Interpelacja w sprawie dokumentu "Zapobieganie terapii daremnej u dorosłych chorych umierających w szpitalu"
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 8944
do ministra zdrowia
w sprawie dokumentu "Zapobieganie terapii daremnej u dorosłych chorych umierających w szpitalu"
Zgłaszający: Grzegorz Adam Płaczek
Data wpływu: 31-03-2025
Tychy, 31 marca 2025 roku
Szanowna Pani Minister,
dokument pod nazwą „Zapobieganie terapii daremnej u dorosłych chorych umierających w szpitalu” został przygotowany przez kilku lekarzy, a następnie ten prywatny dokument wprowadzony został do szpitali jako obowiązujące prawo i bezwzględnie przestrzegane, a lekarze, którzy się do niego nie stosują, są poddani postępowaniom dyscyplinarnym. „Dokument” wprowadził nową definicję zwrotu TERAPIA DAREMNA: ODSTĄPIENIE OD WCZEŚNIEJ WŁĄCZONEGO LECZENIA U PACJENTA PRZEWLEKLE CHOREGO protokół terapii daremnej jest wprowadzany arbitralnie przez lekarzy bez uzasadnienia. Jest to albo odstąpienie od leczenia lub niezastosowanie nowych, bardziej skutecznych metod leczenia. Zamiast leczenia wprowadza się pacjenta w terapię paliatywną. Pacjent, który mógłby być leczony i dotychczas był leczony, zostaje skazany na śmierć.
„Procedura” ta dotyczy następujących chorych:
pacjent, którego przewidywany czas życia wynosi mniej niż 12 miesięcy (brak podstaw do takiego określenia przeżycia pacjenta),
pacjenci z chorobami przewlekłymi, którzy byli hospitalizowani więcej niż raz w ciągu roku,
pacjenci, którzy wymagają stałej opieki innych osób (np. dzieci niepełnosprawne i generalnie niepełnosprawni),
osoby w zakładach opiekuńczo-leczniczych.
W związku z powyższym proszę o udzielenie odpowiedzi na poniższe pytania:
Czy Ministerstwo Zdrowia brało udział w tworzeniu dokumentu: „Zapobieganie terapii daremnej u dorosłych chorych umierających w szpitalu” – stanowisko Grupy Roboczej Towarzystwa Internistów Polskich ds. Terapii Daremnej na Oddziałach Internistycznych. Część 1: chory umierający nieubezwłasnowolniony, niebędący w stanie podejmować świadomych decyzji co do leczenia w sytuacji daremności medycznej stosowanej terapii, który przygotowali: prof. dr hab. n. med. Wojciech Szczeklik, prof. dr hab. n. med. Małgorzata Krajnik, dr hab. n. med. Jakub Pawlikowski prof. UML, dr n. prawn. Małgorzata Szeroczyńska, dr n. med. Piotr Gajewski, dr hab. n. med. Aleksandra Kotlińska-Lemieszek, ks. dr hab. n. hum. Piotr Aszyk prof. AKW, ks. dr hab. n. teol. Andrzej Muszala prof. UPJP II, prof. dr hab. n. med. Jacek Imiela, dr n. med. Tomasz Imiela, dr n. med. Jacek Górka, prof. dr hab. n. med. Andrzej Kübler, prof. dr hab. n. med. Radosław Owczuk, prof. dr hab. n. med. Jan Duława?
Na jakiej podstawie prawnej „dokument” ten wszedł w życie i jest prawem obowiązującym i przestrzeganym w służbie zdrowia?
Czy „dokument” ten był poddany społecznym konsultacjom? Jeśli tak, to proszę o udostępnienie opinii wyrażonych w trakcie społecznych konsultacji oraz informacji dotyczących udziału w tworzeniu dokumentu.
Czy przedmiotowy „dokument” był opiniowany pod kątem niezgodności z ustawami o zawodzie lekarza i lekarza dentysty, o prawach pacjenta, i innymi oraz czy badane były aspekty działania lekarzy uregulowane w tym „dokumencie”, które mogłyby wprost naruszać przepisy prawa karnego? Jeśli były takie opinie prawne i/lub badania, proszę o przesłanie kopii tych dokumentów.
