Interpelacja nr 8968
Interpelacja w sprawie zapewnienia równego dostępu do aborcji i opieki zdrowotnej dla osób transpłciowych
Zgłaszający:
•
Adresat:
Zdrowie i Lecznictwo (100%)
Infrastruktura i Transport (30%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie zapewnienia równego dostępu do aborcji i opieki zdrowotnej dla osób transpłciowych
Interpelacja nr 8968
do ministra zdrowia
w sprawie zapewnienia równego dostępu do aborcji i opieki zdrowotnej dla osób transpłciowych
Zgłaszający: Marta Stożek
Data wpływu: 01-04-2025
Szanowna Pani Minister,
zwracam się do Pani z pilną prośbą o natychmiastowe działania w związku z przypadkiem transpłciowego mężczyzny, któremu w trzech różnych ośrodkach medycznych odmówiono wykonania legalnej aborcji. W każdym z tych ośrodków podano odmienne przyczyny odmowy, takie jak brak odpowiedniego personelu, niejasności prawne oraz powołanie się na klauzulę sumienia. Takie zróżnicowanie powodów odmowy ujawnia głęboko zakorzenione problemy strukturalne w polskiej służbie zdrowia, które wymagają pilnej interwencji. Przypadek ten został szczegółowo opisany przez prof. Macieja Sochę, kierownika Oddziału Położniczo-Ginekologicznego Szpitala św. Wojciecha w Gdańsku, w programie „Tak jest“ emitowanym na antenie TVN24.
Naruszenie prawa i etyki medycznej
Prof. Socha opisał sytuację transpłciowego 23-letniego mężczyzny, który padł ofiarą brutalnego gwałtu, w wyniku czego zaszedł w ciążę. Pomimo wystawionego przez psychiatrę zaświadczenia, że kontynuacja ciąży zagraża zdrowiu i życiu pacjenta, w trzech placówkach medycznych na Śląsku odmówiono wykonania aborcji. Taka sytuacja jest nie tylko rażącym naruszeniem zasad etycznych i moralnych, ale również pogwałceniem obowiązującego prawa, w tym art. 30 ustawy o zawodach lekarza i lekarza dentysty, który zobowiązuje do udzielania świadczeń zdrowotnych w sytuacjach zagrożenia życia lub zdrowia, oraz art. 68 Konstytucji RP, który gwarantuje każdemu prawo do ochrony zdrowia. Odmowa przeprowadzenia aborcji w takim przypadku stanowi również naruszenie podstawowych praw człowieka, które powinny być respektowane przez wszystkie instytucje medyczne.
Systemowe problemy w dostępie do opieki zdrowotnej dla osób transpłciowych
Prawo do aborcji w przypadkach zagrożenia zdrowia i życia osoby będącej w ciąży jest jednym z fundamentalnych praw reprodukcyjnych i zdrowotnych, które musi być bezwzględnie przestrzegane. Każda osoba, bez względu na swoją tożsamość płciową, ma prawo do godności, szacunku oraz dostępu do pełnej, kompetentnej opieki medycznej. Odmowa udzielenia pomocy w sytuacji bezpośredniego zagrożenia zdrowia i życia pacjenta nie tylko narusza obowiązki zawodowe wynikające z Kodeksu etyki lekarskiej, ale również stoi w sprzeczności z międzynarodowymi standardami ochrony praw człowieka, takimi jak wytyczne Światowej Organizacji Zdrowia oraz konwencje ratyfikowane przez Polskę.
Przedmiotowy przypadek uwidacznia szerokie, strukturalne problemy związane z dostępem osób transpłciowych do opieki zdrowotnej w Polsce. Osoby transpłciowe często napotykają wielowarstwowe bariery w dostępie do usług zdrowotnych, zarówno w kontekście opieki związanej z ich tożsamością płciową, jak i w przypadku standardowych procedur medycznych. Przykładem takich barier jest odmowa dostępu do terapii hormonalnej, trudności w uzyskaniu skierowania na specjalistyczne badania, a także niechęć personelu medycznego do podejmowania działań ze względu na brak wiedzy lub uprzedzenia. Systemowa dyskryminacja, brak odpowiedniego przeszkolenia personelu medycznego oraz uprzedzenia przyczyniają się do wykluczania osób transpłciowych z dostępu do podstawowej opieki zdrowotnej.
Propozycje działań mających na celu eliminację dyskryminacji
W związku z powyższym apeluję do Ministerstwa Zdrowia o podjęcie działań mających na celu wyeliminowanie wszelkich form dyskryminacji oraz zapewnienie, że każda osoba potrzebująca pomocy medycznej będzie miała równy dostęp do opieki zdrowotnej, niezależnie od jej tożsamości płciowej. Proponuję wprowadzenie następujących środków:
Specjalistyczne szkolenia dla personelu medycznego, które pozwolą na zrozumienie specyfiki opieki nad osobami transpłciowymi oraz podniesienie kompetencji w zakresie świadczenia usług medycznych dla tej grupy pacjentów.
Kampanie informacyjne dotyczące praw osób transpłciowych, które zwiększą świadomość społeczną oraz wiedzę wśród pracowników ochrony zdrowia.
Dedykowane punkty kontaktowe, które będą wspierały pacjentów transpłciowych w dostępie do opieki zdrowotnej, zapewniając im informacje i wsparcie w nawigowaniu po systemie opieki zdrowotnej.
Powołanie instytucji Rzecznika/Rzeczniczki Praw Osób Transpłciowych w celu sprawowania centralnego, programowego nadzoru nad dobrostanem osób transpłciowych w Polsce, ze szczególnym uwzględnieniem kwestii równego dostępu do opieki zdrowotnej.
Potrzeba systemowych mechanizmów kontrolnych
Chciałabym również zwrócić uwagę na konieczność wdrożenia systemowych mechanizmów kontrolnych oraz zapewnienia zgodności postępowania placówek medycznych z obowiązującymi przepisami prawa.
