Interpelacja w sprawie Białej Księgi Transformacji

Interpelacja nr 8967

do ministra przemysłu

w sprawie Białej Księgi Transformacji

Zgłaszający: Stanisław Lamczyk

Data wpływu: 01-04-2025

Szanowna Pani Minister,

w związku z rozpoczętymi przez Ministerstwo Przemysłu pracami nad stworzeniem Białej Księgi Transformacji, której założenia mają zostać zaprezentowane podczas Europejskiego Kongresu Gospodarczego w Katowicach 23 kwietnia br., pragnę zwrócić uwagę na kwestię, która, moim zdaniem, może wprowadzić niepotrzebne zamieszanie w obszarze legislacyjnym dotyczącym transformacji energetycznej w Polsce.

Zespół Rafała Brzoski, odpowiedzialny za przygotowanie propozycji deregulacyjnych, zaprezentował pierwsze pomysły, wśród których pojawiła się również kwestia energetyki. W konsekwencji zaczęły się pojawiać propozycje, że potrzebne jest całkowite przekształcenie polskiego Prawa energetycznego, co z kolei doprowadziło do rozpoczęcia przez Ministerstwo Przemysłu serii spotkań roboczych nad stworzeniem Białej Księgi Transformacji.

Chciałbym zauważyć, że jest to działanie nie tylko zbędne, ale także opóźniające postęp w realizacji transformacji energetycznej w Polsce, biorąc pod uwagę, że istnieje dokument, który w sposób kompleksowy i przemyślany opisuje potrzebne kroki w tym zakresie. Mowa tu o Białej Księdze Transformacji Energetycznej do Elektroprosumeryzmu, stworzonej przez zespół ekspertów pod przewodnictwem śp. prof. dra hab. Jana Popczyka, a wydanej przez Kancelarię Senatu w 2024 roku. Biała Księga Transformacji Energetycznej do Elektroprosumeryzmu zawiera, w 12 rozdziałach, „mapę drogową” działań niezbędnych do przeprowadzenia w Polsce transformacji energetycznej, polegającej na odejściu od paliw kopalnych i opartej na energii pozyskanej z odnawialnych źródeł energii (OZE), takich jak słońce i wiatr, oraz z gospodarki obiegu zamkniętego (GOZ), w szczególności poprzez mikro- i elektrownie biogazowe na obszarach rolniczych. Takie podejście pozwala na szybkie osiągnięcie neutralności klimatycznej i przyczynia się do „ocalenia naszej planety od zagłady” spowodowanej postępującymi negatywnymi zmianami klimatycznymi.

W Białej Księdze jako podstawowe cele transformacji wskazano: „Wykorzystać historyczną szansę na obniżenie kosztów funkcjonowania obecnej energetyki, zwiększyć odporność gospodarki na deficyt bezpieczeństwa energetycznego wytwarzany przez tę energetykę. W tym celu: zastąpić wielkoskalową korporacyjną energetykę globalnego niedoboru paliw kopalnych i bezpieczeństwa energetycznego oraz nadmiaru monopolu polityczno-korporacyjnego energią elektryczną ze źródeł OZE (…) oraz lokalną i segmentową (w wypadku krytycznej infrastruktury transportowej) odpornością elektroprosumencką na dziedzinowych rynkach elektroprosumeryzmu, dokonać wielkiej konsolidacji społecznej na rzecz przyszłości (nowego ładu ustrojowego), stworzyć w ciągu trzech dekad fundament społecznej gospodarki rynkowej jako podstawy pod korektę istniejącego porządku ustrojowego (w szczególności zmniejszyć zagrożenie ze strony autorytaryzmu, korporacjonizmu, w tym państwowego, i oligarchizmu), nadać w transformacji energetycznej najwyższy priorytet budowie kompetencji i pracy. (…), elektroprosumeryzację całego kraju zakończyć w horyzoncie 2050, na wodór [zielony] (…) być stale gotowym, energetykę jądrową zostawić w spokoju”.

Dzisiejsze technologie pozwalają na instalację urządzeń z nowych technologii (STD) w ramach osłon policentrycznych źródeł energii OZE, zarówno w ujęciach lokalnych, rozproszonych, jak i w indywidualnych trajektoriach elektroprosumeryzacyjnych. Dotyczy to każdej indywidualnej osłony kontrolnej w poszczególnych zbiorach osłon, jak również zbiorów osłon infrastrukturalnych w obrębie Krajowego Systemu Elektroenergetycznego (KSE). W zbiorze osłon rynkowych mowa tu o osłonach wirtualnych rynków energii elektrycznej. Dzięki inteligentnym sieciom – automatyce, cybernetyce i autonomii – możliwe jest zaoszczędzenie dużej ilości energii (nawet do 20% mocy), co pozwala na wyprodukowanie znacznie mniejszej ilości energii.

