzenie nowego rozwiązania w formie usługi wsparcia świadczonej
w miejscu zamieszkania osobom w wieku 75 lat i starszym. Usługi wsparcia będą miały
charakter niemedyczny, obejmujący podstawowe czynności dnia codziennego. Trwają też
prace nad przygotowaniem szkoleń dla opiekunów osób starszych.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
dr hab. Sebastian Gajewski, prof. uczelni
Podsekretarz Stanu
/-kwalifikowany podpis elektroniczny-/
-- 6 of 6 --
info@mrips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
BM-II.059.1.195.2025
Warszawa, /elektroniczny znacznik czasu/
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 9041 Pana Posła Jarosława Sachajki, w sprawie starzenia się
polskiego społeczeństwa i jego wpływu na gospodarkę oraz politykę społeczną -
z uwzględnieniem wyzwań migracyjnych i wsparcia macierzyństwa, po konsultacji
z Ministrem Finansów, Ministrem do spraw Polityki Senioralnej, Ministrem Rozwoju
i Technologii oraz Ministrem Spraw Wewnętrznych i Administracji, proszę przyjąć poniższe
wyjaśnienia.
Zmiany w strukturze demograficznej spowodowane starzeniem się społeczeństwa, są
odczuwalne zarówno w Polsce, jak i w innych państwach Unii Europejskiej. Ten stan rzeczy
stanowi wyzwanie w różnych obszarach polityki publicznej państwa.
W kwestii kwoty wolnej od podatku na każde dziecko należy zaznaczyć, że ustawa PIT1 nie
jest głównym instrumentem polityki prorodzinnej, ale stanowi uzupełnienie programów
takich jak: „Rodzina 800+”, „Dobry Start”, czy „Aktywny Rodzic”. Zawarte w ustawie PIT
rozwiązania skupiają się na wsparciu rodzin z dziećmi poprzez:
podatkową ulgę na dzieci, która umożliwia, pod pewnymi warunkami, odliczenie od
podatku określonej w ustawie kwoty na każde wychowywane dziecko (kwota
miesięcznej ulgi na pierwsze i drugie dziecko jest taka sama i wynosi 92,67 zł, kwota ulgi
na trzecie dziecko to 166,67 zł, a na czwarte i każde kolejne dziecko po 225 zł)2;
dodatkowy zwrot dla rodzin o niższych dochodach, których dochody (i w konsekwencji
niski podatek) nie pozwalają na skorzystanie w całości z ww. ulgi na dzieci. Ustawa PIT
w takim przypadku przewiduje uzyskanie zwrotu niewykorzystanej w podatku części
ulgi na dzieci – do wysokości sumy składek na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne
opłaconych przez podatnika3;
ulgę dla rodzin 4+, z której mogą korzystać podatnicy wychowujący co najmniej 4 dzieci,
polegającą na zwolnieniu z podatku dochodowego przychodów uzyskiwanych przez
rodziców do określonego limitu rocznego (85 528 zł)4;
zwolnienie z podatku dochodowego wspomnianych na wstępie świadczeń
uzyskiwanych w ramach programów „Rodzina 800+”, „Dobry start”, czy „Aktywny
rodzic”, dzięki któremu całość świadczenia trafia bezpośrednio do rodzin, zwiększając
ich dochód i wspierając w pokrywaniu kosztów związanych z wychowywaniem dzieci5;
możliwość łącznego opodatkowania małżonków i preferencyjny sposób
opodatkowania osób samotnie wychowujących dzieci.
Ustawa PIT zawiera obecnie preferencje, pozwalające rodzinom na znaczne obniżenie
podatku należnego lub całkowite zwolnienie z podatku.