Edukacja i wsparcie dla personelu medycznego
Konieczne jest wdrożenie odpowiednich szkoleń, które przygotują personel medyczny do właściwego podejścia do pacjentów transpłciowych oraz pomogą w radzeniu sobie z sytuacjami wymagającymi szczególnej wrażliwości i profesjonalizmu. Medycy muszą być świadomi specyfiki opieki nad osobami transpłciowymi, a także ich praw, aby móc oferować adekwatną i niedyskryminującą opiekę. Edukacja w tej dziedzinie jest kluczowa, aby zmniejszyć dysproporcje w dostępie do usług zdrowotnych oraz poprawić jakość opieki zdrowotnej dla wszystkich obywateli naszego kraju.
Wnioski i wezwanie do działania
Problem ten nie dotyczy wyłącznie jednostkowego przypadku transpłciowego mężczyzny, ale stanowi odzwierciedlenie systemowych niedociągnięć w zapewnieniu równouprawnienia w dostępie do opieki medycznej. Niejednokrotnie osoby transpłciowe są marginalizowane z powodu niewystarczającego przeszkolenia oraz braku odpowiedniej wrażliwości personelu medycznego. Dlatego apeluję o wdrożenie programów edukacyjnych dla lekarzy, pielęgniarek oraz innych pracowników ochrony zdrowia, które uwzględnią specyfikę opieki nad osobami transpłciowymi oraz podkreślą konieczność przestrzegania zasad etycznych i prawnych obowiązujących w Polsce. Tylko w ten sposób możliwe będzie stworzenie inkluzywnego i sprawiedliwego systemu opieki zdrowotnej, który będzie respektować prawa wszystkich obywateli.
Konieczne jest również ustanowienie niezależnych mechanizmów monitorujących, które zapobiegną podobnym przypadkom odmowy udzielenia legalnej pomocy medycznej. W sytuacjach zagrażających życiu pacjenta obowiązek udzielenia pomocy medycznej powinien być bezwzględny, a każda odmowa powinna być skrupulatnie analizowana przez odpowiednie organy kontrolne. Ministerstwo Zdrowia powinno zagwarantować, że wszystkie placówki medyczne przestrzegają obowiązujących przepisów prawa, a pracownicy medyczni, którzy podejmują działania zgodne z prawem, mają wsparcie ze strony systemu ochrony zdrowia.
Nie możemy pozwolić na sytuacje, w których osoby transpłciowe są traktowane, jako obywatele drugiej kategorii, pozbawieni prawa do pełnej opieki zdrowotnej. Przypadek transpłciowego mężczyzny, któremu odmówiono aborcji, uwidacznia fundamentalne braki w naszym systemie zdrowotnym. Odrzucenie tego prawa to nie tylko naruszenie podstawowych praw człowieka, ale także podważenie zaufania do instytucji, które mają za zadanie chronić zdrowie i życie obywateli. Wprowadzenie odpowiednich mechanizmów kontrolnych, szkoleń dla personelu oraz kampanii społecznych mających na celu zwiększenie świadomości społecznej w zakresie praw osób transpłciowych jest niezbędne dla poprawy sytuacji tej grupy w Polsce.
Ministerstwo Zdrowia powinno zatem podjąć natychmiastowe kroki w celu zapewnienia, że każda osoba potrzebująca pomocy medycznej uzyska ją niezależnie od swojej tożsamości płciowej. Kluczowe jest również wprowadzenie systemowych środków kontroli, które zapewnią efektywność podjętych działań, co zwiększy ich wiarygodność oraz skuteczność. Jest to kwestia fundamentalnej sprawiedliwości społecznej oraz poszanowania praw człowieka, które nie powinny podlegać negocjacjom. Należy również rozważyć wprowadzenie sankcji dla placówek medycznych, które odmawiają wykonania legalnych świadczeń medycznych, aby zagwarantować, że wszystkie jednostki opieki zdrowotnej działają zgodnie z prawem oraz respektują prawa pacjentów.
Czy Ministerstwo Zdrowia planuje wprowadzenie procedur, które zagwarantują, że każda osoba potrzebująca aborcji z powodów medycznych uzyska pomoc w sposób szybki i bezpieczny?
Jakie działania podejmie ministerstwo, aby zapewnić odpowiednie szkolenia dla personelu medycznego w zakresie świadczenia usług aborcyjnych, szczególnie w kontekście osób transpłciowych?
Jakie działania podejmie ministerstwo, aby ułatwić pacjentom dostęp do usług aborcyjnych, szczególnie w sytuacjach kryzysowych, oraz zapewnić, że prawa tych pacjentów będą w pełni respektowane przez personel medyczny?
Czy zostaną wprowadzone dodatkowe mechanizmy kontrolne, które zapobiegną sytuacjom odmowy udzielenia legalnej pomocy medycznej, w tym aborcji, w przypadkach uzasadnionych zagrożeniem zdrowia i życia pacjenta?
Czy ministerstwo uwzględniło potrzebę dostępu do konsultacji i leczenia ginekologicznego finansowanego przez NFZ, dla transpłciowych mężczyzn?
Jakie kroki zostaną podjęte, aby poprawić dostępność opieki zdrowotnej dla osób transpłciowych i zapewnić, że nie będą one narażone na dyskryminację ze względu na swoją tożsamość płciową?
Czy Ministerstwo Zdrowia planuje przeprowadzenie kampanii edukacyjnych mających na celu zwiększenie świadomości na temat praw osób transpłciowych w systemie opieki zdrowotnej oraz obowiązków placówek medycznych w tym zakresie?
Czy ministerstwo planuje podjęcie współpracy z organizacjami pozarządowymi zajmującymi się prawami osób transpłciowych w celu wypracowania najlepszych rozwiązań systemowych, które zapewnią tym osobom dostęp do pełnej opieki zdrowotnej?
