Interpelacja nr 8898
Interpelacja w sprawie aptek
Zgłaszający:
•
Adresat:
Zdrowie i Lecznictwo (95%)
Edukacja i Szkolnictwo (65%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie aptek
Interpelacja nr 8898
do ministra zdrowia
w sprawie aptek
Zgłaszający: Marcin Józefaciuk
Data wpływu: 28-03-2025
Szanowna Pani Minister,
w przestrzeni publicznej ukazuje się wiele informacji ze strony organizacji przedsiębiorców (np. Pracodawcy RP) dotyczących w szczególności ustawy z dnia 13 lipca 2023 r. o zmianie ustawy o gwarantowanych przez Skarb Państwa ubezpieczeniach eksportowych oraz niektórych innych ustaw (AdA 2.0 - „apteka dla aptekarza”). Działalność ta w ostatnim okresie jest wzmożona. Trudno oprzeć się wrażeniu, że celem tych informacji jest obciążenie tej ustawy odpowiedzialnością za różne problemy rynku detalicznej dystrybucji produktów leczniczych (których geneza ma zróżnicowane podłoże), a które - logicznie patrząc - nie są związane z ustawą AdA czy AdA 2.0. Jak łatwo się domyślać, celem tych przekazów jest doprowadzenie do usunięcia z porządku prawnego tzw. ustawy AdA lub/oraz AdA 2.0, a tym samym – unicestwienie zamierzeń, które ustawa ta miała osiągnąć (np. przeciwdziałanie przejęciu polskiego rynku aptecznego przez podmioty zagraniczne oraz monopolizacji rynku aptecznego).
W związku z powyższym, celem wyjaśnienia poruszanych kwestii, kieruję do Pani Minister następujące pytania:
1. Z przekazu organizacji Pracodawcy RP wynika, że z powodu ustawy AdA z 2017 r. oraz AdA 2.0 z 2023 r. obecnie w 400 gminach w Polsce nie ma dostępu do apteki lub punktu aptecznego, co powoduje, że około 2 mln Polaków, w tym - osób starszych, musi jechać po lekarstwa do najbliższej apteki ponad godzinę. Tymczasem główny inspektor farmaceutyczny w trakcie posiedzenia Komisji ds. Petycji, która odbyła się w dn. 8 stycznia 2025 r. poinformował, że przed wejściem w życie ustawy AdA (2017 r.) w 300 gminach w ogóle nie było apteki oraz, że w połowie 2015 r. apteki nie było w 323 gminach, a do 2024 r. liczba ta zwiększyła się o 6 (brak apteki w 329 gminach). W związku z tym zwracam się z prośbą o wskazanie, które prezentowane w przestrzeni publicznej dane są prawdziwe poprzez podanie liczby gmin, w których nie było apteki (puntu aptecznego) w okresie przed wejściem AdA oraz obecnie, po wprowadzeniu AdA oraz AdA 2.0.
2. Czy prawdziwe jest twierdzenie, że w gminach, w których nie ma apteki ustawy AdA i/lub AdA 2.0. zakazują otworzenia apteki? Jeżeli tak, to które przepisy tych ustaw są podstawą takiego zakazu? Kieruję uprzejmą prośbę o wskazanie podstawy prawnej owego zakazu.
3. Ile zezwoleń na otwarcie nowej apteki wydano od roku 2017? Ile z nich dotyczyło terenów wiejskich?
4. Proszę o wskazanie nazw (marek, szyldów) 5 największych pod względem liczby aptek sieci aptecznych w Polsce, przybliżonej liczby aptek należących do każdej z tych sieci w 2017 r. (w okresie wprowadzania ustawy AdA), w 2023 r. (w okresie wprowadzania ustawy AdA 2.0) oraz obecnie.
5. W ilu gminach wiejskich funkcjonują apteki należące do tych 5 największych sieci?
6. Czy prawdą jest, że liczba aptek w Polsce w przeliczeniu na mieszkańca jest jedną z najniższych w Europie? Proszę o podanie liczby aptek w Polsce w przeliczeniu na mieszkańca oraz ten sam współczynnik w odniesieniu do innych krajów UE.
7. Czy regulacje zbliżone do AdA i AdA 2.0 występują w innych krajach Unii Europejskiej, czy tylko w Polsce? Czy Pani Minister posiada wiedzę odnośnie do tego, w jaki sposób tamtejsze rządy uzasadniają istnienie lub wprowadzenie tego rodzaju regulacji?
8. Czy prawdą jest, że w Niemczech, Francji, Hiszpanii (oraz innych krajach Unii Europejskiej) obowiązują limity antykoncentracyjne uniemożliwiające powstawanie sieci aptecznych? Proszę o wskazanie tych limitów. Czy są one ukształtowane na podobnym poziomie co w Polsce?
9. Czy regulację, według której prawo do prowadzenia apteki ma wyłącznie farmaceuta, oceniał Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej? Jeśli tak, to jak ją ocenił?
