Interpelacja w sprawie projektu ustawy o asystencji społecznej
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 8918
do ministra rodziny, pracy i polityki społecznej
w sprawie projektu ustawy o asystencji społecznej
Zgłaszający: Iwona Maria Kozłowska
Data wpływu: 31-03-2025
Szanowna Pani Ministro,
jako posłanka zaangażowana w działania na rzecz osób potrzebujących wsparcia, zwracam się z uprzejmą prośbą o przekazanie informacji dotyczących projektu ustawy o asystencji społecznej. Wprowadzenie kompleksowych rozwiązań w tym obszarze może znacząco poprawić jakość życia osób z niepełnosprawnościami oraz ich rodzin, a także wspierać ich aktywizację społeczną i zawodową.
W związku z tym uprzejmie proszę o odpowiedź na następujące pytania:
Na jakim etapie znajduje się obecnie projekt ustawy o asystencji społecznej?
Jakie uwagi zgłoszone przez ekspertów, organizacje społeczne lub inne podmioty zostały uwzględnione w jego treści?
Czy projekt przewiduje konkretne rozwiązania mające na celu zwiększenie dostępności usług asystenckich w mniejszych miejscowościach i na terenach wiejskich?
Jakie są główne cele i założenia projektu oraz w jaki sposób ministerstwo planuje ich realizację?
Czy istnieje możliwość udostępnienia aktualnej wersji projektu ustawy w celu zapoznania się z jego szczegółami?
Z uwagi na ogromne znaczenie asystencji społecznej dla osób wymagających wsparcia uprzejmie proszę o szczegółowe informacje oraz wskazanie planowanego harmonogramu dalszych działań w tym zakresie.
Sekretarz stanu Łukasz Krasoń
Odpowiedź standardowa – resort odnosi się merytorycznie do zagadnienia z umiarkowaną ilością danych szczegółowych.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (2)
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
10721 znakówinfo@mrips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
BM-II.059.1.168.2025
Warszawa, /elektroniczny znacznik czasu/
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczpospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 8918 Pani Posłanki Iwony Marii Kozłowskiej, w sprawie
projektu ustawy o asystencji społecznej, proszę przyjąć poniższe wyjaśnienia.
30 kwietnia 2025 r. projekt ustawy o asystencji osobistej osób z niepełnosprawnościami
został skierowany na posiedzenie Stałego Komitetu Rady Ministrów, który 8 maja b.r.
rozpoczął nad nim prace.
Wszystkie uwagi zgłoszone przez ekspertów, organizacje społeczne lub inne podmioty, wraz
ze stanowiskiem Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej, udostępniono w tabelach
dołączonych do projektu zamieszczonego na stronie internetowej Rządowego Centrum
Legislacji w zakładce Rządowy Proces Legislacyjny w pozycjach: „2. Uzgodnienia”, „3.
Konsultacje publiczne” i „4. Opiniowanie”, pod adresem:
https://legislacja.gov.pl/projekt/12392400
Zgodnie z projektem ustawy asystencję osobistą organizują i realizują powiaty oraz
podmioty wpisane do Rejestru Realizatorów Asystencji Osobistej (w tym organizacje
pozarządowe), a także gminy, jeżeli powiat zawrze z nimi porozumienie dotyczące
organizowania i realizowania asystencji osobistej w trybie ustawy o samorządzie
powiatowym. Zadania te będą zatem realizowane na najniższym poziomie samorządowym,
zarówno na obszarze wiejskim, jak i miejskim.
Projekt przewiduje zapewnienie wnioskodawcy wsparcia, niezależnie od miejsca jego
zamieszkania, już na etapie składania przez niego wniosku o asystencję osobistą.
W przypadku zaistnienia przyczyn uniemożliwiających osobie z niepełnosprawnościami
złożenie wniosku o asystencję osobistą w związku z jej wykluczeniem cyfrowym,
komunikacyjnym lub w związku z innymi przyczynami uniemożliwiającymi dotarcie do
miejsca złożenia wniosku, powiat lub działająca na jego zlecenie organizacja pozarządowa
bądź gmina zapewnia dostęp do środków technicznych, umożliwiających złożenie wniosku
o ustalenie prawa do asystencji osobistej oraz zapewnia pomoc w złożeniu wniosku drogą
elektroniczną w miejscu zamieszkania lub pobytu osoby z niepełnosprawnością (na pisemny
lub ustny wniosek osoby z niepełnosprawnością, przedstawiciela osoby
z niepełnosprawnością bądź osoby upoważnionej).
