Interpelacja w sprawie skandalicznego zaniedbania skutkującego wstrzymaniem pracy reaktora badawczego MARIA
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 8927
do ministra przemysłu
w sprawie skandalicznego zaniedbania skutkującego wstrzymaniem pracy reaktora badawczego MARIA
Zgłaszający: Michał Woś, Maria Kurowska, Tadeusz Woźniak
Data wpływu: 31-03-2025
Szanowny Panie Premierze,
czy rząd zdaje sobie sprawę, że pod jego nadzorem jeden z kluczowych elementów polskiej infrastruktury badawczej i medycznej – reaktor badawczy MARIA – zostaje wyłączony z eksploatacji, ponieważ Państwowa Agencja Atomistyki nie wydała na czas nowego zezwolenia? Czy ktoś w rządzie kontroluje ten chaos?
Reaktor MARIA to nie tylko obiekt badawczy, ale przede wszystkim jeden z czterech najważniejszych w Europie ośrodków produkcji radioizotopów stosowanych w diagnostyce i leczeniu onkologicznym. To od jego pracy zależy dostępność nowoczesnych terapii dla pacjentów w Polsce i w całej Europie. Tymczasem przez zaniedbania i opieszałość Narodowego Centrum Badań Jądrowych oraz bierną postawę rządu 1 kwietnia zostanie wstrzymana jego eksploatacja. To sytuacja, która woła o pomstę do nieba!
Jak to możliwe, że NCBJ nie dopełniło wymaganych procedur i nie uzyskało na czas stosownego zezwolenia? Dlaczego Państwowa Agencja Atomistyki nie zareagowała wcześniej i nie zyskała pilnego uzupełnienia dokumentacji? Czy Ministerstwo Przemysłu w ogóle monitoruje sytuację strategicznych obiektów badawczych, czy może interesuje się wyłącznie teoretycznym planowaniem wielkoskalowej energetyki jądrowej, gdy tymczasem najważniejszy polski reaktor badawczy jest w agonii?
Nie może być tak, że państwowa instytucja, dysponująca obiektem o kluczowym znaczeniu dla zdrowia publicznego i badań naukowych, traktuje go jako zbędny balast, a rząd beztrosko przygląda się, jak reaktor jest wygaszany. To nie tylko dramat polskiej nauki, ale także zagrożenie dla zdrowia tysięcy pacjentów!
Oczekuję natychmiastowej reakcji rządu i działań, które przywrócą MARII należne miejsce w polskiej infrastrukturze badawczej i medycznej.
To kompromitacja instytucji państwowych, które zamiast zapewnić ciągłość pracy MARII, pozostawiły sprawy swojemu biegowi. Jakie będą skutki tego skandalicznego zaniedbania?
1. Jak długo pacjenci będą czekać na radiofarmaceutyki, których dostawy zostaną zakłócone przez wyłączenie reaktora?
2. Jakie konsekwencje finansowe i reputacyjne poniesie Polska w związku z przerwaniem dostaw izotopów do międzynarodowych odbiorców?
3. Czy rząd zamierza wyciągnąć konsekwencje wobec osób odpowiedzialnych za ten bałagan?
4. Czy Ministerstwo Przemysłu zamierza w przyszłości wprowadzić mechanizmy nadzoru, aby zapobiec podobnym sytuacjom?
Z poważaniem
Michał Woś
Poseł na Sejm RP
Sekretarz stanu Wojciech Wrochna
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Zawiera 1 wskazania konkretnych kwot finansowych
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
4243 znakówhttp://www.gov.pl/przemysl ul. Powstańców 30
mp@mp.gov.pl 40-039 Katowice
BM-I.053.8.2025.$ezdAutorInicjaly
Warszawa, 2025-04-25 r.