Mając na względzie ważkość problemu oraz skalę szerzenia ww. informacji w przestrzeni publicznej, która wpisuje się w narrację podmiotów zainteresowanych koncentracją na rynku aptecznym, liczę, że informacje przekazane przez Panią Minister pozwolą na prowadzenie debaty publicznej o kształcie rynku aptecznego w oparciu o rzetelne i wiarygodne dane oraz fakty.
Interpelacja nr 8898
do ministra zdrowia
w sprawie aptek
Zgłaszający: Marcin Józefaciuk
Data wpływu: 28-03-2025
Szanowna Pani Minister,
w przestrzeni publicznej ukazuje się wiele informacji ze strony organizacji przedsiębiorców (np. Pracodawcy RP) dotyczących w szczególności ustawy z dnia 13 lipca 2023 r. o zmianie ustawy o gwarantowanych przez Skarb Państwa ubezpieczeniach eksportowych oraz niektórych innych ustaw (AdA 2.0 - „apteka dla aptekarza”). Działalność ta w ostatnim okresie jest wzmożona. Trudno oprzeć się wrażeniu, że celem tych informacji jest obciążenie tej ustawy odpowiedzialnością za różne problemy rynku detalicznej dystrybucji produktów leczniczych (których geneza ma zróżnicowane podłoże), a które - logicznie patrząc - nie są związane z ustawą AdA czy AdA 2.0. Jak łatwo się domyślać, celem tych przekazów jest doprowadzenie do usunięcia z porządku prawnego tzw. ustawy AdA lub/oraz AdA 2.0, a tym samym – unicestwienie zamierzeń, które ustawa ta miała osiągnąć (np. przeciwdziałanie przejęciu polskiego rynku aptecznego przez podmioty zagraniczne oraz monopolizacji rynku aptecznego).
W związku z powyższym, celem wyjaśnienia poruszanych kwestii, kieruję do Pani Minister następujące pytania:
1. Z przekazu organizacji Pracodawcy RP wynika, że z powodu ustawy AdA z 2017 r. oraz AdA 2.0 z 2023 r. obecnie w 400 gminach w Polsce nie ma dostępu do apteki lub punktu aptecznego, co powoduje, że około 2 mln Polaków, w tym - osób starszych, musi jechać po lekarstwa do najbliższej apteki ponad godzinę. Tymczasem główny inspektor farmaceutyczny w trakcie posiedzenia Komisji ds. Petycji, która odbyła się w dn. 8 stycznia 2025 r. poinformował, że przed wejściem w życie ustawy AdA (2017 r.) w 300 gminach w ogóle nie było apteki oraz, że w połowie 2015 r. apteki nie było w 323 gminach, a do 2024 r. liczba ta zwiększyła się o 6 (brak apteki w 329 gminach). W związku z tym zwracam się z prośbą o wskazanie, które prezentowane w przestrzeni publicznej dane są prawdziwe poprzez podanie liczby gmin, w których nie było apteki (puntu aptecznego) w okresie przed wejściem AdA oraz obecnie, po wprowadzeniu AdA oraz AdA 2.0.
2. Czy prawdziwe jest twierdzenie, że w gminach, w których nie ma apteki ustawy AdA i/lub AdA 2.0. zakazują otworzenia apteki? Jeżeli tak, to które przepisy tych ustaw są podstawą takiego zakazu? Kieruję uprzejmą prośbę o wskazanie podstawy prawnej owego zakazu.
3. Ile zezwoleń na otwarcie nowej apteki wydano od roku 2017? Ile z nich dotyczyło terenów wiejskich?
4. Proszę o wskazanie nazw (marek, szyldów) 5 największych pod względem liczby aptek sieci aptecznych w Polsce, przybliżonej liczby aptek należących do każdej z tych sieci w 2017 r. (w okresie wprowadzania ustawy AdA), w 2023 r. (w okresie wprowadzania ustawy AdA 2.0) oraz obecnie.
5. W ilu gminach wiejskich funkcjonują apteki należące do tych 5 największych sieci?
6. Czy prawdą jest, że liczba aptek w Polsce w przeliczeniu na mieszkańca jest jedną z najniższych w Europie? Proszę o podanie liczby aptek w Polsce w przeliczeniu na mieszkańca oraz ten sam współczynnik w odniesieniu do innych krajów UE.
7. Czy regulacje zbliżone do AdA i AdA 2.0 występują w innych krajach Unii Europejskiej, czy tylko w Polsce? Czy Pani Minister posiada wiedzę odnośnie do tego, w jaki sposób tamtejsze rządy uzasadniają istnienie lub wprowadzenie tego rodzaju regulacji?
8. Czy prawdą jest, że w Niemczech, Francji, Hiszpanii (oraz innych krajach Unii Europejskiej) obowiązują limity antykoncentracyjne uniemożliwiające powstawanie sieci aptecznych? Proszę o wskazanie tych limitów. Czy są one ukształtowane na podobnym poziomie co w Polsce?