Z poważaniem Marta Stożek
Posłanka na Sejm RP
Interpelacja nr 8968
do ministra zdrowia
w sprawie zapewnienia równego dostępu do aborcji i opieki zdrowotnej dla osób transpłciowych
Zgłaszający: Marta Stożek
Data wpływu: 01-04-2025
Szanowna Pani Minister,
zwracam się do Pani z pilną prośbą o natychmiastowe działania w związku z przypadkiem transpłciowego mężczyzny, któremu w trzech różnych ośrodkach medycznych odmówiono wykonania legalnej aborcji. W każdym z tych ośrodków podano odmienne przyczyny odmowy, takie jak brak odpowiedniego personelu, niejasności prawne oraz powołanie się na klauzulę sumienia. Takie zróżnicowanie powodów odmowy ujawnia głęboko zakorzenione problemy strukturalne w polskiej służbie zdrowia, które wymagają pilnej interwencji. Przypadek ten został szczegółowo opisany przez prof. Macieja Sochę, kierownika Oddziału Położniczo-Ginekologicznego Szpitala św. Wojciecha w Gdańsku, w programie „Tak jest“ emitowanym na antenie TVN24.
Naruszenie prawa i etyki medycznej
Prof. Socha opisał sytuację transpłciowego 23-letniego mężczyzny, który padł ofiarą brutalnego gwałtu, w wyniku czego zaszedł w ciążę. Pomimo wystawionego przez psychiatrę zaświadczenia, że kontynuacja ciąży zagraża zdrowiu i życiu pacjenta, w trzech placówkach medycznych na Śląsku odmówiono wykonania aborcji. Taka sytuacja jest nie tylko rażącym naruszeniem zasad etycznych i moralnych, ale również pogwałceniem obowiązującego prawa, w tym art. 30 ustawy o zawodach lekarza i lekarza dentysty, który zobowiązuje do udzielania świadczeń zdrowotnych w sytuacjach zagrożenia życia lub zdrowia, oraz art. 68 Konstytucji RP, który gwarantuje każdemu prawo do ochrony zdrowia. Odmowa przeprowadzenia aborcji w takim przypadku stanowi również naruszenie podstawowych praw człowieka, które powinny być respektowane przez wszystkie instytucje medyczne.
Systemowe problemy w dostępie do opieki zdrowotnej dla osób transpłciowych
Prawo do aborcji w przypadkach zagrożenia zdrowia i życia osoby będącej w ciąży jest jednym z fundamentalnych praw reprodukcyjnych i zdrowotnych, które musi być bezwzględnie przestrzegane. Każda osoba, bez względu na swoją tożsamość płciową, ma prawo do godności, szacunku oraz dostępu do pełnej, kompetentnej opieki medycznej. Odmowa udzielenia pomocy w sytuacji bezpośredniego zagrożenia zdrowia i życia pacjenta nie tylko narusza obowiązki zawodowe wynikające z Kodeksu etyki lekarskiej, ale również stoi w sprzeczności z międzynarodowymi standardami ochrony praw człowieka, takimi jak wytyczne Światowej Organizacji Zdrowia oraz konwencje ratyfikowane przez Polskę.
Przedmiotowy przypadek uwidacznia szerokie, strukturalne problemy związane z dostępem osób transpłciowych do opieki zdrowotnej w Polsce. Osoby transpłciowe często napotykają wielowarstwowe bariery w dostępie do usług zdrowotnych, zarówno w kontekście opieki związanej z ich tożsamością płciową, jak i w przypadku standardowych procedur medycznych. Przykładem takich barier jest odmowa dostępu do terapii hormonalnej, trudności w uzyskaniu skierowania na specjalistyczne badania, a także niechęć personelu medycznego do podejmowania działań ze względu na brak wiedzy lub uprzedzenia. Systemowa dyskryminacja, brak odpowiedniego przeszkolenia personelu medycznego oraz uprzedzenia przyczyniają się do wykluczania osób transpłciowych z dostępu do podstawowej opieki zdrowotnej.
Propozycje działań mających na celu eliminację dyskryminacji
W związku z powyższym apeluję do Ministerstwa Zdrowia o podjęcie działań mających na celu wyeliminowanie wszelkich form dyskryminacji oraz zapewnienie, że każda osoba potrzebująca pomocy medycznej będzie miała równy dostęp do opieki zdrowotnej, niezależnie od jej tożsamości płciowej. Proponuję wprowadzenie następujących środków:
Specjalistyczne szkolenia dla personelu medycznego, które pozwolą na zrozumienie specyfiki opieki nad osobami transpłciowymi oraz podniesienie kompetencji w zakresie świadczenia usług medycznych dla tej grupy pacjentów.
Kampanie informacyjne dotyczące praw osób transpłciowych, które zwiększą świadomość społeczną oraz wiedzę wśród pracowników ochrony zdrowia.
Dedykowane punkty kontaktowe, które będą wspierały pacjentów transpłciowych w dostępie do opieki zdrowotnej, zapewniając im informacje i wsparcie w nawigowaniu po systemie opieki zdrowotnej.
Powołanie instytucji Rzecznika/Rzeczniczki Praw Osób Transpłciowych w celu sprawowania centralnego, programowego nadzoru nad dobrostanem osób transpłciowych w Polsce, ze szczególnym uwzględnieniem kwestii równego dostępu do opieki zdrowotnej.
Potrzeba systemowych mechanizmów kontrolnych
Chciałabym również zwrócić uwagę na konieczność wdrożenia systemowych mechanizmów kontrolnych oraz zapewnienia zgodności postępowania placówek medycznych z obowiązującymi przepisami prawa.
Edukacja i wsparcie dla personelu medycznego
Konieczne jest wdrożenie odpowiednich szkoleń, które przygotują personel medyczny do właściwego podejścia do pacjentów transpłciowych oraz pomogą w radzeniu sobie z sytuacjami wymagającymi szczególnej wrażliwości i profesjonalizmu. Medycy muszą być świadomi specyfiki opieki nad osobami transpłciowymi, a także ich praw, aby móc oferować adekwatną i niedyskryminującą opiekę. Edukacja w tej dziedzinie jest kluczowa, aby zmniejszyć dysproporcje w dostępie do usług zdrowotnych oraz poprawić jakość opieki zdrowotnej dla wszystkich obywateli naszego kraju.
