Interpelacja w sprawie rekordowej liczby świń sprowadzonych z Danii
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 8935
do ministra rolnictwa i rozwoju wsi
w sprawie rekordowej liczby świń sprowadzonych z Danii
Zgłaszający: Anna Gembicka, Jarosław Sachajko
Data wpływu: 31-03-2025
Szanowny Panie Ministrze,
w związku z artykułem opublikowanym na portalu Money.pl w dniu 29 marca 2025 r. pt. „Rekordowa liczba świń sprowadzonych z Danii. Polska ma problem“ (dostępnym pod adresem: https://www.money.pl/gospodarka/rekordowa-liczba-swin-sprowadzonych-z-danii-polska-ma-problem-7140612037188448a.html), zwracam się z uprzejmą prośbą o przedstawienie stanowiska rządu w sprawie rekordowego importu warchlaków z Danii oraz trudnej sytuacji polskich producentów trzody chlewnej, a także o udzielenie szczegółowych informacji dotyczących danych historycznych i wsparcia dla sektora w ostatnich dwóch dekadach.
Z artykułu wynika, że w 2024 roku Polska sprowadziła z Danii 7,29 mln warchlaków, co jest rekordowym wynikiem i wpisuje się w trend uzależniania się krajowej produkcji wieprzowiny od importu. Bezpieczeństwo żywnościowe oraz samowystarczalność żywnościowa są fundamentami stabilności gospodarczej i społecznej każdego państwa. W dobie globalnych wyzwań, takich jak konflikty międzynarodowe czy zakłócenia w łańcuchach dostaw, zdolność kraju do samodzielnego zaspokajania potrzeb żywnościowych staje się kwestią strategiczną. Polski sektor rolny, w tym produkcja trzody chlewnej, odgrywa kluczową rolę w utrzymaniu tej niezależności, a jego osłabienie może prowadzić do poważnych konsekwencji dla bezpieczeństwa państwa i dobrostanu obywateli.
W związku z powyższym kieruję do Pana Ministra następujące pytania:
Jakie konkretne działania rząd zamierza podjąć, aby wesprzeć polskich producentów trzody chlewnej w odzyskaniu konkurencyjności wobec importu warchlaków z Danii i innych krajów? Czy planowane są programy wsparcia finansowego lub inwestycyjnego mające na celu odbudowę krajowego pogłowia loch i rozwój hodowli w cyklu zamkniętym?
Czy rząd rozważa zmiany w prawie dotyczące ułatwień dla inwestycji w nowoczesne chlewnie i tuczarnie na obszarach wiejskich, w tym uproszczenie procedur administracyjnych czy złagodzenie wymogów środowiskowych, aby zwiększyć opłacalność krajowej produkcji świń?
Jakie kroki rząd planuje w celu ograniczenia odpływu kapitału z Polski na rzecz zagranicznych producentów warchlaków? Czy rozważane są np. cła importowe, zachęty podatkowe dla polskich hodowców lub inne mechanizmy wspierające lokalną produkcję?
Czy ministerstwo dysponuje analizami dotyczącymi wpływu dalszego wzrostu importu warchlaków na bezpieczeństwo żywnościowe Polski, zwłaszcza w kontekście potencjalnych zakłóceń w dostawach z zagranicy? Jeśli tak, jakie wnioski z nich płyną?
Jakie działania są planowane w celu poprawy statusu zdrowotnego polskich świń i zwiększenia ich atrakcyjności na rynku, aby mogły konkurować z importowanymi zwierzętami pod względem jakości i efektywności tuczu?
Proszę o przedstawienie szczegółowych danych z ostatnich 20 lat (2005-2024) w zakresie:
pogłowia trzody chlewnej w Polsce (w ujęciu rocznym),
liczby gospodarstw zajmujących się hodowlą trzody chlewnej,
środków finansowych wypłaconych w ramach wsparcia dla gospodarstw zajmujących się trzodą chlewną (np. dotacje, dopłaty, programy rekompensacyjne),
pogłowia loch w Polsce (w ujęciu rocznym),
liczby warchlaków importowanych z Danii (w ujęciu rocznym).