9. Czy regulację, według której prawo do prowadzenia apteki ma wyłącznie farmaceuta, oceniał Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej? Jeśli tak, to jak ją ocenił?
Mając na względzie ważkość problemu oraz skalę szerzenia ww. informacji w przestrzeni publicznej, która wpisuje się w narrację podmiotów zainteresowanych koncentracją na rynku aptecznym, liczę, że informacje przekazane przez Panią Minister pozwolą na prowadzenie debaty publicznej o kształcie rynku aptecznego w oparciu o rzetelne i wiarygodne dane oraz fakty.
Odpowiedź urzędowa
Podsekretarz stanu Marek Kos
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Bardzo konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
11%
Konkretność
89%
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
Twarde liczby / kwoty
0 kwot, 2 %
Precyzyjne daty
5
Odpowiedź na punkty
✓ Tak (Ad 1, Pkt...)
Gęstość faktów
3.4 / 1k zn.
- Podaje wskaźniki procentowe (2)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (5)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
11705 znaków
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
PLPR.050.23.2025.MI
Warszawa, 13 maja 2025
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
Minister Zdrowia przekazuje odpowiedź na interpelację nr 8898 Pana Posła Marcina
Józefaciuka w sprawie aptek.
Odpowiadając na pierwsze z zadanych pytań potwierdzić należy, że dane, którymi dysponuje
Minister Zdrowia są danymi tożsamymi do tych, które przedstawił Główny Inspektor
Farmaceutyczny w trakcie posiedzenia Komisji ds. Petycji, która odbyła się w dn. 8 stycznia
2025 r. Porównanie liczby gmin, w których nie funkcjonowała żadna apteka ogólnodostępna,
ale funkcjonował punkt apteczny w połowie 2015 r. oraz 2024 (dane aktualne na początek
grudnia) oraz liczba gmin, w których nie funkcjonowała żadna apteka ogólnodostępna ani
punkt apteczny w tym samym okresie przedstawia się następująco:
Liczba gmin, w których nie
funkcjonowała żadna apteka
ogólnodostępna, ale funkcjonował
punkt apteczny
Liczba gmin, w których nie
funkcjonowała żadna apteka
ogólnodostępna ani punkt
apteczny
Województwo
połowa 2015 2024 połowa 2015 2024
Dolnośląskie 22 20 6 13
Kujawsko-pomorskie 34 35 4 9
Lubelskie 7 17 7 8
Lubuskie 24 27 2 3
Łódzkie 21 27 15 16
Małopolskie 6 6 1 1
Mazowieckie 61 56 3 12
Opolskie 11 8 0 4
Podkarpackie 14 21 0 2
Podlaskie 30 25 0 8
Pomorskie 14 12 1 6
Śląskie 11 10 0 1
Świętokrzyskie 14 17 0 1
Warmińsko- 17 11 8 10
-- 1 of 6 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
2
Mazurskie
Wielkopolskie 15 16 1 0
Zachodniopomorskie 22 21 8 9
Suma 323 329 56 103
Twierdzenie, że w gminach, w których nie ma apteki tzw., ustawy „AdA” czy „AdA 2.0”
zakazują otworzenia aptek nie ma racjonalnego umocowania. Przepisy „AdA”, czyli
ustawy
z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy - Prawo farmaceutyczne (Dz.U. z 2017 r. poz.
1015) co prawda wprowadziły ograniczenia o charakterze demograficznym i geograficznym,
zgodnie z którymi zezwoleń na prowadzenie aptek ogólnodostępnych nie wydaje się, jeżeli
na dzień złożenia wniosku o wydanie zezwolenia, liczba mieszkańców w danej gminie,
w przeliczeniu na jedną aptekę ogólnodostępną, wynosi co najmniej 3000 osób i odległość od
miejsca planowanej lokalizacji apteki do najbliższej funkcjonującej apteki ogólnodostępnej,
liczona pomiędzy wejściami do izb ekspedycyjnych aptek w linii prostej, wynosi co najmniej
500 metrów. Niemniej ta sama ustawa przewidziała wyjątki, tj. ograniczeń wprost nie stosuje
się, jeżeli na dzień złożenia wniosku o wydanie zezwolenia, odległość od miejsca planowanej
lokalizacji apteki do najbliżej funkcjonującej apteki ogólnodostępnej, liczona pomiędzy
wejściami do izb ekspedycyjnych aptek w linii prostej, wynosi co najmniej 1000 metrów, co
według wszelkiego prawdopodobieństwa życiowego będzie miało miejsce w gminach,
w których żadna apteka nie funkcjonuje. Dodatkowo, mocą tej samej ustawy, Ministra
Zdrowia wyposażono w uprawnienie do wyrażenia zgody na wydanie przez wojewódzkiego
inspektora farmaceutycznego zezwolenia na prowadzenie apteki ogólnodostępnej
z pominięciem ograniczeń, jeżeli przemawia za tym ważny interes pacjentów i konieczność
zapewnienia im dostępu do produktów leczniczych.