Biała Księga stanowi część trzydokumentowej podstawy TEE, która obejmuje: Koncepcję, Białą Księgę i Doktrynę. Umowa społeczna w sprawie TEE jest praktycznie odzwierciedlona w Kodeksie TEE, który wyznacza dwie główne ścieżki kodeksowe: wschodzące Prawo elektryczne (wymagające etapowego tworzenia w postaci ustaw pilotażowych) oraz schodzące Prawo energetyczne (istniejące, etapowo redukowane na całej trajektorii elektroprosumeryzacyjnej, aż do jego całkowitego unieważnienia).

Biała Księga wskazuje sześć dziedzinowych rynków elektroprosumeryzmu, które stanowią jego gospodarczy kościec:

1) egzergetyzacja (pasywizacja, termomodernizacja) budownictwa,
2) elektryfikacja ciepłownictwa,
3) elektryfikacja transportu,
4) elektroprosumenckie operacyjne zarządzanie energią elektryczną (w sferze jej użytkowania),
5) reelektryfikacja OZE w strefie euroatlantyckiej (gdzie elektryfikacja pierwotna OZE zakończyła się w ubiegłym stuleciu) oraz elektryfikacja pierwotna OZE w rejonach, gdzie ludność nie ma dostępu do energii elektrycznej,
6) rolnictwo i hodowla.

Główne korzyści wynikające z implementacji koncepcji TEE to: obniżenie kosztów funkcjonowania obecnej energetyki, zwiększenie odporności gospodarki na deficyt bezpieczeństwa energetycznego wytwarzanego przez obecną energetykę, a także zastąpienie wielkoskalowej korporacyjnej energetyki globalnym niedoborem paliw kopalnych i poprawienie bezpieczeństwa energetycznego za pomocą energii elektrycznej z OZE. Ponadto Biała Księga wskazuje na potrzebę dokonania wielkiej konsolidacji społecznej na rzecz przyszłości, a także stworzenia fundamentów społecznej gospodarki rynkowej, która będzie służyć jako podstawa do korekty istniejącego porządku ustrojowego.

Budowanie odporności energetycznej jest niezwykle ważne, szczególnie w kontekście sytuacji geopolitycznej, jaką obserwujemy na Ukrainie, gdzie walka o energię elektryczną, ciepło i inne zasoby niezbędne do życia staje się kluczowa. W związku z tym należy podjąć działania mające na celu budowę przemysłu 4.0 zasilanego energią z OZE oraz z wykorzystaniem inteligentnych gniazd obróbczych.

Biała Księga TEE przedstawia szczegółowy plan przeprowadzenia transformacji energetycznej w Polsce, który ma na celu osiągnięcie odporności elektroprosumeryzmu oraz budowę przemysłu 4.0 konkurującego z przemysłem azjatyckim. W obliczu geopolitycznych wyzwań oraz światowego kryzysu taki kierunek działania jest niezwykle istotny. Pomimo trudnego słownictwa w opracowaniu, które może być zastąpione bardziej znanym terminami, uważam, że jego treść jest w pełni adekwatna do zaprezentowanej transformacji.

Zatem moje pytania brzmią:

1. Dlaczego Ministerstwo Przemysłu postanowiło rozpocząć prace nad kolejnym dokumentem w tej samej kwestii, skoro istnieje już gotowa i szczegółowa Biała Księga Transformacji Energetycznej do Elektroprosumeryzmu, która została stworzona z udziałem najwybitniejszych ekspertów w tej dziedzinie?

2. Jakie konkretne działania Ministerstwo Przemysłu podejmie, aby skoordynować i wdrożyć już istniejące, wartościowe propozycje zawarte w dokumentach opracowanych przez ekspertów, takich jak wspomniana Biała Księga, zamiast tworzyć od nowa niepotrzebne inicjatywy?

Uważam, że zamiast rozpoczęcia równoległych prac, które mogą wprowadzić zamieszanie wśród decydentów, lepiej skupić się na szerokiej implementacji Białej Księgi stworzonej przez zespół pod przewodnictwem prof. Popczyka, która jest już gotowa i stanowi potężne narzędzie w procesie transformacji energetycznej Polski.

Liczę na odpowiedź i wyjaśnienie obecnych działań ministerstwa, które mają kluczowe znaczenie dla dalszego rozwoju naszej energetyki.

Z poważaniem

Stanisław Lamczyk