Interpelacja nr 8930
Interpelacja w sprawie niealimentacji
Zgłaszający:
•
Adresat:
Sprawiedliwość i Sądy (100%)
Obrona i Bezpieczeństwo (65%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie niealimentacji
Interpelacja nr 8930
do ministra sprawiedliwości
w sprawie niealimentacji
Zgłaszający: Anita Kucharska-Dziedzic, Dorota Łoboda, Jolanta Niezgodzka, Wanda Nowicka
Data wpływu: 31-03-2025
Szanowny Panie Ministrze,
problem niepłacenia alimentów lub płacenia niepełnych alimentów jest w Polsce coraz bardziej powszechny. Coraz więcej dzieci nie może oczekiwać od własnych rodziców wypłacenia należnych im środków. Jedną z obietnic Koalicji 15 października było rozwiązanie problemu niealimentacji, jednak zadłużenie alimentacyjne wciąż rośnie, zarówno wobec funduszu alimentacyjnego, jak i dzieci niekorzystających ze świadczeń z funduszu.
W związku z powyższym proszę o odpowiedź na następujące pytania:
Ile spraw o niealimentację zostało zainicjowane przez organy prokuratury oraz ile z tych spraw zakończyło się prawomocnym skazaniem sprawcy?
Jakie działania podejmuje Prokuratura Krajowa w celu ograniczenia powszechności przestępstwa niealimentacji?
Jakie działania zamierza podjąć Ministerstwo Sprawiedliwości w zakresie przeciwdziałania przestępstwu niealimentacji?
Czy Ministerstwo Sprawiedliwości planuje dokonanie nowelizacji Kodeksu karnego oraz Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego w zakresie obowiązku alimentacyjnego i w jakim kierunku ewentualne zmiany będą zmierzały, zważywszy na pojawiające się w przestrzeni publicznej głosy środowisk definiujących się jako reprezentujące postulaty ojców, by alimenty stały się dobrowolne?
Z poważaniem
dr Anita Kucharska-Dziedzic
Posłanka na Sejm RP
Interpelacja nr 8930
do ministra sprawiedliwości
w sprawie niealimentacji
Zgłaszający: Anita Kucharska-Dziedzic, Dorota Łoboda, Jolanta Niezgodzka, Wanda Nowicka
Data wpływu: 31-03-2025
Szanowny Panie Ministrze,
problem niepłacenia alimentów lub płacenia niepełnych alimentów jest w Polsce coraz bardziej powszechny. Coraz więcej dzieci nie może oczekiwać od własnych rodziców wypłacenia należnych im środków. Jedną z obietnic Koalicji 15 października było rozwiązanie problemu niealimentacji, jednak zadłużenie alimentacyjne wciąż rośnie, zarówno wobec funduszu alimentacyjnego, jak i dzieci niekorzystających ze świadczeń z funduszu.
W związku z powyższym proszę o odpowiedź na następujące pytania:
Ile spraw o niealimentację zostało zainicjowane przez organy prokuratury oraz ile z tych spraw zakończyło się prawomocnym skazaniem sprawcy?
Jakie działania podejmuje Prokuratura Krajowa w celu ograniczenia powszechności przestępstwa niealimentacji?
Jakie działania zamierza podjąć Ministerstwo Sprawiedliwości w zakresie przeciwdziałania przestępstwu niealimentacji?
Czy Ministerstwo Sprawiedliwości planuje dokonanie nowelizacji Kodeksu karnego oraz Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego w zakresie obowiązku alimentacyjnego i w jakim kierunku ewentualne zmiany będą zmierzały, zważywszy na pojawiające się w przestrzeni publicznej głosy środowisk definiujących się jako reprezentujące postulaty ojców, by alimenty stały się dobrowolne?
Z poważaniem
dr Anita Kucharska-Dziedzic
Posłanka na Sejm RP
Odpowiedź urzędowa
Sekretarz stanu Arkadiusz Myrcha
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Bardzo konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
5%
Konkretność
95%
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
Twarde liczby / kwoty
0 kwot, 11 %
Precyzyjne daty
5
Odpowiedź na punkty
✓ Tak (Ad 1, Pkt...)
