Interpelacja w sprawie wsparcia dla posiadaczy książeczek mieszkaniowych
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 9015
do ministra finansów, ministra rozwoju i technologii
w sprawie wsparcia dla posiadaczy książeczek mieszkaniowych
Zgłaszający: Kamil Wnuk, Łukasz Osmalak, Piotr Paweł Strach, Ewa Szymanowska
Data wpływu: 03-04-2025
Szanowny Panie Ministrze,
składam niniejszą interpelację dotyczącą kwestii wsparcia dla posiadaczy książeczek mieszkaniowych, których sytuacja finansowa oraz możliwość korzystania z premii gwarancyjnej uległy znacznej zmianie na przestrzeni lat. Instytucja mieszkaniowej książeczki oszczędnościowej, jako instrumentu zapewniającego uzyskanie lokatorskiego spółdzielczego prawa do lokalu, wprowadzona została w latach pięćdziesiątych ubiegłego stulecia. Od roku 1958 obowiązywał system gwarantujący realną wartość zgromadzonych wkładów poprzez udzielanie tzw. premii gwarancyjnej. W kolejnych latach był on parokrotnie modyfikowany pod względem zasad gromadzenia wkładów, ich oprocentowania, czy też warunków nabywania prawa do premii. Książeczka mieszkaniowa stała się swoistym dowodem potwierdzającym zawarcie umowy mieszkaniowego rachunku oszczędnościowego pomiędzy jej posiadaczem a bankiem PKO, który cały system obsługiwał. Państwowy bank odpowiadał więc za zgromadzone przez obywateli wkłady na nabycie lokum, ich oprocentowanie oraz pieniężną premię gwarancyjną zapewniającą urealnienie wartości zgromadzonych środków. W III RP jedynym uprawnieniem przysługującym właścicielom książeczek mieszkaniowych jest prawo do premii gwarancyjnej. Zostało ono przyznane na warunkach określonych w ustawie z dnia 30 listopada 1995 r. o pomocy państwa w spłacie niektórych kredytów mieszkaniowych, udzielaniu premii gwarancyjnych oraz refundacji bankom wypłaconych premii gwarancyjnych. Aktualny katalog celów mieszkaniowych uprawniających do uzyskania premii gwarancyjnej jest dalece niewystarczający. Nie zawiera on takich czynności, jak zwykły remont w celu poprawy standardu technicznego mieszkania, wymiana przestarzałych pieców grzewczych na ekologiczne, dostosowanie lokum do potrzeb osób starszych lub niepełnosprawnych, remonty mieszkań komunalnych itp. Co gorsza, prawo do premii nie przysługuje osobom bez tytułu prawnego do mieszkania, w tym także osobom bezdomnym.
Stąd proszę o odpowiedź na pytania:
1. Ile obecnie zostało niezrealizowanych książeczek mieszkaniowych oraz jaka jest ich łączna wartość wraz premiami gwarancyjnymi?
2. Ile książeczek i za jaką kwotę zostało zlikwidowanych w ostatnim dziesięcioleciu z podziałem na poszczególne lata i jakiego rzędu były to koszty?
3. Czy ministerstwo rozważa nowelizację ustawy, która przywróciłaby zasady przyznawania premii gwarancyjnej zgodnie z pierwotnymi warunkami? W momencie zakładania książeczek posiadacze byli zapewniani, że otrzymają wsparcie proporcjonalne do zgromadzonych środków?
4. Czy ministerstwo analizowało zgodność obecnych przepisów z Konstytucją RP? Istotne jest, aby rozważyć, czy zmiany w zasadach przyznawania premii nie naruszają praw nabytych.
Z poważaniem
Kamil Wnuk
Podsekretarz stanu Paweł Karbownik
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Podaje wskaźniki procentowe (6)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (17)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
15542 znakówfax: +48 22 694 36 84 00-916 Warszawa
gov.pl/finanse
e-mail: kancelaria@mf.gov.pl
1/1
Warszawa, 14 kwietnia 2025 roku
Sprawa: interpelacja nr 9015
Znak sprawy: PG7.054.1.2025
Kontakt: Agnieszka Drynia-Vollbrecht
tel.: +48 22 694 47 70
e-mail: agnieszka.drynia-vollbrecht@mf.gov.pl
Pan Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu RP
Szanowny Panie Marszałku,
w nawiązaniu do otrzymanej interpelacji nr 9015, wniesionej przez grupę posłów: Pana
Kamila Wnuka, Pana Łukasza Osmalaka, Pana Piotra Pawła Stracha i Panią Ewę
Szymanowską, dotyczącej kwestii wsparcia dla posiadaczy książeczek mieszkaniowych, których
sytuacja finansowa oraz możliwość korzystania z premii gwarancyjnej uległy znacznej zmianie na
przestrzeni lat, Ministerstwo Finansów uprzejmie informuje, że nie jest organem właściwym
do udzielenia odpowiedzi odnośnie zagadnień poruszonych w przedmiotowej interpelacji.