1 Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2025 r. poz. 163, z późn. zm.),
dalej: „ustawa PIT”
2 Art. 27f ustawy PIT
3 Art. 27f ust. 8 ustawy PIT
4 Art. 21 ust. 1 pkt 153 ustawy PIT
5 Art. 21 ust. 1 pkt 8, pkt 8f i pkt 24 ustawy PIT
-- 1 of 6 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
Odnośnie do propozycji wprowadzenia kwoty wolnej od podatku dla każdego członka
rodziny informuję, że tego rodzaju propozycje (tzw. iloraz podatkowy) były przedmiotem
analiz prowadzonych w Ministerstwie Finansów i dotyczyły zarówno małżonków, jak i osób
samotnie wychowujących dzieci. Wynika z nich, że wprowadzenie ilorazu podatkowego
w warunkach 2026 r. wiązałoby się ze zmniejszeniem dochodów z PIT o ok. 18,5 mld zł6 . Co
więcej, aż 57,8% korzyści trafiłoby do rodziców z grupy 10% najlepiej zarabiających
podatników, podczas gdy tylko około 4,5% do rodziców z dolnej połowy rozkładu dochodów.
Oznacza to, że średnia korzyść 10% najlepiej zarabiających podatników byłaby prawie
dwunastokrotnie wyższa, niż korzyść podatników osiągających dochody mniejsze lub równe
medianie dochodów na skali podatkowej. Trudno uzasadnić takie rozwiązanie z perspektywy
sprawiedliwości podatkowej.
Polska należy do krajów OECD o jednych z najwyższych preferencji podatkowych dla takich
rodzin, co oznacza, że ich obciążenie podatkowe jest znacząco niższe, niż w przypadku tzw.
singli. W 2024 r. klin podatkowy modelowego singla był o 22,8 punktu procentowego
wyższy, niż dla modelowej rodziny z dwójką dzieci i jednym pracującym rodzicem. Był to
drugi najwyższy poziom preferencji wśród krajów OECD7.
W kontekście propozycji wprowadzenia dodatków do emerytur dla kobiet, związanych
z uzyskiwanym przychodem wychowanych przez nie dzieci, należy wyjaśnić, że jednym
z podstawowych założeń przeprowadzonej w 1999 r. reformy systemu emerytalnego było
przywrócenie mu charakteru ubezpieczeniowego. Wiązało się to z prowadzeniem działań
zmierzających do oczyszczenia systemu ubezpieczeń społecznych ze wszelkich zobowiązań,
które nie mają żadnego odzwierciedlania w wysokości składki na ubezpieczenia społeczne.
Za tę samą składkę powinny przysługiwać te same rodzaje świadczeń. Także wysokość
emerytury powinna zależeć jedynie od długości okresu opłacania składek na ubezpieczenia
społeczne i ich wysokości. Przyznawanie dodatków pieniężnych do emerytur i rent,
niemających ubezpieczeniowego charakteru, stałoby w sprzeczności z zasadami systemu
ubezpieczeń społecznych.
Na marginesie należy wskazać, że w systemie ubezpieczeń społecznych funkcjonują
świadczenia mające na celu zrekompensowanie kobietom i mężczyznom trudu włożonego
w wychowywanie dzieci. Świadczeniem takim jest rodzicielskie świadczenie uzupełniające
(RSU), tzw. „program mama 4+”. RSU jest specjalnym świadczeniem nieskładkowym,
finansowanym z budżetu państwa, mającym na celu zapewnienie dochodu osobom, które
zrezygnowały z zatrudnienia lub go nie podjęły ze względu na wychowywanie dzieci
w rodzinach wielodzietnych i z tego powodu nie nabyły prawa do emerytury lub ich
emerytura jest niższa od emerytury minimalnej.
