Interpelacja nr 8921
Interpelacja w sprawie niskiego poziomu emerytur wynikających z długotrwałej choroby i braku przepracowania wymaganych minimalnych okresów
Zgłaszający:
•
Adresat:
Edukacja i Szkolnictwo (35%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie niskiego poziomu emerytur wynikających z długotrwałej choroby i braku przepracowania wymaganych minimalnych okresów
Interpelacja nr 8921
do ministra rodziny, pracy i polityki społecznej
w sprawie niskiego poziomu emerytur wynikających z długotrwałej choroby i braku przepracowania wymaganych minimalnych okresów
Zgłaszający: Agnieszka Hanajczyk
Data wpływu: 31-03-2025
Szanowna Pani Ministro,
zwracam się do Pani z interpelacją dotyczącą sytuacji emerytów w Polsce, którzy, z różnych przyczyn, w tym problemów zdrowotnych, byli zmuszeni do krótkoterminowego zatrudnienia, co skutkuje niską wysokością ich emerytur. Problem ten dotyka wielu seniorów, którzy pracowali zaledwie kilka lat i nie osiągnęli wymaganego 20-letniego okresu składkowego, co w konsekwencji prowadzi do ich trudnej sytuacji materialnej.
Do mojego biura poselskiego zgłosiła się m.in. mieszkanka mojego okręgu, która po przepracowaniu zaledwie 111 miesięcy musiała odejść z pracy i przez pozostały czas pozostawała na rencie z tytułu niezdolności do pracy. Obecnie jej emerytura to ok. 1050 zł miesięcznie, nieco powyżej minimum socjalnego dla osoby samotnej.
Zakład Ubezpieczeń Społecznych nie znajduje podstaw do zwiększenia wysokości świadczeń dla tej Pani.
Jednocześnie interesantka wskazuje, że renta alkoholowa w tym samym czasie wynosi ponad 1800 zł. A przecież jest to świadczenie bardzo podobne, związane z brakiem możliwości świadczenia pracy z powodów zdrowotnych. Taki stan rzeczy budzi wątpliwości co do sprawiedliwości społecznej oraz równości w dostępie do świadczeń.
Dlaczego tak rażąco różne są świadczenia dla osoby, która nie mogła pracować z powodu choroby a świadczeniem dla osób także niemogących pracować z powodu skutków choroby alkoholowej?
Czy Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej dostrzega ten problem?
Ilu jest emerytów, którzy otrzymują świadczenie, a z powodów zdrowotnych nie mają wypracowanych 20 lat okresów składkowych?
Jaka jest średnia wysokość świadczenia dla tych osób?
Czy Pani ministra widzi potrzebę zajęcia się tym tematem i jakie działania można w tym zakresie podjąć?
Interpelacja nr 8921
do ministra rodziny, pracy i polityki społecznej
w sprawie niskiego poziomu emerytur wynikających z długotrwałej choroby i braku przepracowania wymaganych minimalnych okresów
Zgłaszający: Agnieszka Hanajczyk
Data wpływu: 31-03-2025
Szanowna Pani Ministro,
zwracam się do Pani z interpelacją dotyczącą sytuacji emerytów w Polsce, którzy, z różnych przyczyn, w tym problemów zdrowotnych, byli zmuszeni do krótkoterminowego zatrudnienia, co skutkuje niską wysokością ich emerytur. Problem ten dotyka wielu seniorów, którzy pracowali zaledwie kilka lat i nie osiągnęli wymaganego 20-letniego okresu składkowego, co w konsekwencji prowadzi do ich trudnej sytuacji materialnej.
Do mojego biura poselskiego zgłosiła się m.in. mieszkanka mojego okręgu, która po przepracowaniu zaledwie 111 miesięcy musiała odejść z pracy i przez pozostały czas pozostawała na rencie z tytułu niezdolności do pracy. Obecnie jej emerytura to ok. 1050 zł miesięcznie, nieco powyżej minimum socjalnego dla osoby samotnej.
Zakład Ubezpieczeń Społecznych nie znajduje podstaw do zwiększenia wysokości świadczeń dla tej Pani.
Jednocześnie interesantka wskazuje, że renta alkoholowa w tym samym czasie wynosi ponad 1800 zł. A przecież jest to świadczenie bardzo podobne, związane z brakiem możliwości świadczenia pracy z powodów zdrowotnych. Taki stan rzeczy budzi wątpliwości co do sprawiedliwości społecznej oraz równości w dostępie do świadczeń.