Projekt ustawy wprowadza obowiązek realizacji usługi asystencji przez powiaty. Zadania te
mogą być realizowane również przez działające na jego terenie organizacje pozarządowe lub
gminy (różnicowanie na obszar miejski czy wiejski nie występuje w tym wypadku. Każda
osoba z niepełnosprawnościami będzie miała takie same prawo ubiegania się o wsparcie
w formie asystencji osobistej, niezależnie od miejsca zamieszkania).
Podstawowym celem projektu ustawy o asystencji osobistej osób z niepełnosprawnościami
jest systemowe uregulowanie dostępu do przedmiotowej usługi. Asystencja osobista jest
-- 1 of 4 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
formą pomocy powalającą znacząco zwiększyć niezależność osób wymagających
intensywnego wsparcia (persons with high-support needs). Usługa polega na indywidualnym
wsparciu osób z niepełnosprawnościami w wykonywaniu codziennych czynności, których nie
są one w stanie realizować na równi z innymi i ma na celu ich aktywne włączenie oraz
zwiększenie ich udziału w życiu społecznym i zawodowym.
Funkcjonujące dotychczas rozwiązania nie zapewniały trwałych i powszechnych warunków
realizacji usługi asystencji osobistej, ponieważ mają one charakter konkursowy lub tylko
regionalny. Wprowadzenie omawianych propozycji stanowi gest wyjścia naprzeciw
postanowieniom art. 19 Konwencji ONZ o Prawach Osób z Niepełnosprawnościami, którą
Polska ratyfikowała w roku 2012, stanowiącym o prawie osób z niepełnosprawnościami do
niezależnego życia i pełnego włączenia w społeczność lokalną. Niniejszy projekt ma również
oparcie w prawach i wolnościach osobistych zapewnionych w Konstytucji Rzeczypospolitej
Polskiej, w szczególności w artykule 69, który gwarantuje osobom niepełnosprawnym m.in.
pomoc w zabezpieczeniu egzystencji oraz komunikacji społecznej.
Projektowana ustawa realizuje postulaty zgłaszane od wielu lat przez osoby
z niepełnosprawnościami i stronę społeczną. Przy tworzeniu zawartych w niej regulacji
wzięto pod uwagę wnioski i rozwiązania wypracowane w licznych projektach i pilotażach.
Usługa asystencji osobistej umożliwia osobom z niepełnosprawnościami podejmowanie
i realizowanie decyzji dotyczących ich codziennego życia, Pozwala to na przeciwdziałanie
dyskryminacji oraz wsparcie osób z niepełnosprawnościami w pełnieniu ról społecznych
i zawodowych, które bez tego byłoby znacznie utrudnione. Projekt ustawy określa:
warunki nabywania prawa do asystencji osobistej;
zasady ustalania, finansowania i realizacji asystencji osobistej;
zadania realizatorów asystencji osobistej;
zasady nadzoru nad działalnością realizatorów asystencji osobistej;
zadania organów władzy publicznej w sprawach asystencji osobistej.
Ustawa o asystencji osobistej umożliwi osobom z niepełnosprawnościami złożenie wniosku
o przydzielenie asystenta i korzystanie z jego usługi bezpłatnie. Wniosek będzie można
złożyć z pomocą systemu teleinformatycznego udostępnionego przez ZUS oraz za pomocą
systemu teleinformatycznego utworzonego przez ministra właściwego do spraw
zabezpieczenia społecznego. Będą mogli go złożyć obywatele Polski lub cudzoziemcy
dopuszczeni również do pobierania świadczenia wspierającego.
Do ubiegania się o bezpłatną asystencję osobistą uprawnione będą osoby:
w wieku 18-65 lat, posiadające orzeczenie o stopniu niepełnosprawności, które uzyskają
w skali poziomu potrzeby wsparcia łącznie co najmniej 80 punktów,
osoby w wieku 13-18 lat, posiadające orzeczenie o znacznym stopniu
niepełnosprawności lub (w wypadku osób poniżej 16 roku życia, które nie mają jeszcze
orzeczenia o stopniu niepełnosprawności) orzeczenie o niepełnosprawności
z określonymi wskazaniami.
Prawo do asystencji osobistej ustalane będzie na wniosek. Zgodnie z projektem ustawy
inicjatywa w sprawie przyznania prawa do asystencji osobistej należy przede wszystkim do
osoby z niepełnosprawnością. Jednocześnie, dla zagwarantowania realnego dostępu do tej
formy wsparcia osobom, które ze względu na swoją sytuację życiową, zdrowotną lub prawną
nie są w stanie samodzielnie wystąpić z odpowiednim wnioskiem, przewidziano możliwość
jego złożenia – za zgodą osoby zainteresowanej – przez inne uprawnione podmioty. Należą
do nich: przedstawiciel ustawowy, kurator osoby ubezwłasnowolnionej częściowo, osoba
-- 2 of 4 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
pełniąca funkcję rodziny zastępczej, prowadzący rodzinny dom dziecka lub dyrektor
placówki opiekuńczo-wychowawczej typu rodzinnego.
