Interpelacja nr 9010
Interpelacja w sprawie uprawnień aplikantów adwokackich do utrwalania obrazu akt spraw przed ukończeniem 6 miesięcy aplikacji
Zgłaszający:
•
Adresat:
Sprawiedliwość i Sądy (100%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie uprawnień aplikantów adwokackich do utrwalania obrazu akt spraw przed ukończeniem 6 miesięcy aplikacji
Interpelacja nr 9010
do ministra sprawiedliwości
w sprawie uprawnień aplikantów adwokackich do utrwalania obrazu akt spraw przed ukończeniem 6 miesięcy aplikacji
Zgłaszający: Rafał Komarewicz, Sławomir Ćwik
Data wpływu: 03-04-2025
Szanowny Panie Ministrze,
docierają do mnie informacje o problemach spotykających aplikantów adwokackich niespełniających wymogów określonych w art. 77 ust. 1 ustawy Prawo o adwokaturze (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1564) podczas podejmowania czynności technicznej polegającej na wykonaniu fotokopii akt spraw z upoważnienia adwokata. Ostatnio przedmiotowa sytuacja miała miejsce w Prokuraturze Rejonowej w Miechowie. Tacy aplikanci mają być niedopuszczani do wykonania fotokopii akt w związku z, w mojej ocenie, błędną interpretacją wyżej wskazanego przepisu. Wedle mojej wiedzy czynność wykonywania fotokopii akt spraw nie jest czynnością formalną, będącą realnym zastępstwem adwokata przed organem ścigania, a jedynie czynnością techniczną. Taka interpretacja w mojej ocenie jest niewłaściwa i powoduje utrudnianie pracy członkom samorządu adwokackiego. Co więcej, zgodnie z literaturą (Kruszyński Piotr, red., Prawo o adwokaturze. Komentarz Opublikowano: WK 2016) art. 77 ust. 1 został wprowadzony do komentowanej ustawy z uwagi na występujące wątpliwości na gruncie poprzedniego stanu prawnego, który upoważniał aplikanta do zastępowania adwokata przed sądami apelacyjnymi po roku i sześciu miesiącach aplikacji. Praktyka sądów apelacyjnych w zakresie interpretacji tego przepisu była taka, że aplikant adwokacki przed upływem roku i sześciu miesięcy aplikacji nie był upoważniony do zapoznawania się z aktami sądu apelacyjnego ani do pobierania odpisów i robienia fotokopii. Była to praktyka błędna w świetle brzmienia przepisu, który mówił o zastępowaniu adwokata przez aplikanta przed sądem, nie ograniczając uprawnień aplikanta do załatwiania spraw w sekretariacie. Ponadto przytoczona interpretacja była szkodliwa dla toku aplikacji i osiągnięcia celów aplikacji w postaci nauki praktycznej zawodu. Obecne brzmienie komentowanego przepisu usuwa dotychczasową błędną praktykę.
W związku z powyższym zwracam się do Pana Ministra z następującymi pytaniami:
Czy aplikant adwokacki niespełniający wymogu określonego w art. 77 ust. 1 ustawy Prawo o adwokaturze może podejmować czynność wykonywania fotokopii akt z upoważnienia adwokata?
Jeśli tak, czy minister sprawiedliwości, działając jako prokurator generalny, jest władny do wystosowania informacji do podległych mu organów, w której zawarta zostanie wiążąca interpretacja przedmiotowego przepisu w odniesieniu do wykonywania fotokopii akt przez aplikantów adwokackich z upoważnienia właściwego adwokata?