Gęstość faktów
6 / 1k zn.
- Podaje wskaźniki procentowe (11)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (5)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
11245 znaków
+48 22 52 12 888 Al. Ujazdowskie 11
kontakt@ms.gov.pl 00-950 Warszawa P-33
www.gov.pl/sprawiedliwosc
Sekretarz Stanu
Arkadiusz Myrcha
BK-VII.0520.146.2025
Warszawa, 29 września 2025 r.
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 8930 skierowaną do Ministra Sprawiedliwości przez Panią
Posłankę Anitę Kucharską - Dziedzic oraz grupę posłów w sprawie niealimentacji,
uprzejmie przedstawiam następujące informacje.
Ad 1
Przestępstwo uchylania się od alimentów zostało uregulowane w art. 209 § 1 i § 1a
Kodeksu karnego (k.k.). Ściganie ww. przestępstwa następuje na wniosek
pokrzywdzonego, organu pomocy społecznej lub organu podejmującego działania wobec
dłużnika alimentacyjnego (art. 209 § 2 k.k.).
Zgodnie z informacjami, które przygotowała Prokuratura Krajowa, w latach 2019 – 2025
(wg stanu na koniec maja 2025) o czyn z art. 209 § 1 i § 1a k.k. wszczęto następują liczbę
postępowań przygotowawczych:
2019 – 84 692;
2020 – 65 917;
2021 – 62 218;
2022 – 49 540;
2023 – 50 940;
2024 – 44 340;
2025 – 21 753.
-- 1 of 7 --
2
Jak przekazała Prokuratura Krajowa, z systemu informatycznego prokuratury nie ma
możliwości wygenerowania danych dotyczących postępowań przygotowawczych o czyn
z art. 209 § 1 i § 1a k.k. w zw. z art. 209 § 3 k.k. (wszczętych z urzędu).
Poniżej przedstawiam zestawienia statystyczne dotyczące spraw o uchylanie się
od alimentów, które rozpatrzyły sądy powszechne:
A. Liczba osób dorosłych osądzonych i skazanych w I instancji w sądach rejonowych
z art. 209 §1 i 1a k.k. w latach 2019 – 2024
Wyszczególnienie Osądzeni Skazani
2019
Art. 209 k.k. 48 890 47 001
2020
Art. 209 § 1 k.k. 21 671 20 778
Art. 209 § 1a k.k. 14 167 13 850
2021
Art. 209 § 1 k.k. 15 247 14 526
Art. 209 § 1a k.k. 20 367 19 791
2022
Art. 209 § 1 k.k. 12 398 11 847
Art. 209 § 1a k.k. 18 077 17 552
2023
Art. 209 § 1 k.k. 10 733 10 273
Art. 209 § 1a k.k. 16 650 16 187
2024
Art. 209 § 1 k.k. 10 301 9 835
Art. 209 § 1a k.k. 15 550 15 106
-- 2 of 7 --
3
B. Liczba osób dorosłych prawomocnie skazanych z art. 209 §1 i 1a k.k. za lata 2017
- 2020
Wyszczególnienie Skazani
2017
Art. 209 § 1 k.k. 6 902
Art. 209 § 1a k.k. 809
2018
Art. 209 § 1 k.k. 11 837
Art. 209 § 1a k.k. 30 381
2019
Art. 209 § 1 k.k. 12 928
Art. 209 § 1a k.k. 36 203
2020
Art. 209 § 1 k.k. 9 857
Art. 209 § 1a k.k. 26 480
Ad 2
Jak wskazała Prokuratura Krajowa, działania w celu ograniczenia powszechności
przestępstwa niealimentacji pozostają poza obszarem ustawowych zadań prokuratury.
Wynika to z faktu, że inicjowanie i organizowanie działań mających na celu zapobieganie
popełnianiu przestępstw i wykroczeń oraz zjawiskom kryminogennym i współdziałanie
w tym zakresie z organami państwowymi, samorządowymi i organizacjami społecznymi
należy do ustawowych zadań Policji, o czym wprost stanowi art. 1 ust. 2 pkt 3 ustawy
z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2024 r. poz. 145 ze zm.).