Przechodząc do kwestii wydłużenia do dwóch lat wymiaru pełnopłatnego urlopu
macierzyńskiego z budżetu państwa informuję, że pracownica po urodzenia dziecka ma
prawo do urlopu macierzyńskiego w wymiarze 20 tygodni przy urodzeniu jednego dziecka,
a w przypadku porodu mnogiego wymiar ten wynosi od 31 do 37 tygodni, w zależności od
liczby dzieci urodzonych przy jednym porodzie (art. 180 Kodeksu pracy8). Po upływie 14
tygodni od dnia porodu będąca pracownicą matka może zrezygnować z urlopu
macierzyńskiego i powrócić do pracy. Pozostałą część urlopu wykorzystuje wtedy
6 Obliczenia za pomocą modelu mikrosymulacyjnego Ministerstwa Finansów i indywidualnych danych PIT/ZUS z
2023 roku. Dane zwaloryzowano na 2026 rok przy zastosowaniu wytycznych Ministra Finansów dotyczących
użycia wskaźników makroekonomicznych:
https://www.gov.pl/web/finanse/wytyczne-sytuacja-makroekonomiczna
7 OECD (2025), Taxing Wages 2025: Decompositionof Personal Income Taxes and the Role of Tax Reliefs, OECD
Publishing, Paris,https://doi.org/10.1787/b3a95829-en, s. 30
8 Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (Dz. U. z 2025 r. poz. 277), dalej Kodeks pracy
-- 2 of 6 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
wychowujący dziecko pracownik–ojciec. Dodatkowo, ustawą z dnia 6 grudnia 2024 r.
o zmianie ustawy – kodeks pracy oraz niektórych innych ustaw9 wprowadzono
uzupełniający urlop macierzyński dla pracowników będących rodzicami dzieci
przedwcześnie urodzonych oraz długotrwale hospitalizowanych po urodzeniu.
Po zakończonym urlopie macierzyńskim oraz zakończonym uzupełniającym urlopie
macierzyńskim pracownica ma prawo do urlopu rodzicielskiego (art. 1821a Kodeksu pracy)
w wymiarze do:
41 tygodni w przypadku urodzenia jednego dziecka przy jednym porodzie;
43 tygodni w przypadku porodu mnogiego.
Pracownicy będący rodzicami dziecka posiadającego zaświadczenie, o którym mowa w art. 4
ust. 3 ustawy z dnia 4 listopada 2016 r. o wsparciu kobiet w ciąży i rodzin ,,Za życiem'', mają
prawo do urlopu rodzicielskiego w celu sprawowania nad nim opieki w wymiarze do:
65 tygodni w przypadku urodzenia jednego dziecka;
67 tygodni w przypadku porodu mnogiego.
Urlop rodzicielski w tym wymiarze przysługuje łącznie obojgu pracownikom–rodzicom
dziecka. Pracownica może zatem zapewnić dziecku opiekę przez 52 tygodnie, a pracownik–
ojciec dziecka przez 9 tygodni urlopu rodzicielskiego i 2 tygodni urlopu ojcowskiego.
W kwestii zerowego kredytu hipotecznego dla rodzin z czwórką dzieci i 2% dla rodzin z trójką
dzieci, informuję, że obecnie – w ramach prowadzonej przez Ministra Rozwoju i Technologii
polityki mieszkaniowej – gospodarstwa domowe mogą skorzystać z programu „Pierwsze
Mieszkanie” w zakresie Konta Mieszkaniowego oraz „Mieszkanie bez wkładu własnego”
w zakresie rodzinnego kredytu mieszkaniowego, celem wsparcia w nabyciu prawa własności
poprzez zakup lokalu mieszkalnego lub domu jednorodzinnego albo jego budowę.
Drugim programem wsparcia w nabyciu prawa własności lokalu mieszkalnego jest program
„Mieszkanie bez wkładu własnego”, realizowany na podstawie przepisów ustawy z dnia 1
października 2021 r. o rodzinnym kredycie mieszkaniowym i bezpiecznym kredycie 2%10.
Odnośnie do polityki migracyjnej informuję, że Rada Ministrów na posiedzeniu w dniu 15
października 2024 r. przyjęła uchwałą nr 120 dokument o charakterze strategicznym pn.