Dlaczego tak rażąco różne są świadczenia dla osoby, która nie mogła pracować z powodu choroby a świadczeniem dla osób także niemogących pracować z powodu skutków choroby alkoholowej?
Czy Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej dostrzega ten problem?
Ilu jest emerytów, którzy otrzymują świadczenie, a z powodów zdrowotnych nie mają wypracowanych 20 lat okresów składkowych?
Jaka jest średnia wysokość świadczenia dla tych osób?
Czy Pani ministra widzi potrzebę zajęcia się tym tematem i jakie działania można w tym zakresie podjąć?
Odpowiedź urzędowa
Podsekretarz stanu Sebastian Gajewski
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Bardzo konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
28%
Konkretność
72%
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
Twarde liczby / kwoty
0 kwot, 1 %
Precyzyjne daty
2
Odpowiedź na punkty
Brak podziału
Gęstość faktów
5.2 / 1k zn.
- Podaje wskaźniki procentowe (1)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (2)
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
5609 znaków
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
BM-II.059.1.164.2025
Warszawa, /elektroniczny znacznik czasu/
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację poselską nr 8921 Pani Posłanki Agnieszki Hanajczyk w sprawie
niskiego poziomu emerytur wynikających z długotrwałej choroby i braku przepracowania
wymaganych minimalnych okresów, proszę przyjąć poniższe wyjaśnienia.
W zreformowanym systemie emerytalnym wysokość emerytury jest uzależniona od kwoty
składek zewidencjowanych na indywidualnym koncie, wysokości kapitału początkowego dla
ubezpieczonych podlegających ubezpieczeniom przed 1 stycznia 1999 r. oraz średniego
wskaźnika dalszego trwania życia. Formuła ta zapewnia odzwierciedlenie w wysokości
świadczenia poziomu aktywności ekonomicznej ubezpieczonego (czasu jej trwania,
wysokości uzyskiwanych z niej przychodów). Oznacza to, że osoby, które pracowały krótko
lub osiągały bardzo niskie przychody z pracy nabywają prawo do emerytury w niewielkiej,
proporcjonalnej do rozmiaru swojej aktywności ekonomicznej, wysokości.
W przypadku osób, które były uprawnione do renty z tytułu niezdolności do pracy, należy
wskazać, że osoby, które osiągnęły powszechny wiek emerytalny i nie zgłosiły wniosku
o emeryturę lub złożyły wniosek o emeryturę, a następnie wycofały go w terminie miesiąca
od dnia doręczenia decyzji o przyznaniu emerytury, Zakład Ubezpieczeń Społecznych
przyznaje z urzędu emeryturę (niezależnie od daty urodzenia ubezpieczonego), zamiast
pobieranej renty. Przyznanie emerytury z urzędu powoduje ustanie prawa do renty z tytułu
niezdolności do pracy.
Należy podkreślić, że emerytura z urzędu nie może być niższa od pobieranej dotychczas
renty z tytułu niezdolności do pracy. Oznacza to, że wysokość pobieranej renty z tytułu
niezdolności do pracy stanowi dolny poziom gwarancji przyszłej emerytury.
Renta z tytułu niezdolności do pracy przysługuje ubezpieczonemu częściowo lub całkowicie
niezdolnemu do pracy, a jej wysokość zależna jest od:
wymiaru okresów składkowych i nieskładkowych,
wynagrodzeń pracownika przyjętych do ustalenia podstawy wymiaru świadczenia,
kwoty bazowej obowiązującej w dacie powstania prawa do świadczenia,
orzeczonego stopnia niezdolności do pracy.
Renta dla osoby częściowo niezdolnej do pracy wynosi 75% renty dla osoby całkowicie
niezdolnej do pracy. Poziom świadczeń dla osób niezdolnych do pracy jest chroniony, przy
czym poziom gwarancji wysokości emerytury dla rencisty z tytułu niezdolności do pracy jest
różny i zależny od tego, czy niezdolność do pracy jest całkowita, czy też częściowa.