Z wyrazami szacunku
Minister Czesław Siekierski
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Zawiera 4 wskazania konkretnych kwot finansowych
- Podaje wskaźniki procentowe (10)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (18)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
26103 znakówul. Wspólna 30, 00-930 Warszawa www.gov.pl/rolnictwo
+48 22 250 01 18
Czesław Siekierski
Warszawa, 25 kwietnia 2025 r.
znak sprawy: BM.zp.058.6.2025
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu RP
Dotyczy: odpowiedzi na interpelację nr 8935
Szanowny Panie Marszałku,
w związku z interpelacją nr 8935 złożoną przez Posłów na Sejm Panią Annę Gembicką
oraz Pana Jarosława Sachajko w sprawie rekordowej liczby świń sprowadzonych
z Danii, przedstawiam odpowiedzi na pytania zawarte w przedmiotowym piśmie.
1. Jakie konkretne działania rząd zamierza podjąć, aby wesprzeć polskich
producentów trzody chlewnej w odzyskaniu konkurencyjności wobec
importu warchlaków z Danii i innych krajów? Czy planowane są programy
wsparcia finansowego lub inwestycyjnego mające na celu odbudowę
krajowego pogłowia loch i rozwój hodowli w cyklu zamkniętym?
Producenci rolni mogą skorzystać z dopłat do składek ubezpieczenia zwierząt. Zgodnie
z rozporządzeniem Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 8 marca 2024 r. w sprawie
szczegółowych warunków i szczegółowego trybu przyznawania i wypłaty pomocy
finansowej w ramach narzędzi zarządzania ryzykiem w formie wkładów finansowych
na rzecz składek w ramach systemów ubezpieczeń w ramach Planu Strategicznego dla
Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023–2027 (Dz. U. poz. 355) stosowane są 70%
dopłaty do składek ubezpieczenia zwierząt gospodarskich od chorób zakaźnych
zwierząt, tj.:
– pryszczycy,
-- 1 of 15 --
str. 2
– klasycznego pomoru świń,
– afrykańskiego pomoru świń,
– wysoce zjadliwej grypy ptaków,
– afrykańskiego pomoru koni,
– księgosuszu,
– pomoru małych przeżuwaczy,
– choroby pęcherzykowej świń,
– choroby niebieskiego języka,
– ospy owiec lub ospy kóz,
– gorączki doliny Rift,
– choroby guzowatej skóry bydła,
– pęcherzykowego zapalenia jamy ustnej,
– wenezuelskiego wirusowego zapalenia mózgu i rdzenia koni,
– choroby krwotocznej zwierzyny płowej,
– zarazy płucnej bydła,
– rzekomego pomoru drobiu,
– gruźlicy bydła,
– brucelozy bydła (B. abortus),
– brucelozy owiec i kóz (B. melitensis),
– wąglika,
– wścieklizny,
– bąblowicy,
– przenośnych gąbczastych encefalopatii,
– kampylobakteriozy,
– listeriozy,
– salmonellozy odzwierzęcej,
– włośnicy,
– szczepu E. coli wytwarzającego werotoksynę,
– zakaźnego zapalenia nosa i tchawicy bydła / otrętu bydła,
– wirusowej biegunki bydła,
– choroby mętwikowej bydła,
– zarazy rzęsistkowej bydła,
– enzootycznej białaczki bydła,
– gorączki Q,
-- 2 of 15 --
str. 3
– paratuberkulozy.
Warunkiem przyznania takiej pomocy będzie zawarcie w umowie ubezpieczenia lub
polisie zapisu, z którego wynika, że wypłata odszkodowania nastąpi w przypadku
wystąpienia ponad 20% strat w produkcji zwierząt spowodowanych wystąpieniem
co najmniej jednej ze wskazanych chorób zakaźnych, tj.: szkód, które wyniosą ponad
20% dochodu albo średniej rocznej produkcji zwierząt gatunków: świnia, bydło, owca,
koza lub koń, lub drobiu z trzech ostatnich lat poprzedzających rok, w którym została
zawarta umowa ubezpieczenia, albo z trzech lat w okresie pięcioletnim
poprzedzającym rok, w którym została zawarta umowa ubezpieczenia, z pominięciem
roku o najwyższej i najniższej wartości dochodu albo produkcji tych zwierząt, ustalanej
na podstawie danych rachunkowych lub dokumentów potwierdzających wartość
prowadzonej produkcji zwierząt tych gatunków albo produkcji tych zwierząt
zadeklarowanej w umowie ubezpieczenia przez rolnika – w przypadku gdy działalność
rolnicza w zakresie produkcji tych zwierząt nie była prowadzona w okresie
poprzedzającym rok zawarcia umowy ubezpieczenia.
