Interpelacja nr 8870
Interpelacja w sprawie konieczności ochrony krajowego przemysłu chemicznego i nawozowego, w kontekście zagrożeń dla bezpieczeństwa żywnościowego i miejsc pracy, oraz przyczyn wspierania gospodarki rosyjskiej przez polski rząd
Zgłaszający:
•
Adresat:
Rolnictwo i Rozwój Wsi (100%)
Klimat, Energia i Środowisko (40%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie konieczności ochrony krajowego przemysłu chemicznego i nawozowego, w kontekście zagrożeń dla bezpieczeństwa żywnościowego i miejsc pracy, oraz przyczyn wspierania gospodarki rosyjskiej przez polski rząd
Interpelacja nr 8870
do ministra aktywów państwowych
w sprawie konieczności ochrony krajowego przemysłu chemicznego i nawozowego, w kontekście zagrożeń dla bezpieczeństwa żywnościowego i miejsc pracy, oraz przyczyn wspierania gospodarki rosyjskiej przez polski rząd
Zgłaszający: Jarosław Sachajko, Anna Gembicka
Data wpływu: 26-03-2025
Szanowny Panie Premierze,
sytuacja polskiego przemysłu nawozowego, a w szczególności strategicznej dla bezpieczeństwa żywnościowego Grupy Azoty, staje się coraz bardziej dramatyczna i wymaga natychmiastowej interwencji rządu. W dobie wojny toczonej za naszą wschodnią granicą, uzależnianie się od importu nawozów z krajów trzecich, w tym z Federacji Rosyjskiej lub państw współpracujących z nią handlowo, należy uznać za rażące zaniedbanie i bezpośrednie zagrożenie dla interesów państwa polskiego.
Grupa Azoty, największy producent nawozów w Polsce i jeden z największych w Europie, odgrywa kluczową rolę w zapewnieniu niezależności żywnościowej naszego kraju. Jej produkty stanowią podstawę funkcjonowania polskiego rolnictwa, które nie tylko zaspokaja potrzeby krajowego rynku, ale również stanowi ważny sektor eksportowy. Tymczasem, z powodu niekorzystnych decyzji, braku realnego wsparcia i zaniedbań ze strony instytucji państwowych, Grupa Azoty i inne krajowe zakłady nawozowe znalazły się w głębokim kryzysie finansowym i operacyjnym.
Bezprecedensowe wahania cen gazu ziemnego w latach 2021–2023, będące wynikiem celowej manipulacji ze strony Federacji Rosyjskiej, brutalnie ujawniły skalę naszej energetycznej i przemysłowej podatności na wpływy zewnętrzne. Ceny nawozów są wprost skorelowane z cenami gazu, który jest głównym surowcem do ich produkcji. Rosja, wykorzystując swoją dominującą pozycję na rynku gazowym, wywołała szok cenowy, który doprowadził do tymczasowego zamykania linii produkcyjnych w Polsce i innych krajach UE, a w konsekwencji – do wzrostu importu nawozów, również z Rosji.
W sytuacji, gdy Unia Europejska i NATO deklarują jednoznaczne poparcie dla Ukrainy i walki z rosyjskim imperializmem, import nawozów (bezpośredni lub pośredni) z Rosji stanowi jawną sprzeczność z tymi deklaracjami. Jest to nie tylko rażąca hipokryzja, ale również realne wspieranie rosyjskiej gospodarki – w tym sektora chemicznego i gazowego, który generuje środki na prowadzenie agresywnej wojny w Ukrainie. Należy zadać pytanie: jak to możliwe, że w 2024 roku – po dwóch latach pełnoskalowej wojny – nawozy produkowane w Rosji wciąż trafiają na europejski rynek?
Należy również podkreślić aspekt społeczno-gospodarczy. Polska chemia to tysiące miejsc pracy w regionach takich jak Tarnów, Puławy, Kędzierzyn-Koźle czy Police. Upadek krajowych zakładów nawozowych oznacza nie tylko utratę miejsc pracy i degradację lokalnych społeczności, ale również pogłębienie uzależnienia polskiego rolnictwa od zagranicznych dostawców. W praktyce oznacza to, że o losie polskich rolników i konsumentów będą decydować interesy międzynarodowych koncernów oraz spekulacyjne działania na globalnych rynkach surowców.
Pomimo licznych ostrzeżeń ekspertów, przedstawicieli branży i środowisk rolniczych, rząd nie przedstawił dotąd całościowego planu ratunkowego dla Grupy Azoty ani realnych działań chroniących krajowy rynek nawozów. Pozorna obojętność instytucji państwowych wobec narastającego kryzysu jest trudna do zrozumienia i budzi uzasadnione obawy o przyszłość kluczowych sektorów gospodarki.
Bezpieczeństwo żywnościowe Polski i Europy nie może być pozostawione mechanizmom rynkowym. W dobie wojny, szantażu surowcowego i destabilizacji globalnych łańcuchów dostaw, państwo ma obowiązek działać zdecydowanie i odpowiedzialnie. Każda tona nawozów kupiona za granicą to nie tylko strata dla polskiego przemysłu i rolnictwa – to także realne wsparcie dla wrogich reżimów.
W związku z powyższym proszę Pana Premiera o odpowiedź na następujące pytania:
Jakie działania podjął rząd Rzeczypospolitej Polskiej w celu ratowania Grupy Azoty i krajowego przemysłu nawozowego?
Czy rząd planuje wprowadzenie mechanizmów ochrony rynku wewnętrznego, np. poprzez cła, kontyngenty lub inne ograniczenia importowe na nawozy z państw trzecich?