Resortem właściwym w tym zakresie jest Ministerstwo Rozwoju i Technologii (interpelacja
skierowana została również do tego ministerstwa).
Wskazania wymaga, że Ministerstwo Rozwoju i Technologii jest organem do którego
kompetencji należy kreowanie polityki państwa w zakresie mieszkalnictwa. Tym samym do
zakresu działania Ministerstwa Rozwoju i Technologii należy również podjęcie ewentualnej
inicjatywy ustawodawczej w zakresie wprowadzenia rozwiązań, mających na celu zmianę
zakresu wsparcia dla posiadaczy książeczek mieszkaniowych, których sytuacja finansowa
oraz możliwość korzystania z premii gwarancyjnej uległy znacznej zmianie na przestrzeni lat.
Do wiadomości:
Ministerstwo Rozwoju i Technologii
Z wyrazami szacunku
Z upoważnienia Ministra Finansów
Paweł Karbownik
podsekretarz stanu
-- 1 of 1 --
+48 222 500 123 Pl. Trzech Krzyży 3/5
kancelaria@mrit.gov.pl 00-507 Warszawa
gov.pl/rozwoj-technologia Ministerstwo
Rozwoju i Technologii
Znak pisma: DM-I.054.1.2025
Warszawa, 28 kwietnia 2025 r.
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu RP
Dotyczy: interpelacji nr 9015 Posłów: Kamila Wnuka, Łukasza Osmalaka, Piotra Pawła
Stracha i Ewy Szymanowskiej w sprawie wsparcia właścicieli książeczek mieszkaniowych
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację Posłów: Kamila Wnuka, Łukasza Osmalaka, Piotra Pawła
Stracha i Ewy Szymanowskiej z 8 kwietnia 2025 r. w sprawie wsparcia właścicieli książeczek
mieszkaniowych, przekazuję poniższe informacje.
Ad 1. Ile obecnie zostało niezrealizowanych książeczek mieszkaniowych oraz jaka jest ich
łączna wartość wraz premiami gwarancyjnymi?
Na dzień 31 grudnia 2024 r. zarejestrowanych jest 971 241 rachunków oszczędnościowych,
na których zgromadzono wkłady w wysokości 375 570,6 tys. zł.
Sposób obliczania premii gwarancyjnej uniemożliwia określenie jej wysokości przed
złożeniem wniosku właściciela książeczki mieszkaniowej o jej likwidację. Wysokość
wypłacanej premii gwarancyjnej określana jest każdorazowo indywidualnie, na podstawie
art. 3b ust. 1 i 3 ustawy z dnia 30 listopada 1995 r. o pomocy państwa w spłacie niektórych
kredytów mieszkaniowych, udzielaniu premii gwarancyjnych, refundacji bankom
wypłaconych premii gwarancyjnych [1], zwaną dalej upp. Jest to algorytm, w którym
premię gwarancyjną oblicza się dla poszczególnych wpłat, stosuje się składaną stopę
procentową z uwzględnieniem okresów, w których bank dokonywał kapitalizacji odsetek
oraz zmiany ceny 1m2 powierzchni użytkowej budynku mieszkalnego, zaś premię łączną
oblicza się jako sumę premii od wszystkich wpłat wniesionych na książeczkę mieszkaniową
w poszczególnych latach (kwartałach).
Przyjęta metodologia obliczenia premii odrębnie dla każdego rachunku, gdzie jej wysokość
uzależniona jest od ww. zmiennych, m.in.: okresu i wysokości wnoszenia wpłat, wysokości
oprocentowania wkładów w danym roku lub kwartale, ceny 1 m² powierzchni użytkowej
budynku mieszkalnego w okresach wnoszenia wpłat i aktualnie ogłaszanej ceny
jednostkowej powierzchni budynku, uniemożliwiają wyliczenie jej wysokości łącznie dla
wszystkich rachunków.
Ad 2. Ile książeczek i za jaką kwotę zostało zlikwidowanych w ostatnim dziesięcioleciu
z podziałem na poszczególne lata i jakiego rzędu były to koszty?