Prawo do asystencji i liczba przyznanych miesięcznie godzin będą ustalane w drodze decyzji
przez wojewódzki zespół do spraw orzekania o niepełnosprawności na podstawie:
formularza samooceny,
obserwacji codziennego funkcjonowania osoby z niepełnosprawnościami,
wywiadu bezpośredniego z osobą z niepełnosprawnościami lub – jeśli jest to konieczne dla
właściwego rozpoznania jej potrzeb – osobą stale ją wspierającą,
oceny poziomu potrzeby wsparcia, ze wskazaniem zdolności do samodzielnego
wykonywania określonych czynności związanych z codziennym funkcjonowaniem oraz
rodzajem wymaganego wsparcia, ustalonych na podstawie art. 6b6 ustawy z dnia 27
sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej i zatrudnianiu osób
niepełnosprawnych,
przy zastosowaniu formularza oceny potrzeb w zakresie asystencji osobistej i na
podstawie potrzeb w zakresie asystencji osobistej osoby ubiegającej się o prawo do tej
usługi.
Za organizację asystencji osobistej będzie odpowiedzialny jej realizator. Zgodnie z projektem
ustawy realizatorem może być powiat, podmioty wpisane do Rejestru Realizatorów, albo
gminy (na podstawie porozumienia zawartego z powiatami w trybie ustawy o trybu ustawy
o samorządzie powiatowym). Osoba z niepełnosprawnościami sama wybiera jednego
realizatora za pomocą systemu informatycznego, utworzonego przez Zakład Ubezpieczeń
Społecznych.
Osoba z niepełnosprawnością będzie mogła sama wskazać asystenta realizatorowi. Jeżeli
osoba z niepełnosprawnościami sama nie wskaże realizatorowi wybranego przez siebie
asystenta, realizator usługi przedstawi jej co najmniej dwóch kandydatów, którzy są zdolni
do świadczenia asystencji osobistej użytkownikowi - zgodnie ze wskazówkami zawartymi
w formularzu samooceny potrzeb dotyczących asystencji osobistej oraz szczególnymi
potrzebami użytkownika – spośród kandydatów na asystentów osobistych wpisanych do
Rejestru asystentów. Osoba niepełnoletnia i ubezwłasnowolniona dokonuje wyboru za
zgodą przedstawiciela ustawowego.
Po wyborze asystenta, osoba z niepełnosprawnościami, asystent i realizator podpisują
kontrakt trójstronny, w którym określają zasady realizacji usługi. Pełnoletnia osoba
z niepełnosprawnościami może sama zatrudnić asystenta składając odpowiednie
oświadczenie oraz przechodząc pomyślnie specjalne szkolenie dotyczące samodzielnego
zatrudniania asystenta osobistego i zarządzania asystencją osobistą. W tym przypadku
osoba z niepełnosprawnościami zawiera z asystentem osobistym kontrakt dwustronny.
W projektowanej ustawie przewiduje się, że asystent może udzielać osobie
z niepełnosprawnością wsparcia w:
czynnościach związanych z higieną,
czynnościach medyczno-pielęgnacyjnych,
czynnościach w gospodarstwach domowych,
przemieszczaniu się,
komunikowaniu się z innymi osobami,
podejmowaniu aktywności życiowej, w tym osobistej, społecznej i zawodowej.
Asystencja osobista jest finansowana z budżetu państwa.
-- 3 of 4 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
Szczegółowe regulacje dotyczące zadań oraz sposobu ich realizacji przez zobligowane do
tego podmioty i organy - są określone w projekcie ustawy. Natomiast opis wydatków
budżetowych na poszczególne zadania zawiera Ocena Skutków Regulacji do projektu
ustawy.
Aktualna wersja ustawy, skierowana na posiedzenie Stałego Komitetu Rady Ministrów,
znajduje się na stronie internetowej Rządowego Centrum Legislacji w zakładce Rządowy
Proces Legislacyjny w pozycji „9. Stały Komitet Rady Ministrów”:
https://legislacja.gov.pl/projekt/12392400/katalog/13099589#13099589
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
Łukasz Krasoń
Pełnomocnik Rządu ds. Osób Niepełnosprawnych
Sekretarz Stanu
/-kwalifikowany podpis elektroniczny-/
-- 4 of 4 --