Jeśli zaś chodzi o liczbę wydanych zezwoleń na prowadzenie aptek ogólnodostępnych,
Minister Zdrowia dysponuje danymi porównawczymi w ujęciu z podziałem na województwa,
między rokiem 2014 i 2024, które przekazuje poniżej:
Wydane zezwolenia
województwo
2014 2024
Dolnośląskie 60 2
Kujawsko-pomorskie 46 1
Lubelskie 43 0
Lubuskie 25 1
Łódzkie 38 3
Małopolskie 91 7
Mazowieckie 144 4
Opolskie 29 1
Podkarpackie 49 1
Podlaskie 22 1
Pomorskie 49 6
Śląskie 161 4
Świętokrzyskie 38 1
Warmińsko-Mazurskie 34 2
Wielkopolskie 103 5
Zachodniopomorskie 38 2
-- 2 of 6 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
3
Suma 970 41
Zaznaczenia wymaga przy tym, że przy ocenie powyższych danych brać pod uwagę należy
specyfikę rynku aptecznego, także w ujęciu historycznym. W okresie 2015 r. obserwowano
nasilone zjawisko tzw. odwróconego łańcucha dystrybucji leków i ich wywozu poza granice
kraju, co przejawiało się nagannymi praktykami zamykania aptek objętych postępowaniami
organów Państwowej Inspekcji Farmaceutycznej, a następnie wnioskowaniem o wydanie
nowego zezwolenia. Uzasadnia to widoczną w danych nieuzasadnioną faktycznymi
potrzebami pacjentów zawyżoną liczbę wydawanych zezwoleń.
Jeśli zaś chodzi o pytania dotyczące liczby aptek wchodzących do sieci aptecznych w Polsce,
wyjaśnienia wymaga, że w Polsce apteki mogą należeć do sieci na kilka sposobów, a różnice
zależeć mogą głównie od modelu własności i formy współpracy. W rejestrach zezwoleń na
prowadzenie aptek ogólnodostępnych prowadzonych przez wojewódzkich inspektorów
farmaceutycznych zamieszcza się m.in. oznaczenie podmiotu na rzecz którego wydano
zezwolenie. O ile zatem możliwe byłoby dokonanie kalkulacji liczby aptek będących
bezpośrednią własnością dużych spółek kapitałowych tworzących sieci, o tyle w przypadku
aptek będących formalnie własnością indywidualnych farmaceutów lub przedsiębiorców, ale
działają pod marką sieci, sporządzenie takiego zestawienie nie będzie możliwe z urzędu,
w oparciu o wiadomości będące w posiadaniu tych organów. Tym samym Minister Zdrowia,
bez precyzyjnych założeń metodologicznych, nie jest w stanie przedstawić rzetelnego
zestawienia dotyczącego sieci aptek.
Co tyczy się oficjalnej liczby aptek w Polsce w przeliczeniu na mieszkańca – Główny Urząd
Statystyczny corocznie publikuje informację sygnalną dotyczącą aptek i punktów
aptecznych, zgodnie z którą z końcem roku 2023 na jedną aptekę ogólnodostępną i punkt
apteczny przypadało średnio 2 996 osób. Dane na rok 2024 nie zostały opublikowane,
a Minister Zdrowia nie dysponuje w tym zakresie danymi własnymi, co też tyczy się takiego
współczynnika w odniesieniu do innych krajów UE.
Odpowiadając na pytania dotyczące podobnych regulacji antykoncentracyjnych w innych
krajach Unii Europejskiej to należy nadmienić, że Minister Zdrowia zlecił Agencji Oceny
Technologii Medycznych i Taryfikacji zebranie danych na temat regulacji dotyczących zasad
wydawania zezwoleń na prowadzenie aptek tamże. Z analizy materiałów wynika, że
większość krajów członkowskich wprowadziła bardzo restrykcyjne zasady dotyczące
wydawania zezwoleń na prowadzenie aptek oraz regulacje ograniczające koncentrację na
rynku aptecznym.
W większości krajów objętych analizą prowadzenie apteki jest zarezerwowane wyłącznie dla
wykwalifikowanego personelu - farmaceutów. Opisane wymagania podkreślają znaczenie
profesjonalizacji rynku aptecznego, gdzie tylko osoby posiadające specjalistyczną wiedzę
mogą być odpowiedzialne za prowadzenie czy posiadanie aptek. Regulacje w poszczególnych
krajach często określają ile aptek może prowadzić jeden farmaceuta i najczęściej jest to od
jednej do czterech aptek. Wymagania w zakresie edukacji właściciela apteki oraz
ograniczenie liczby aptek prowadzonych przez jednego farmaceutę może wspierać
skuteczny nadzór nad prowadzoną działalnością, a także wpływać na zapewnienie wysokiej
jakości usług. Jednocześnie umożliwienie prowadzenia więcej niż jednej apteki może
sprzyjać zwiększeniu dostępności do usług aptecznych/farmaceutycznych. Podsumowanie
głównych regulacji dotyczących wymagań dla założyciela apteki przedstawiono w tabeli
poniżej.
