Interpelacja w sprawie potrzeby poszukiwania nowych źródeł finansowania działań JST w zakresie ochrony środowiska
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 8892
do ministra klimatu i środowiska
w sprawie potrzeby poszukiwania nowych źródeł finansowania działań JST w zakresie ochrony środowiska
Zgłaszający: Lidia Czechak
Data wpływu: 28-03-2025
Szanowna Pani Minister,
dotychczasowy system, który zasila budżety JST środkami na działania związane wyłącznie z ochroną środowiska (tzw. środki znaczone), opierający się na przekazywaniu samorządom gminnym i powiatowym przez samorząd wojewódzki części dochodów z tytułu opłat i kar za gospodarcze korzystanie ze środowiska, od kilku lat dostarcza coraz mniej środków. Przyczyną takiej sytuacji jest spadek wpływów z tytułu składowania odpadów na składowiskach. Składowanie mniejszej ilości odpadów to oczywiście zjawisko pozytywne, jednak skutkuje zmniejszeniem ilości środków otrzymywanych przez samorządy gminne i powiatowe.
Mniejsza ilość „środków znaczonych” przeznaczonych wyłącznie na działania związane z ochroną środowiska sprawia, że samorządy mogą podejmować mniej działań związanych z ekologią (np. wymiana źródeł ogrzewania, gromadzenie wód deszczowych) lub na działania takie muszą poszukiwać środków, często ograniczając wydatki na inne zadania.
W związku z powyżej przedstawioną sytuacją proszę o odpowiedź na poniższe pytania:
1. Czy ministerstwo zauważa potrzebę zapewnienia samorządom dodatkowych środków, które mogłyby być przeznaczane wyłącznie na działania związane z ochroną środowiska?
2. Jak ministerstwo zamierza zapewnić samorządom środki na prowadzenie działań ekologicznych? Samorządy, co zrozumiałe, w pierwszej kolejności będą dbały o zapewnienie płynności finansowej szpitalom czy szkołom oraz o bieżące utrzymanie dróg.
Z wyrazami szacunku
Lidia Czechak
Poseł na Sejm RP
Podsekretarz stanu Mikołaj Dorożała
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Zawiera 1 wskazania konkretnych kwot finansowych
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (1)
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
5025 znakówinfo@klimat.gov.pl Ministerstwo Klimatu i Środowiska
www.gov.pl/klimat
Działamy zgodnie z EMAS - zarządzając instytucją, dbamy o środowisko
DFE-WKW.050.4.2025.AMA
3736229.14931100.12058698
Warszawa, 28-04-2025
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu RP
Dotyczy: Interpelacji Posłanki Lidii Czechak w sprawie potrzeby poszukiwania
nowych źródeł finansowania działań JST w zakresie ochrony środowiska,
K10INT8892
Szanowny Panie Marszałku,
Ministerstwo Klimatu i Środowiska (MKIŚ) dostrzega potrzebę zapewnienia samorządom
funduszy na działania związane z ochroną środowiska.
Spadek wpływów do samorządów związanych z korzystaniem ze środowiska jest efektem
pozytywnych zmian, które jednak niosą ze sobą wyzwania w zakresie finansowania
inwestycji ekologicznych. Wobec tego priorytetem resortu pozostaje zapewnienie
alternatywnych, stabilnych źródeł finansowania. Pochodzą one ze środków UE1 oraz
Narodowego i wojewódzkich funduszy ochrony środowiska i gospodarki wodnej.
W programie Fundusze Europejskie na Infrastrukturę, Klimat, Środowisko 2021-2027
(FEnIKS) przewidzieliśmy finansowanie m.in. projektów z zakresu: gospodarki wodno-
ściekowej, gospodarki odpadami, ochrony przyrody, inwestycji w odnawialne źródła
energii oraz działań adaptacyjnych do zmian klimatu. Program umożliwia samorządom
pozyskanie znacznych środków zarówno na inwestycje infrastrukturalne, jak
i działania miękkie, takie jak edukacja w zakresie zmian klimatu. Uzupełnieniem tej oferty
jest program Fundusze Europejskie dla Polski Wschodniej na lata 2021-2027, w którym
finansowane są m.in. projekty dotyczące adaptacji i ochrony przyrody. Ponadto, środki na
projekty, takie jak poprawa jakości powietrza, gospodarka odpadami, ochrona zasobów
wodnych oraz rozwój odnawialnych źródeł energii są również dostępne w ramach 16
regionalnych programów operacyjnych zarządzanych przez Marszałków poszczególnych
województw.