Wnioski i wezwanie do działania
Problem ten nie dotyczy wyłącznie jednostkowego przypadku transpłciowego mężczyzny, ale stanowi odzwierciedlenie systemowych niedociągnięć w zapewnieniu równouprawnienia w dostępie do opieki medycznej. Niejednokrotnie osoby transpłciowe są marginalizowane z powodu niewystarczającego przeszkolenia oraz braku odpowiedniej wrażliwości personelu medycznego. Dlatego apeluję o wdrożenie programów edukacyjnych dla lekarzy, pielęgniarek oraz innych pracowników ochrony zdrowia, które uwzględnią specyfikę opieki nad osobami transpłciowymi oraz podkreślą konieczność przestrzegania zasad etycznych i prawnych obowiązujących w Polsce. Tylko w ten sposób możliwe będzie stworzenie inkluzywnego i sprawiedliwego systemu opieki zdrowotnej, który będzie respektować prawa wszystkich obywateli.
Konieczne jest również ustanowienie niezależnych mechanizmów monitorujących, które zapobiegną podobnym przypadkom odmowy udzielenia legalnej pomocy medycznej. W sytuacjach zagrażających życiu pacjenta obowiązek udzielenia pomocy medycznej powinien być bezwzględny, a każda odmowa powinna być skrupulatnie analizowana przez odpowiednie organy kontrolne. Ministerstwo Zdrowia powinno zagwarantować, że wszystkie placówki medyczne przestrzegają obowiązujących przepisów prawa, a pracownicy medyczni, którzy podejmują działania zgodne z prawem, mają wsparcie ze strony systemu ochrony zdrowia.
Nie możemy pozwolić na sytuacje, w których osoby transpłciowe są traktowane, jako obywatele drugiej kategorii, pozbawieni prawa do pełnej opieki zdrowotnej. Przypadek transpłciowego mężczyzny, któremu odmówiono aborcji, uwidacznia fundamentalne braki w naszym systemie zdrowotnym. Odrzucenie tego prawa to nie tylko naruszenie podstawowych praw człowieka, ale także podważenie zaufania do instytucji, które mają za zadanie chronić zdrowie i życie obywateli. Wprowadzenie odpowiednich mechanizmów kontrolnych, szkoleń dla personelu oraz kampanii społecznych mających na celu zwiększenie świadomości społecznej w zakresie praw osób transpłciowych jest niezbędne dla poprawy sytuacji tej grupy w Polsce.
Ministerstwo Zdrowia powinno zatem podjąć natychmiastowe kroki w celu zapewnienia, że każda osoba potrzebująca pomocy medycznej uzyska ją niezależnie od swojej tożsamości płciowej. Kluczowe jest również wprowadzenie systemowych środków kontroli, które zapewnią efektywność podjętych działań, co zwiększy ich wiarygodność oraz skuteczność. Jest to kwestia fundamentalnej sprawiedliwości społecznej oraz poszanowania praw człowieka, które nie powinny podlegać negocjacjom. Należy również rozważyć wprowadzenie sankcji dla placówek medycznych, które odmawiają wykonania legalnych świadczeń medycznych, aby zagwarantować, że wszystkie jednostki opieki zdrowotnej działają zgodnie z prawem oraz respektują prawa pacjentów.
Czy Ministerstwo Zdrowia planuje wprowadzenie procedur, które zagwarantują, że każda osoba potrzebująca aborcji z powodów medycznych uzyska pomoc w sposób szybki i bezpieczny?
Jakie działania podejmie ministerstwo, aby zapewnić odpowiednie szkolenia dla personelu medycznego w zakresie świadczenia usług aborcyjnych, szczególnie w kontekście osób transpłciowych?
Jakie działania podejmie ministerstwo, aby ułatwić pacjentom dostęp do usług aborcyjnych, szczególnie w sytuacjach kryzysowych, oraz zapewnić, że prawa tych pacjentów będą w pełni respektowane przez personel medyczny?
Czy zostaną wprowadzone dodatkowe mechanizmy kontrolne, które zapobiegną sytuacjom odmowy udzielenia legalnej pomocy medycznej, w tym aborcji, w przypadkach uzasadnionych zagrożeniem zdrowia i życia pacjenta?
Czy ministerstwo uwzględniło potrzebę dostępu do konsultacji i leczenia ginekologicznego finansowanego przez NFZ, dla transpłciowych mężczyzn?
Jakie kroki zostaną podjęte, aby poprawić dostępność opieki zdrowotnej dla osób transpłciowych i zapewnić, że nie będą one narażone na dyskryminację ze względu na swoją tożsamość płciową?
Czy Ministerstwo Zdrowia planuje przeprowadzenie kampanii edukacyjnych mających na celu zwiększenie świadomości na temat praw osób transpłciowych w systemie opieki zdrowotnej oraz obowiązków placówek medycznych w tym zakresie?
Czy ministerstwo planuje podjęcie współpracy z organizacjami pozarządowymi zajmującymi się prawami osób transpłciowych w celu wypracowania najlepszych rozwiązań systemowych, które zapewnią tym osobom dostęp do pełnej opieki zdrowotnej?
Z poważaniem Marta Stożek
Posłanka na Sejm RP
Odpowiedź urzędowa
Sekretarz stanu Wojciech Konieczny
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Bardzo konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
15%
Konkretność
85%
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
Twarde liczby / kwoty
0 kwot, 0 %
Precyzyjne daty
11
Odpowiedź na punkty
✓ Tak (Ad 1, Pkt...)
Gęstość faktów
4.5 / 1k zn.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (11)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
10328 znaków
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
RZPP.050.3.2025.SL
Warszawa, 05 maja 2025
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Szanowny Panie Marszałku
W odpowiedzi na interpelację nr 8968 Posłanki Marty Stożek w sprawie zapewnienia
równego dostępu do aborcji i opieki zdrowotnej dla osób transpłciowych, uprzejmie proszę
o przyjęcie następujących informacji.