Ad 3 i 4
Aktualne brzmienie art. 209 k.k. zostało nadane ustawą z dnia 23 marca 2017 r. o zmianie
ustawy - Kodeks karny oraz ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U.
-- 3 of 7 --
4
z 2017 r. poz. 952). Wprowadzone zmiany skutkowały m.in. nowym brzmieniem art.
209 § 1 k.k., w którym zrezygnowano z poprzednio występujących znamion w postaci
„uporczywości” uchylania się od obowiązku alimentacyjnego i skutku w postaci „narażenia
osoby uprawnionej na niemożność zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych”.
Do popełnienia tego przestępstwa dochodzi, gdy osoba uchyla się od wykonania
obowiązku alimentacyjnego określonego co do wysokości orzeczeniem sądowym, ugodą
zawartą przed sądem albo innym organem albo inną umową, jeżeli łączna wysokość
powstałych, wskutek tego zaległości stanowi równowartość co najmniej 3 świadczeń
okresowych albo jeżeli opóźnienie zaległego świadczenia innego niż okresowe wynosi
co najmniej 3 miesiące. Wówczas możliwe jest wymierzenie kary grzywny, ograniczenia
wolności albo pozbawienia wolności do roku. Natomiast art. 209 § 1a k.k. stanowi tzw.
typ kwalifikowany przestępstwa niealimentacji. Surowszej odpowiedzialności karnej
w postaci kary grzywny, ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do lat 2
podlega sprawca czynu określonego w § 1, który naraża osobę uprawnioną na niemożność
zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych.
Obecnie w Ministerstwie Sprawiedliwości nie są prowadzone prace legislacyjne dotyczące
nowelizacji Kodeksu karnego w zakresie zmodyfikowania odpowiedzialności karnej
za czyn niealimentacji. Trwają natomiast inne prace dotyczące świadczeń
alimentacyjnych.
Ministerstwo Sprawiedliwości pracuje nad usprawnieniem dochodzenia alimentów
poprzez wprowadzenie alternatywnego (dla obecnych zasad) sposobu określania
wysokości świadczenia alimentacyjnego, tzw. alimentów natychmiastowych.
Ich ustandaryzowana wysokość będzie pozwalała w wielu przypadkach
na natychmiastowe rozstrzygnięcie sprawy w przedmiocie alimentów. Celem
projektowanych zmian jest usprawnienie postępowań sądowych w tym zakresie. Zaletą
alimentów natychmiastowych będzie ich przewidywalność co do szybkiego uzyskania
orzeczenia (nakaz zapłaty) oraz co do ich wysokości. Miałyby być one powiązane
z minimalnym wynagrodzeniem oraz zakładać automatyczną waloryzację świadczenia
alimentacyjnego, co przyczyniłoby się do ograniczenia liczby spraw rozpoznawanych
w wydziałach rodzinnych sądów. Nakazy zapłaty alimentów natychmiastowych mogliby
wydawać referendarze sądowi.
-- 4 of 7 --
5
Do ww. projektu regulacji swoje stanowisko przedstawiła Komisja Kodyfikacyjna Prawa
Rodzinnego:
https://www.gov.pl/web/sprawiedliwosc/stanowiska-komisji-kodyfikacyjnej-prawa-
rodzinnego (pierwsza pozycja z listy) oraz Komisja Kodyfikacyjna Prawa Cywilnego:
https://www.gov.pl/web/sprawiedliwosc/opinie-komisji-kodyfikacyjnej-prawa-
cywilnego
Dodatkowo w Ministerstwie Sprawiedliwości prowadzone są prace analityczne nad
zwiększeniem efektywności egzekucji świadczeń alimentacyjnych. W ramach tych prac
m.in. zwrócono się do Departamentu Konsularnego Ministerstwa Spraw Zagranicznych
z prośbą o wystąpienie do placówek konsularnych w Republice Czeskiej oraz w Republice
Chorwacji o przekazanie informacji dotyczących systemu egzekucji świadczeń
alimentacyjnych funkcjonujących w tych państwach. Ponadto 16 lipca 2025 roku
w Ministerstwie Sprawiedliwości odbyło się spotkanie o charakterze roboczym, także
z udziałem komorników, dotyczące konieczności usprawnienia egzekucji świadczeń
alimentacyjnych, podczas którego odbyto dyskusję na powyższy temat. Ministerstwo
pozostaje także w stałym kontakcie z Ministerstwem Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej.