Rolnicy, którzy chcą ubiegać się o taką pomoc powinni m.in. posiadać prawo
do dysponowania nieruchomością, na terenie której prowadzona jest działalność
rolnicza. Ponadto dołączona do wniosku o dofinansowanie umowa lub polisa powinna
obejmować ubezpieczenie co najmniej: 1000 sztuk rzeźnych: kurcząt, gęsi, kaczek,
perlic, indyków lub drobiu nieśnego; 4 sztuk bydła, owiec, kóz lub koni lub 14 sztuk
świń.
Pomoc finansowana jest z budżetu Planu Strategicznego dla Wspólnej Polityki Rolnej
na lata 2023-2027, a wnioski można składać tylko elektronicznie za pośrednictwem
formularza udostępnionego na Platformie Usług Elektronicznych Agencji
Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. Pierwszy nabór dotyczący interwencji I.12.1
„Dopłaty do składek ubezpieczenia zwierząt gospodarskich” realizowany był
w terminie od dnia 27 stycznia 2025 r. do dnia 28 lutego 2025 r.
Pomoc będzie wypłacana przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
w terminie 30 dni od dnia, w którym decyzja o przyznaniu pomocy wydana przez
kierownika biura powiatowego Agencji stała się ostateczna. Wypłata nastąpi
na rachunek producenta rolnego wskazany przez niego w ewidencji producentów,
-- 3 of 15 --
str. 4
o której mowa w przepisach o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji
gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności.
Zgodnie z przepisami ww. rozporządzenia nabory wniosków o refundację 70% składki
ubezpieczenia zwierząt gospodarskich od ryzyka strat w dochodach spowodowanych
wystąpieniem chorób zakaźnych będą ogłaszane przez Prezesa Agencji
Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa dwa razy w roku.
Ponadto, zgodnie z przepisami rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 stycznia
2015 r. w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań
Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. poz. 187, z późn. zm.),
producenci rolni w tym producenci trzody chlewnej mogą ubiegać się o:
1) Refundację do 100% wydatków poniesionych na działania związane
z bioasekuracją.
Pomoc skierowana jest do producenta rolnego, który prowadzi gospodarstwo
w rozumieniu art. 2 pkt 8 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o ochronie zdrowia zwierząt
oraz zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt oraz który utrzymuje w gospodarstwie,
o którym mowa powyżej zwierzęta gospodarskie z gatunku świnia (Sus scrofa).
Pomoc udzielana jest w formie refundacji wydatków na:
zakup mat dezynfekcyjnych;
zakup sprzętu do wykonywania zabiegów dezynfekcyjnych, dezynsekcyjnych
lub deratyzacyjnych oraz produktów biobójczych, środków dezynsekcyjnych
lub deratyzacyjnych;
zakup odzieży ochronnej i obuwia ochronnego;
zabezpieczenie budynków, w których utrzymywane są świnie, przed dostępem
zwierząt domowych;
przebudowę lub remont pomieszczeń w celu utrzymywania świń
w gospodarstwie w odrębnych, zamkniętych pomieszczeniach mających
oddzielne wejścia oraz niemających bezpośredniego przejścia do innych
pomieszczeń, w których są utrzymywane inne zwierzęta kopytne –
w przypadku gospodarstwa, w którym utrzymuje się średniorocznie nie więcej
niż 50 sztuk świń.
Termin składania wniosków w danym roku kalendarzowym minister właściwy
-- 4 of 15 --
str. 5
do spraw rolnictwa ogłasza na stronie internetowej urzędu obsługującego tego
ministra najpóźniej 14 dni przed dniem rozpoczęcia terminu składania tych wniosków.
2) Pomoc finansową dla producentów świń, którzy zaprzestali produkcji świń
w związku z obowiązującym zakazem utrzymywania w gospodarstwie świń lub
ich wprowadzenia do gospodarstwa, wydanym w związku z wystąpieniem
afrykańskiego pomoru świń.
Celem pomocy jest wsparcie producentów świń, którzy utracili dochody w związku
z zaprzestaniem produkcji świń, pomoc jest skierowana do producenta rolnego:
któremu został nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym
systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz
ewidencji wniosków o przyznanie płatności;
który w związku z obowiązującym zakazem utrzymywania w gospodarstwie
świń lub ich wprowadzenia do gospodarstwa, wydanym w związku
z wystąpieniem afrykańskiego pomoru świń na podstawie art. 44 ust. 1 pkt 9,
art. 45 ust. 1 pkt 3a, art. 46 ust. 3 pkt 3a, art. 47 ust. 1 lub art. 48b ust. 1 pkt 2
lub ust. 3 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o ochronie zdrowia zwierząt oraz
zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt, zaprzestał produkcji świń.