Zgodnie z art. 68 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r.
(Dz. U. nr 78, poz. 483, z późn. zm.) każdy ma prawo do ochrony zdrowia. W świetle ustępu
drugiego przywołanego artykułu obywatelom, niezależnie od ich sytuacji materialnej,
władze publiczne zapewniają równy dostęp do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanej
ze środków publicznych. Warunki i zakres udzielania świadczeń określa ustawa.
Świadczeniobiorcy mają prawo, na zasadach określonych w ustawie o świadczeniach opieki
zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych z dnia 27 sierpnia 2004 r. (Dz.U. z 2024
r. poz. 146) do świadczeń opieki zdrowotnej, których celem jest zachowanie zdrowia,
zapobieganie chorobom i urazom, wczesne wykrywanie chorób, leczenie, pielęgnacja oraz
zapobieganie niepełnosprawności i jej ograniczanie.
Na podstawie delegacji ustawowej w art. 31 d ustawy, Minister Zdrowia, określił minimalne
warunki, jakie powinni spełniać świadczeniodawcy, którzy chcą udzielać świadczeń
gwarantowanych. Zgodnie z rozporządzeniami Ministra Zdrowia w sprawie świadczeń
gwarantowanych zostały określone szczegółowe wykazy świadczeń scharakteryzowanych
procedurami medycznymi, rozpoznaniami chorobowymi oraz badaniami diagnostycznymi,
wraz ze wskazaniem leków lub wyrobów medycznych w zakresie niezbędnym do
wykonania świadczeń gwarantowanych.
Przepisy ustawy z dnia 7 stycznia 1993 r. o planowaniu rodziny, ochronie płodu ludzkiego
i warunkach dopuszczalności przerywania ciąży (zwanej dalej „ustawą o planowaniu
rodziny”) wskazują, że przerwanie ciąży może być dokonane przez lekarza w przypadku,
gdy:
1) ciąża stanowi zagrożenie dla życia lub zdrowia kobiety ciężarnej (art. 4a ust. 1 pkt 1
ustawy o planowaniu rodziny);
2) zachodzi uzasadnione podejrzenie, że ciąża powstała w wyniku czynu zabronionego
(art. 4a ust. 1 pkt 3 ustawy o planowaniu rodziny).
Ministerstwo Zdrowia nie pracuje obecnie nad zmianą ustawy o planowaniu rodziny,
niemniej jednak obecnie w Sejmie RP procedowane są trzy projekty ustaw dotyczące m.in.
dopuszczalności przeprowadzania procedur przerwania ciąży.
Powyższe projekty to:
1) poselski projekt ustawy o bezpiecznym przerywaniu ciąży (druk 177);
2) poselski projekt ustawy o zmianie ustawy o planowaniu rodziny, ochronie płodu
ludzkiego i warunkach dopuszczalności przerywania ciąży (druk 223);
3) poselski projekt ustawy o świadomym rodzicielstwie (druk 224).
-- 1 of 3 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
2
Wymienione projekty są projektami poselskimi, ich treść i procedowanie uzależnione jest
od wyniku prac parlamentarnych oraz decyzji Prezydenta RP.
W ramach wykazu świadczeń gwarantowanych z zakresu leczenia szpitalnego,
zdefiniowanego procedurami medycznymi, rozpoznaniami chorobowymi, na podstawie
rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 22 listopada 2013 r. w sprawie świadczeń
gwarantowanych z zakresu leczenia szpitalnego(Dz.U. z 2024 r., poz. 870 z późn.zm.)
uwzględniono następujące świadczenia gwarantowane bezpośrednio związane
z zabiegowym zakończeniem ciąży:
- 69.01 Rozszerzenie kanału szyjki i wyłyżeczkowanie ścian jamy macicy w celu zakończenia
ciąży,
- 69.02 Rozszerzenie kanału szyjki i wyłyżeczkowanie ścian jamy macicy po porodzie lub
poronieniu,
- 66.62 Wycięcie jajowodu z ciążą jajowodową.
Decyzję o sposobie leczenia każdorazowo podejmuje lekarz prowadzący leczenie, który
powinien poinformować świadczeniobiorcę o dostępnych metodach diagnostyczno–
terapeutycznych, z uwzględnieniem ich skuteczności i aktualnego stanu zdrowia
świadczeniobiorcy, w tym także ewentualnego ryzyka zdrowotnego i oczekiwanych
korzyści zdrowotnych wynikających z zastosowanej metody leczenia. Ministerstwo
Zdrowia nie rozstrzyga w indywidualnych przypadkach o tym, jakie możliwości
terapeutyczne i diagnostyczne, będące świadczeniami gwarantowanymi, mogą lub powinny
być zastosowane u świadczeniobiorców. Zgodnie z art. 2 ust. 1 oraz art. 4 ustawy z dnia 5
grudnia 1996 r. o zawodach lekarza i lekarza dentysty (Dz. U. z 2023 r. poz. 1516, z późn.
zm.), wykonywanie zawodu lekarza polega na udzielaniu przez osobę posiadającą
wymagane kwalifikacje, potwierdzone odpowiednimi dokumentami, świadczeń
zdrowotnych w szczególności: badaniu stanu zdrowia, rozpoznawaniu chorób
i zapobieganiu im, leczeniu i rehabilitacji chorych, udzielaniu porad lekarskich, a także
wydawaniu opinii i orzeczeń lekarskich.
W świetle powyższego należy stwierdzić, że przepisy prawa obowiązującego
w Rzeczypospolitej Polskiej nie różnicują dostępu do świadczeń zdrowotnych ze względu
na płeć, identyfikację płciową czy też orientację seksualną. Co więcej, w celu ułatwienia
dostępu do świadczeń zdrowotnych osobom LGBT, przewidują one możliwość
indywidualnego rozliczenia świadczeń udzielonych świadczeniobiorcy innej płci, niż
wskazuje na to profil komórki udzielającej świadczenie. Możliwość taka wynika
z zarządzenia Nr 157/2021/DSOZ Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia 29
września 2021 r. w sprawie wniosków o indywidualne sprawozdanie lub rozliczenie
świadczeń. Rozliczenie udzielonych w ten sposób świadczeń dokonywane jest na podstawie
decyzji wydanej przez Dyrektora Oddziału Narodowego Funduszu Zdrowia, z którym
świadczeniodawca zawarł umowę o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej. Sytuacja taka
może mieć miejsce przykładowo w odniesieniu do porad położniczo-ginekologicznych.