Z kolei w ramach zadań z zakresu sprawowanego przez Ministra Sprawiedliwości
zwierzchniego nadzoru administracyjnego nad działalnością komorników sądowych oraz
zewnętrznego nadzoru administracyjnego nad działalnością sądów w postępowaniu
egzekucyjnym, mając na względzie szczególną wagę i społeczną doniosłość świadczeń
alimentacyjnych, ministerialna służba nadzoru nad działalnością komorników sądowych
ze zwiększoną wnikliwością podchodzi do skarg obywateli i innych sygnałów wskazujących
na możliwość wystąpienia uchybień w działalności komorników sądowych w toku
prowadzonych egzekucji należności alimentacyjnych.
Stan skuteczności egzekucji alimentów utrzymuje się na stabilnym poziomie z tendencją
lekko wzrostową. Obrazują to następujące dane.
Skuteczność egzekucji świadczeń powtarzających się (tzw. Kmp), wśród których egzekucja
alimentów stanowi udział przekraczający 95%, rozumiana jako udział spraw załatwionych
przez wyegzekwowanie świadczenia przez wszystkie kancelarie komornicze w kraju
w ogólnej liczbie spraw załatwionych (wszelkimi sposobami załatwienia) przez wszystkie
-- 5 of 7 --
6
kancelarie komornicze w kraju (w %) w ostatnich latach kształtowała się następująco:
2020 r. (19,96 %); 2021 r. (21,62 %); 2022 r. (22,11 %); 2023 r. (21,88 %); 2024 r. (22,04%).
Z kolei skuteczność egzekucji wyżej wskazanych świadczeń, rozumiana jako stosunek
liczby spraw załatwionych przez wyegzekwowanie świadczenia przez wszystkie kancelarie
komornicze w kraju do liczby wpływu spraw do wszystkich kancelarii komorniczych
w kraju (w%) w ostatnich latach kształtowała się następująco: 2020 r. (20,05 %); 2021 r.
(22,76 %); 2022 r. (24,19 %); 2023 r. (23,11 %); 2024 r. (24,45 %).
Warto także odnotować, że w odniesieniu do osób skazanych, które są zobowiązane
do płacenia alimentów Służba Więzienna podejmuje działania mające na celu skierowanie
jak największej ich liczby do odbywania kary w systemie dozoru elektronicznego (chodzi
o osoby, które spełniają kryteria określone w ustawie — Kodeks karny wykonawczy).
Zgodnie z § 37.1 pkt. 15) Zarządzenia nr 103/24 Dyrektora Generalnego Służby Więziennej
z dnia 27 grudnia 2024 r. w sprawie szczegółowych zasad prowadzenia i organizacji pracy
penitencjarnej oraz zakresów czynności funkcjonariuszy i pracowników działów
penitencjarnych i terapeutycznych oraz oddziałów penitencjarnych, skazani, którzy
spełniają kryteria są informowani o możliwości odbywania kary w systemie dozoru
elektronicznego. Ponadto w przypadku skazanych odbywających karę pozbawienia
wolności w wymiarze nieprzekraczającym 4 miesięcy decyzję w przedmiocie zezwolenia
na odbycie kary pozbawienia wolności w systemie dozoru elektronicznego podejmuje
komisja penitencjarna działająca w zakładzie karnym, w którym skazany przebywa.