-- 3 of 6 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
4
Kraj
Podmiot posiadający
prawo do uzyskania
zezwolenia na
prowadzenie apteki
Maksymalna liczba
aptek, którą może
prowadzić jeden
podmiot
Doprecyzowanie
Polska
farmaceuta
spółka farmaceutów
uczelnia kształcąca
farmaceutów
4
1 w przypadku uczelni
do innych rodzajów
należą punkty
apteczne, apteki
szpitalne, apteki
zakładowe, działy
farmacji szpitalnej
Austria
farmaceuta
lekarz
spółka osobowa
1
3 apteki filialne
apteka lekarska może
być tworzona
w wyjątkowych
sytuacjach, filia
wymaga zezwolenia
i jest prowadzona
wyłącznie z apteką
główną
Belgia farmaceuta 1
do dnia 07.12.2024 nie
można składać
wniosków o wydanie
pozwolenia na
otwarcie nowej apteki
Bułgaria
farmaceuta
osoba fizyczna lub
prawna 4 -
Chorwacja farmaceuta 1
do innych rodzajów
należą apteki
zakładowe, szpitalne,
oddziały apteczne,
laboratoria
Cypr farmaceuta
spółka apteczna 1 -
Czechy osoba fizyczna lub
prawna - -
Dania farmaceuta
szpital 8
istnieją apteki, apteki
szpitalne i filie aptek
zarówno publiczne jak
i prywatne
Estonia
osoba fizyczna lub
prawna,
50% udziałów musi
należeć do farmaceuty
4
do innych rodzajów
należy apteka
weterynaryjna, apteka
główna może mieć filie
-- 4 of 6 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
5
i autobus apteczny
Finlandia farmaceuta 1
apteka główna może
mieć filię
Francja farmaceuta
spółka farmaceutów 1 -
Grecja osoba fizyczna lub
prawna -
7 farmaceutów może
prowadzić spółkę, przy
czym 1 farmaceuta
może uczestniczyć
w 1 spółce
Hiszpania farmaceuta
spółka farmaceutów 1
Holandia osoba fizyczna, spółka
partnerska lub
fundacja
-
farmaceuta może
wykonywać praktykę
zawodową tylko
w jednej aptece
Irlandia farmaceuta
spółka farmaceutów -
apteki dzielą się na
ogólnodostępne
i szpitalne
Litwa osoba prawna
i zagraniczne spółki
zależne
-
funkcjonują również
apteki zakładowe,
szpitalne,
uniwersyteckie
i charytatywne
Łotwa farmaceuta, asystent
farmaceutyczny,
spółka
- -
Luksemburg farmaceuta - -
Malta farmaceuta 1
żaden farmaceuta nie
może pełnić funkcji
kierowniczej w więcej
niż dwóch aptekach
Niemcy farmaceuta 1
3 apteki filialne
obok aptek
funkcjonują apteki
zaopatrujące szpitale,
filialne i pogotowia
ratunkowe.
Portugalia osoby fizyczne lub
spółki handlowe 4 -
Rumunia spółki handlowe - -
Słowacja osoba fizyczna lub
prawna -
oddział apteki
publicznej jedynie
w innej gminie
Słowenia farmaceuta - apteka może mieć filię
-- 5 of 6 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
6
Szwecja - 3 -
Węgry farmaceuta - -
Włochy spółka, osoba fizyczna
lub prawna
apteki leżące na
terytorium tego
samego regionu bądź
prowincji mogą
należeć do jednego
właściciela w ilości nie
przekraczającej 20%
wszystkich aptek w
danym regionie
-
Z pełną treścią raportu można zapoznać się pod adresem:
https://www.gov.pl/web/zdrowie/apteki.
Należy także podnieść, że Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej oceniał regulację,
zgodnie z którą prawo do prowadzenia apteki przysługuje wyłącznie farmaceucie. Istotnym
orzeczeniem w tej metrii pozostaje wyrok z 19 maja 2009 r. w sprawach połączonych C-
171/07 i C-172/07 – Apothekerkammer des Saarlandes i inni (sprawa dotyczyła Niemiec i
Włoch). Trybunał uznał, że zastrzeżenie prawa do prowadzenia apteki wyłącznie dla
farmaceutów może być zgodne z prawem Unii Europejskiej, mimo że stanowi ograniczenie
swobody przedsiębiorczości i swobody przepływu kapitału, o ile takie ograniczenie jest
uzasadnione ochroną zdrowia publicznego i proporcjonalne do celu. Trybunał podkreślił, że
farmaceuci jako profesjonaliści mają obowiązki etyczne i zawodowe, które ograniczają presję
maksymalizacji zysków kosztem zdrowia pacjenta. W przeciwieństwie do tego, inwestorzy
niebędący farmaceutami mogą kierować się wyłącznie kryteriami ekonomicznymi.