Wnioski o przyznanie pomocy finansowej należy składać do kierownika biura
powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa właściwego
ze względu na miejsce zamieszkania lub siedzibę wnioskodawcy, na formularzu
opracowanym i udostępnionym przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji
Rolnictwa:
bezpośrednio w kancelarii Biura Powiatowego;
za pośrednictwem platformy ePUAP lub usługi mObywatel na stronie gov.pl;
listownie za pośrednictwem operatora pocztowego (najlepiej rejestrowaną
przesyłką pocztową) za pomocą publicznej usługi rejestrowanego doręczenia
elektronicznego świadczonej przez operatora wyznaczonego (PURDE) na adres
do doręczeń elektronicznych (ADE).
Nabór wniosków prowadzony jest w systemie ciągłym.
3) Dofinansowanie kosztów utylizacji padłych zwierząt gospodarskich.
Pomoc polega na finansowaniu lub dofinansowaniu kosztów zbioru, transportu lub
-- 5 of 15 --
str. 6
unieszkodliwiania padłych zwierząt gospodarskich z gatunku m.in. świnie
ponoszonych przez producenta rolnego prowadzącego gospodarstwo rolne lub dział
specjalny produkcji rolnej, będącego mikroprzedsiębiorcą, małym albo średnim
przedsiębiorcą. Pomoc jest udzielana producentom rolnym za pośrednictwem
podmiotów prowadzących działalność gospodarczą w zakresie przetwarzania lub
spalania padłych zwierząt gospodarskich.
Wysokość pomocy wynosi:
100% kosztów zbioru i transportu każdej sztuki padłego zwierzęcia
gospodarskiego z gatunku bydło, owce, kozy, świnie lub konie;
75% kosztów unieszkodliwienia każdej sztuki padłego zwierzęcia
gospodarskiego z gatunku bydło, owce lub kozy, niepodlegającej badaniu
w kierunku zakaźnych encefalopatii zwierząt (TSE) zgodnie z przepisami
rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 999/2001 z dnia
22 maja 2001 r. ustanawiające zasady dotyczące zapobiegania, kontroli
i zwalczania niektórych przenośnych gąbczastych encefalopatii lub z gatunku
świnie lub konie.
Termin składania wniosków w danym roku kalendarzowym minister właściwy
do spraw rolnictwa ogłasza na stronie internetowej urzędu obsługującego tego
ministra najpóźniej 14 dni przed dniem rozpoczęcia terminu składania tych wniosków.
4) Preferencyjny kredyt na ponowne uruchomienie produkcji świń zaprzestanej
w związku z ASF.
Pomoc polega na stosowaniu przez okres nie dłuższy niż 10 lat dopłat
do oprocentowania kredytów bankowych zaciągniętych w celu ponownego
uruchomienia produkcji świń po zaprzestaniu produkcji, na zakup:
nawozów mineralnych, środków ochrony roślin lub pasz;
kwalifikowanego materiału siewnego zbóż, rzepaku, kukurydzy, lnu, roślin
motylkowych grubonasiennych i drobnonasiennych, rzepiku ozimego,
gorczycy, traw, buraków cukrowych i pastewnych, sadzeniaków ziemniaka;
loszek, knurów lub warchlaków, z wyłączeniem zakupu na eksport;
maszyn i urządzeń stanowiących wyposażenie chlewni;
innych maszyn służących do prowadzenia produkcji świń.
-- 6 of 15 --
str. 7
Wysokość kredytu nie może przekroczyć:
50 000 zł na siedzibę stada, w której w roku poprzedzającym rok
wprowadzenia zakazu było utrzymywanych średniorocznie do 50 sztuk świń;
100 000 zł na siedzibę stada, w której w roku poprzedzającym rok
wprowadzenia zakazu, było utrzymywanych średniorocznie powyżej 50
do 100 sztuk świń;
500 000 zł na siedzibę stada, w której w roku poprzedzającym rok
wprowadzenia zakazu, było utrzymywanych średniorocznie powyżej 100
do 500 sztuk świń;
800 000 zł na siedzibę stada, w której w roku poprzedzającym rok
wprowadzenia zakazu, było utrzymywanych średniorocznie powyżej 500
do 1000 sztuk świń;
1 500 000 zł na siedzibę stada, w której w roku poprzedzającym rok
wprowadzenia zakazu, było utrzymywanych średniorocznie powyżej 1000
sztuk świń.