Zgodnie ze statystyką kwartalną za drugi kwartał 2025 r., umieszczoną na stronie
internetowej Służby Więziennej, w jednostkach penitencjarnych przebywało 5087 osób
odbywających karę za przestępstwa z art. 209 Kodeksu karnego:
https://sw.gov.pl/strona/Statystyka
-- 6 of 7 --
7
Poniżej przedstawiam przykładową statystykę za maj 2025 r.:
Osadzeni zobowiązani do świadczeń alimentacyjnych w maju 2025 r.
Zobowiązani Liczba
zobowiązanych
Liczba
potrąceń
Kwota
potrąceń (zł)
Średnia rata
alimentów (zł)
Z mocy wyroku 11130 (w tym
zatrudnieni
6069)
6000 2 228 154,88 371,36
Nie każdy skazany spełnia kryteria formalne do odbywania kary pozbawienia wolności
w systemie dozoru elektronicznego, dlatego Służba Więzienna podejmuje szereg działań
i oddziaływań mających na celu niwelowanie deficytów skazanych zobowiązanych
do świadczeń alimentacyjnych.
Wszyscy skazani przyjmowani do zakładów karnych, poddawani są przez kadrę
penitencjarną diagnozie i obejmowani, w miarę potrzeb, różnymi formami oddziaływań
takimi jak m.in.: praca, programy resocjalizacyjne, kursy i szkolenia zawodowe, nauczanie
czy też oddziaływania terapeutyczne. W kilku jednostkach program dla skazanych
posiadających zadłużenia alimentacyjne zrealizowano na podstawie umowy z firmami
zewnętrznymi.
We wszystkich jednostkach penitencjarnych w kraju, skazanych zobowiązanych
alimentacyjnie w miarę możliwości zatrudnia się odpłatnie. Ten rodzaj zatrudnienia jest
szczególnie ważny, bowiem daje osadzonym nie tylko możliwość spłaty posiadanych
zobowiązań finansowych, ale także wsparcia finansowego rodziny. Pracę zapewniają
przede wszystkim skazanym z zobowiązaniami alimentacyjnymi, a także mającym
szczególnie trudną sytuację materialną, osobistą lub rodzinną, w tym osadzonym z innymi
zobowiązaniami.
Z wyrazami szacunkuArkadiusz Myrcha
Sekretarz Stanu
/podpisano elektronicznie/
-- 7 of 7 --
kontakt@ms.gov.pl 00-950 Warszawa P-33
www.gov.pl/sprawiedliwosc
Sekretarz Stanu
Arkadiusz Myrcha
BK-VII.0520.146.2025
Warszawa, 29 września 2025 r.
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 8930 skierowaną do Ministra Sprawiedliwości przez Panią
Posłankę Anitę Kucharską - Dziedzic oraz grupę posłów w sprawie niealimentacji,
uprzejmie przedstawiam następujące informacje.
Ad 1
Przestępstwo uchylania się od alimentów zostało uregulowane w art. 209 § 1 i § 1a
Kodeksu karnego (k.k.). Ściganie ww. przestępstwa następuje na wniosek
pokrzywdzonego, organu pomocy społecznej lub organu podejmującego działania wobec
dłużnika alimentacyjnego (art. 209 § 2 k.k.).
Zgodnie z informacjami, które przygotowała Prokuratura Krajowa, w latach 2019 – 2025
(wg stanu na koniec maja 2025) o czyn z art. 209 § 1 i § 1a k.k. wszczęto następują liczbę
postępowań przygotowawczych:
2019 – 84 692;
2020 – 65 917;
2021 – 62 218;
2022 – 49 540;
2023 – 50 940;
2024 – 44 340;
2025 – 21 753.
-- 1 of 7 --
2
Jak przekazała Prokuratura Krajowa, z systemu informatycznego prokuratury nie ma
możliwości wygenerowania danych dotyczących postępowań przygotowawczych o czyn
z art. 209 § 1 i § 1a k.k. w zw. z art. 209 § 3 k.k. (wszczętych z urzędu).