Rafał Komarewicz
Poseł na Sejm RP
Interpelacja nr 9010
do ministra sprawiedliwości
w sprawie uprawnień aplikantów adwokackich do utrwalania obrazu akt spraw przed ukończeniem 6 miesięcy aplikacji
Zgłaszający: Rafał Komarewicz, Sławomir Ćwik
Data wpływu: 03-04-2025
Szanowny Panie Ministrze,
docierają do mnie informacje o problemach spotykających aplikantów adwokackich niespełniających wymogów określonych w art. 77 ust. 1 ustawy Prawo o adwokaturze (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1564) podczas podejmowania czynności technicznej polegającej na wykonaniu fotokopii akt spraw z upoważnienia adwokata. Ostatnio przedmiotowa sytuacja miała miejsce w Prokuraturze Rejonowej w Miechowie. Tacy aplikanci mają być niedopuszczani do wykonania fotokopii akt w związku z, w mojej ocenie, błędną interpretacją wyżej wskazanego przepisu. Wedle mojej wiedzy czynność wykonywania fotokopii akt spraw nie jest czynnością formalną, będącą realnym zastępstwem adwokata przed organem ścigania, a jedynie czynnością techniczną. Taka interpretacja w mojej ocenie jest niewłaściwa i powoduje utrudnianie pracy członkom samorządu adwokackiego. Co więcej, zgodnie z literaturą (Kruszyński Piotr, red., Prawo o adwokaturze. Komentarz Opublikowano: WK 2016) art. 77 ust. 1 został wprowadzony do komentowanej ustawy z uwagi na występujące wątpliwości na gruncie poprzedniego stanu prawnego, który upoważniał aplikanta do zastępowania adwokata przed sądami apelacyjnymi po roku i sześciu miesiącach aplikacji. Praktyka sądów apelacyjnych w zakresie interpretacji tego przepisu była taka, że aplikant adwokacki przed upływem roku i sześciu miesięcy aplikacji nie był upoważniony do zapoznawania się z aktami sądu apelacyjnego ani do pobierania odpisów i robienia fotokopii. Była to praktyka błędna w świetle brzmienia przepisu, który mówił o zastępowaniu adwokata przez aplikanta przed sądem, nie ograniczając uprawnień aplikanta do załatwiania spraw w sekretariacie. Ponadto przytoczona interpretacja była szkodliwa dla toku aplikacji i osiągnięcia celów aplikacji w postaci nauki praktycznej zawodu. Obecne brzmienie komentowanego przepisu usuwa dotychczasową błędną praktykę.
W związku z powyższym zwracam się do Pana Ministra z następującymi pytaniami:
Czy aplikant adwokacki niespełniający wymogu określonego w art. 77 ust. 1 ustawy Prawo o adwokaturze może podejmować czynność wykonywania fotokopii akt z upoważnienia adwokata?
Jeśli tak, czy minister sprawiedliwości, działając jako prokurator generalny, jest władny do wystosowania informacji do podległych mu organów, w której zawarta zostanie wiążąca interpretacja przedmiotowego przepisu w odniesieniu do wykonywania fotokopii akt przez aplikantów adwokackich z upoważnienia właściwego adwokata?
Rafał Komarewicz
Poseł na Sejm RP
Odpowiedź urzędowa
Podsekretarz stanu Maria Ejchart
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Przeciętnie konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
40%
Konkretność
60%
Odpowiedź standardowa – resort odnosi się merytorycznie do zagadnienia z umiarkowaną ilością danych szczegółowych.
Twarde liczby / kwoty
0 kwot, 0 %
Precyzyjne daty
2
Odpowiedź na punkty
Brak podziału
Gęstość faktów
3 / 1k zn.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (2)
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
5647 znaków
+48 22 52 12 888 Al. Ujazdowskie 11
kontakt@ms.gov.pl 00-950 Warszawa P-33
www.gov.pl/sprawiedliwosc
Podsekretarz Stanu
Maria Ejchart
BK-VII.0520.153.2025
Warszawa, 02 czerwca 2025 r.
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
przedstawiam odpowiedź na interpelację nr 9010 Panów Posłów Rafała Komarewicza
i Sławomira Ćwika w sprawie uprawnień aplikantów adwokackich do utrwalania obrazu
akt spraw przed ukończeniem 6 miesięcy aplikacji.
Zgodnie z art. 77 ust. 1 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. – Prawo o adwokaturze (Dz.U. z 2024
r., poz. 1564), po sześciu miesiącach aplikacji adwokackiej aplikant adwokacki może
zastępować adwokata przed sądami, organami ścigania, organami państwowymi,
samorządowymi i innymi instytucjami, z wyjątkiem Sądu Najwyższego, Naczelnego Sądu
Administracyjnego, Trybunału Konstytucyjnego i Trybunału Stanu.