Na jakiej podstawie prawnej przedmiotowy „dokument” ma przymiot prawa powszechnie obowiązującego, nie będąc aktem prawnym, jakim jest ustawa, łamiąc przy tym Konstytucję RP – art. 87 i art. 92? Czy dokument był opublikowany w trybie legislacyjnym? Jeśli tak, to gdzie i kiedy?
Czy i ewentualnie jakie działania podejmie Ministerstwo Zdrowia celem wyeliminowania tych sprzecznych z prawem karnym (rozdział XIX) przestępstw przeciwko życiu i zdrowiu? Obejmuje on zabójstwo, narażenie na niebezpieczeństwo, uszczerbek na zdrowiu, zabójstwo eutanatyczne, nieudzielenie pomocy i inne przestępstwa (art. 148–162).
Uprzejmie proszę o precyzyjne odpowiedzi na powyższe pytania, stosując się do nadanej przeze mnie numeracji.
Grzegorz Płaczek
Poseł na Sejm RP
Podsekretarz stanu Jerzy Szafranowicz
Odpowiedź standardowa – resort odnosi się merytorycznie do zagadnienia z umiarkowaną ilością danych szczegółowych.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (1)
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
5919 znakówadres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
DLG.050.74.2025.JS
Warszawa, 08 maja 2025
Szanowny Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu RP
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację (nr 8944) P. Grzegorza A. Płaczka – Posła na Sejm RP,
w sprawie dokumentu "Zapobieganie terapii daremnej u dorosłych chorych umierających
w szpitalu" uprzejmie proszę o przyjęcie poniższych wyjaśnień, odnoszących się do pytań
sformułowanych przez Pana Posła G. A. Płaczka.
Czy Ministerstwo Zdrowia brało udział w przygotowaniu dokumentu: „Zapobieganie terapii
daremnej u dorosłych chorych umierających w szpitalu” – stanowisko Grupy Roboczej
Towarzystwa Internistów Polskich ds. Terapii Daremnej na Oddziałach Internistycznych.
Część 1: chory umierający nieubezwłasnowolniony, niebędący w stanie podejmować
świadomych decyzji co do leczenia w sytuacji daremności medycznej stosowanej terapii.
Jak wynika z analizy pozyskanych informacji, standardy postępowania w terapiach
medycznych stosowanych w okresie kończącego się życia, które uwzględniają odstąpienie od
reanimacji, terapii daremnej i środków nadzwyczajnych, a także kwestie obowiązku leczenia
jak i dobre praktyki planowania opieki nad pacjentem u schyłku życia, zostały opracowane
przez zespół ekspertów powołany przy Rzeczniku Praw Pacjenta, a przedstawiciele
Ministerstwa Zdrowia nie brali udziału w ich przygotowaniu.
Na jakiej podstawie prawnej „dokument” ten wszedł w życie i jest prawem obowiązującym i
przestrzeganym w służbie zdrowia?
Należy jednoznacznie wskazać, że zalecenia postępowania diagnostyczno-leczniczego są
dokumentami podsumowującymi i oceniającymi dostępne dane naukowe, a ich celem jest
ułatwienie lekarzom wyboru najlepszych strategii postępowania u poszczególnych
pacjentów z określonymi problemami zdrowotnymi, a nie są aktami prawa powszechnego.
Wytyczne zawierające zalecenia mają za zadanie pomagać lekarzom w ich codziennej
praktyce, ale ostateczne decyzje dotyczące indywidualnych pacjentów musi podejmować
lekarz, lub zespół lekarzy odpowiedzialnych za leczenie, po konsultacji z pacjentem lub
w określonych przypadkach jego opiekunem prawnym, kierując się aktualną wiedzą
medyczną i własną ocena stanu klinicznego.
Czy „dokument” ten był poddany społecznym konsultacjom? Jeśli tak, to proszę
o udostępnienie opinii wyrażonych w trakcie społecznych konsultacji oraz informacji
dotyczących udziału w tworzeniu dokumentu.