Czy rząd monitoruje pochodzenie nawozów sprowadzanych do Polski i czy posiada dane na temat udziału produktów rosyjskich lub produkowanych z udziałem rosyjskiego gazu?
Czy planowane jest objęcie krajowych producentów nawozów wsparciem w ramach KPO lub innych programów strategicznych?
Jakie środki zostały przeznaczone w ostatnich dwóch latach na inwestycje w niezależność surowcową przemysłu chemicznego w Polsce?
Czy rząd planuje wprowadzenie obowiązkowych rezerw nawozów na poziomie państwowym, w celu zapewnienia bezpieczeństwa żywnościowego?
Jakie działania podjęto, aby przeciwdziałać wpływowi rosyjskiej polityki surowcowej na ceny gazu i nawozów w Polsce?
Czy istnieje plan kompleksowej modernizacji i dywersyfikacji źródeł surowców dla przemysłu chemicznego, w tym alternatyw dla gazu ziemnego?
Interpelacja nr 8870
do ministra aktywów państwowych
w sprawie konieczności ochrony krajowego przemysłu chemicznego i nawozowego, w kontekście zagrożeń dla bezpieczeństwa żywnościowego i miejsc pracy, oraz przyczyn wspierania gospodarki rosyjskiej przez polski rząd
Zgłaszający: Jarosław Sachajko, Anna Gembicka
Data wpływu: 26-03-2025
Szanowny Panie Premierze,
sytuacja polskiego przemysłu nawozowego, a w szczególności strategicznej dla bezpieczeństwa żywnościowego Grupy Azoty, staje się coraz bardziej dramatyczna i wymaga natychmiastowej interwencji rządu. W dobie wojny toczonej za naszą wschodnią granicą, uzależnianie się od importu nawozów z krajów trzecich, w tym z Federacji Rosyjskiej lub państw współpracujących z nią handlowo, należy uznać za rażące zaniedbanie i bezpośrednie zagrożenie dla interesów państwa polskiego.
Grupa Azoty, największy producent nawozów w Polsce i jeden z największych w Europie, odgrywa kluczową rolę w zapewnieniu niezależności żywnościowej naszego kraju. Jej produkty stanowią podstawę funkcjonowania polskiego rolnictwa, które nie tylko zaspokaja potrzeby krajowego rynku, ale również stanowi ważny sektor eksportowy. Tymczasem, z powodu niekorzystnych decyzji, braku realnego wsparcia i zaniedbań ze strony instytucji państwowych, Grupa Azoty i inne krajowe zakłady nawozowe znalazły się w głębokim kryzysie finansowym i operacyjnym.
Bezprecedensowe wahania cen gazu ziemnego w latach 2021–2023, będące wynikiem celowej manipulacji ze strony Federacji Rosyjskiej, brutalnie ujawniły skalę naszej energetycznej i przemysłowej podatności na wpływy zewnętrzne. Ceny nawozów są wprost skorelowane z cenami gazu, który jest głównym surowcem do ich produkcji. Rosja, wykorzystując swoją dominującą pozycję na rynku gazowym, wywołała szok cenowy, który doprowadził do tymczasowego zamykania linii produkcyjnych w Polsce i innych krajach UE, a w konsekwencji – do wzrostu importu nawozów, również z Rosji.
W sytuacji, gdy Unia Europejska i NATO deklarują jednoznaczne poparcie dla Ukrainy i walki z rosyjskim imperializmem, import nawozów (bezpośredni lub pośredni) z Rosji stanowi jawną sprzeczność z tymi deklaracjami. Jest to nie tylko rażąca hipokryzja, ale również realne wspieranie rosyjskiej gospodarki – w tym sektora chemicznego i gazowego, który generuje środki na prowadzenie agresywnej wojny w Ukrainie. Należy zadać pytanie: jak to możliwe, że w 2024 roku – po dwóch latach pełnoskalowej wojny – nawozy produkowane w Rosji wciąż trafiają na europejski rynek?
Należy również podkreślić aspekt społeczno-gospodarczy. Polska chemia to tysiące miejsc pracy w regionach takich jak Tarnów, Puławy, Kędzierzyn-Koźle czy Police. Upadek krajowych zakładów nawozowych oznacza nie tylko utratę miejsc pracy i degradację lokalnych społeczności, ale również pogłębienie uzależnienia polskiego rolnictwa od zagranicznych dostawców. W praktyce oznacza to, że o losie polskich rolników i konsumentów będą decydować interesy międzynarodowych koncernów oraz spekulacyjne działania na globalnych rynkach surowców.
Pomimo licznych ostrzeżeń ekspertów, przedstawicieli branży i środowisk rolniczych, rząd nie przedstawił dotąd całościowego planu ratunkowego dla Grupy Azoty ani realnych działań chroniących krajowy rynek nawozów. Pozorna obojętność instytucji państwowych wobec narastającego kryzysu jest trudna do zrozumienia i budzi uzasadnione obawy o przyszłość kluczowych sektorów gospodarki.
Bezpieczeństwo żywnościowe Polski i Europy nie może być pozostawione mechanizmom rynkowym. W dobie wojny, szantażu surowcowego i destabilizacji globalnych łańcuchów dostaw, państwo ma obowiązek działać zdecydowanie i odpowiedzialnie. Każda tona nawozów kupiona za granicą to nie tylko strata dla polskiego przemysłu i rolnictwa – to także realne wsparcie dla wrogich reżimów.
W związku z powyższym proszę Pana Premiera o odpowiedź na następujące pytania:
Jakie działania podjął rząd Rzeczypospolitej Polskiej w celu ratowania Grupy Azoty i krajowego przemysłu nawozowego?