W związku z postawionymi pytaniami należy wyjaśnić, że pojęcie „renta alkoholowa" nie
występuje w przepisach prawa. Pod tym potocznym pojęciem kryje się renta z tytułu
niezdolności do pracy, do której prawo nabyły osoby z powodu chorób stanowiących rezultat
nadmiernego spożycia alkoholu lub choroby alkoholowej, spełniające powszechnie
obowiązujące warunki do przyznania renty z tytułu niezdolności do pracy. Osoba zaliczająca
-- 1 of 2 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
się do tej grupy musi spełnić łącznie warunki:
bycia niezdolną do pracy,
udowodnienia wymaganego okresu składkowego i nieskładkowego,
niezdolności do pracy, która musi powstać w okresach wymienionych w ustawie
emerytalnej, albo nie później niż w ciągu 18 miesięcy od ustania tych okresów. Warunek
ten nie jest wymagany od ubezpieczonego, który udowodnił okres składkowy
i nieskładkowy, wynoszący co najmniej 20 lat dla kobiety i 25 lat dla mężczyzny, i jest
całkowicie niezdolny do pracy,
nieposiadania ustalonego prawa do emerytury z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych lub
niespełniania warunków do jej uzyskania.
Oznacza to, że nie występuje zróżnicowanie wysokości rent z tytułu niezdolności do pracy
w zależności od przyczyny niezdolności do pracy, np. - wskazanej przez Panią Posłankę
Agnieszkę Hanajczyk - choroby alkoholowej.
Informuję, że kwoty najniższych świadczeń od 1 marca 2025 r. wynoszą w przypadku
emerytury 1878,91 zł, zaś w przypadku renty z tytułu niezdolności do pracy:
1878,91 zł dla osoby całkowicie niezdolnej do pracy,
1409,18 zł dla osoby częściowo niezdolnej do pracy.
Liczba osób, którym w grudniu 2024 r. wypłacono emerytury z urzędu (przyznawane osobie,
która w dniu osiągnięcia powszechnego wieku emerytalnego była uprawniona do renty
z tytułu niezdolności do pracy) ustalone według dotychczasowych zasad (stary system
emerytalny) bez wymaganego staż ubezpieczeniowego wyniosła 45 345 osób, a przeciętna
wysokość emerytury wyniosła 2 154,30 zł.
Liczba osób, którym w grudniu 2024 r. wypłacono emerytury z urzędu (przyznawane osobie,
która w dniu osiągnięcia powszechnego wieku emerytalnego była uprawniona do renty
z tytułu niezdolności do pracy), ustalone według nowych zasad (nowy system emerytalny),
bez wymaganego stażu ubezpieczeniowego wyniosła 27 312 osób, a przeciętna wysokość
emerytury wyniosła 1 427,94 zł.
W Ministerstwie Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej trwają prace nad opracowaniem
najlepszych rozwiązań w sferze uprawnień emerytalnych przysługujących ubezpieczonym,
w szczególności tym, którzy nie nabywają prawa do emerytury minimalnej. Sytuacja tej grupy
i możliwe drogi rozwiązania jej problemów są przedmiotem intensywnych analiz.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
dr hab. Sebastian Gajewski, prof. uczelni
Podsekretarz Stanu
/-kwalifikowany podpis elektroniczny-/
-- 2 of 2 --
info@mrips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
BM-II.059.1.164.2025
Warszawa, /elektroniczny znacznik czasu/
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację poselską nr 8921 Pani Posłanki Agnieszki Hanajczyk w sprawie
niskiego poziomu emerytur wynikających z długotrwałej choroby i braku przepracowania
wymaganych minimalnych okresów, proszę przyjąć poniższe wyjaśnienia.
W zreformowanym systemie emerytalnym wysokość emerytury jest uzależniona od kwoty
składek zewidencjowanych na indywidualnym koncie, wysokości kapitału początkowego dla
ubezpieczonych podlegających ubezpieczeniom przed 1 stycznia 1999 r. oraz średniego
wskaźnika dalszego trwania życia. Formuła ta zapewnia odzwierciedlenie w wysokości
świadczenia poziomu aktywności ekonomicznej ubezpieczonego (czasu jej trwania,
wysokości uzyskiwanych z niej przychodów). Oznacza to, że osoby, które pracowały krótko
lub osiągały bardzo niskie przychody z pracy nabywają prawo do emerytury w niewielkiej,
proporcjonalnej do rozmiaru swojej aktywności ekonomicznej, wysokości.
W przypadku osób, które były uprawnione do renty z tytułu niezdolności do pracy, należy
wskazać, że osoby, które osiągnęły powszechny wiek emerytalny i nie zgłosiły wniosku
o emeryturę lub złożyły wniosek o emeryturę, a następnie wycofały go w terminie miesiąca
od dnia doręczenia decyzji o przyznaniu emerytury, Zakład Ubezpieczeń Społecznych
przyznaje z urzędu emeryturę (niezależnie od daty urodzenia ubezpieczonego), zamiast
pobieranej renty. Przyznanie emerytury z urzędu powoduje ustanie prawa do renty z tytułu
niezdolności do pracy.