„Odzyskać kontrolę. Zapewnić bezpieczeństwo. Kompleksowa i odpowiedzialna strategia
migracyjna Polski na lata 2025-2030”11. Podstawowym założeniem strategii jest stworzenie
ram odpowiedzialnego zarządzania procesami migracyjnymi, pozwalających na zapewnienie
bezpieczeństwa mieszkańcom Polski. Realizowana na tej podstawie polityka migracyjna ma
zawierać instrumenty pozwalające na zwiększanie konkurencyjności polskiej gospodarki,
sektora szkolnictwa wyższego oraz stymulowanie migracji powrotnych Polaków i
cudzoziemców pochodzenia polskiego.
Strategia przyjmuje nadrzędny priorytet bezpieczeństwa, rozumiany jako zobowiązanie do
działań na wszystkich poziomach, tak aby dokonujące się procesy migracyjne były
szczegółowo regulowane i pozostawały pod kontrolą zarówno w zakresie celu przyjazdu,
skali napływu, jak i państw pochodzenia cudzoziemców. Określenie zasad dostępu do
terytorium Polski pozostaje w gestii Rządu Rzeczypospolitej Polskiej, przy jednoczesnym
uwzględnieniu zobowiązań wynikających z członkostwa Polski w UE, a w szczególności
w strefie Schengen. Zasady te są regulowane w ramach polityki wizowej oraz procedur
9 Dz. U. z 2024 r. poz. 1871
10Dz. U. z 2024 r. poz. 1724
11 dalej: Strategia
-- 3 of 6 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
legalizacji pobytu cudzoziemców. Oba wymienione procesy są ze sobą ściśle związane, a ich
celem jest niedopuszczanie do wjazdu i pobytu w Polsce osób niepożądanych.
Ponadto Polska wdroży program zapobiegania i przeciwdziałania radykalizacji religijnej oraz
kultywowania sprzecznych z polskim prawem tradycji. Cudzoziemcy, którym zostanie
udowodnione takie postępowanie, będą podlegać powrotom przymusowym do państw ich
pochodzenia.
W kwestii przybywania do Polski cudzoziemców z krajów o wysokim zagrożeniu
migracyjnym, należy wspomnieć, że następstwem tzw. afery wizowej było utworzenie
w ramach reaktywowanego Zespołu ds. Migracji Grupy Roboczej do spraw wyeliminowania
nieprawidłowości w systemie wizowym RP. Efektem prac grupy jest tzw. „Biała Księga”,
dokument określający obszary koniecznych zmian legislacyjnych i proceduralnych, których
celem jest poprawa regulacji prawnych i praktyk odnoszących się do procesu wydawania wiz,
w szczególności wiz studenckich i pracowniczych. Dokument stanowił podstawę do
opracowania w Ministerstwie Spraw Zagranicznych ustawy z dnia 4 kwietnia 2025 r.
o zmianie niektórych ustaw w celu wyeliminowania nieprawidłowości w systemie wizowym
Rzeczypospolitej Polskiej.
W odniesieniu do kolejnego pytania dotyczącego stabilności systemu emerytalnego
w obliczu rosnącego współczynnika obciążenia demograficznego, należy przede wszystkim
wskazać, że starzenie się społeczeństwa stanowi wyzwanie dla każdego systemu
emerytalnego.
W Polsce państwo jest systemowym gwarantem wypłaty świadczeń emerytalnych.
Świadczenia te finansowane są z aktualnie wpływających do Funduszu Ubezpieczeń
Społecznych (FUS) składek od wynagrodzeń osób pracujących. Oznacza to, że zadaniem
państwa jest przede wszystkim stabilizacja sytuacji gospodarczej, która umożliwi pracę
wszystkim osobom, które chcą i mogą funkcjonować na rynku pracy. Polski system
emerytalny jest systemem solidarnościowym – w jego ramach aktywność zawodowa
młodszych pokoleń finansuje świadczenia emerytalne starszych. Niezbędne jest zatem
tworzenie warunków społecznych i gospodarczych, poprzez system zachęt do
dobrowolnego kontynuowania aktywności zawodowej (również po osiągnięciu wieku
emerytalnego), kreowanie świadomości emerytalnej i rozwijanie kultury finansowej wśród
ubezpieczonych, szczególnie ludzi młodych, w trosce o ich przyszłość emerytalną. Jest to też
sposób na utrzymanie świadczeń na odpowiednim poziomie.
