Interpelacja w sprawie wycinki lasów w górach a ryzyko powodzi

Interpelacja nr 8969

do ministra klimatu i środowiska

w sprawie wycinki lasów w górach a ryzyko powodzi

Zgłaszający: Marta Stożek

Data wpływu: 01-04-2025

Szanowna Pani Minister,

w ostatnim roku Polska znalazła się w obliczu serii gwałtownych zjawisk pogodowych, które spowodowały niszczycielskie powodzie, szczególnie w regionach górskich. Straty materialne, które dotknęły zarówno gospodarstwa domowe, jak i infrastrukturę publiczną, są ogromne. Mieszkańcy wielu terenów borykają się z konsekwencjami zalania, utratą dobytku oraz groźbą pogorszenia warunków życia w najbliższych miesiącach. Niestety, te wydarzenia nie są jednostkowymi przypadkami, lecz objawami globalnego zjawiska, jakim jest postępujący kryzys klimatyczny.

Globalne ocieplenie powoduje, że Polska staje się krajem coraz bardziej narażonym na gwałtowne zjawiska pogodowe, takie jak burze, nawałnice, intensywne opady deszczu czy susze. Wzrost częstotliwości i intensywności tych wydarzeń jest szczególnie niebezpieczny dla terenów górskich, gdzie struktura krajobrazu, złożona z wąwozów i stromych zboczy, sprzyja szybkiemu spływowi wód opadowych, prowadząc do podtopień i powodzi. Poza staraniami zmierzającymi do ograniczenia wpływu człowieka na pogłębianie kryzysu klimatycznego, tak żeby zmniejszyć ryzyko występowania wymienionych wyżej gwałtownych zjawisk, potrzebne są nam także działania chroniące osoby zamieszkujące tereny górskie przed bezpośrednimi skutkami tychże zjawisk. Kluczową rolę w tym zakresie pełnią lasy, które w naturalny sposób absorbują nadmiar wody, zmniejszając jej gwałtowny odpływ i minimalizując ryzyko powodziowe, w szczególności w terenach górskich.

Niestety, w ostatnich latach jesteśmy świadkami coraz intensywniejszej gospodarki leśnej na terenach górskich, co budzi uzasadnione obawy ekspertów oraz organizacji ekologicznych. Tereny takie jak Pogórze Przemyskie, stanowiące unikalne zasoby przyrodnicze, poddawane są intensywnej wycince drzew, co prowadzi do degradacji ekosystemu i zmniejszenia zdolności retencyjnych lasów. W wyniku tych działań dochodzi do szybszego spływu wód opadowych, a co za tym idzie – dalszego wzrostu ryzyka powodziowego.

Eksperci alarmują, że działania takie jak tworzenie szlaków zrywkowych, masowa wycinka drzew i budowa infrastruktury leśnej prowadzą do poważnych zmian hydrologicznych w obszarach górskich. Lasy, które pełnią funkcję naturalnych „gąbek“, wchłaniając wodę deszczową i stopniowo ją uwalniając, w efekcie działania leśników tracą takie właściwości. Efektem tego jest przyspieszony spływ wody po opadach, co w dalszej konsekwencji prowadzi do podtopień, a nawet powodzi. Co więcej, osłabiona struktura gleby, pozbawiona drzew, staje się podatna na erozję, co potęguje destrukcyjne skutki powodzi, a także utrudnia lub uniemożliwia naturalną regenerację ekosystemów po przejściu powodzi.

W tym kontekście rodzi się pytanie, na ile gospodarka leśna na tych terenach uwzględnia zmieniające się realia klimatyczne i związane z nimi ryzyko hydrologiczne. Dotychczasowe działania w zakresie eksploatacji lasów budzą poważne wątpliwości co do ich zgodności z długofalową ochroną przyrody oraz bezpieczeństwem mieszkańców terenów górskich. Coraz częściej słyszy się głosy, że potrzebne są natychmiastowe zmiany w polityce zarządzania tymi terenami, aby zapobiec kolejnym katastrofom naturalnym.

Dodatkowo, niepokojący jest fakt, że plany powołania Turnickiego Parku Narodowego, który mógłby odegrać kluczową rolę w ochronie resztek Puszczy Karpackiej oraz w zapobieganiu powodziom w regionie, od lat napotykają na przeszkody formalne i administracyjne. Utworzenie parku narodowego na tym obszarze mogłoby nie tylko przyczynić się do zachowania unikalnych walorów przyrodniczych, ale także stanowić naturalną barierę ochronną przed skutkami zmian klimatycznych, w tym wzrostem ryzyka powodzi.

W związku z powyższym kieruję do Pani Minister następujące pytania:

Jakie działania podejmuje ministerstwo w celu ograniczenia wycinek lasów w obszarach górskich, które są szczególnie narażone na powodzie?
Czy rozważane są zmiany w przepisach lub wprowadzenie dodatkowych regulacji, które mogłyby zahamować degradację ekosystemów leśnych na terenach górskich, zwłaszcza w kontekście kryzysu klimatycznego?

Czy ministerstwo planuje wprowadzenie zakazu intensywnej gospodarki leśnej w regionach górskich?
Tereny takie jak Pogórze Przemyskie pełnią niezwykle ważną rolę w ochronie przed powodziami. Czy ministerstwo rozważa wprowadzenie całkowitego zakazu wycinki drzew w tych obszarach lub objęcie ich szczególną ochroną?

Jakie są plany ministerstwa w zakresie ochrony przed powodziami na terenach leśnych, szczególnie w kontekście coraz częstszych zjawisk ekstremalnych?
Zmiany klimatyczne sprawiają, że gwałtowne zjawiska atmosferyczne stają się coraz powszechniejsze. Jakie działania prewencyjne są planowane, aby zminimalizować ryzyko powodzi w terenach leśnych?

Czy ministerstwo rozważa powołanie Turnickiego Parku Narodowego, jako jednego z rozwiązań problemu ochrony lasów i minimalizacji ryzyka powodzi?
Od lat postuluje się utworzenie Turnickiego Parku Narodowego. Czy ministerstwo przewiduje poważne kroki w kierunku jego powołania, co mogłoby przyczynić się do skuteczniejszej ochrony tych obszarów?

Jakie działania podejmuje ministerstwo aby utrzymać lub zwiększyć naturalną funkcję lasów, jako czynnika ochrony przed powodziami na Śląsku? Na przestrzeni ostatnich kilkudziesięciu lat górskie i podgórskie tereny Śląska – przede wszystkim Dolnego – były szczególnie silnie dotykane powodziami i ich skutkami dla ludzi, mienia oraz środowiska naturalnego. Oczywistą i pilną staje się więc potrzeba zrównoważonej polityki ochronnej prowadzonej w zgodzie z naturą tego regionu.

Czy w związku ze zmianami klimatu i zjawiskiem postępującej suszy, które dodatkowo potęguje zagrożenie powodziowe, ministerstwo planuje zmiany profilu nasadzeń lasów na terenach górskich z drzew iglastych na liściaste? Od lat postulują to naukowcy zajmujący się badaniem ekosystemów leśnych.

Mam nadzieję, że powyższe kwestie zostaną dokładnie przeanalizowane, a działania ministerstwa będą skuteczne i zgodne z interesem społeczeństwa oraz ochroną środowiska. Bez odpowiednich działań prewencyjnych, ryzyko kolejnych katastrof naturalnych będzie tylko rosnąć, a straty materialne i ludzkie będą coraz większe.

Z poważaniem Marta Stożek
Posłanka na Sejm RP