Czy rząd planuje wprowadzenie mechanizmów ochrony rynku wewnętrznego, np. poprzez cła, kontyngenty lub inne ograniczenia importowe na nawozy z państw trzecich?
Czy rząd monitoruje pochodzenie nawozów sprowadzanych do Polski i czy posiada dane na temat udziału produktów rosyjskich lub produkowanych z udziałem rosyjskiego gazu?
Czy planowane jest objęcie krajowych producentów nawozów wsparciem w ramach KPO lub innych programów strategicznych?
Jakie środki zostały przeznaczone w ostatnich dwóch latach na inwestycje w niezależność surowcową przemysłu chemicznego w Polsce?
Czy rząd planuje wprowadzenie obowiązkowych rezerw nawozów na poziomie państwowym, w celu zapewnienia bezpieczeństwa żywnościowego?
Jakie działania podjęto, aby przeciwdziałać wpływowi rosyjskiej polityki surowcowej na ceny gazu i nawozów w Polsce?
Czy istnieje plan kompleksowej modernizacji i dywersyfikacji źródeł surowców dla przemysłu chemicznego, w tym alternatyw dla gazu ziemnego?
Odpowiedź urzędowa
Minister Jakub Jaworowski
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Bardzo konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
5%
Konkretność
95%
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
Twarde liczby / kwoty
3 kwot, 1 %
Precyzyjne daty
10
Odpowiedź na punkty
✓ Tak (Ad 1, Pkt...)
Gęstość faktów
4.7 / 1k zn.
- Zawiera 3 wskazania konkretnych kwot finansowych
- Podaje wskaźniki procentowe (1)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (10)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
12528 znaków
Jakub Jaworowski
Ministerstwo Aktywów Państwowych, ul. Krucza 36/Wspólna 6, 00-522 Warszawa, tel. +48 222 500 122
www.gov.pl/aktywa-panstwowe
BM.I.053.168.2025
IK: 1099444
Warszawa, 24 kwietnia 2025 r.
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
poniżej udzielam odpowiedzi na interpelację K10INT8870, Pana Jarosława Sachajko, Posła
na Sejm RP oraz Pani Anny Gembickiej, Posłanki na Sejm RP z dnia 2 kwietnia 2025 r.
Na wstępie zaznaczam, że z uwagi na fakt iż kwestie poruszone w treści interpelacji
wykraczają poza ustawowe zadania Ministra Aktywów Państwowych, poniższe wyjaśnienia
przedstawione zostały w oparciu o informacje przekazane przez Ministerstwo Rozwoju
i Technologii (MRiT), Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi (MRiRW), Ministerstwo
Funduszy i Polityki Regionalnej (MFiPR) oraz Ministerstwo Przemysłu (MP).
Należy podkreślić, że Polska od początku prowadzi ofensywę dyplomatyczną, aby
uszczelnić sankcje i nakładać cła na produkty z Rosji i Białorusi. Członkowie Rządu
angażowali się na różnych szczeblach unijnych w działania na rzecz wprowadzenia
odpowiednich przepisów, m.in. na forum Parlamentu Europejskiego. Temat poruszany był
przeze mnie m.in. podczas polsko-niemieckich konsultacji międzyrządowych pod
przewodnictwem Premiera Donalda Tuska i Kanclerza Niemiec Olafa Scholza.
W listopadzie 2024 r. Polska była inicjatorem wysłania wspólnego listu ministrów
gospodarek Polski, Litwy, Łotwy i Estonii do Komisji Europejskiej (KE, Komisja),
wzywającego Komisję do podjęcia zdecydowanych kroków w celu podwyższenia stawek
celnych na nawozy z Rosji i Białorusi. Ponadto, Minister Rozwoju i Technologii był
współsygnatariuszem listu do KE przygotowanego z inicjatywy Szwecji, apelującego
o podwyższenie stawek celnych na wszystkie towary pochodzące z Rosji i Białorusi.
Komisja Europejska w dniu 8 stycznia 2025 r. przedstawiła propozycję legislacyjną -
Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie zmiany stawek celnych
mających zastosowanie do przywozu niektórych towarów pochodzących lub wywożonych
bezpośrednio lub pośrednio z Federacji Rosyjskiej i Republiki Białorusi COM(2025) 34.
Projektowane przepisy przewidują zwiększenie ceł na nawozy azotowe oraz nawozy
wieloskładnikowe z Rosji i Białorusi. Z kolei w dniu 14 marca 2025 r. Rada przyjęła swoje
stanowisko, w związku z negocjacjami z Parlamentem Europejskim, w sprawie
rozporządzenia, które nałoży cła na pozostałe produkty rolne z Rosji i Białorusi, a także na
niektóre nawozy na bazie azotu. Oczekuje się, że cła zmniejszą rosyjskie dochody
z eksportu, ograniczając w ten sposób zdolność Rosji do finansowania agresji przeciwko
Ukrainie. Strona Rządowa liczy, że uda się wprowadzić je jak najszybciej. Po przyjęciu
stanowiska Parlamentu Europejskiego obie instytucje będą musiały uzgodnić wspólny tekst.
Następnie Rada formalnie przyjmie rozporządzenie większością kwalifikowaną. Po przyjęciu
przez Parlament Europejski i Radę, cały import produktów rolnych z Rosji będzie podlegał
taryfom celnym UE.