TSUE zaakceptował zatem taką regulację jako dopuszczalną w świetle prawa UE, o ile jest
proporcjonalna i służy rzeczywistej ochronie zdrowia publicznego.
Z wyrazami szacunku
z upoważnienia Ministra Zdrowia
Marek Kos
Podsekretarz Stanu
/dokument podpisany elektronicznie/
-- 6 of 6 --
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
PLPR.050.23.2025.MI
Warszawa, 13 maja 2025
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
Minister Zdrowia przekazuje odpowiedź na interpelację nr 8898 Pana Posła Marcina
Józefaciuka w sprawie aptek.
Odpowiadając na pierwsze z zadanych pytań potwierdzić należy, że dane, którymi dysponuje
Minister Zdrowia są danymi tożsamymi do tych, które przedstawił Główny Inspektor
Farmaceutyczny w trakcie posiedzenia Komisji ds. Petycji, która odbyła się w dn. 8 stycznia
2025 r. Porównanie liczby gmin, w których nie funkcjonowała żadna apteka ogólnodostępna,
ale funkcjonował punkt apteczny w połowie 2015 r. oraz 2024 (dane aktualne na początek
grudnia) oraz liczba gmin, w których nie funkcjonowała żadna apteka ogólnodostępna ani
punkt apteczny w tym samym okresie przedstawia się następująco:
Liczba gmin, w których nie
funkcjonowała żadna apteka
ogólnodostępna, ale funkcjonował
punkt apteczny
Liczba gmin, w których nie
funkcjonowała żadna apteka
ogólnodostępna ani punkt
apteczny
Województwo
połowa 2015 2024 połowa 2015 2024
Dolnośląskie 22 20 6 13
Kujawsko-pomorskie 34 35 4 9
Lubelskie 7 17 7 8
Lubuskie 24 27 2 3
Łódzkie 21 27 15 16
Małopolskie 6 6 1 1
Mazowieckie 61 56 3 12
Opolskie 11 8 0 4
Podkarpackie 14 21 0 2
Podlaskie 30 25 0 8
Pomorskie 14 12 1 6
Śląskie 11 10 0 1
Świętokrzyskie 14 17 0 1
Warmińsko- 17 11 8 10
-- 1 of 6 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
2
Mazurskie
Wielkopolskie 15 16 1 0
Zachodniopomorskie 22 21 8 9
Suma 323 329 56 103
Twierdzenie, że w gminach, w których nie ma apteki tzw., ustawy „AdA” czy „AdA 2.0”
zakazują otworzenia aptek nie ma racjonalnego umocowania. Przepisy „AdA”, czyli
ustawy
z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy - Prawo farmaceutyczne (Dz.U. z 2017 r. poz.
1015) co prawda wprowadziły ograniczenia o charakterze demograficznym i geograficznym,
zgodnie z którymi zezwoleń na prowadzenie aptek ogólnodostępnych nie wydaje się, jeżeli
na dzień złożenia wniosku o wydanie zezwolenia, liczba mieszkańców w danej gminie,
w przeliczeniu na jedną aptekę ogólnodostępną, wynosi co najmniej 3000 osób i odległość od
miejsca planowanej lokalizacji apteki do najbliższej funkcjonującej apteki ogólnodostępnej,
liczona pomiędzy wejściami do izb ekspedycyjnych aptek w linii prostej, wynosi co najmniej
500 metrów. Niemniej ta sama ustawa przewidziała wyjątki, tj. ograniczeń wprost nie stosuje
się, jeżeli na dzień złożenia wniosku o wydanie zezwolenia, odległość od miejsca planowanej
lokalizacji apteki do najbliżej funkcjonującej apteki ogólnodostępnej, liczona pomiędzy
wejściami do izb ekspedycyjnych aptek w linii prostej, wynosi co najmniej 1000 metrów, co
według wszelkiego prawdopodobieństwa życiowego będzie miało miejsce w gminach,
w których żadna apteka nie funkcjonuje. Dodatkowo, mocą tej samej ustawy, Ministra
Zdrowia wyposażono w uprawnienie do wyrażenia zgody na wydanie przez wojewódzkiego
inspektora farmaceutycznego zezwolenia na prowadzenie apteki ogólnodostępnej
z pominięciem ograniczeń, jeżeli przemawia za tym ważny interes pacjentów i konieczność
zapewnienia im dostępu do produktów leczniczych.