Sytuacja systemu ubezpieczeń społecznych jest stale monitorowana i analizowana pod
kątem wydolności finansowej, uwarunkowań demograficznych i ekwiwalentności
świadczeń. Wyrazem tego są m.in. przygotowywane w Ministerstwie Rodziny, Pracy
i Polityki Społecznej (po akceptacji Rady Ministrów przedkładane Sejmowi RP) przeglądy
systemu emerytalnego, zawierające - obok różnego rodzaju analiz - propozycje działań na
przyszłość.
W ramach systemu ubezpieczeń emerytalnych zaimplementowano już rozwiązania
sprzyjające wydłużeniu aktywności zawodowej, kierowane do osób, które chcą i mogą ją
kontynuować. Przykładem jest formuła ustalania wysokości emerytury, zachęcająca do
dalszej pracy po osiągnięciu wieku emerytalnego. Zgodnie z jej założeniami, kapitał
emerytalny rośnie wraz z kolejnymi wpłacanymi składkami (im dłużej się pracuje, tym jest on
większy). Im później zaś przejdzie się na emeryturę, tym dalsza oczekiwana długość życia
będzie niższa, a świadczenie emerytalne wyliczone na podstawie nowej formuły naliczania
świadczeń – wyższe. Szacuje się, że rok dłuższej pracy po osiągnięciu wieku emerytalnego
oznacza wyższą emeryturę nawet o 10%. Pozytywny wpływ na wysokość świadczeń
-- 4 of 6 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
emerytalnych ma też powiązanie wskaźnika waloryzacji składek z realnym wzrostem płac
w gospodarce narodowej.
Wiek emerytalny jest elastyczny po osiągnięciu poziomu minimalnego (60 lat dla kobiet, 65
dla mężczyzn) i uzależniony od decyzji samego ubezpieczonego rozważającego, czy chce
mieć niższą emeryturę i pobierać ją dłużej, czy wyższą, lecz pobieraną krócej, jego oceną
stanu zdrowia, indywidualną pozycją na rynku pracy, czy też planami dotyczącymi długości
odpoczynku po zakończeniu aktywności zawodowej.
Dodatkową zachętę do kontynuowania aktywności zawodowej od 1 stycznia 2022 r. stanowi
ulga PIT-0 dla Seniora, kierowana do osób, które osiągnęły wiek emerytalny, ale nie przeszły
na emeryturę, lecz kontynuują pracę na etacie, zleceniu lub na pozarolniczej działalności
gospodarczej. Polega ona na zwolnieniu z podatku dochodowego od osób fizycznych
niektórych przychodów podatników do kwoty 85 528 zł.
Należy podkreślić, że Polacy, będąc bardziej świadomymi związku między długością
aktywności zawodowej, a wysokością świadczenia emerytalnego, coraz częściej podejmują
decyzję o późniejszym korzystaniu z uprawnień emerytalnych. W obecnym systemie
ubezpieczeniowym, po osiągnięciu wieku emerytalnego, można jednocześnie pobierać
emeryturę i bez ograniczeń kontynuować pracę. W ten sposób można też doprowadzić –
przez mechanizm ponownego ustalenia wysokości pobieranego świadczenia – do jego
podwyższenia wskutek łączenia jego pobierania i kontynuowania aktywności zawodowej.