Poniżej przedstawiam zestawienia statystyczne dotyczące spraw o uchylanie się
od alimentów, które rozpatrzyły sądy powszechne:
A. Liczba osób dorosłych osądzonych i skazanych w I instancji w sądach rejonowych
z art. 209 §1 i 1a k.k. w latach 2019 – 2024
Wyszczególnienie Osądzeni Skazani
2019
Art. 209 k.k. 48 890 47 001
2020
Art. 209 § 1 k.k. 21 671 20 778
Art. 209 § 1a k.k. 14 167 13 850
2021
Art. 209 § 1 k.k. 15 247 14 526
Art. 209 § 1a k.k. 20 367 19 791
2022
Art. 209 § 1 k.k. 12 398 11 847
Art. 209 § 1a k.k. 18 077 17 552
2023
Art. 209 § 1 k.k. 10 733 10 273
Art. 209 § 1a k.k. 16 650 16 187
2024
Art. 209 § 1 k.k. 10 301 9 835
Art. 209 § 1a k.k. 15 550 15 106
-- 2 of 7 --
3
B. Liczba osób dorosłych prawomocnie skazanych z art. 209 §1 i 1a k.k. za lata 2017
- 2020
Wyszczególnienie Skazani
2017
Art. 209 § 1 k.k. 6 902
Art. 209 § 1a k.k. 809
2018
Art. 209 § 1 k.k. 11 837
Art. 209 § 1a k.k. 30 381
2019
Art. 209 § 1 k.k. 12 928
Art. 209 § 1a k.k. 36 203
2020
Art. 209 § 1 k.k. 9 857
Art. 209 § 1a k.k. 26 480
Ad 2
Jak wskazała Prokuratura Krajowa, działania w celu ograniczenia powszechności
przestępstwa niealimentacji pozostają poza obszarem ustawowych zadań prokuratury.
Wynika to z faktu, że inicjowanie i organizowanie działań mających na celu zapobieganie
popełnianiu przestępstw i wykroczeń oraz zjawiskom kryminogennym i współdziałanie
w tym zakresie z organami państwowymi, samorządowymi i organizacjami społecznymi
należy do ustawowych zadań Policji, o czym wprost stanowi art. 1 ust. 2 pkt 3 ustawy
z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2024 r. poz. 145 ze zm.).
Ad 3 i 4
Aktualne brzmienie art. 209 k.k. zostało nadane ustawą z dnia 23 marca 2017 r. o zmianie
ustawy - Kodeks karny oraz ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U.
-- 3 of 7 --
4
z 2017 r. poz. 952). Wprowadzone zmiany skutkowały m.in. nowym brzmieniem art.
209 § 1 k.k., w którym zrezygnowano z poprzednio występujących znamion w postaci
„uporczywości” uchylania się od obowiązku alimentacyjnego i skutku w postaci „narażenia
osoby uprawnionej na niemożność zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych”.
Do popełnienia tego przestępstwa dochodzi, gdy osoba uchyla się od wykonania
obowiązku alimentacyjnego określonego co do wysokości orzeczeniem sądowym, ugodą
zawartą przed sądem albo innym organem albo inną umową, jeżeli łączna wysokość
powstałych, wskutek tego zaległości stanowi równowartość co najmniej 3 świadczeń
okresowych albo jeżeli opóźnienie zaległego świadczenia innego niż okresowe wynosi
co najmniej 3 miesiące. Wówczas możliwe jest wymierzenie kary grzywny, ograniczenia
wolności albo pozbawienia wolności do roku. Natomiast art. 209 § 1a k.k. stanowi tzw.
typ kwalifikowany przestępstwa niealimentacji. Surowszej odpowiedzialności karnej
w postaci kary grzywny, ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do lat 2
podlega sprawca czynu określonego w § 1, który naraża osobę uprawnioną na niemożność
zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych.
Obecnie w Ministerstwie Sprawiedliwości nie są prowadzone prace legislacyjne dotyczące
nowelizacji Kodeksu karnego w zakresie zmodyfikowania odpowiedzialności karnej
za czyn niealimentacji. Trwają natomiast inne prace dotyczące świadczeń
alimentacyjnych.
Ministerstwo Sprawiedliwości pracuje nad usprawnieniem dochodzenia alimentów
poprzez wprowadzenie alternatywnego (dla obecnych zasad) sposobu określania
wysokości świadczenia alimentacyjnego, tzw. alimentów natychmiastowych.