Wprowadzenie ceł na nawozy z Rosji zwiększy bezpieczeństwo żywnościowe UE oraz
wesprze polskie firmy z branży chemicznej. Cła na nawozy azotowe będą wspierać wzrost
produkcji krajowej i unijnego przemysłu nawozowego, który ucierpiał podczas kryzysu
energetycznego. Skorzysta na tym m.in. polska Grupa Azoty. Ponadto, import nawozów
mineralnych z Rosji może być zastąpiony importem z innych państw, w tym z UE i spoza
-- 1 of 4 --
niej, np. Maroka, Algierii czy Egiptu, a także produkcją krajową. Grupa Azoty wskazuje,
że produkcja jest dwukrotnie większa niż zużycie w przypadku azotu i niemal dwukrotnie
większa w przypadku NPK. Alternatywą dla dostaw z Rosji mogą być także producenci z
Arabii Saudyjskiej oraz Omanu. Dane wskazują, że dostawy z tych miejsc mogą zapobiec
zakłóceniom na rynku nawozowym.
Ponadto, zostały już rozpoczęte prace nad 17 pakietem sankcji wobec Rosji. Ministerstwo
Spraw Zagranicznych przekazało propozycje do tego pakietu, które obejmują zgłoszone
dotychczas i niezrealizowane postulaty Polski. Prace nad nowymi sankcjami pozwolą na
zidentyfikowanie stanowisk poszczególnych Państw Członkowskich (w tym w
uwarunkowaniach rozmów pokojowych USA – RU). Głosowanie nad przedłużeniem sankcji
sektorowych odbędzie się w lipcu 2025 (i podmiotowych we wrześniu 2025).
Na poziomie UE ważne będzie stanowisko państw w odniesieniu do przedłużania sankcji, w
tym sektorowych, natomiast problem przedłużenia sankcji podmiotowych został
rozwiązany w marcu 2025 r. (chodzi m.in. o wniosek w sprawie zdjęcia z listy sankcyjnej 4
osób związanych z sektorem nawozowym Rosji – ostatecznie dwie osoby udało się
utrzymać w wykazie sankcyjnym).
W odniesieniu do wsparcia przemysłu, MRiT koordynowało wdrożenie programów
rządowych skierowanych do tzw. przemysłu energochłonnego, obejmujące zakresem
podmiotowym i przedmiotowym również podmioty z Grupy Azoty.
Wdrożone zostały trzy Programy realizujące zapisy ustawy z dnia 29 września 2022 r.
o zasadach realizacji programów wsparcia przedsiębiorców w związku z sytuacją na rynku
energii w latach 2022–2024 (dalej: „ustawa”). Celem ustawy i ww. programów wsparcia
było przeciwdziałanie negatywnym skutkom nagłego wzrostu cen nośników energii, który
spowodowany jest wojną na Ukrainie i wynikającym z niej ograniczeniem importu
węglowodorów z Rosji.
Były to Programy:
1. „Pomoc dla sektorów energochłonnych związana z nagłymi wzrostami cen gazu
ziemnego i energii elektrycznej w 2022 r.”
2. „Pomoc dla przemysłu energochłonnego związana z cenami gazu ziemnego i energii
elektrycznej w 2023 r.”
3. „Pomoc dla przemysłu energochłonnego związana z cenami gazu ziemnego i energii
elektrycznej w 2024 r.”
Podstawą powyższych Programów były wytyczne Komisji Europejskiej określone
w Komunikacie „Tymczasowe kryzysowe i przejściowe ramy środków pomocy państwa w celu
wsparcia gospodarki po agresji Rosji wobec Ukrainy" (dalej: „TCTF”), w którym dopuszczona
została możliwość udzielania przez państwa członkowskie Unii Europejskiej pomocy
publicznej z tytułu zakłóceń w działalności gospodarki Unii Europejskiej (dalej: „UE”). Pomoc
ta miała służyć przede wszystkim zapewnieniu płynności i dostępu do finansowania dla
przedsiębiorstw zmagających się z wyzwaniami obecnego kryzysu, przy jednoczesnym
zachowaniu warunków działania na jednolitym rynku UE. Wsparcie mogło być udzielone
na pokrycie zwiększonych kosztów energii elektrycznej oraz gazu ziemnego, w tym
skroplonego gazu ziemnego. Zgodnie ze znowelizowanym TCTF, pomoc mogła dotyczyć
kosztów poniesionych wyłącznie do dnia 30 czerwca 2024 r.
W ramach programu za koszty poniesione w 2022 r. pomocy udzielono
195 przedsiębiorcom w łącznej kwocie ponad 2,3 mld zł. W ramach programu za koszty
poniesione w 2023 r. pomocy udzielono 346 przedsiębiorcom w łącznej kwocie ponad
2,4 mld zł. Natomiast dzięki programowi obejmującemu okres kwalifikowany od
1.01.2024 r. do 30.06.2024 r. pomoc udzielono 187 przedsiębiorcom, a jej suma wynosiła:
363 370 476,59 zł.