Kredytobiorca płaci oprocentowanie należne bankowi w wysokości 0,3
oprocentowania, jednak nie mniej niż 1%. Pomoc ma charakter pomocy de minimis
w rolnictwie.
2. Czy rząd rozważa zmiany w prawie dotyczące ułatwień dla inwestycji
w nowoczesne chlewnie i tuczarnie na obszarach wiejskich, w tym
uproszczenie procedur administracyjnych czy złagodzenie wymogów
środowiskowych, aby zwiększyć opłacalność krajowej produkcji świń?
W celu zwiększenia potencjału hodowli świń sektor ten od wielu lat jest wspierany
na różnych płaszczyznach i z wykorzystaniem zarówno instrumentów i środków
pochodzących z Unii Europejskiej, jak i środków krajowych. Istotnym instrumentem
dla poprawy jakości genetycznej materiału hodowlanego jest wsparcie hodowców
w formie subsydiowanych usług polegających na:
1) prowadzeniu ksiąg hodowlanych (pomoc o stawce do 100% kosztów
kwalifikujących się do objęcia dotacją);
2) prowadzeniu oceny wartości użytkowej lub hodowlanej zwierząt (pomoc
stawce do 70% kosztów kwalifikujących się do objęcia dotacją).
-- 7 of 15 --
str. 8
Pomoc ta udzielana jest hodowcom na zasadach określonych w rozporządzeniu
w sprawie stawek dotacji przedmiotowych dla różnych podmiotów wykonujących
zadania na rzecz rolnictwa (1).
Rozporządzenie to wskazuje obecnie łączną roczną stawkę dotacji na pomoc dla
hodowców świń w ww. zakresie wynoszącą 8 817 000 zł (3 529 000 zł na prowadzenie
ksiąg hodowlanych i 5 288 000 zł na prowadzenie oceny wartości użytkowej świń).
Poprawa jakości genetycznej materiału hodowlanego jest możliwa poprzez
konsekwentne realizowanie zatwierdzonych programów hodowlanych. Zadanie
to należy do kompetencji uznanych związków hodowców, które korzystają
z instrumentu wsparcia polegającego na dofinansowaniu kosztów usług
subsydiowanych świadczonych hodowcom. Aktualnie na terytorium Polski dwa
podmioty realizują zatwierdzone programy hodowlane dla świń czystorasowych:
Polski Związek Hodowców i Producentów Trzody Chlewnej „POLSUS” i Uniwersytet
Przyrodniczy w Poznaniu.
Ponadto informuję, że Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi współpracuje
z organizacjami branżowymi, w szczególności z Polską Radą ds. Wieprzowiny (która
zrzesza największe związki hodowców i producentów świń oraz przetwórców mięsa
wieprzowego) oraz wspiera w procesie opracowania strategii rozwoju rynku
wieprzowiny. Potrzebę przygotowania tej strategii potwierdzili przedstawiciele
sektora wieprzowiny, jednocześnie podejmując wyzwanie jej przygotowania. Środki na
ten cel mają zostać pozyskane z Funduszu promocji mięsa wieprzowego.
3. Jakie kroki rząd planuje w celu ograniczenia odpływu kapitału z Polski
na rzecz zagranicznych producentów warchlaków? Czy rozważane są np.
cła importowe, zachęty podatkowe dla polskich hodowców lub inne
mechanizmy wspierające lokalną produkcję?
4. Czy Ministerstwo dysponuje analizami dotyczącymi wpływu dalszego
wzrostu importu warchlaków na bezpieczeństwo żywnościowe Polski,
zwłaszcza w kontekście potencjalnych zakłóceń w dostawach z zagranicy?
Jeśli tak, jakie wnioski z nich płyną?
Liczba importowanych warchlaków z Danii jest odpowiedzią rynku na
niewystarczające dla potrzeb sektora produkcji pogłowie prosiąt w Polsce. Wzrostowy
-- 8 of 15 --
str. 9
trend w imporcie utrzymuje się od kilkunastu lat i jest związany z coraz większą
specjalizacją gospodarstw i zmianami strukturalnymi zachodzącymi w sektorze
produkcji wieprzowiny.