Jeśli zaś chodzi o liczbę wydanych zezwoleń na prowadzenie aptek ogólnodostępnych,
Minister Zdrowia dysponuje danymi porównawczymi w ujęciu z podziałem na województwa,
między rokiem 2014 i 2024, które przekazuje poniżej:
Wydane zezwolenia
województwo
2014 2024
Dolnośląskie 60 2
Kujawsko-pomorskie 46 1
Lubelskie 43 0
Lubuskie 25 1
Łódzkie 38 3
Małopolskie 91 7
Mazowieckie 144 4
Opolskie 29 1
Podkarpackie 49 1
Podlaskie 22 1
Pomorskie 49 6
Śląskie 161 4
Świętokrzyskie 38 1
Warmińsko-Mazurskie 34 2
Wielkopolskie 103 5
Zachodniopomorskie 38 2
-- 2 of 6 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
3
Suma 970 41
Zaznaczenia wymaga przy tym, że przy ocenie powyższych danych brać pod uwagę należy
specyfikę rynku aptecznego, także w ujęciu historycznym. W okresie 2015 r. obserwowano
nasilone zjawisko tzw. odwróconego łańcucha dystrybucji leków i ich wywozu poza granice
kraju, co przejawiało się nagannymi praktykami zamykania aptek objętych postępowaniami
organów Państwowej Inspekcji Farmaceutycznej, a następnie wnioskowaniem o wydanie
nowego zezwolenia. Uzasadnia to widoczną w danych nieuzasadnioną faktycznymi
potrzebami pacjentów zawyżoną liczbę wydawanych zezwoleń.
Jeśli zaś chodzi o pytania dotyczące liczby aptek wchodzących do sieci aptecznych w Polsce,
wyjaśnienia wymaga, że w Polsce apteki mogą należeć do sieci na kilka sposobów, a różnice
zależeć mogą głównie od modelu własności i formy współpracy. W rejestrach zezwoleń na
prowadzenie aptek ogólnodostępnych prowadzonych przez wojewódzkich inspektorów
farmaceutycznych zamieszcza się m.in. oznaczenie podmiotu na rzecz którego wydano
zezwolenie. O ile zatem możliwe byłoby dokonanie kalkulacji liczby aptek będących
bezpośrednią własnością dużych spółek kapitałowych tworzących sieci, o tyle w przypadku
aptek będących formalnie własnością indywidualnych farmaceutów lub przedsiębiorców, ale
działają pod marką sieci, sporządzenie takiego zestawienie nie będzie możliwe z urzędu,
w oparciu o wiadomości będące w posiadaniu tych organów. Tym samym Minister Zdrowia,
bez precyzyjnych założeń metodologicznych, nie jest w stanie przedstawić rzetelnego
zestawienia dotyczącego sieci aptek.
Co tyczy się oficjalnej liczby aptek w Polsce w przeliczeniu na mieszkańca – Główny Urząd
Statystyczny corocznie publikuje informację sygnalną dotyczącą aptek i punktów
aptecznych, zgodnie z którą z końcem roku 2023 na jedną aptekę ogólnodostępną i punkt
apteczny przypadało średnio 2 996 osób. Dane na rok 2024 nie zostały opublikowane,
a Minister Zdrowia nie dysponuje w tym zakresie danymi własnymi, co też tyczy się takiego
współczynnika w odniesieniu do innych krajów UE.
Odpowiadając na pytania dotyczące podobnych regulacji antykoncentracyjnych w innych
krajach Unii Europejskiej to należy nadmienić, że Minister Zdrowia zlecił Agencji Oceny
Technologii Medycznych i Taryfikacji zebranie danych na temat regulacji dotyczących zasad
wydawania zezwoleń na prowadzenie aptek tamże. Z analizy materiałów wynika, że
większość krajów członkowskich wprowadziła bardzo restrykcyjne zasady dotyczące
wydawania zezwoleń na prowadzenie aptek oraz regulacje ograniczające koncentrację na
rynku aptecznym.
W większości krajów objętych analizą prowadzenie apteki jest zarezerwowane wyłącznie dla
wykwalifikowanego personelu - farmaceutów. Opisane wymagania podkreślają znaczenie
profesjonalizacji rynku aptecznego, gdzie tylko osoby posiadające specjalistyczną wiedzę
mogą być odpowiedzialne za prowadzenie czy posiadanie aptek. Regulacje w poszczególnych
krajach często określają ile aptek może prowadzić jeden farmaceuta i najczęściej jest to od
jednej do czterech aptek. Wymagania w zakresie edukacji właściciela apteki oraz
ograniczenie liczby aptek prowadzonych przez jednego farmaceutę może wspierać
skuteczny nadzór nad prowadzoną działalnością, a także wpływać na zapewnienie wysokiej
jakości usług. Jednocześnie umożliwienie prowadzenia więcej niż jednej apteki może
sprzyjać zwiększeniu dostępności do usług aptecznych/farmaceutycznych. Podsumowanie
głównych regulacji dotyczących wymagań dla założyciela apteki przedstawiono w tabeli
poniżej.