-- 1 of 5 --
+48 222 500 123 Pl. Trzech Krzyży 3/5
kancelaria@mrit.gov.pl 00-507 Warszawa
gov.pl/rozwoj-technologia Ministerstwo
Rozwoju i Technologii
Dane dotyczące zlikwidowanych książeczek mieszkaniowych w latach 2015-2024 zostały
przedstawione w poniższej tabeli:
Rok Liczba książeczek z wypłaconą
premią gwarancyjną
(szt.)
Kwota wypłaconych premii
gw arancyjnych
(w zł)
2015 27 147 242 266 500
2016 24 041 210 912 200
2017 23 351 205 572 500
2018 17 507 162 479 900
2019 14 127 144 274 500
2020 10 627 118 413 300
2021 10 318 133 094 200
2022 9 174 127 296 000
2023 3 467 57 467 200
2024 6 209 124 005 100
Łącznie 145 968 1 525 781 400
Dane wg stanu na dzień 31.12.2024 r.
Ad 3. Czy Ministerstwo rozważa nowelizację ustawy, która przywróciłaby zasady
przyznawania premii gwarancyjnej zgodnie z pierwotnymi warunkami. W momencie
zakładania książeczek, posiadacze byli zapewniani, że otrzymają wsparcie proporcjonalne
do zgromadzonych środków?
Aktualnie właściciele książeczek mieszkaniowych wystawionych do dnia 23 października
1990 r., zgodnie z upp mogą ubiegać się o wypłatę premii gwarancyjnej w przypadku
realizacji jednego z 14 celów mieszkaniowych.
Należy podkreślić, że wprowadzane na przestrzeni lat zmiany legislacyjne stwarzają
znacznie większe możliwości likwidowania książeczek z prawem do premii, niż to miało
miejsce w pierwszym okresie realizacji programu refundowania ze środków budżetu
państwa wypłacanych premii gwarancyjnych. Ustawa była kilkakrotnie nowelizowana
(ostatnie zmiany wprowadzono w 2021 r.) w celu poszerzenia katalogu czynności,
w związku z którymi można ubiegać się o premię gwarancyjną. W wyniku
zrealizowanych inicjatyw legislacyjnych premię gwarancyjną można uzyskać zarówno
w związku z poniesieniem jednorazowo znaczących wydatków (uzyskanie prawa
własności mieszkania), poprzez wniesienie wkładu własnego w przypadku zaciągania
kredytu hipotecznego czy dokonanie wpłaty partycypacji do towarzystwa budownictwa
społecznego, po – w przypadku osób mających już zaspokojone potrzeby mieszkaniowe
– dokonanie modernizacji polegającej na wymianie okien, instalacji gazowej, instalacji
elektrycznej lub wodno-kanalizacyjnej oraz realizację przedsięwzięć
termomodernizacyjnych, takich jak montaż pompy ciepła, kolektora słonecznego czy
instalacji fotowoltaicznej.
Właściciele książeczek mieszkaniowych, którzy nie mają zaspokojonych potrzeb
mieszkaniowych mają możliwość uzyskania uprawnienia do premii gwarancyjnej w związku
z zawarciem umowy najmu instytucjonalnego z dojściem do własności.
-- 2 of 5 --
+48 222 500 123 Pl. Trzech Krzyży 3/5
kancelaria@mrit.gov.pl 00-507 Warszawa
gov.pl/rozwoj-technologia Ministerstwo
Rozwoju i Technologii
Ponadto posiadacze książeczek mieszkaniowych są traktowani priorytetowo przy
przeprowadzaniu przez gminę naboru wniosków o zawarcie umowy najmu w programie
„Mieszkanie na Start”.
W odniesieniu do oczekiwań niektórych właścicieli książeczek mieszkaniowych, wspomnieć
należy, że wysokość obecnie otrzymywanej premii gwarancyjnej może ich nie w pełni
satysfakcjonować, tym bardziej w kontekście faktu, że do końca lat 80-tych ówczesnym
posiadaczom książeczek mieszkaniowych z pełnym wkładem (tzw. wkładem
zawinkulowanym), będącym na listach członków w spółdzielniach mieszkaniowych, były
przydzielane spółdzielcze lub własnościowe lokale mieszkalne. Taki ogląd sytuacji wynika
jednak z błędnego przekonania, że wniesiona w przeszłości na książeczkę mieszkaniową
równowartość wkładu mieszkaniowego czy zaliczki na wkład budowlany (10% lub 20%
kosztów budowy) stanowi całość wkładu budowlanego, który wraz z premią gwarancyjną
powinien całkowicie pokryć koszty budowy mieszkania. Należy jednak mieć na uwadze, że co
do zasady właściciele książeczek mieszkaniowych gromadzili na nich 10%-20% wkładu
mieszkaniowego lub budowlanego (w zależności od typu mieszkania lokatorskiego lub
własnościowego). Pozostała część wartości mieszkania była pokrywana z kredytu zaciąganego
przez spółdzielnię mieszkaniową (udzielanego na preferencyjnych warunkach
z oprocentowaniem 3%-5%) i spłacanego przez członków spółdzielni, którego część podlegała
dodatkowo umorzeniu.