Odnosząc się do postulatu wprowadzenia cła na import warchlaków z Danii należy
wskazać na traktatową swobodę przepływu towarów, tj. jeden ze środków rynku
wewnętrznego Unii Europejskiej. Unia celna w ramach rynku wewnętrznego rozciąga
się na całą wymianę towarową i obejmuje zakaz ceł przywozowych i wywozowych
między Państwami Członkowskimi oraz wszelkich opłat o skutku równoważnym, jak
również przyjęcie wspólnej taryfy celnej w stosunkach z państwami trzecimi.
5. Jakie działania są planowane w celu poprawy statusu zdrowotnego polskich
świń i zwiększenia ich atrakcyjności na rynku, aby mogły konkurować
z importowanymi zwierzętami pod względem jakości i efektywności tuczu?
W odniesieniu do poszczególnych chorób zakaźnych świń Polska posiada następujący
status kraju:
1. przyznany przez Światową Organizację Zdrowia Zwierząt (World Organisation
for Animal Health – WOAH)
wolnego od pryszczycy,
wolnego od klasycznego pomoru świń,
2. przyznany przez Komisję Europejską zgodnie z rozporządzeniem
wykonawczym Komisji (UE) 2021/620 :
wolnego od zakażenia wirusem choroby Aujeszky’ego u świń (całe
terytorium).
Na terytorium RP w celu oceny stanu epizootycznego oraz zapewnienia zdrowia
publicznego i zdrowia zwierząt organy Inspekcji Weterynaryjnej prowadzą badania
kontrolne zakażeń zwierząt. Badania te są realizowane zgodnie z rozporządzeniem
Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 17 grudnia 2004 r. w sprawie określenia
jednostek chorobowych, sposobu prowadzenia kontroli oraz zakresu badań
kontrolnych zakażeń zwierząt (2).
Badaniami kontrolnymi objęte są m.in. następujące choroby zakaźne świń:
klasyczny pomór świń,
choroba pęcherzykowa świń,
-- 9 of 15 --
str. 10
choroba Aujeszky’ego u świń,
pryszczyca.
Ponadto na podstawie rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi (3)
wprowadzono program mający na celu wczesne wykrycie zakażeń wirusem
wywołującym afrykański pomór świń i poszerzenie wiedzy na temat tej choroby oraz
jej zwalczanie. Głównym celem programu jest doprowadzenie do wzmocnienia
ochrony terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i terytorium Unii Europejskiej przed
rozprzestrzenianiem się wirusa ASF poprzez:
1) wczesne wykrywanie ASF w populacji świń oraz dzików poprzez
monitorowanie choroby;
2) kontrolę występowania ASF w populacji świń i dzików na obszarach,
na których stwierdzono wystąpienie choroby;
3) zapobieganie rozprzestrzenianiu się ASF w populacji świń i dzików na nowe
obszary kraju.
Kolejnym programem realizowanym w Polsce był program zwalczania i monitorowania
choroby Aujeszky’ego u świń. Program został wdrożony po raz pierwszy do realizacji
w 2006 r. na obszarze województwa lubuskiego jako program pilotażowy, a w 2008 r.
objął całe terytorium kraju.
W ramach realizacji programu prowadzono badania serologiczne we wszystkich
siedzibach stad świń w Polsce w kierunku choroby Aujeszky’ego w celu
zidentyfikowania stad zakażonych i wdrożenia odpowiednich działań mających
wyeliminowanie zakażenia ze stada. Zwalczanie realizowane było do 2014 r. zgodnie
z zasadą „szczepienie – eliminacja” lub alternatywnie metodą administracyjną poprzez
ubój albo zabicie świń w stadzie. Natomiast po wprowadzeniu w 2015 r. zakazu
szczepień świń przeciwko tej chorobie, ogniska eliminowano jedynie metodą
administracyjną.
Głównym celem programu było wyeliminowanie zakażeń wirusem choroby
Aujeszky’ego (ADV) w populacji świń w Polsce i uznanie terytorium Polski za wolne od
zakażenia wirusem AD przez Komisję Europejską. W wyniku uzyskania ww. statusu
świnie przemieszczane do państw UE o tym samym statusie nie musiałyby spełniać
dodatkowych gwarancji weterynaryjnych w odniesieniu do tej choroby.
-- 10 of 15 --
str. 11
Cel założony programem został osiągnięty w czerwcu 2023 r., kiedy to terytorium
Polski zostało uznane za wolne od zakażenia ADV, zgodnie z rozporządzeniem
wykonawczym Komisji (UE) 2023/1071 (4).