W ramach ww. Programów podmioty z Grupy Azoty otrzymały następujące wsparcie:
w 2022 r.:
Grupa Azoty S.A. – 55 853 277,84 zł,
Grupa Azoty Kopalnie i Zakłady Chemiczne Siarki "Siarkopol" S.A.,
-- 2 of 4 --
Grzybów, 28-200 Staszów – 2 504 951,17 zł,
Grupa Azoty Zakłady Azotowe "Puławy" S.A. – 79 852 593,98 zł,
Grupa Azoty Zakłady Azotowe Kędzierzyn Spółka Akcyjna – 31 358 991,47 zł,
Grupa Azoty Zakłady Chemiczne "Police" Spółka Akcyjna – 68 178 699,45 zł,
w 2023 r.:
Grupa Azoty S.A. – 12 041 315,17 zł,
Grupa Azoty Zakłady Azotowe "Puławy" S.A. – 93 024 731,82 zł,
Grupa Azoty Kopalnie i Zakłady Chemiczne Siarki "Siarkopol" S.A. – 3 754 441,48 zł,
Grupa Azoty Zakłady Azotowe Kędzierzyn Spółka Akcyjna – 23 669 442,48 zł,
Grupa Azoty Zakłady Chemiczne "Police" Spółka Akcyjna – 40 586 069,05 zł,
w 2024 r.:
Grupa Azoty Zakłady Chemiczne "Police" Spółka Akcyjna – 7 908 317,64 zł,
Grupa Azoty Zakłady Azotowe Kędzierzyn Spółka Akcyjna – 3 384 027,10 zł,
Grupa Azoty Zakłady Azotowe "Puławy" S.A. – 24 325 654,49 zł,
Grupa Azoty S.A. – 7 295 898,20 zł,
Grupa Azoty Kopalnie i Zakłady Chemiczne Siarki "Siarkopol" S.A. – 1 305 623,00 zł.
Odnosząc się do pytania dotyczącego ewentualnych planów objęcia krajowych
producentów nawozów wsparciem w ramach KPO lub innych programów strategicznych,
MFiPR poinformowało, że w ramach KPO wszystkie środki przypisane są już
do konkretnych inwestycji i ew. utworzenie nowej inwestycji możliwe jest tylko w sytuacji
przesunięcia zwolnionych środków z inwestycji, która nie będzie realizowana (w części lub
w całości). Taka zmiana wymaga zgody Komisji Europejskiej i formalnej rewizji KPO.
Jednocześnie ze względu na czas jaki pozostał do końca realizacji KPO (31 sierpnia 2026 r.)
nie jest możliwe wprowadzenie tak znaczących zmian do KPO, jak stworzenie nowego
instrumentu – nowej inwestycji dotyczącej wsparcia producentów nawozów.
W ramach działań na rzecz przeciwdziałania wpływowi rosyjskiej polityki surowcowej
na ceny gazu w Polsce, zdywersyfikowano źródła i kierunki dostaw gazu do Polski,
co umożliwiło odejście od sprawdzania rosyjskiego gazu. Długoterminowy kontrakt
z GAZPROM przestał być realizowany przez stronę rosyjską z końcem kwietnia 2022 r.,
a następnie ostatecznie wygasł z końcem 2022 r.
W odniesieniu do planu kompleksowej modernizacji i dywersyfikacji źródeł surowców dla
przemysłu chemicznego, w tym alternatyw dla gazu ziemnego, zgodnie z informacją MP,
dostawy gazu ziemnego do Polski są już zdywersyfikowane, a infrastruktura transgraniczna
nie wymaga kompleksowej modernizacji. Zdolności techniczne wejścia do Krajowego
Systemu Przesyłowego z zagranicy przekraczają 41 mld m3 w skali roku i są znacznie
większe od obecnej i prognozowanej krajowej konsumpcji gazu ziemnego. Ostatnim
strategicznym projektem dywersyfikacyjnym będzie realizowana obecnie inwestycja
w terminal regazyfikacyjny FSRU w Zatoce Gdańskiej. Zwiększy to możliwość dostaw gazu
ziemnego w formie LNG, który może zostać zakupiony na międzynarodowym rynku
od przewidywalnych dostawców. Infrastruktura gazowa już dziś jest dostosowana
do transportu alternatyw dla gazu ziemnego, w szczególności biometanu, a ponadto
w zakresie jakim pozwala na to stan infrastruktury, możliwe jest transportowanie siecią
gazową gazu ziemnego, wraz z domieszką wodoru.
MFiPR wskazało natomiast, że prowadzi prace nad Średniookresową Strategią Rozwoju Kraju
do 2035 r. (dalej: ŚSRK), stanowiącą dokument strategiczny przyjmowany przez Radę
Ministrów. ŚSRK ma być dokumentem, który zgodnie z ustawą z dnia 6 grudnia 2006 r.
o zasadach prowadzenia polityki rozwoju określa podstawowe uwarunkowania, cele
i kierunki rozwoju na okres 10-15 lat, a także szczegółowe działania.
W ramach Priorytetu 2.4 pn. Aktywna polityka w obszarze przemysłu i nowych technologii
zawartego w projekcie nowej średniookresowej strategii rozwoju kraju planuje się realizację
kierunku działań pn. Wsparcie dla dekarbonizacji przedsiębiorstw, w tym przemysłów
energochłonnych, który obejmie m.in.
A. Uproszczenie procedur administracyjnych dla inwestycji wpływających na obniżenie
emisyjności przedsiębiorstw;
B. Stworzenie instrumentów wspierających rozwój zdekarbonizowanego przemysłu;
-- 3 of 4 --
C. Wsparcie dla rozwoju własnych technologii CCS/CSU oraz projektów inwestycyjnych
(instalacji) w tym obszarze.
Działania, jak i ich szczegółowy zakres, są obecnie przedmiotem konsultacji
międzyresortowych.
Ponadto MFiPR wskazało, że Grupa Azoty realizowała jako beneficjent lub partner
25 projektów dofinansowanych z Programu Inteligentny Rozwój, wartość łączna
dofinansowania wynosiła 152 902 663,23 zł z EFRR. Z Programu Fundusze Europejskie dla
Nowoczesnej Gospodarki Grupa Azoty realizuje aktualnie jeden projekt o wartości
dofinansowania 3 208 917,50 zł.