Realizacja programów Fundusze Europejskie na Infrastrukturę, Klimat, Środowisko 2021-
2027 oraz Fundusze Europejskie dla Polski Wschodniej na lata 2021-2027 jest już
zaawansowana, ciągle jednak planowane są nabory wniosków, w których o
dofinansowanie mogą ubiegać się JST. Dotyczą one m.in. adaptacji miast do zmian klimatu,
co jest niezwykle ważne w kontekście rosnącej częstotliwości zjawisk ekstremalnych,
takich jak powodzie błyskawiczne, susze czy upały. Finansujemy zarówno opracowanie
miejskich planów adaptacji, jak również realizację zadań, które z nich wynikają. Oferta
skierowana jest do miast średnich i dużych. Szczegółowe informacje na ten temat, w tym
1Programy Fundusze Europejskie na Infrastrukturę, Klimat i Środowisko 2021-2027 (FEnIKS) oraz Fundusze
Europejskie dla Polski Wschodniej 2021-2027 (FEPW).
-- 1 of 2 --
aktualny harmonogram naborów wniosków, można znaleźć na stronach internetowych
programów FEnIKS i FEPW.
Równolegle do funduszy unijnych, funkcjonują również mechanizmy krajowego wsparcia
finansowego oferowane przez Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki
Wodnej. Dostępne są programy priorytetowe dedykowane JST, które obejmują m.in.
finansowanie termomodernizacji budynków publicznych, rozwój zielonego transportu czy
inwestycje w efektywność energetyczną. NFOŚiGW oferuje także preferencyjne pożyczki
oraz dotacje, które często można łączyć z funduszami europejskimi, co zwiększa
dostępność środków dla gmin i powiatów.
Dodatkowo, bardzo ważnym ogniwem systemu wsparcia są wojewódzkie fundusze
ochrony środowiska i gospodarki wodnej (dalej: wfośigw), które zapewniają programy
dostosowane do lokalnych potrzeb. Fundusze wojewódzkie oferują pomoc finansową dla
mniejszych, lokalnych inwestycji, wspierają JST w zakresie doradztwa co stanowi istotną
pomoc, zwłaszcza dla mniejszych samorządów.
W ostatnich latach samorządy otrzymały znaczące wsparcie na realizację projektów
ekologicznych – z samych funduszy unijnych do JST trafiło około 2,3 mld złotych
dofinasowania2. Wiele wniosków złożonych przez JST wciąż znajduje się na etapie oceny,
kwota zakontraktowanego wsparcia w najbliższych miesiącach ulegnie więc znacznemu
zwiększeniu, co dodatkowo wzmocni potencjał samorządów w realizacji celów
środowiskowych i klimatycznych.
Obecnie priorytetem Ministerstwa Klimatu i Środowiska jest zapewnienie możliwości
kontynowania finansowania inwestycji JST w ramach kolejnej perspektywy finansowej UE
po roku 2028 r. W tej sprawie współpracujemy z Ministerstwem Funduszy i Polityki
Regionalnej, które odpowiada za opracowanie stanowiska Polski, które jest prezentowane
w dyskusji z instytucjami UE.
Z wyrazami szacunku
Z up. Ministra
Mikołaj Dorożała
Podsekretarz Stanu
Ministerstwo Klimatu i Środowiska
/ – podpisany cyfrowo/
Do wiadomości:
Pani Rita Kameduła-Tomaszewska, Departament Spraw Parlamentarnych w KPRM, Al.
Ujazdowskie 1/3 00-583 Warszawa
2 Jest to kwota zawartych umów na projekty dotyczące głównie adaptacji do zmian klimatu, gospodarki wodno –
ściekowej i gospodarki odpadami w programach FEniKS i FEPW
-- 2 of 2 --