-- 3 of 6 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
4
Kraj
Podmiot posiadający
prawo do uzyskania
zezwolenia na
prowadzenie apteki
Maksymalna liczba
aptek, którą może
prowadzić jeden
podmiot
Doprecyzowanie
Polska
farmaceuta
spółka farmaceutów
uczelnia kształcąca
farmaceutów
4
1 w przypadku uczelni
do innych rodzajów
należą punkty
apteczne, apteki
szpitalne, apteki
zakładowe, działy
farmacji szpitalnej
Austria
farmaceuta
lekarz
spółka osobowa
1
3 apteki filialne
apteka lekarska może
być tworzona
w wyjątkowych
sytuacjach, filia
wymaga zezwolenia
i jest prowadzona
wyłącznie z apteką
główną
Belgia farmaceuta 1
do dnia 07.12.2024 nie
można składać
wniosków o wydanie
pozwolenia na
otwarcie nowej apteki
Bułgaria
farmaceuta
osoba fizyczna lub
prawna 4 -
Chorwacja farmaceuta 1
do innych rodzajów
należą apteki
zakładowe, szpitalne,
oddziały apteczne,
laboratoria
Cypr farmaceuta
spółka apteczna 1 -
Czechy osoba fizyczna lub
prawna - -
Dania farmaceuta
szpital 8
istnieją apteki, apteki
szpitalne i filie aptek
zarówno publiczne jak
i prywatne
Estonia
osoba fizyczna lub
prawna,
50% udziałów musi
należeć do farmaceuty
4
do innych rodzajów
należy apteka
weterynaryjna, apteka
główna może mieć filie
-- 4 of 6 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
5
i autobus apteczny
Finlandia farmaceuta 1
apteka główna może
mieć filię
Francja farmaceuta
spółka farmaceutów 1 -
Grecja osoba fizyczna lub
prawna -
7 farmaceutów może
prowadzić spółkę, przy
czym 1 farmaceuta
może uczestniczyć
w 1 spółce
Hiszpania farmaceuta
spółka farmaceutów 1
Holandia osoba fizyczna, spółka
partnerska lub
fundacja
-
farmaceuta może
wykonywać praktykę
zawodową tylko
w jednej aptece
Irlandia farmaceuta
spółka farmaceutów -
apteki dzielą się na
ogólnodostępne
i szpitalne
Litwa osoba prawna
i zagraniczne spółki
zależne
-
funkcjonują również
apteki zakładowe,
szpitalne,
uniwersyteckie
i charytatywne
Łotwa farmaceuta, asystent
farmaceutyczny,
spółka
- -
Luksemburg farmaceuta - -
Malta farmaceuta 1
żaden farmaceuta nie
może pełnić funkcji
kierowniczej w więcej
niż dwóch aptekach
Niemcy farmaceuta 1
3 apteki filialne
obok aptek
funkcjonują apteki
zaopatrujące szpitale,
filialne i pogotowia
ratunkowe.
Portugalia osoby fizyczne lub
spółki handlowe 4 -
Rumunia spółki handlowe - -
Słowacja osoba fizyczna lub
prawna -
oddział apteki
publicznej jedynie
w innej gminie
Słowenia farmaceuta - apteka może mieć filię
-- 5 of 6 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
6
Szwecja - 3 -
Węgry farmaceuta - -
Włochy spółka, osoba fizyczna
lub prawna
apteki leżące na
terytorium tego
samego regionu bądź
prowincji mogą
należeć do jednego
właściciela w ilości nie
przekraczającej 20%
wszystkich aptek w
danym regionie
-
Z pełną treścią raportu można zapoznać się pod adresem:
https://www.gov.pl/web/zdrowie/apteki.
Należy także podnieść, że Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej oceniał regulację,
zgodnie z którą prawo do prowadzenia apteki przysługuje wyłącznie farmaceucie. Istotnym
orzeczeniem w tej metrii pozostaje wyrok z 19 maja 2009 r. w sprawach połączonych C-
171/07 i C-172/07 – Apothekerkammer des Saarlandes i inni (sprawa dotyczyła Niemiec i
Włoch). Trybunał uznał, że zastrzeżenie prawa do prowadzenia apteki wyłącznie dla
farmaceutów może być zgodne z prawem Unii Europejskiej, mimo że stanowi ograniczenie
swobody przedsiębiorczości i swobody przepływu kapitału, o ile takie ograniczenie jest
uzasadnione ochroną zdrowia publicznego i proporcjonalne do celu. Trybunał podkreślił, że
farmaceuci jako profesjonaliści mają obowiązki etyczne i zawodowe, które ograniczają presję
maksymalizacji zysków kosztem zdrowia pacjenta. W przeciwieństwie do tego, inwestorzy
niebędący farmaceutami mogą kierować się wyłącznie kryteriami ekonomicznymi.
TSUE zaakceptował zatem taką regulację jako dopuszczalną w świetle prawa UE, o ile jest
proporcjonalna i służy rzeczywistej ochronie zdrowia publicznego.
Z wyrazami szacunku
z upoważnienia Ministra Zdrowia
Marek Kos
Podsekretarz Stanu
/dokument podpisany elektronicznie/
-- 6 of 6 --