Należy też wspomnieć o dobrowolnych formach oszczędzania na emeryturę (tzw. III filar
systemu emerytalnego). Zakładając wzrost realnych wynagrodzeń w przyszłości, istniejąca
oferta powinna zachęcić do dodatkowego oszczędzania na starość i gromadzenia kapitału,
który w przyszłości uzupełni świadczenie emerytalne pochodzące z obowiązkowego
systemu ubezpieczeń.
Przypomnieć trzeba, że podstawowym celem reformy emerytalnej z 1999 r. było
zapewnienie wypłat emerytur w sytuacji przewidywanych, niekorzystnych zmian
demograficznych, powodujących przyszłe problemy z finansowaniem. Zmiana sposobu
naliczania świadczeń pozwoliła na automatyczne dostosowywanie kalkulacji przyszłych
emerytur do zmian demograficznych oraz zabezpieczenie długookresowej stabilności
finansowej systemu. Celem wprowadzanych regulacji ustawowych było ograniczenie ryzyk
rzutujących na wysokość otrzymywanych w przyszłości emerytur, uniezależnienie ich
wysokości od wahań na rynku kapitałowym, stworzenie warunków do wzrostu
gospodarczego kraju, a w konsekwencji zapewnienie bezpieczeństwa wypłat emerytur
przyszłym rocznikom świadczeniobiorców, w wysokości adekwatnej do wkładu włożonego
do systemu emerytalnego.
Przechodząc do pytania związanego ze wsparciem infrastruktury dla seniorów wyjaśniam, że
od marca 2024 r. działa Międzyresortowy Zespół do spraw systemowych rozwiązań
związanych z opieką nad osobami starszymi12, któremu przewodniczy Minister do spraw
Polityki Senioralnej. W skład zespołu wchodzą m.in.: Minister Finansów; Minister Funduszy
i Polityki Regionalnej; Minister Klimatu i Środowiska; Minister Rodziny, Pracy i Polityki
Społecznej; Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi; Minister Sportu i Turystyki; Minister Spraw
Wewnętrznych i Administracji; Minister Zdrowia oraz Prezes Rządowego Centrum
Legislacji. W ramach zespołu powołano też grupę roboczą ds. opieki długoterminowej.
Z uwagi na sytuację demograficzną i wzrost zapotrzebowania na usługi wsparcia dla osób
12 na podstawie Zarządzenia nr 30 Prezesa Rady Ministrów z dnia 22 marca 2024 r. w sprawie Międzyresortowego
Zespołu do spraw systemowych rozwiązań związanych z opieką nad osobami starszymi (M.P. poz. 224)
-- 5 of 6 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
starszych w najbliższych latach przewidywany jest stały rozwój opieki długoterminowej,
zakładający m.in.:
wdrożenie zasad koordynacji usług i świadczeń w ramach opieki długoterminowej,
również w zakresie kryteriów dostępu do różnego typu usług;
stworzenie przejrzystego systemu wsparcia osób starszych w miejscu zamieszkania
i stworzenie spójnego systemu opieki całodobowej, uwzględniającego potrzeby
społeczne oraz zdrowotne osób starszych;
profesjonalizację opieki długoterminowej i inwestycję w kształcenie kadr;
stworzenie systemu monitorowania potrzeb i jakości w zakresie opieki
długoterminowej.
Minister do spraw Polityki Senioralnej koordynuje realizację kamienia milowego A70G KPO,
w ramach którego trwają m.in. prace nad projektem ustawy o bonie senioralnym. Projekt
przewiduje wprowadzenie nowego rozwiązania w formie usługi wsparcia świadczonej
w miejscu zamieszkania osobom w wieku 75 lat i starszym. Usługi wsparcia będą miały
charakter niemedyczny, obejmujący podstawowe czynności dnia codziennego. Trwają też
prace nad przygotowaniem szkoleń dla opiekunów osób starszych.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
dr hab. Sebastian Gajewski, prof. uczelni
Podsekretarz Stanu
/-kwalifikowany podpis elektroniczny-/
-- 6 of 6 --