Ratio legis obowiązywania 6-miesięcznego okresu poprzedzającego możliwość
zastępowania adwokata jest związane z tokiem przygotowywania aplikanta do
wykonywania w przyszłości zawodu zaufania publicznego. Przez pierwsze 6 miesięcy
aplikacji, aplikant - zgodnie z uchwałą Naczelnej Rady Adwokackiej w sprawie Założeń
programowych aplikacji adwokackiej; Ramowego programu szkolenia - zapoznaje się
bowiem m.in. z zasadami wykonywania zawodu adwokata i zasadami etyki adwokackiej.
Tym samym zyskuje wiedzę, która – poza merytorycznym przygotowaniem – jest
niezbędna do występowania w roli profesjonalnego pełnomocnika.
-- 1 of 3 --
Podkreślenia wymaga, że ww. przepis nie różnicuje rodzaju czynności, które może
podejmować aplikant adwokacki w zastępstwie adwokata. Należy zatem przyjąć, że
dotyczy on wszelkich czynności, do których podejmowania uprawniony jest adwokat.
Kwestia dostępu do akt postępowania karnego oraz dokonywania z tych akt odpisów jest
natomiast uregulowana w całości w Kodeksie postępowania karnego. Zgodnie z art. 156 §
1 k.p.k. stronom, obrońcom, pełnomocnikom i przedstawicielom ustawowym udostępnia
się akta sprawy sądowej oraz daje możność sporządzenia z nich odpisów lub kopii.
Za zgodą prezesa sądu akta te mogą być udostępnione również innym osobom.
Informacje o aktach sprawy mogą być udostępnione także za pomocą systemu
teleinformatycznego, jeżeli względy techniczne nie stoją temu na przeszkodzie.
Natomiast art. 156 § 5 k.p.k. stanowi, że jeżeli nie zachodzi potrzeba zabezpieczenia
prawidłowego toku postępowania lub ochrony ważnego interesu państwa, w toku
postępowania przygotowawczego stronom, obrońcom, pełnomocnikom
i przedstawicielom ustawowym udostępnia się akta, umożliwia sporządzanie odpisów lub
kopii oraz wydaje odpłatnie uwierzytelnione odpisy lub kopie.
W przedmiocie udostępnienia akt, sporządzenia odpisów lub kopii lub wydania
uwierzytelnionych odpisów lub kopii prowadzący postępowanie przygotowawcze wydaje
zarządzenie. W wypadku odmowy udostępnienia akt pokrzywdzonemu na jego wniosek
należy poinformować go o możliwości udostępnienia mu akt w późniejszym terminie.
Z chwilą powiadomienia podejrzanego lub obrońcy o terminie końcowego zaznajomienia
z materiałami postępowania przygotowawczego pokrzywdzonemu, jego pełnomocnikowi
lub przedstawicielowi ustawowemu nie można odmówić udostępnienia akt, umożliwienia
sporządzania odpisów lub kopii oraz wydania odpisów lub kopii. Za zgodą prokuratora
akta w toku postępowania przygotowawczego mogą być w wyjątkowych wypadkach
udostępnione innym osobom.
Z powyższych przepisów Kodeksu postępowania karnego wynika, że krąg podmiotów
uprawnionych do dostępu do akt postępowania karnego jest ściśle określony. Udzielenie
tego dostępu innym niż wymienione enumeratywnie w przepisie osobom jest możliwe,
ale tylko za zgodą prezesa sądu albo w postępowaniu przygotowawczym w wyjątkowych
wypadkach – za zgodą prokuratora. Przepisy również wyraźnie zawężają krąg osób
-- 2 of 3 --
upoważnionych do sporządzania odpisów lub kopii akt postępowania karnego, przy czym
sporządzanie to jest możliwe tylko wówczas, gdy nie zachodzą przesłanki negatywne, tj.
potrzeba zabezpieczenia prawidłowego toku postępowania lub ochrony ważnego interesu
państwa.
Należy podkreślić, że kwestia dokonywania odpisów z akt sprawy, której dotyczy złożona
interpelacja, nie jest przez Kodeks postępowania karnego traktowana jako czynność
techniczna, ale jako uprawnienie ściśle związane z uprawnieniem do dostępu do akt
sprawy. Zaznaczyć trzeba również, że ustawa nie przewiduje możliwości sporządzania
odpisów z akt spraw przez osoby, które dostęp do akt uzyskały za zgodą prezesa sądu.