W stosunku do posiadanych danych na temat pochodzenia importowanych nawozów
MRiRW otrzymuje raporty dotyczące analizy sytuacji na rynku nawozów mineralnych
opracowane przez Instytut Ekonomiki Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej – PIB. Zgodnie
z najnowszym raportem wskazanego Instytutu oraz na podstawie analizy wstępnych danych
Ministerstwa Finansów dotyczących importu nawozów mineralnych, wynika, że w styczniu
bieżącego roku do Polski zaimportowano 586 tys. ton nawozów mineralnych. W tej liczbie
201,4 tys. ton pochodziło z Rosji, co stanowiło 34,4% wolumenu importu.
Z poważaniem
Jakub Jaworowski
Minister
dokument podpisany elektronicznie
1099444.4018379.3200170
Do wiadomości:
Kancelaria Prezesa Rady Ministrów
-- 4 of 4 --
Ministerstwo Aktywów Państwowych, ul. Krucza 36/Wspólna 6, 00-522 Warszawa, tel. +48 222 500 122
www.gov.pl/aktywa-panstwowe
BM.I.053.168.2025
IK: 1099444
Warszawa, 24 kwietnia 2025 r.
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
poniżej udzielam odpowiedzi na interpelację K10INT8870, Pana Jarosława Sachajko, Posła
na Sejm RP oraz Pani Anny Gembickiej, Posłanki na Sejm RP z dnia 2 kwietnia 2025 r.
Na wstępie zaznaczam, że z uwagi na fakt iż kwestie poruszone w treści interpelacji
wykraczają poza ustawowe zadania Ministra Aktywów Państwowych, poniższe wyjaśnienia
przedstawione zostały w oparciu o informacje przekazane przez Ministerstwo Rozwoju
i Technologii (MRiT), Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi (MRiRW), Ministerstwo
Funduszy i Polityki Regionalnej (MFiPR) oraz Ministerstwo Przemysłu (MP).
Należy podkreślić, że Polska od początku prowadzi ofensywę dyplomatyczną, aby
uszczelnić sankcje i nakładać cła na produkty z Rosji i Białorusi. Członkowie Rządu
angażowali się na różnych szczeblach unijnych w działania na rzecz wprowadzenia
odpowiednich przepisów, m.in. na forum Parlamentu Europejskiego. Temat poruszany był
przeze mnie m.in. podczas polsko-niemieckich konsultacji międzyrządowych pod
przewodnictwem Premiera Donalda Tuska i Kanclerza Niemiec Olafa Scholza.
W listopadzie 2024 r. Polska była inicjatorem wysłania wspólnego listu ministrów
gospodarek Polski, Litwy, Łotwy i Estonii do Komisji Europejskiej (KE, Komisja),
wzywającego Komisję do podjęcia zdecydowanych kroków w celu podwyższenia stawek
celnych na nawozy z Rosji i Białorusi. Ponadto, Minister Rozwoju i Technologii był
współsygnatariuszem listu do KE przygotowanego z inicjatywy Szwecji, apelującego
o podwyższenie stawek celnych na wszystkie towary pochodzące z Rosji i Białorusi.
Komisja Europejska w dniu 8 stycznia 2025 r. przedstawiła propozycję legislacyjną -
Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie zmiany stawek celnych
mających zastosowanie do przywozu niektórych towarów pochodzących lub wywożonych
bezpośrednio lub pośrednio z Federacji Rosyjskiej i Republiki Białorusi COM(2025) 34.
Projektowane przepisy przewidują zwiększenie ceł na nawozy azotowe oraz nawozy
wieloskładnikowe z Rosji i Białorusi. Z kolei w dniu 14 marca 2025 r. Rada przyjęła swoje
stanowisko, w związku z negocjacjami z Parlamentem Europejskim, w sprawie
rozporządzenia, które nałoży cła na pozostałe produkty rolne z Rosji i Białorusi, a także na
niektóre nawozy na bazie azotu. Oczekuje się, że cła zmniejszą rosyjskie dochody
z eksportu, ograniczając w ten sposób zdolność Rosji do finansowania agresji przeciwko
Ukrainie. Strona Rządowa liczy, że uda się wprowadzić je jak najszybciej. Po przyjęciu
stanowiska Parlamentu Europejskiego obie instytucje będą musiały uzgodnić wspólny tekst.
Następnie Rada formalnie przyjmie rozporządzenie większością kwalifikowaną. Po przyjęciu
przez Parlament Europejski i Radę, cały import produktów rolnych z Rosji będzie podlegał
taryfom celnym UE.
Wprowadzenie ceł na nawozy z Rosji zwiększy bezpieczeństwo żywnościowe UE oraz
wesprze polskie firmy z branży chemicznej. Cła na nawozy azotowe będą wspierać wzrost
produkcji krajowej i unijnego przemysłu nawozowego, który ucierpiał podczas kryzysu
energetycznego. Skorzysta na tym m.in. polska Grupa Azoty. Ponadto, import nawozów
mineralnych z Rosji może być zastąpiony importem z innych państw, w tym z UE i spoza
-- 1 of 4 --
niej, np. Maroka, Algierii czy Egiptu, a także produkcją krajową. Grupa Azoty wskazuje,
że produkcja jest dwukrotnie większa niż zużycie w przypadku azotu i niemal dwukrotnie
większa w przypadku NPK. Alternatywą dla dostaw z Rosji mogą być także producenci z
Arabii Saudyjskiej oraz Omanu. Dane wskazują, że dostawy z tych miejsc mogą zapobiec
zakłóceniom na rynku nawozowym.
