Interpelacja w sprawie wdrożenia bezpłatnych szczepień przypominających dla dorosłych

Interpelacja nr 8996

do ministra zdrowia

w sprawie wdrożenia bezpłatnych szczepień przypominających dla dorosłych

Zgłaszający: Marta Stożek, Marcelina Zawisza

Data wpływu: 03-04-2025

Szanowna Pani Minister,

w świetle gwałtownego wzrostu zachorowań na choroby zakaźne w Polsce kieruję niniejszy apel o pilne wdrożenie kompleksowych działań mających na celu wprowadzenie bezpłatnych szczepień przypominających przeciwko krztuścowi, błonicy i tężcowi dla dorosłych.

Według danych NIZP PZH – PIB za rok 2024 odnotowano ponad 32 tysiące przypadków krztuśca, podczas gdy w roku 2023 odnotowano takich przypadków zaledwie ponad 900. Tak dramatyczny wzrost zachorowań stanowi poważne zagrożenie dla zdrowia publicznego, wymagające natychmiastowych działań profilaktycznych.

Analiza danych epidemiologicznych jednoznacznie wskazuje na niską wyszczepialność wśród dzieci oraz wygasającą odporność poszczepienną u dorosłych jako główne przyczyny tego zjawiska, co podkreśla konieczność zintensyfikowania działań prewencyjnych i zwiększenia dostępności szczepień.
Podobne zjawiska dotyczą odporności na odrę. Od lat utrzymuje się niska wyszczepialność dzieci i rośnie ryzyko związane z utratą odporności zbiorowiskowej na tę chorobę. Jest to tym istotniejsze, że istnieje grupa osób urodzonych przed rokiem 1975, które nie były szczepione, nie przeszły tej choroby w dzieciństwie lub były szczepione w sposób niepełny (jedna dawka szczepionki). Są to osoby w wieku, w którym zachorowanie na odrę wiąże się z dużym ryzykiem ciężkiego przebiegu tej choroby. Niestety, szczepienie na odrę dla nich jest pełnopłatne, co stanowi poważną barierę dla wielu mniej zamożnych pacjentek i pacjentów.

Skutki krztuśca i odry u dorosłych

Krztusiec, powszechnie postrzegany jako choroba wieku dziecięcego, stanowi również poważne zagrożenie dla zdrowia dorosłych, zwłaszcza osób starszych, przewlekle chorych oraz pracowników mających częsty kontakt z dziećmi. Choroba ta może prowadzić do ciężkich powikłań, takich jak zapalenie płuc, odma płucna czy złamanie żeber wskutek nasilenia kaszlu. Szacuje się, że 10-15% przypadków krztuśca u dorosłych prowadzi do powikłań, co jasno wskazuje na potrzebę wprowadzenia szczepień ochronnych. Wzrost zachorowań w 2024 roku jednoznacznie wskazuje na konieczność wdrożenia skutecznych działań profilaktycznych, które ograniczą dalsze rozprzestrzenianie się choroby.

Odra u dorosłych, w tym zwłaszcza osób starszych i przewlekle chorych, to ryzyko ciężkiego zapalenia płuc i powikłań, które mogą doprowadzić nawet do zgonu. I tu również od wielu lat obserwowany jest powiązany z ruchami antyszczepionkowymi wzrost zachorowań na tę chorobę, co jednoznacznie wskazuje na konieczność podjęcia wszelkich działań zmierzających do zwiększenia stopnia odporności Polek i Polaków na odrę.

Koszt szczepień a dostępność

Obecnie szczepienia przeciwko krztuścowi, błonicy i tężcowi są bezpłatne wyłącznie dla dzieci oraz kobiet w ciąży. Natomiast osoby dorosłe są zmuszone ponosić znaczne koszty związane z realizacją szczepienia – koszt samej szczepionki to około 160 zł, a dodatkowe opłaty za konsultacje i kwalifikacje mogą wynieść nawet 130 zł. Bariery finansowe w znacznym stopniu ograniczają dostępność szczepień dla dorosłych, co skutkuje obniżonym poziomem odporności populacyjnej. Wprowadzenie dofinansowania części tych kosztów lub całkowite ich zniesienie mogłoby znacząco poprawić sytuację, prowadząc do wzrostu poziomu wyszczepialności wśród dorosłych. Zwiększenie odporności populacyjnej przyniosłoby korzyści zdrowotne, w tym zmniejszenie liczby poważnych przypadków krztuśca oraz obniżenie kosztów leczenia związanych z powikłaniami choroby, które często wymagają hospitalizacji i długotrwałej opieki medycznej.