Aktualnie prowadzone są działania mające na celu potwierdzenie braku występowania
choroby i utrzymanie statusu terytorium wolnego od zakażenia ADV u świń. Warunki
dla utrzymania statusu państwa/regionu wolnego określa rozporządzenie delegowane
Komisji (UE) 2020/689 (5).
W celu zapewnienia jak najlepszych efektów zarówno w zakresie działań
prewencyjnych, jak i związanych z eliminowaniem danej choroby na terytorium RP
w dalszym ciągu, o ile to możliwe, realizowane są i będą kontynuowane programy
nadzoru, monitorowania i zwalczania wybranych chorób świń, co wpływa na wzrost
atrakcyjności sektora wieprzowiny na rynkach międzynarodowych.
Warto podkreślić, że istotną rolę w szybkim wykryciu i likwidacji choroby w stadzie
odgrywają również posiadacze zwierząt. Niezwłoczne zgłoszenie do lekarza
weterynarii niepokojących objawów występujących u zwierząt umożliwia szybkie
podjęcie działań i ogranicza ryzyko zawleczenia choroby do innych gospodarstw.
6. Proszę o przedstawienie szczegółowych danych z ostatnich 20 lat (2005–
2024) w zakresie:
1) pogłowia trzody chlewnej w Polsce (w ujęciu rocznym),
2) liczby gospodarstw zajmujących się hodowlą trzody chlewnej,
Odnosząc się do powyższych zagadnień przesyłam poniżej informacje pozyskane
z Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (ARiMR). Tabela przedstawia liczbę
siedzib stada, liczbę producentów oraz liczbę świń w poszczególnych latach według
stanu z komputerowej bazy danych prowadzonej przez ARiMR.
Tabela - Liczba siedzib stad, liczba producentów i liczba świń
rok liczba siedzib stad liczba producentów liczba świń
2005 338 746 337 273 16 374 926
2006 354 721 353 042 18 036 113
2007 333 194 331 550 17 445 890
2008 302 190 300 644 16 508 708
-- 11 of 15 --
str. 12
2009 292 557 290 940 17 288 967
2010 274 279 272 685 17 207 770
2011 245 052 243 664 15 649 649
2012 226 557 225 253 14 832 944
2013 211 080 209 807 14 152 985
2014 196 313 195 077 13 575 535
2015 180 265 179 069 12 665 834
2016 154 107 153 216 7 787 628
2017 147 351 146 079 11 323 402
2018 117 764 116 491 10 563 595
2019 92 193 90 923 9 886 468
2020 83 244 81 897 10 197 224
2021 70 508 69 216 9 868 346
2022 55 476 54 254 8 866 422
2023 51 585 50 326 9 309 882
2024 48 006 46 708 9 134 757
Źródło danych: ARiMR według stanu komputerowej bazy danych (kbd) na 31 grudnia lat
2005–2024
3) środków finansowych wypłaconych w ramach wsparcia dla gospodarstw
zajmujących się trzodą chlewną (np. dotacje, dopłaty, programy
rekompensacyjne),
W ramach tzw. środków wyjątkowych, jakie przewidziane są w rozporządzeniu
Parlamentu Europejskiego i Rady (UE0 1308/2013(6), producentom świń udzielona
została pomoc nadzwyczajna w łącznej wysokości 311,6 mln zł. Pomoc ta udzielana
była przede wszystkim jako rekompensata finansowa związana np. z zakłóceniami
na rynku, spadkiem cen, trudnościami związanymi ze skutkami występowania
afrykańskiego pomoru świń lub zachwianiem sytuacji rynkowej w wyniku skutków
wybuchu wojny w Ukrainie. Należy podkreślić, że zgodnie z ww. rozporządzeniem
pomoc udzielana w ramach tzw. środków wyjątkowych jest ograniczona - jest
udzielana jedynie w zakresie i przedziale czasowym niezbędnym do wsparcia
odnośnego rynku. Pomoc ta nie ma charakteru długofalowej pomocy inwestycyjnej.
Ponadto, w ramach działań dotyczących wsparcia powstawania grup i organizacji
producentów w kolejnych perspektywach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich,
do grup producentów utworzonych przez producentów świń skierowano łącznie
709,05 mln zł.
-- 12 of 15 --
str. 13
Informuję, że w latach 2005-2024 na utylizację padłych zwierząt, w tym trzody
chlewnej, Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa łącznie przekazała
1 745,55 mld zł.
Ponadto producenci trzody chlewnej mogli ubiegać się o preferencyjny kredyt
z dopłatami ze środków Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na realizację
inwestycji.