Ponadto, zostały już rozpoczęte prace nad 17 pakietem sankcji wobec Rosji. Ministerstwo
Spraw Zagranicznych przekazało propozycje do tego pakietu, które obejmują zgłoszone
dotychczas i niezrealizowane postulaty Polski. Prace nad nowymi sankcjami pozwolą na
zidentyfikowanie stanowisk poszczególnych Państw Członkowskich (w tym w
uwarunkowaniach rozmów pokojowych USA – RU). Głosowanie nad przedłużeniem sankcji
sektorowych odbędzie się w lipcu 2025 (i podmiotowych we wrześniu 2025).
Na poziomie UE ważne będzie stanowisko państw w odniesieniu do przedłużania sankcji, w
tym sektorowych, natomiast problem przedłużenia sankcji podmiotowych został
rozwiązany w marcu 2025 r. (chodzi m.in. o wniosek w sprawie zdjęcia z listy sankcyjnej 4
osób związanych z sektorem nawozowym Rosji – ostatecznie dwie osoby udało się
utrzymać w wykazie sankcyjnym).
W odniesieniu do wsparcia przemysłu, MRiT koordynowało wdrożenie programów
rządowych skierowanych do tzw. przemysłu energochłonnego, obejmujące zakresem
podmiotowym i przedmiotowym również podmioty z Grupy Azoty.
Wdrożone zostały trzy Programy realizujące zapisy ustawy z dnia 29 września 2022 r.
o zasadach realizacji programów wsparcia przedsiębiorców w związku z sytuacją na rynku
energii w latach 2022–2024 (dalej: „ustawa”). Celem ustawy i ww. programów wsparcia
było przeciwdziałanie negatywnym skutkom nagłego wzrostu cen nośników energii, który
spowodowany jest wojną na Ukrainie i wynikającym z niej ograniczeniem importu
węglowodorów z Rosji.
Były to Programy:
1. „Pomoc dla sektorów energochłonnych związana z nagłymi wzrostami cen gazu
ziemnego i energii elektrycznej w 2022 r.”
2. „Pomoc dla przemysłu energochłonnego związana z cenami gazu ziemnego i energii
elektrycznej w 2023 r.”
3. „Pomoc dla przemysłu energochłonnego związana z cenami gazu ziemnego i energii
elektrycznej w 2024 r.”
Podstawą powyższych Programów były wytyczne Komisji Europejskiej określone
w Komunikacie „Tymczasowe kryzysowe i przejściowe ramy środków pomocy państwa w celu
wsparcia gospodarki po agresji Rosji wobec Ukrainy" (dalej: „TCTF”), w którym dopuszczona
została możliwość udzielania przez państwa członkowskie Unii Europejskiej pomocy
publicznej z tytułu zakłóceń w działalności gospodarki Unii Europejskiej (dalej: „UE”). Pomoc
ta miała służyć przede wszystkim zapewnieniu płynności i dostępu do finansowania dla
przedsiębiorstw zmagających się z wyzwaniami obecnego kryzysu, przy jednoczesnym
zachowaniu warunków działania na jednolitym rynku UE. Wsparcie mogło być udzielone
na pokrycie zwiększonych kosztów energii elektrycznej oraz gazu ziemnego, w tym
skroplonego gazu ziemnego. Zgodnie ze znowelizowanym TCTF, pomoc mogła dotyczyć
kosztów poniesionych wyłącznie do dnia 30 czerwca 2024 r.
W ramach programu za koszty poniesione w 2022 r. pomocy udzielono
195 przedsiębiorcom w łącznej kwocie ponad 2,3 mld zł. W ramach programu za koszty
poniesione w 2023 r. pomocy udzielono 346 przedsiębiorcom w łącznej kwocie ponad
2,4 mld zł. Natomiast dzięki programowi obejmującemu okres kwalifikowany od
1.01.2024 r. do 30.06.2024 r. pomoc udzielono 187 przedsiębiorcom, a jej suma wynosiła:
363 370 476,59 zł.
W ramach ww. Programów podmioty z Grupy Azoty otrzymały następujące wsparcie:
w 2022 r.:
Grupa Azoty S.A. – 55 853 277,84 zł,
Grupa Azoty Kopalnie i Zakłady Chemiczne Siarki "Siarkopol" S.A.,
-- 2 of 4 --
Grzybów, 28-200 Staszów – 2 504 951,17 zł,
Grupa Azoty Zakłady Azotowe "Puławy" S.A. – 79 852 593,98 zł,
Grupa Azoty Zakłady Azotowe Kędzierzyn Spółka Akcyjna – 31 358 991,47 zł,
Grupa Azoty Zakłady Chemiczne "Police" Spółka Akcyjna – 68 178 699,45 zł,
w 2023 r.:
Grupa Azoty S.A. – 12 041 315,17 zł,
Grupa Azoty Zakłady Azotowe "Puławy" S.A. – 93 024 731,82 zł,
Grupa Azoty Kopalnie i Zakłady Chemiczne Siarki "Siarkopol" S.A. – 3 754 441,48 zł,
Grupa Azoty Zakłady Azotowe Kędzierzyn Spółka Akcyjna – 23 669 442,48 zł,
Grupa Azoty Zakłady Chemiczne "Police" Spółka Akcyjna – 40 586 069,05 zł,
w 2024 r.:
Grupa Azoty Zakłady Chemiczne "Police" Spółka Akcyjna – 7 908 317,64 zł,
Grupa Azoty Zakłady Azotowe Kędzierzyn Spółka Akcyjna – 3 384 027,10 zł,
Grupa Azoty Zakłady Azotowe "Puławy" S.A. – 24 325 654,49 zł,
Grupa Azoty S.A. – 7 295 898,20 zł,
Grupa Azoty Kopalnie i Zakłady Chemiczne Siarki "Siarkopol" S.A. – 1 305 623,00 zł.