Grupy wysokiego ryzyka

Szczególnie istotne jest objęcie bezpłatnymi szczepieniami grup o podwyższonym ryzyku ciężkiego przebiegu krztuśca, takich jak osoby powyżej 60. roku życia, pracownicy służby zdrowia oraz osoby mające częsty kontakt z dziećmi. Osoby z przewlekłymi chorobami układu oddechowego, takimi jak astma czy przewlekła obturacyjna choroba płuc, są szczególnie narażone na powikłania związane z krztuścem, co dodatkowo uzasadnia potrzebę objęcia tych grup programem bezpłatnych szczepień. Realizacja takich działań przyczyniłaby się do poprawy zdrowia publicznego, a także mogłaby prowadzić do istotnych oszczędności budżetowych przez zmniejszenie wydatków na hospitalizacje i leczenie powikłań.

Kampania informacyjna

Kolejnym kluczowym elementem działań na rzecz poprawy sytuacji epidemiologicznej jest wdrożenie szeroko zakrojonej kampanii informacyjnej, mającej na celu edukację społeczeństwa na temat konieczności szczepień przypominających. Kampania skierowana do dorosłych, w tym pracowników oświaty, służby zdrowia oraz osób starszych, mogłaby odegrać kluczową rolę w zwiększeniu wyszczepialności przeciwko krztuścowi. Kampania powinna obejmować szerokie spektrum mediów – telewizję, radio, prasę oraz media społecznościowe – aby jak najszerzej dotrzeć do społeczeństwa. Ważne jest również zaangażowanie organizacji pozarządowych i samorządów lokalnych, które mogą wspierać te działania na poziomie lokalnym, organizując spotkania, prelekcje oraz warsztaty.

Ułatwienia w rejestracji na szczepienia

Rekomenduję także rozważenie możliwości umawiania się na szczepienia za pośrednictwem Internetowego Konta Pacjenta, podobnie jak ma to miejsce w przypadku szczepień przeciwko COVID-19. Tego rodzaju rozwiązanie znacznie ułatwiłoby organizację procesu szczepień, zwiększając ich dostępność oraz wygodę dla pacjentów, co mogłoby przyczynić się do wzrostu poziomu wyszczepialności. Wdrożenie tego rozwiązania usprawniłoby system profilaktyki zdrowotnej, zwiększając dostęp obywateli do kluczowych usług zdrowotnych.

Dodatkowo, w Internetowym Koncie Pacjenta warto wprowadzić kalendarz szczepień, który pozwoliłby na bieżąco śledzić, kiedy i na jakie szczepienia należy się zgłosić. Taki kalendarz znacznie ułatwiłby planowanie profilaktyki zdrowotnej oraz zapewnił lepszą organizację szczepień. Tego rodzaju rozwiązanie usprawniłoby organizację procesu szczepień, zwiększając ich dostępność oraz wygodę dla pacjentów, co mogłoby przyczynić się do wzrostu poziomu wyszczepialności.

Wdrożenie bezpłatnych szczepień przypominających przeciwko krztuścowi, błonicy i tężcowi dla dorosłych, szczególnie dla grup o podwyższonym ryzyku, w połączeniu z kampanią edukacyjną oraz usprawnieniem infrastruktury organizacyjnej, stanowi kluczowy krok w kierunku poprawy zdrowia publicznego oraz ograniczenia dalszego rozprzestrzeniania się krztuśca. Takie działania przyniosłyby wymierne korzyści nie tylko dla pacjentów, ale również dla systemu opieki zdrowotnej, zwiększając odporność populacyjną i redukując koszty związane z leczeniem powikłań.

W związku z powyższym uprzejmie proszę o odpowiedzi na następujące pytania:

Czy Ministerstwo Zdrowia planuje wprowadzenie bezpłatnych szczepień przypominających przeciwko krztuścowi, błonicy i tężcowi oraz odrze dla osób dorosłych?

Czy ministerstwo przewiduje rozszerzenie Programu Szczepień Ochronnych o dodatkowe grupy ryzyka, takie jak osoby powyżej 60. roku życia oraz pracownicy służby zdrowia?

Jakie działania ministerstwo podejmuje w celu zwiększenia dostępności szczepień dla dorosłych w obliczu rosnącej liczby zachorowań na krztusiec i odrę?

Czy ministerstwo planuje wprowadzenie możliwości umawiania się na szczepienia oraz wprowadzenie kalendarza szczepień dla osób dorosłych w Internetowym Koncie Pacjenta, aby usprawnić proces organizacji szczepień, podobnie jak ma to miejsce w przypadku szczepień przeciwko COVID-19?

Jakie są aktualne plany ministerstwa dotyczące wsparcia finansowego dla osób dorosłych chcących zaszczepić się przeciwko chorobom zakaźnym, takim jak krztusiec, błonica i tężec?