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu RP
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 8927 Interpelacja w sprawie skandalicznego zaniedbania
skutkującego wstrzymaniem pracy reaktora badawczego MARIA, uprzejmie informuję:
Ministerstwo Przemysłu wie o nieuzyskaniu na czas nowego zezwolenia na eksploatację
reaktora badawczego MARIA. Nieuzyskanie w terminie nowego zezwolenia na eksploatację
reaktora, wynikało z niezłożenia przez Narodowe Centrum Badań Jądrowych (NCBJ) w
odpowiednim terminie kompletnej dokumentacji pozwalającej na jego wydanie – pierwotnie
złożone dokumenty wymagały licznych uzupełnień i poprawek. Nie założono odpowiedniego
zapasu na takie czynności, mimo że część niezbędnych analiz była przedkładana Prezesowi
Państwowej Agencji Atomistyki (PAA) po raz pierwszy. Ważnym niedopatrzeniem w tej
sprawie było również poinformowanie Ministerstwa Przemysłu o tym problemie dopiero w
dniu 25 marca br. Zaistniała sytuacja spowodowała iż, decyzją Minister Przemysłu z dnia 4
kwietnia br. Dyrektor NCBJ został odwołany z pełnionej funkcji. Obecnie trwa
postępowanie konkursowe na stanowisko dyrektora instytutu. Obecnie w PAA trwa analiza
przedłożonej przez NCBJ uzupełnionej dokumentacji. Postępowanie administracyjne w
sprawie wydania zezwolenia jest w toku.
Jednocześnie wskazać należy, że ustawa – Prawo atomowe określa sześciomiesięczny
termin na wydanie decyzji Prezesa PAA w przedmiocie zezwolenia na eksploatację obiektu
jądrowego (od momentu złożenia kompletnego wniosku wraz z wymaganymi dokumentami).
Należy przy tym podkreślić, że do ww. terminu nie wlicza się m.in. terminów przewidzianych
w przepisach prawa dla dokonania określonych czynności, czy okresów opóźnień
spowodowanych z winy strony albo przyczyn niezależnych od organu. Dodatkowo zgodnie z
ustawą – Prawo atomowe, Prezes PAA wydaje zezwolenie po stwierdzeniu, że spełnione
zostały wymagane prawem warunki wykonywania działalności, w tym wymagania
bezpieczeństwa jądrowego i ochrony radiologicznej.
Ministerstwo Przemysłu podejmuje działania, które mają wspomóc działanie instytutu. Już
pod koniec zeszłego roku, a zatem jeszcze przed otrzymaniem informacji z NCBJ o problemie
z uzyskaniem zezwolenia, Ministerstwo Przemysłu podjęło działania mające na celu
stworzenie dedykowanego mechanizmu finansowania reaktora. Prace te są bliskie
ukończenia. Realizowana jest także długofalowa strategia zapewniająca dalsze
funkcjonowanie reaktora MARIA, którą jest opracowany przez Ministerstwo Klimatu
-- 1 of 2 --
+48 (32) 433 33 30 Ministerstwo Przemysłu
http://www.gov.pl/przemysl ul. Powstańców 30
mp@mp.gov.pl 40-039 Katowice
Strona 2 z 2
i Środowiska program wieloletni pod nazwą „Program modernizacji badawczego reaktora
jądrowego "MARIA" umożliwiający jego eksploatację po 2027 r.” Celem Programu jest
modernizacja kluczowych systemów reaktora w okresie 2023-2027, co umożliwi uzyskanie
zezwolenia na jego dalszą eksploatację do roku 2050. Program modernizacji reaktora
MARIA, na kwotę ok. 92 mln zł., uwzględnia partycypowanie ministra właściwego ds.
zdrowia publicznego, nauki i energii w kosztach modernizacji reaktora.
Należy też podkreślić, że nieuzyskanie zezwolenia przez reaktor nie spowodowało
zakłócenia dostaw radiofarmaceutyków. W swojej eksploatacji reaktor ma regularne
przestoje techniczne, zwykle dwa w ciągu roku, i obecnie trwa taki. W przypadku uzyskania
zezwolenia do końca tego przestoju sytuacja obecna nie będzie mieć żadnego wpływu na
rynek radiofarmaceutyków. Warto równocześnie przypomnieć, że w latach 2022-23 reaktor
miał przestój trwający ponad rok, z czego połowa tego okresu była nieplanowana.
Ministerstwo Przemysłu stosuje zasady nadzoru wobec Narodowego Centrum Badań
Jądrowych. W ramach swoich kompetencji będzie podejmować działania w kierunku
przeprowadzenia kontroli w zakresie zgodności działań NCBJ z przepisami prawa oraz
prawidłowości wydatkowania środków publicznych.
Z wyrazami szacunku
Z upoważnienia
Wojciech Wrochna
Sekretarz stanu
2025-04-25 $ezdPolePodpisu1
Do wiadomości:
Kancelaria Prezesa Rady Ministrów
-- 2 of 2 --