Odnosząc się do pytania dotyczącego ewentualnych planów objęcia krajowych
producentów nawozów wsparciem w ramach KPO lub innych programów strategicznych,
MFiPR poinformowało, że w ramach KPO wszystkie środki przypisane są już
do konkretnych inwestycji i ew. utworzenie nowej inwestycji możliwe jest tylko w sytuacji
przesunięcia zwolnionych środków z inwestycji, która nie będzie realizowana (w części lub
w całości). Taka zmiana wymaga zgody Komisji Europejskiej i formalnej rewizji KPO.
Jednocześnie ze względu na czas jaki pozostał do końca realizacji KPO (31 sierpnia 2026 r.)
nie jest możliwe wprowadzenie tak znaczących zmian do KPO, jak stworzenie nowego
instrumentu – nowej inwestycji dotyczącej wsparcia producentów nawozów.
W ramach działań na rzecz przeciwdziałania wpływowi rosyjskiej polityki surowcowej
na ceny gazu w Polsce, zdywersyfikowano źródła i kierunki dostaw gazu do Polski,
co umożliwiło odejście od sprawdzania rosyjskiego gazu. Długoterminowy kontrakt
z GAZPROM przestał być realizowany przez stronę rosyjską z końcem kwietnia 2022 r.,
a następnie ostatecznie wygasł z końcem 2022 r.
W odniesieniu do planu kompleksowej modernizacji i dywersyfikacji źródeł surowców dla
przemysłu chemicznego, w tym alternatyw dla gazu ziemnego, zgodnie z informacją MP,
dostawy gazu ziemnego do Polski są już zdywersyfikowane, a infrastruktura transgraniczna
nie wymaga kompleksowej modernizacji. Zdolności techniczne wejścia do Krajowego
Systemu Przesyłowego z zagranicy przekraczają 41 mld m3 w skali roku i są znacznie
większe od obecnej i prognozowanej krajowej konsumpcji gazu ziemnego. Ostatnim
strategicznym projektem dywersyfikacyjnym będzie realizowana obecnie inwestycja
w terminal regazyfikacyjny FSRU w Zatoce Gdańskiej. Zwiększy to możliwość dostaw gazu
ziemnego w formie LNG, który może zostać zakupiony na międzynarodowym rynku
od przewidywalnych dostawców. Infrastruktura gazowa już dziś jest dostosowana
do transportu alternatyw dla gazu ziemnego, w szczególności biometanu, a ponadto
w zakresie jakim pozwala na to stan infrastruktury, możliwe jest transportowanie siecią
gazową gazu ziemnego, wraz z domieszką wodoru.
MFiPR wskazało natomiast, że prowadzi prace nad Średniookresową Strategią Rozwoju Kraju
do 2035 r. (dalej: ŚSRK), stanowiącą dokument strategiczny przyjmowany przez Radę
Ministrów. ŚSRK ma być dokumentem, który zgodnie z ustawą z dnia 6 grudnia 2006 r.
o zasadach prowadzenia polityki rozwoju określa podstawowe uwarunkowania, cele
i kierunki rozwoju na okres 10-15 lat, a także szczegółowe działania.
W ramach Priorytetu 2.4 pn. Aktywna polityka w obszarze przemysłu i nowych technologii
zawartego w projekcie nowej średniookresowej strategii rozwoju kraju planuje się realizację
kierunku działań pn. Wsparcie dla dekarbonizacji przedsiębiorstw, w tym przemysłów
energochłonnych, który obejmie m.in.
A. Uproszczenie procedur administracyjnych dla inwestycji wpływających na obniżenie
emisyjności przedsiębiorstw;
B. Stworzenie instrumentów wspierających rozwój zdekarbonizowanego przemysłu;
-- 3 of 4 --
C. Wsparcie dla rozwoju własnych technologii CCS/CSU oraz projektów inwestycyjnych
(instalacji) w tym obszarze.
Działania, jak i ich szczegółowy zakres, są obecnie przedmiotem konsultacji
międzyresortowych.
Ponadto MFiPR wskazało, że Grupa Azoty realizowała jako beneficjent lub partner
25 projektów dofinansowanych z Programu Inteligentny Rozwój, wartość łączna
dofinansowania wynosiła 152 902 663,23 zł z EFRR. Z Programu Fundusze Europejskie dla
Nowoczesnej Gospodarki Grupa Azoty realizuje aktualnie jeden projekt o wartości
dofinansowania 3 208 917,50 zł.
W stosunku do posiadanych danych na temat pochodzenia importowanych nawozów
MRiRW otrzymuje raporty dotyczące analizy sytuacji na rynku nawozów mineralnych
opracowane przez Instytut Ekonomiki Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej – PIB. Zgodnie
z najnowszym raportem wskazanego Instytutu oraz na podstawie analizy wstępnych danych
Ministerstwa Finansów dotyczących importu nawozów mineralnych, wynika, że w styczniu
bieżącego roku do Polski zaimportowano 586 tys. ton nawozów mineralnych. W tej liczbie
201,4 tys. ton pochodziło z Rosji, co stanowiło 34,4% wolumenu importu.
Z poważaniem
Jakub Jaworowski
Minister
dokument podpisany elektronicznie
1099444.4018379.3200170
Do wiadomości:
Kancelaria Prezesa Rady Ministrów
-- 4 of 4 --