Problematyka waloryzacji wkładów zgromadzonych na książeczkach mieszkaniowych
podlegała ocenie sądów polskich oraz europejskich. Europejska Komisja Praw Człowieka
w decyzji z dnia 10 września 1997 r. (skarga nr 2696/94) uznała, że przepisy regulujące
wypłatę rekompensaty w postaci premii gwarancyjnej wprowadzono ze względu na sytuację
gospodarczą państwa w okresie zmian, kiedy okazało się niemożliwe zagwarantowanie na
dotychczasowych zasadach mieszkań dla wszystkich oczekujących w spółdzielniach
mieszkaniowych. Stąd też – zdaniem Europejskiej Komisji Praw Człowieka – właściciele
książeczek mieszkaniowych nie zostali pozbawieni swego mienia. Osoby budujące lub
kupujące domy albo mieszkania są uprawnione do premii gwarancyjnej. Wszyscy inni
otrzymują zwrot wkładów wraz z odsetkami.
Ocenę prawnych możliwości waloryzacji wkładów wyraził również Sąd Najwyższy w uchwale
z dnia 29 lipca 1993 r. (sygn. akt III CZP 58/93), w której stwierdził, że wkład zgromadzony na
mieszkaniowej książeczce oszczędnościowej, jak i premia gwarancyjna należna posiadaczowi
książeczki, nie podlegają waloryzacji na podstawie art. 3581 § 3 K.c.
Zgodnie z orzecznictwem sądowym zawarcie umowy rachunku bankowego w szczególnej
postaci (art. 725 K.c.) nie daje podstaw do zapewnienia przez państwo posiadaczowi takiej
książeczki otrzymania mieszkania czy pełnej waloryzacji wkładu (vide: wyrok Sądu
Apelacyjnego, sygn. akt I ACa 649/06 w powiązaniu z uchwałą SN z 29 lipca 1993 r., sygn. akt
III CZP 58/93). Gwarancja państwa sprawia, że posiadacz książeczki mieszkaniowej
wydatkujący środki na cele mieszkaniowe może liczyć na premię gwarancyjną, która
częściowo rekompensuje inflacyjną utratę wartości zgromadzonego wkładu.
Ad 4. Czy Ministerstwo analizowało zgodność obecnych przepisów z Konstytucją RP.
Istotne jest, aby rozważyć, czy zmiany w zasadach przyznawania premii nie naruszają praw
nabytych?
Opracowując propozycje zmian przepisów ministerstwo bierze pod uwagę ich zgodność
z przepisami Konstytucji RP. Dotychczasowe zmiany polegające przede wszystkim na
rozszerzaniu katalogu celów mieszkaniowych uprawniających do otrzymania premii
gwarancyjnej nie stoją w sprzeczności z prawami właścicieli książeczek mieszkaniowych.
-- 3 of 5 --
+48 222 500 123 Pl. Trzech Krzyży 3/5
kancelaria@mrit.gov.pl 00-507 Warszawa
gov.pl/rozwoj-technologia Ministerstwo
Rozwoju i Technologii
Zmiana dotychczasowej formuły waloryzacji może wywołać trudne do określenia skutki
dla budżetu państwa, w szczególności zagrożenie dla planowania wydatków
budżetowych. W obowiązującym systemie, planowanie i realizacja wydatków
budżetowych przebiegają w sposób płynny i kontrolowany. Przy ocenie skutków
budżetowych ewentualnej zmiany formuły waloryzacji oszczędności nie można również
pominąć skutków, które mogą powstać w związku ze skargami na nierówne traktowanie
składanymi przez osoby, które uzyskały już premie na dotychczasowych zasadach.