Ich ustandaryzowana wysokość będzie pozwalała w wielu przypadkach
na natychmiastowe rozstrzygnięcie sprawy w przedmiocie alimentów. Celem
projektowanych zmian jest usprawnienie postępowań sądowych w tym zakresie. Zaletą
alimentów natychmiastowych będzie ich przewidywalność co do szybkiego uzyskania
orzeczenia (nakaz zapłaty) oraz co do ich wysokości. Miałyby być one powiązane
z minimalnym wynagrodzeniem oraz zakładać automatyczną waloryzację świadczenia
alimentacyjnego, co przyczyniłoby się do ograniczenia liczby spraw rozpoznawanych
w wydziałach rodzinnych sądów. Nakazy zapłaty alimentów natychmiastowych mogliby
wydawać referendarze sądowi.
-- 4 of 7 --
5
Do ww. projektu regulacji swoje stanowisko przedstawiła Komisja Kodyfikacyjna Prawa
Rodzinnego:
https://www.gov.pl/web/sprawiedliwosc/stanowiska-komisji-kodyfikacyjnej-prawa-
rodzinnego (pierwsza pozycja z listy) oraz Komisja Kodyfikacyjna Prawa Cywilnego:
https://www.gov.pl/web/sprawiedliwosc/opinie-komisji-kodyfikacyjnej-prawa-
cywilnego
Dodatkowo w Ministerstwie Sprawiedliwości prowadzone są prace analityczne nad
zwiększeniem efektywności egzekucji świadczeń alimentacyjnych. W ramach tych prac
m.in. zwrócono się do Departamentu Konsularnego Ministerstwa Spraw Zagranicznych
z prośbą o wystąpienie do placówek konsularnych w Republice Czeskiej oraz w Republice
Chorwacji o przekazanie informacji dotyczących systemu egzekucji świadczeń
alimentacyjnych funkcjonujących w tych państwach. Ponadto 16 lipca 2025 roku
w Ministerstwie Sprawiedliwości odbyło się spotkanie o charakterze roboczym, także
z udziałem komorników, dotyczące konieczności usprawnienia egzekucji świadczeń
alimentacyjnych, podczas którego odbyto dyskusję na powyższy temat. Ministerstwo
pozostaje także w stałym kontakcie z Ministerstwem Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej.
Z kolei w ramach zadań z zakresu sprawowanego przez Ministra Sprawiedliwości
zwierzchniego nadzoru administracyjnego nad działalnością komorników sądowych oraz
zewnętrznego nadzoru administracyjnego nad działalnością sądów w postępowaniu
egzekucyjnym, mając na względzie szczególną wagę i społeczną doniosłość świadczeń
alimentacyjnych, ministerialna służba nadzoru nad działalnością komorników sądowych
ze zwiększoną wnikliwością podchodzi do skarg obywateli i innych sygnałów wskazujących
na możliwość wystąpienia uchybień w działalności komorników sądowych w toku
prowadzonych egzekucji należności alimentacyjnych.
Stan skuteczności egzekucji alimentów utrzymuje się na stabilnym poziomie z tendencją
lekko wzrostową. Obrazują to następujące dane.
Skuteczność egzekucji świadczeń powtarzających się (tzw. Kmp), wśród których egzekucja
alimentów stanowi udział przekraczający 95%, rozumiana jako udział spraw załatwionych
przez wyegzekwowanie świadczenia przez wszystkie kancelarie komornicze w kraju
w ogólnej liczbie spraw załatwionych (wszelkimi sposobami załatwienia) przez wszystkie
-- 5 of 7 --
6
kancelarie komornicze w kraju (w %) w ostatnich latach kształtowała się następująco:
2020 r. (19,96 %); 2021 r. (21,62 %); 2022 r. (22,11 %); 2023 r. (21,88 %); 2024 r. (22,04%).