Pragnę ponadto nadmienić, że w sprawie organizacji udzielania świadczeń oraz spełniania
przez świadczeniodawców warunków realizacji świadczeń gwarantowanych
w poszczególnych zakresach świadczeń, dla których minimalne warunki zostały określone
na podstawie rozporządzeń Ministra Zdrowia, zachęcamy świadczeniobiorców do
kontaktowania się z właściwym oddziałem Narodowego Funduszu Zdrowia, który zgodnie
z ustawą o świadczeniach posiada kompetencje do monitorowania oraz oceny jakości
i dostępności do świadczeń na danym terenie oraz zawiera umowy o udzielanie świadczeń
w niezbędnym zakresie i może przeprowadzić postępowanie wyjaśniające oraz wskazać
świadczeniodawcę z lepszą dostępnością do świadczeń gwarantowanych, co pozwoli
usprawnić ścieżkę diagnostyczno–terapeutyczną w ramach planowanego leczenia.
Skutecznym środkiem ochrony prawnej – m.in. dla pacjentów, którym odmówiono
przeprowadzenia zabiegu przerwania ciąży (we wszystkich okolicznościach przewidzianych
ustawą) – jest sprzeciw wobec opinii albo orzeczenia lekarza. Prawo pacjenta do sprzeciwu
wobec opinii albo orzeczenia lekarza zostało wprowadzone do polskiego porządku
prawnego przepisami ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku
Praw Pacjenta, przede wszystkim w celu wykonania wyroku Europejskiego Trybunału Praw
-- 2 of 3 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
3
Człowieka w sprawie Tysiąc przeciwko Polsce. Prawo to przysługuje pacjentowi, a w jego
imieniu także przedstawicielowi ustawowemu. Zgodnie z ww. ustawą sprzeciw wobec opinii
albo orzeczenia wydanego przez lekarza lub lekarza dentystę można wnieść do Komisji
Lekarskiej działającej przy Rzeczniku Praw Pacjenta, jeżeli opinia albo orzeczenie ma
wpływ na prawa lub obowiązki pacjenta wynikające z przepisów prawa. Działanie Komisji
Lekarskiej działającej przy Rzeczniku Praw Pacjenta normuje rozporządzenia Ministra
Zdrowia z dnia 10 marca 2010 r. w sprawie Komisji Lekarskiej działającej przy Rzeczniku
Praw Pacjenta.
Jednocześnie uprzejmie informuję, że zastrzeżenia pacjentów dotyczące sposobu leczenia
należy kierować w pierwszej kolejności do osób zarządzających podmiotami leczniczymi
udzielającymi świadczeń zdrowotnych lub rzecznika odpowiedzialności zawodowej lekarzy
Okręgowej Izby Lekarskiej lub Rzecznika Praw Pacjenta, który może podjąć w tej sprawie
postępowanie wyjaśniające. Osoba, której odmówiono wykonania zabiegu przerwania ciąży
może zatem – poza wniesieniem sprzeciwu wobec opinii albo orzeczenia lekarza – również
tą drogą egzekwować swoje prawo.
Istotnym narzędziem nie tylko informacyjnym, ale także pomocy i wsparcia pacjentów jest
Infolinia Rzecznika Praw Pacjenta. Od 1 marca 2024 r. jest ona czynna całą dobę, tj. przez
24 godziny we wszystkie dni tygodnia, w tym święta i dni wolne ustawowo od pracy.
Całodobowa infolinia umożliwia szybkie wsparcie w sytuacjach krytycznych. Działania
interwencyjne podejmowane są w sprawach wymagających niezwłocznego działania,
zwłaszcza zagrażających życiu i zdrowiu, ze szczególnym uwzględnieniem wsparcia m.in.
kobiet w ciąży.
Odnośnie odpowiednich szkoleń dla personelu medycznego, uprzejmie informuję, że w dniu
16 października 2024 weszła w życie nowelizacja rozporządzenia Ministra Nauki
i Szkolnictwa Wyższego w sprawie standardów kształcenia przygotowującego do
wykonywania zawodu lekarza, lekarza dentysty, farmaceuty, pielęgniarki, położnej,
diagnosty laboratoryjnego, fizjoterapeuty i ratownika medycznego. W standardach
kształcenia na kierunkach pielęgniarstwo i położnictwo, które będą obowiązywać od roku
akademickiego 2025/2026 uwzględniono kwestie dotyczące sprawowania opieki nad
pacjentem w związku z tranzycją płci, rozpoznawanie jego problemów psychologicznych
oraz problemów bioetycznych związanych z tranzycją płci. Ponadto w procesie kształcenia
na kierunku położnictwo została także uwzględniona kwestia sprawowania opieki
ginekologicznej nad pacjentem w związku z tranzycją płci.
W kwestii współpracy z organizacjami pozarządowymi zajmującymi się prawami osób
transpłciowych w celu wypracowania najlepszych rozwiązań systemowych, które zapewnią
tym osobom dostęp do pełnej opieki zdrowotnej, uprzejmie informuję, że Ministerstwo
Zdrowia prowadzi dialog z organizacjami pacjentów, w tym z organizacjami, zajmującymi się
prawami osób transpłciowych.
Z wyrazami szacunku
z upoważnienia Ministra Zdrowia
Wojciech Konieczny
Sekretarz Stanu
/dokument podpisany elektronicznie/
-- 3 of 3 --
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
RZPP.050.3.2025.SL
Warszawa, 05 maja 2025
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Szanowny Panie Marszałku
W odpowiedzi na interpelację nr 8968 Posłanki Marty Stożek w sprawie zapewnienia
równego dostępu do aborcji i opieki zdrowotnej dla osób transpłciowych, uprzejmie proszę
o przyjęcie następujących informacji.