W interpelacji poruszona została również kwestia nowelizacji cytowanego na wstępie art.
77 ust. 1 ustawy – Prawo o adwokaturze. Nowelizacja ta wprowadziła jednolity okres, po
upływie jakiego aplikant może zastępować adwokata przed sądami powszechnymi.
Poprzednie brzmienie tego przepisu różnicowało czas, po jakim aplikant może zastępować
adwokata przed sądem rejonowym (6 miesięcy) i innymi sądami powszechnymi (rok i 6
miesięcy). Natomiast nowelizacja nie odnosiła się w żadnym aspekcie do czynności
podejmowanych przez aplikanta przed upływem 6 miesięcy aplikacji, a zatem również nie
dotyczyła kwestii dostępu do akt sprawy przed uzyskaniem przez niego uprawnień do
zastępowania adwokata.
Podsumowując powyższe stwierdzić należy, że kwestie dostępu do akt postępowania
karnego, jak również utrwalania obrazu akt sprawy nie są kwestią interpretacji ustawy –
Prawo o adwokaturze ale wynikają wprost z Kodeksu postępowania karnego. Kodeks ten
zaś wyraźnie określa krąg osób uprawnionych do dokonywania tych czynności.
Z wyrazami szacunku
Maria Ejchart
Podsekretarz Stanu
/podpisano elektronicznie/
-- 3 of 3 --
kontakt@ms.gov.pl 00-950 Warszawa P-33
www.gov.pl/sprawiedliwosc
Podsekretarz Stanu
Maria Ejchart
BK-VII.0520.153.2025
Warszawa, 02 czerwca 2025 r.
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
przedstawiam odpowiedź na interpelację nr 9010 Panów Posłów Rafała Komarewicza
i Sławomira Ćwika w sprawie uprawnień aplikantów adwokackich do utrwalania obrazu
akt spraw przed ukończeniem 6 miesięcy aplikacji.
Zgodnie z art. 77 ust. 1 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. – Prawo o adwokaturze (Dz.U. z 2024
r., poz. 1564), po sześciu miesiącach aplikacji adwokackiej aplikant adwokacki może
zastępować adwokata przed sądami, organami ścigania, organami państwowymi,
samorządowymi i innymi instytucjami, z wyjątkiem Sądu Najwyższego, Naczelnego Sądu
Administracyjnego, Trybunału Konstytucyjnego i Trybunału Stanu.
Ratio legis obowiązywania 6-miesięcznego okresu poprzedzającego możliwość
zastępowania adwokata jest związane z tokiem przygotowywania aplikanta do
wykonywania w przyszłości zawodu zaufania publicznego. Przez pierwsze 6 miesięcy
aplikacji, aplikant - zgodnie z uchwałą Naczelnej Rady Adwokackiej w sprawie Założeń
programowych aplikacji adwokackiej; Ramowego programu szkolenia - zapoznaje się
bowiem m.in. z zasadami wykonywania zawodu adwokata i zasadami etyki adwokackiej.
Tym samym zyskuje wiedzę, która – poza merytorycznym przygotowaniem – jest
niezbędna do występowania w roli profesjonalnego pełnomocnika.
-- 1 of 3 --
Podkreślenia wymaga, że ww. przepis nie różnicuje rodzaju czynności, które może
podejmować aplikant adwokacki w zastępstwie adwokata. Należy zatem przyjąć, że
dotyczy on wszelkich czynności, do których podejmowania uprawniony jest adwokat.
Kwestia dostępu do akt postępowania karnego oraz dokonywania z tych akt odpisów jest
natomiast uregulowana w całości w Kodeksie postępowania karnego. Zgodnie z art. 156 §
1 k.p.k. stronom, obrońcom, pełnomocnikom i przedstawicielom ustawowym udostępnia
się akta sprawy sądowej oraz daje możność sporządzenia z nich odpisów lub kopii.
Za zgodą prezesa sądu akta te mogą być udostępnione również innym osobom.