Z kolei skuteczność egzekucji wyżej wskazanych świadczeń, rozumiana jako stosunek
liczby spraw załatwionych przez wyegzekwowanie świadczenia przez wszystkie kancelarie
komornicze w kraju do liczby wpływu spraw do wszystkich kancelarii komorniczych
w kraju (w%) w ostatnich latach kształtowała się następująco: 2020 r. (20,05 %); 2021 r.
(22,76 %); 2022 r. (24,19 %); 2023 r. (23,11 %); 2024 r. (24,45 %).
Warto także odnotować, że w odniesieniu do osób skazanych, które są zobowiązane
do płacenia alimentów Służba Więzienna podejmuje działania mające na celu skierowanie
jak największej ich liczby do odbywania kary w systemie dozoru elektronicznego (chodzi
o osoby, które spełniają kryteria określone w ustawie — Kodeks karny wykonawczy).
Zgodnie z § 37.1 pkt. 15) Zarządzenia nr 103/24 Dyrektora Generalnego Służby Więziennej
z dnia 27 grudnia 2024 r. w sprawie szczegółowych zasad prowadzenia i organizacji pracy
penitencjarnej oraz zakresów czynności funkcjonariuszy i pracowników działów
penitencjarnych i terapeutycznych oraz oddziałów penitencjarnych, skazani, którzy
spełniają kryteria są informowani o możliwości odbywania kary w systemie dozoru
elektronicznego. Ponadto w przypadku skazanych odbywających karę pozbawienia
wolności w wymiarze nieprzekraczającym 4 miesięcy decyzję w przedmiocie zezwolenia
na odbycie kary pozbawienia wolności w systemie dozoru elektronicznego podejmuje
komisja penitencjarna działająca w zakładzie karnym, w którym skazany przebywa.
Zgodnie ze statystyką kwartalną za drugi kwartał 2025 r., umieszczoną na stronie
internetowej Służby Więziennej, w jednostkach penitencjarnych przebywało 5087 osób
odbywających karę za przestępstwa z art. 209 Kodeksu karnego:
https://sw.gov.pl/strona/Statystyka
-- 6 of 7 --
7
Poniżej przedstawiam przykładową statystykę za maj 2025 r.:
Osadzeni zobowiązani do świadczeń alimentacyjnych w maju 2025 r.
Zobowiązani Liczba
zobowiązanych
Liczba
potrąceń
Kwota
potrąceń (zł)
Średnia rata
alimentów (zł)
Z mocy wyroku 11130 (w tym
zatrudnieni
6069)
6000 2 228 154,88 371,36
Nie każdy skazany spełnia kryteria formalne do odbywania kary pozbawienia wolności
w systemie dozoru elektronicznego, dlatego Służba Więzienna podejmuje szereg działań
i oddziaływań mających na celu niwelowanie deficytów skazanych zobowiązanych
do świadczeń alimentacyjnych.
Wszyscy skazani przyjmowani do zakładów karnych, poddawani są przez kadrę
penitencjarną diagnozie i obejmowani, w miarę potrzeb, różnymi formami oddziaływań
takimi jak m.in.: praca, programy resocjalizacyjne, kursy i szkolenia zawodowe, nauczanie
czy też oddziaływania terapeutyczne. W kilku jednostkach program dla skazanych
posiadających zadłużenia alimentacyjne zrealizowano na podstawie umowy z firmami
zewnętrznymi.
We wszystkich jednostkach penitencjarnych w kraju, skazanych zobowiązanych
alimentacyjnie w miarę możliwości zatrudnia się odpłatnie. Ten rodzaj zatrudnienia jest
szczególnie ważny, bowiem daje osadzonym nie tylko możliwość spłaty posiadanych
zobowiązań finansowych, ale także wsparcia finansowego rodziny. Pracę zapewniają
przede wszystkim skazanym z zobowiązaniami alimentacyjnymi, a także mającym
szczególnie trudną sytuację materialną, osobistą lub rodzinną, w tym osadzonym z innymi
zobowiązaniami.
Z wyrazami szacunkuArkadiusz Myrcha
Sekretarz Stanu
/podpisano elektronicznie/
-- 7 of 7 --