Zgodnie z art. 68 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r.
(Dz. U. nr 78, poz. 483, z późn. zm.) każdy ma prawo do ochrony zdrowia. W świetle ustępu
drugiego przywołanego artykułu obywatelom, niezależnie od ich sytuacji materialnej,
władze publiczne zapewniają równy dostęp do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanej
ze środków publicznych. Warunki i zakres udzielania świadczeń określa ustawa.
Świadczeniobiorcy mają prawo, na zasadach określonych w ustawie o świadczeniach opieki
zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych z dnia 27 sierpnia 2004 r. (Dz.U. z 2024
r. poz. 146) do świadczeń opieki zdrowotnej, których celem jest zachowanie zdrowia,
zapobieganie chorobom i urazom, wczesne wykrywanie chorób, leczenie, pielęgnacja oraz
zapobieganie niepełnosprawności i jej ograniczanie.
Na podstawie delegacji ustawowej w art. 31 d ustawy, Minister Zdrowia, określił minimalne
warunki, jakie powinni spełniać świadczeniodawcy, którzy chcą udzielać świadczeń
gwarantowanych. Zgodnie z rozporządzeniami Ministra Zdrowia w sprawie świadczeń
gwarantowanych zostały określone szczegółowe wykazy świadczeń scharakteryzowanych
procedurami medycznymi, rozpoznaniami chorobowymi oraz badaniami diagnostycznymi,
wraz ze wskazaniem leków lub wyrobów medycznych w zakresie niezbędnym do
wykonania świadczeń gwarantowanych.
Przepisy ustawy z dnia 7 stycznia 1993 r. o planowaniu rodziny, ochronie płodu ludzkiego
i warunkach dopuszczalności przerywania ciąży (zwanej dalej „ustawą o planowaniu
rodziny”) wskazują, że przerwanie ciąży może być dokonane przez lekarza w przypadku,
gdy:
1) ciąża stanowi zagrożenie dla życia lub zdrowia kobiety ciężarnej (art. 4a ust. 1 pkt 1
ustawy o planowaniu rodziny);
2) zachodzi uzasadnione podejrzenie, że ciąża powstała w wyniku czynu zabronionego
(art. 4a ust. 1 pkt 3 ustawy o planowaniu rodziny).
Ministerstwo Zdrowia nie pracuje obecnie nad zmianą ustawy o planowaniu rodziny,
niemniej jednak obecnie w Sejmie RP procedowane są trzy projekty ustaw dotyczące m.in.
dopuszczalności przeprowadzania procedur przerwania ciąży.
Powyższe projekty to:
1) poselski projekt ustawy o bezpiecznym przerywaniu ciąży (druk 177);
2) poselski projekt ustawy o zmianie ustawy o planowaniu rodziny, ochronie płodu
ludzkiego i warunkach dopuszczalności przerywania ciąży (druk 223);
3) poselski projekt ustawy o świadomym rodzicielstwie (druk 224).
-- 1 of 3 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
2
Wymienione projekty są projektami poselskimi, ich treść i procedowanie uzależnione jest
od wyniku prac parlamentarnych oraz decyzji Prezydenta RP.
W ramach wykazu świadczeń gwarantowanych z zakresu leczenia szpitalnego,
zdefiniowanego procedurami medycznymi, rozpoznaniami chorobowymi, na podstawie
rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 22 listopada 2013 r. w sprawie świadczeń
gwarantowanych z zakresu leczenia szpitalnego(Dz.U. z 2024 r., poz. 870 z późn.zm.)
uwzględniono następujące świadczenia gwarantowane bezpośrednio związane
z zabiegowym zakończeniem ciąży:
- 69.01 Rozszerzenie kanału szyjki i wyłyżeczkowanie ścian jamy macicy w celu zakończenia
ciąży,
- 69.02 Rozszerzenie kanału szyjki i wyłyżeczkowanie ścian jamy macicy po porodzie lub
poronieniu,
- 66.62 Wycięcie jajowodu z ciążą jajowodową.
Decyzję o sposobie leczenia każdorazowo podejmuje lekarz prowadzący leczenie, który
powinien poinformować świadczeniobiorcę o dostępnych metodach diagnostyczno–
terapeutycznych, z uwzględnieniem ich skuteczności i aktualnego stanu zdrowia
świadczeniobiorcy, w tym także ewentualnego ryzyka zdrowotnego i oczekiwanych
korzyści zdrowotnych wynikających z zastosowanej metody leczenia. Ministerstwo
Zdrowia nie rozstrzyga w indywidualnych przypadkach o tym, jakie możliwości
terapeutyczne i diagnostyczne, będące świadczeniami gwarantowanymi, mogą lub powinny
być zastosowane u świadczeniobiorców. Zgodnie z art. 2 ust. 1 oraz art. 4 ustawy z dnia 5
grudnia 1996 r. o zawodach lekarza i lekarza dentysty (Dz. U. z 2023 r. poz. 1516, z późn.
zm.), wykonywanie zawodu lekarza polega na udzielaniu przez osobę posiadającą
wymagane kwalifikacje, potwierdzone odpowiednimi dokumentami, świadczeń
zdrowotnych w szczególności: badaniu stanu zdrowia, rozpoznawaniu chorób
i zapobieganiu im, leczeniu i rehabilitacji chorych, udzielaniu porad lekarskich, a także
wydawaniu opinii i orzeczeń lekarskich.