Należy podkreślić, że emerytura z urzędu nie może być niższa od pobieranej dotychczas
renty z tytułu niezdolności do pracy. Oznacza to, że wysokość pobieranej renty z tytułu
niezdolności do pracy stanowi dolny poziom gwarancji przyszłej emerytury.
Renta z tytułu niezdolności do pracy przysługuje ubezpieczonemu częściowo lub całkowicie
niezdolnemu do pracy, a jej wysokość zależna jest od:
wymiaru okresów składkowych i nieskładkowych,
wynagrodzeń pracownika przyjętych do ustalenia podstawy wymiaru świadczenia,
kwoty bazowej obowiązującej w dacie powstania prawa do świadczenia,
orzeczonego stopnia niezdolności do pracy.
Renta dla osoby częściowo niezdolnej do pracy wynosi 75% renty dla osoby całkowicie
niezdolnej do pracy. Poziom świadczeń dla osób niezdolnych do pracy jest chroniony, przy
czym poziom gwarancji wysokości emerytury dla rencisty z tytułu niezdolności do pracy jest
różny i zależny od tego, czy niezdolność do pracy jest całkowita, czy też częściowa.
W związku z postawionymi pytaniami należy wyjaśnić, że pojęcie „renta alkoholowa" nie
występuje w przepisach prawa. Pod tym potocznym pojęciem kryje się renta z tytułu
niezdolności do pracy, do której prawo nabyły osoby z powodu chorób stanowiących rezultat
nadmiernego spożycia alkoholu lub choroby alkoholowej, spełniające powszechnie
obowiązujące warunki do przyznania renty z tytułu niezdolności do pracy. Osoba zaliczająca
-- 1 of 2 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
się do tej grupy musi spełnić łącznie warunki:
bycia niezdolną do pracy,
udowodnienia wymaganego okresu składkowego i nieskładkowego,
niezdolności do pracy, która musi powstać w okresach wymienionych w ustawie
emerytalnej, albo nie później niż w ciągu 18 miesięcy od ustania tych okresów. Warunek
ten nie jest wymagany od ubezpieczonego, który udowodnił okres składkowy
i nieskładkowy, wynoszący co najmniej 20 lat dla kobiety i 25 lat dla mężczyzny, i jest
całkowicie niezdolny do pracy,
nieposiadania ustalonego prawa do emerytury z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych lub
niespełniania warunków do jej uzyskania.
Oznacza to, że nie występuje zróżnicowanie wysokości rent z tytułu niezdolności do pracy
w zależności od przyczyny niezdolności do pracy, np. - wskazanej przez Panią Posłankę
Agnieszkę Hanajczyk - choroby alkoholowej.
Informuję, że kwoty najniższych świadczeń od 1 marca 2025 r. wynoszą w przypadku
emerytury 1878,91 zł, zaś w przypadku renty z tytułu niezdolności do pracy:
1878,91 zł dla osoby całkowicie niezdolnej do pracy,
1409,18 zł dla osoby częściowo niezdolnej do pracy.
Liczba osób, którym w grudniu 2024 r. wypłacono emerytury z urzędu (przyznawane osobie,
która w dniu osiągnięcia powszechnego wieku emerytalnego była uprawniona do renty
z tytułu niezdolności do pracy) ustalone według dotychczasowych zasad (stary system
emerytalny) bez wymaganego staż ubezpieczeniowego wyniosła 45 345 osób, a przeciętna
wysokość emerytury wyniosła 2 154,30 zł.
Liczba osób, którym w grudniu 2024 r. wypłacono emerytury z urzędu (przyznawane osobie,
która w dniu osiągnięcia powszechnego wieku emerytalnego była uprawniona do renty
z tytułu niezdolności do pracy), ustalone według nowych zasad (nowy system emerytalny),
bez wymaganego stażu ubezpieczeniowego wyniosła 27 312 osób, a przeciętna wysokość
emerytury wyniosła 1 427,94 zł.
W Ministerstwie Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej trwają prace nad opracowaniem
najlepszych rozwiązań w sferze uprawnień emerytalnych przysługujących ubezpieczonym,
w szczególności tym, którzy nie nabywają prawa do emerytury minimalnej. Sytuacja tej grupy
i możliwe drogi rozwiązania jej problemów są przedmiotem intensywnych analiz.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
dr hab. Sebastian Gajewski, prof. uczelni
Podsekretarz Stanu
/-kwalifikowany podpis elektroniczny-/
-- 2 of 2 --