Informacje o aktach sprawy mogą być udostępnione także za pomocą systemu
teleinformatycznego, jeżeli względy techniczne nie stoją temu na przeszkodzie.
Natomiast art. 156 § 5 k.p.k. stanowi, że jeżeli nie zachodzi potrzeba zabezpieczenia
prawidłowego toku postępowania lub ochrony ważnego interesu państwa, w toku
postępowania przygotowawczego stronom, obrońcom, pełnomocnikom
i przedstawicielom ustawowym udostępnia się akta, umożliwia sporządzanie odpisów lub
kopii oraz wydaje odpłatnie uwierzytelnione odpisy lub kopie.
W przedmiocie udostępnienia akt, sporządzenia odpisów lub kopii lub wydania
uwierzytelnionych odpisów lub kopii prowadzący postępowanie przygotowawcze wydaje
zarządzenie. W wypadku odmowy udostępnienia akt pokrzywdzonemu na jego wniosek
należy poinformować go o możliwości udostępnienia mu akt w późniejszym terminie.
Z chwilą powiadomienia podejrzanego lub obrońcy o terminie końcowego zaznajomienia
z materiałami postępowania przygotowawczego pokrzywdzonemu, jego pełnomocnikowi
lub przedstawicielowi ustawowemu nie można odmówić udostępnienia akt, umożliwienia
sporządzania odpisów lub kopii oraz wydania odpisów lub kopii. Za zgodą prokuratora
akta w toku postępowania przygotowawczego mogą być w wyjątkowych wypadkach
udostępnione innym osobom.
Z powyższych przepisów Kodeksu postępowania karnego wynika, że krąg podmiotów
uprawnionych do dostępu do akt postępowania karnego jest ściśle określony. Udzielenie
tego dostępu innym niż wymienione enumeratywnie w przepisie osobom jest możliwe,
ale tylko za zgodą prezesa sądu albo w postępowaniu przygotowawczym w wyjątkowych
wypadkach – za zgodą prokuratora. Przepisy również wyraźnie zawężają krąg osób
-- 2 of 3 --
upoważnionych do sporządzania odpisów lub kopii akt postępowania karnego, przy czym
sporządzanie to jest możliwe tylko wówczas, gdy nie zachodzą przesłanki negatywne, tj.
potrzeba zabezpieczenia prawidłowego toku postępowania lub ochrony ważnego interesu
państwa.
Należy podkreślić, że kwestia dokonywania odpisów z akt sprawy, której dotyczy złożona
interpelacja, nie jest przez Kodeks postępowania karnego traktowana jako czynność
techniczna, ale jako uprawnienie ściśle związane z uprawnieniem do dostępu do akt
sprawy. Zaznaczyć trzeba również, że ustawa nie przewiduje możliwości sporządzania
odpisów z akt spraw przez osoby, które dostęp do akt uzyskały za zgodą prezesa sądu.
W interpelacji poruszona została również kwestia nowelizacji cytowanego na wstępie art.
77 ust. 1 ustawy – Prawo o adwokaturze. Nowelizacja ta wprowadziła jednolity okres, po
upływie jakiego aplikant może zastępować adwokata przed sądami powszechnymi.
Poprzednie brzmienie tego przepisu różnicowało czas, po jakim aplikant może zastępować
adwokata przed sądem rejonowym (6 miesięcy) i innymi sądami powszechnymi (rok i 6
miesięcy). Natomiast nowelizacja nie odnosiła się w żadnym aspekcie do czynności
podejmowanych przez aplikanta przed upływem 6 miesięcy aplikacji, a zatem również nie
dotyczyła kwestii dostępu do akt sprawy przed uzyskaniem przez niego uprawnień do
zastępowania adwokata.
Podsumowując powyższe stwierdzić należy, że kwestie dostępu do akt postępowania
karnego, jak również utrwalania obrazu akt sprawy nie są kwestią interpretacji ustawy –
Prawo o adwokaturze ale wynikają wprost z Kodeksu postępowania karnego. Kodeks ten
zaś wyraźnie określa krąg osób uprawnionych do dokonywania tych czynności.
Z wyrazami szacunku
Maria Ejchart
Podsekretarz Stanu
/podpisano elektronicznie/
-- 3 of 3 --