Jednocześnie w załączeniu (zał. 1.) przekazuję tabelę z wykazem w zakresie środków
finansowych wypłaconych w ramach wsparcia dla gospodarstw zajmujących się trzodą
chlewną w latach 2015-2024.
4) pogłowia loch w Polsce (w ujęciu rocznym),
Tabela - Pogłowie loch w Polsce w latach 2005-2024
Rok Pogłowie loch ogółem
2005 1 808,1
2006 1 786,4
2007 1 587,4
2008 1 278,8
2009 1 360,8
2010 1 328,2
2011 1 124,9
2012 1 012,1
2013 955,1
2014 956,3
2015 814,4
2016 859,0
2017 908,1
2018 744,6
2019 756,8
2020 815,0
2021 654,1
2022 592,6
2023 663,3
2024 599,7
Źródło: dane GUS
5) liczby warchlaków importowanych z Danii (w ujęciu rocznym).
-- 13 of 15 --
str. 14
Tabela - Import warchlaków z Danii w latach 2005-2024 (kod CN 010391)
Rok Liczba warchlaków
2005 9 945
2006 22 874
2007 44 594
2008 145 048
2009 410 309
2010 662 469
2011 1 160 057
2012 1 882 387
2013 2 513 313
2014 3 406 309
2015 4 169 345
2016 4 322 097
2017 4 897 788
2018 5 918 964
2019 5 848 649
2020 6 036 255
2021 5 585 621
2022 5 902 362
2023 6 626 483
2024 7 674 967
Źródło: dane MF; 2024 dane wstępne.
Z wyrazami szacunku
Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Czesław Siekierski
/podpisano elektronicznie/
-- 14 of 15 --
str. 15
Podstawa prawna:
(1) rozporządzenie z dnia 29 lipca 2015 r. w sprawie stawek dotacji
przedmiotowych dla różnych podmiotów wykonujących zadania na rzecz
rolnictwa (Dz. U. poz. 1170, z późn. zm.).
(2) rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 17 grudnia 2004 r.
w sprawie określenia jednostek chorobowych, sposobu prowadzenia kontroli
oraz zakresu badań kontrolnych zakażeń zwierząt (Dz. U. z 2019 r. poz. 2161,
z późn. zm.);
(3) rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 28 stycznia 2025 r. w
sprawie wprowadzenia w latach 2025–2027 na terytorium Rzeczypospolitej
Polskiej „Programu mającego na celu wczesne wykrycie zakażeń wirusem
wywołującym afrykański pomór świń i poszerzenie wiedzy na temat tej
choroby oraz jej zwalczanie” (Dz. U. poz. 199);
(4) rozporządzenie wykonawcze Komisji (UE) 2023/1071 z dnia 1 czerwca 2023 r.
zmieniającym niektóre załączniki do rozporządzenia wykonawczego (UE)
2021/620 w odniesieniu do zatwierdzenia lub cofnięcia statusu obszaru
wolnego od choroby dla niektórych państw członkowskich lub ich stref lub
kompartmentów w odniesieniu do niektórych chorób umieszczonych w
wykazie i zatwierdzenia programów likwidacji niektórych chorób
umieszczonych w wykazie (Dz. Urz. UE L 143 z 02.06.2023, str. 105);
(5) rozporządzenie delegowane Komisji (UE) 2020/689 z dnia 17 grudnia 2019 r.
uzupełniające rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/429
w odniesieniu do zasad dotyczących nadzoru, programów likwidacji choroby
oraz statusu obszaru wolnego od choroby w przypadku niektórych chorób
umieszczonych w wykazie i niektórych nowo występujących chorób (Dz. Urz.
UE L 174 z 03.06.2020, str. 211, z późn. zm.).
(6) rozporządzenie parlamentu europejskiego i rady (UE) nr 1308/2013 z dnia 17
grudnia 2013 r. ustanawiające wspólną organizację rynków produktów rolnych
oraz uchylające rozporządzenia Rady (EWG) nr 922/72, (EWG) nr 234/79,
(WE) nr 1037/2001 i (WE) nr 1234/2007 (Dz.U. L 347 z 20.12.2013, s. 671, z
późn.zm.)
Załączniki:
1) tabela - pomoc dla producentów świń 2005-2024.xlsx
Do wiadomości:
Kancelaria Prezesa Rady Ministrów – Departament Spraw Parlamentarnych
-- 15 of 15 --