Z upoważnienia, z wyrazami szacunku
Tomasz Lewandowski
Podsekretarz Stanu
/ kwalifikowany podpis elektroniczny /
Podstawa prawna
[1] ustawa z dnia 30 listopada 1995 r. o pomocy państwa w spłacie niektórych kredytów
mieszkaniowych, udzielaniu premii gwarancyjnych, refundacji bankom wypłaconych
premii gwarancyjnych (Dz.U. z 2024, poz. 1774)
Klauzula informacyjna dotycząca przetwarzania danych osobowych:
Zgodnie z art. 13 ust. 1 i 2 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia
27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych
osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE
(Dz. U. L 119 z 4 maja 2016 r., z późn. zm.), zwanego dalej „RODO”, informuję, że:
1. Administratorem Pani/Pana danych osobowych jest Minister Rozwoju i Technologii
z siedzibą w Warszawie, przy Placu Trzech Krzyży 3/5, 00-507 Warszawa, e-mail:
kancelaria@mrit.gov.pl, tel. +48 222 500 123, adres skrytki na ePUAP:
/MRPiT/SkrytkaESP, adres do doręczeń elektronicznych: AE:PL-68477-29007-EFSHR-
25. Wykonującym obowiązki administratora jest dyrektor Departamentu Mieszkalnictwa.
2. Jeśli ma Pani/Pan pytania dotyczące przetwarzania Pani/Pana danych osobowych, a także
przysługujących Pani/Panu praw, może się Pani/Pan kontaktować z Inspektorem Ochrony
Danych w MRiT wysyłając informację na skrzynkę: iod@mrit.gov.pl.
3. Pani/Pana dane osobowe będą przetwarzane w oparciu o art. 6 ust. 1 lit. c) RODO tj. w
celu wypełnienia obowiązku prawnego ciążącego na administratorze, na podstawie
Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, ustawy z dnia 9 maja 1996 r. o wykonywaniu
mandatu posła i senatora (Dz. U. z 2024 r. poz. 907), oraz w związku z § 162 uchwały Nr
190 Rady Ministrów z dnia 29 października 2013 r. - Regulamin pracy Rady Ministrów
(M.P. z 2024 r. poz. 806) oraz art. 193 uchwały Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 30
lipca 1992 r. – Regulamin Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej (M. P. z 2022 r. poz. 990).
-- 4 of 5 --
+48 222 500 123 Pl. Trzech Krzyży 3/5
kancelaria@mrit.gov.pl 00-507 Warszawa
gov.pl/rozwoj-technologia Ministerstwo
Rozwoju i Technologii
4. Pani/Pana dane osobowe przetwarzane będą w celu rozpatrzenia i udzielenia odpowiedzi
na interwencję poselską lub senatorską lub interpelację/zapytanie poselskie.
5. Odbiorcami Pani/Pana danych osobowych mogą być:
o organy władzy publicznej oraz podmioty wykonujące zadania publiczne lub
działające na zlecenie organów władzy publicznej, w zakresie i w celach, które
wynikają z przepisów powszechnie obowiązującego prawa (np. na żądanie sądów,
urzędów skarbowych, Prokuratury lub Policji);
o inne podmioty, które na podstawie stosownych umów podpisanych z MRiT
przetwarzają dane osobowe, dla których Administratorem jest Minister Rozwoju i
Technologii (np. podmioty świadczące usługi prawne, dostawcy systemów
informatycznych i usług IT oraz telekomunikacyjnych, operatorzy pocztowi
i kurierzy).
6. Pani/Pana dane osobowe będą przechowywane przez okres niezbędny do realizacji celu ich
przetwarzania tj. do chwili załatwienia sprawy, w której zostały one zebrane, a następnie –
w przypadkach, w których wymagają tego przepisy ustawy z dnia 14 lipca 1983 r. o
narodowym zasobie archiwalnym i archiwach (Dz. U. z 2020 r. poz. 164 ze zm.) – przez czas
określony w tych przepisach.
7. Pani/Pana dane osobowe nie będą podlegać zautomatyzowanemu podejmowaniu decyzji
lub profilowaniu.
8. Pani/Pana dane osobowe nie będą przekazywane do państwa trzeciego ani do organizacji
międzynarodowych.
9. Podanie danych jest dobrowolne, ale niezbędne do rozpatrzenia i udzielenia odpowiedzi na
interpelację/zapytanie/interwencję.
10. W związku z przetwarzaniem Pani/Pana danych osobowych przysługują Pani/Panu
następujące prawa:
o prawo dostępu do swoich danych oraz otrzymania ich kopii zgodnie z art. 15
RODO;
o prawo do sprostowania (poprawiania) swoich danych, jeśli są błędne lub
nieaktualne, zgodnie z art. 16 RODO;
o prawo do ograniczenia przetwarzania danych zgodnie z art. 18 RODO.
11. W przypadku powzięcia informacji o niezgodnym z prawem przetwarzaniu w Ministerstwie
Rozwoju i Technologii Pani/Pana danych osobowych, przysługuje Pani/Panu prawo
wniesienia skargi do organu nadzorczego właściwego w sprawach ochrony danych
osobowych, tj. Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych, ul. Stawki 2, 00-193
Warszawa.
-- 5 of 5 --