W świetle powyższego należy stwierdzić, że przepisy prawa obowiązującego
w Rzeczypospolitej Polskiej nie różnicują dostępu do świadczeń zdrowotnych ze względu
na płeć, identyfikację płciową czy też orientację seksualną. Co więcej, w celu ułatwienia
dostępu do świadczeń zdrowotnych osobom LGBT, przewidują one możliwość
indywidualnego rozliczenia świadczeń udzielonych świadczeniobiorcy innej płci, niż
wskazuje na to profil komórki udzielającej świadczenie. Możliwość taka wynika
z zarządzenia Nr 157/2021/DSOZ Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia 29
września 2021 r. w sprawie wniosków o indywidualne sprawozdanie lub rozliczenie
świadczeń. Rozliczenie udzielonych w ten sposób świadczeń dokonywane jest na podstawie
decyzji wydanej przez Dyrektora Oddziału Narodowego Funduszu Zdrowia, z którym
świadczeniodawca zawarł umowę o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej. Sytuacja taka
może mieć miejsce przykładowo w odniesieniu do porad położniczo-ginekologicznych.
Pragnę ponadto nadmienić, że w sprawie organizacji udzielania świadczeń oraz spełniania
przez świadczeniodawców warunków realizacji świadczeń gwarantowanych
w poszczególnych zakresach świadczeń, dla których minimalne warunki zostały określone
na podstawie rozporządzeń Ministra Zdrowia, zachęcamy świadczeniobiorców do
kontaktowania się z właściwym oddziałem Narodowego Funduszu Zdrowia, który zgodnie
z ustawą o świadczeniach posiada kompetencje do monitorowania oraz oceny jakości
i dostępności do świadczeń na danym terenie oraz zawiera umowy o udzielanie świadczeń
w niezbędnym zakresie i może przeprowadzić postępowanie wyjaśniające oraz wskazać
świadczeniodawcę z lepszą dostępnością do świadczeń gwarantowanych, co pozwoli
usprawnić ścieżkę diagnostyczno–terapeutyczną w ramach planowanego leczenia.
Skutecznym środkiem ochrony prawnej – m.in. dla pacjentów, którym odmówiono
przeprowadzenia zabiegu przerwania ciąży (we wszystkich okolicznościach przewidzianych
ustawą) – jest sprzeciw wobec opinii albo orzeczenia lekarza. Prawo pacjenta do sprzeciwu
wobec opinii albo orzeczenia lekarza zostało wprowadzone do polskiego porządku
prawnego przepisami ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku
Praw Pacjenta, przede wszystkim w celu wykonania wyroku Europejskiego Trybunału Praw
-- 2 of 3 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
3
Człowieka w sprawie Tysiąc przeciwko Polsce. Prawo to przysługuje pacjentowi, a w jego
imieniu także przedstawicielowi ustawowemu. Zgodnie z ww. ustawą sprzeciw wobec opinii
albo orzeczenia wydanego przez lekarza lub lekarza dentystę można wnieść do Komisji
Lekarskiej działającej przy Rzeczniku Praw Pacjenta, jeżeli opinia albo orzeczenie ma
wpływ na prawa lub obowiązki pacjenta wynikające z przepisów prawa. Działanie Komisji
Lekarskiej działającej przy Rzeczniku Praw Pacjenta normuje rozporządzenia Ministra
Zdrowia z dnia 10 marca 2010 r. w sprawie Komisji Lekarskiej działającej przy Rzeczniku
Praw Pacjenta.
Jednocześnie uprzejmie informuję, że zastrzeżenia pacjentów dotyczące sposobu leczenia
należy kierować w pierwszej kolejności do osób zarządzających podmiotami leczniczymi
udzielającymi świadczeń zdrowotnych lub rzecznika odpowiedzialności zawodowej lekarzy
Okręgowej Izby Lekarskiej lub Rzecznika Praw Pacjenta, który może podjąć w tej sprawie
postępowanie wyjaśniające. Osoba, której odmówiono wykonania zabiegu przerwania ciąży
może zatem – poza wniesieniem sprzeciwu wobec opinii albo orzeczenia lekarza – również
tą drogą egzekwować swoje prawo.
Istotnym narzędziem nie tylko informacyjnym, ale także pomocy i wsparcia pacjentów jest
Infolinia Rzecznika Praw Pacjenta. Od 1 marca 2024 r. jest ona czynna całą dobę, tj. przez
24 godziny we wszystkie dni tygodnia, w tym święta i dni wolne ustawowo od pracy.
Całodobowa infolinia umożliwia szybkie wsparcie w sytuacjach krytycznych. Działania
interwencyjne podejmowane są w sprawach wymagających niezwłocznego działania,
zwłaszcza zagrażających życiu i zdrowiu, ze szczególnym uwzględnieniem wsparcia m.in.
kobiet w ciąży.
Odnośnie odpowiednich szkoleń dla personelu medycznego, uprzejmie informuję, że w dniu
16 października 2024 weszła w życie nowelizacja rozporządzenia Ministra Nauki
i Szkolnictwa Wyższego w sprawie standardów kształcenia przygotowującego do
wykonywania zawodu lekarza, lekarza dentysty, farmaceuty, pielęgniarki, położnej,
diagnosty laboratoryjnego, fizjoterapeuty i ratownika medycznego. W standardach
kształcenia na kierunkach pielęgniarstwo i położnictwo, które będą obowiązywać od roku
akademickiego 2025/2026 uwzględniono kwestie dotyczące sprawowania opieki nad
pacjentem w związku z tranzycją płci, rozpoznawanie jego problemów psychologicznych
oraz problemów bioetycznych związanych z tranzycją płci. Ponadto w procesie kształcenia
na kierunku położnictwo została także uwzględniona kwestia sprawowania opieki
ginekologicznej nad pacjentem w związku z tranzycją płci.
W kwestii współpracy z organizacjami pozarządowymi zajmującymi się prawami osób
transpłciowych w celu wypracowania najlepszych rozwiązań systemowych, które zapewnią
tym osobom dostęp do pełnej opieki zdrowotnej, uprzejmie informuję, że Ministerstwo
Zdrowia prowadzi dialog z organizacjami pacjentów, w tym z organizacjami, zajmującymi się
prawami osób transpłciowych.
Z wyrazami szacunku
z upoważnienia Ministra Zdrowia
Wojciech Konieczny
Sekretarz Stanu
/dokument podpisany elektronicznie/
-- 3 of 3 --