Biorąc pod uwagę, że przedmiotowy dokument nie jest aktem normatywnym powszechnie
obowiązującym, Ministerstwo Zdrowia nie ma wiedzy na temat sposobu i trybu jego
procedowania, w tym przeprowadzenia konsultacji publicznych.
-- 1 of 2 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
2
Czy przedmiotowy „dokument” był opiniowany pod kątem niezgodności z ustawami o
zawodzie lekarza i lekarza dentysty, o prawach pacjenta, i innymi, oraz czy badane były
aspekty działania lekarzy uregulowane w tym „dokumencie”, które mogłyby wprost naruszać
przepisy prawa karnego. Jeśli były takie opinie prawne i/lub badania, proszę o przesłanie
kopii tych dokumentów.
Komórki organizacyjne Ministerstwa Zdrowia, w zakresie kompetencji których leżą
przywołane powyżej ustawy, nie uczestniczyły pracach nad dokumentem będącym
przedmiotem interpelacji, ani w jego opiniowaniu. Badanie działań lekarzy mogących
naruszać przepisy prawa karnego należy do organów wymiaru sprawiedliwości.
Na jakiej podstawie prawnej przedmiotowy „dokument” ma przymiot prawa powszechnie
obowiązującym nie będąc aktem prawnym jakim jest ustawa, łamiąc przy tym Konstytucję
art. 87 i art. 92? Czy dokument był opublikowany w trybie legislacyjnym? Jeśli tak, to gdzie
i kiedy?
Dokument pt. „Zapobieganie terapii daremnej u dorosłych chorych umierających w szpitalu
– stanowisko Grupy Roboczej Towarzystwa Internistów Polskich ds. Terapii Daremnej na
Oddziałach Internistycznych” i wynikający z niego tzw. protokół terapii daremnej, zgodnie
ze stanowiskiem przekazanym w indywidualnej sprawie pacjentki przez Prof. dr hab. med.
Katarzynę Kotfis – Konsultantkę Krajową w dziedzinie Anestezjologii i Intensywnej Terapii,
stanowią konsensus grupy ekspertów, a nie powszechnie obowiązujące prawo w Polsce,
zatem nie mogą mieć wpływu na prawo pacjenta do leczenia lub odebranie mu tego prawa.
Wytyczne postępowania wobec braku skuteczności podtrzymywania funkcji życiowych
(terapii daremnej) na oddziałach szpitalnych, w których przedstawiono zasady postępowania
z pacjentem, wobec którego zostały wyczerpane możliwości terapeutyczne i wobec którego
zostało wysunięte podejrzenie braku skuteczności podtrzymywania funkcji narządów (czyli
terapii daremnej) dotyczą wyłącznie ww. oddziałów. Powoływanie się na powyższe
wytyczne (i ewentualnie odpowiedni protokół) przez inne komórki czy jednostki ochrony
zdrowia nie jest uzasadnione ani medycznie, ani prawnie, ponieważ protokół terapii
daremnej nie ma w nich zastosowania. Dlatego też nie zostały one opublikowane w trybie
legislacyjnym.
Czy i ewentualnie jakie działania podejmie Ministerstwo Zdrowia celem wyeliminowania
tych sprzecznych z prawem karnym (rozdział XIX) przestępstw przeciwko życiu i zdrowiu? –
obejmuje on zabójstwo, narażenie na niebezpieczeństwo, uszczerbek na zdrowiu, zabójstwo
eutanatyczne, nieudzielenie pomocy i inne przestępstwa, art. od 148 do 162.
Minister Zdrowia nie posiada instrumentów prawnych do ingerowania w procesy
diagnostyczno-terapeutyczne, które powinny być prowadzone przez lekarzy zgodnie z
aktualną wiedzą medyczną i w oparciu o własną ocenę bieżącego stanu zdrowia pacjenta,
natomiast eliminowanie ew. przestępstw przeciwko zdrowiu i życiu popełnianych przez
lekarzy jest zadaniem organów ścigania.
Z wyrazami szacunku
z upoważnienia Ministra Zdrowia
Jerzy Szafranowicz
Podsekretarz Stanu
/dokument podpisany elektronicznie/
-- 2 of 2 --