Interpelacja w sprawie niskich wydatków na profilaktykę zdrowotną w Polsce i braku koordynacji działań profilaktycznych

Interpelacja nr 8865

do ministra zdrowia

w sprawie niskich wydatków na profilaktykę zdrowotną w Polsce i braku koordynacji działań profilaktycznych

Zgłaszający: Janusz Cieszyński

Data wpływu: 26-03-2025

Szanowna Pani Minister,

z najnowszych analiz ekspertów wynika, że wydatki na profilaktykę w Polsce stanowią jedynie 1,9% całkowitych wydatków na ochronę zdrowia, podczas gdy średnia w krajach Europy Zachodniej wynosi 5,2%. Średnie wydatki na profilaktykę per capita w Polsce są aż sześciokrotnie niższe niż w Europie Zachodniej. Polska pozostaje w tyle nie tylko za krajami Europy Zachodniej, ale również za wieloma państwami regionu Europy Środkowo-Wschodniej.

Dodatkowo niepokojącym zjawiskiem jest fakt, że rzeczywiste wykonanie planu wydatków NFZ na profilaktykę wynosi rokrocznie jedynie około 85% zaplanowanych środków. Wynika to głównie z niskiej atrakcyjności tych świadczeń dla świadczeniodawców w porównaniu do innych działalności leczniczych oraz niedostatecznej świadomości pacjentów.

Równie istotnym problemem pozostaje rozdrobniona odpowiedzialność za poszczególne programy profilaktyczne, co prowadzi do nakładających się kompetencji poszczególnych podmiotów i mniej efektywnej realizacji działań profilaktycznych. Eksperci podkreślają, że inwestycje w prewencję chorób na poziomie centralnym cechują się prawie siedmiokrotnie wyższą stopą zwrotu niż działania lokalne.

Polski system ochrony zdrowia wciąż opiera się głównie na kosztownym leczeniu szpitalnym, które stanowi około 52% całkowitych wydatków na usługi zdrowotne, podczas gdy w krajach Europy Zachodniej udział ten wynosi 46%. Tendencja ta jest szczególnie niepokojąca, biorąc pod uwagę, że średni koszt leczenia szpitalnego w Polsce jest kilkunastokrotnie wyższy niż koszt leczenia ambulatoryjnego. Inwestycje w profilaktykę zdrowotną są kluczowe dla poprawy stanu zdrowia społeczeństwa oraz długoterminowej stabilności finansowej systemu ochrony zdrowia. Liczne analizy wskazują, że każda złotówka wydana na dobrze zaprojektowane działania profilaktyczne przynosi znaczące oszczędności w przyszłych wydatkach na leczenie.

W związku z powyższym zwracam się z następującymi pytaniami:

Jakie konkretne działania planuje podjąć Ministerstwo Zdrowia w celu zwiększenia wydatków na profilaktykę zdrowotną w Polsce, aby zbliżyć się do średniej europejskiej wynoszącej 5,2% całkowitych wydatków na ochronę zdrowia?

Jakie są przyczyny niskiego, wynoszącego jedynie około 85%, wykonania planu wydatków NFZ na profilaktykę i jakie rozwiązania planuje wprowadzić ministerstwo, aby poprawić tę sytuację?

Czy ministerstwo pracuje nad stworzeniem centralnego systemu koordynacji programów profilaktycznych, który pozwoliłby na bardziej efektywne wykorzystanie środków i uniknięcie dublowania się kompetencji różnych podmiotów?

Jakie zachęty dla świadczeniodawców planuje wprowadzić ministerstwo, aby zwiększyć atrakcyjność realizacji świadczeń profilaktycznych?

Czy ministerstwo posiada długoterminową strategię przesunięcia ciężaru systemu ochrony zdrowia z kosztownego leczenia szpitalnego w kierunku tańszego leczenia ambulatoryjnego oraz działań profilaktycznych?

Jakie kampanie edukacyjne i informacyjne planuje przeprowadzić ministerstwo w celu zwiększenia świadomości pacjentów na temat znaczenia profilaktyki zdrowotnej?

Czy istnieją plany wprowadzenia mechanizmów, które uzależniałyby finansowanie placówek medycznych od realizacji określonych wskaźników w zakresie profilaktyki zdrowotnej?

Jakie rozwiązania z krajów Europy Zachodniej w zakresie profilaktyki zdrowotnej ministerstwo uważa za możliwe do implementacji w polskim systemie ochrony zdrowia?

Czy ministerstwo przewiduje wykorzystanie środków z funduszy europejskich na wzmocnienie systemu profilaktyki zdrowotnej w Polsce?

W jaki sposób ministerstwo planuje monitorować efektywność wdrażanych programów profilaktycznych i jakie wskaźniki będą stosowane do oceny ich skuteczności?

Z wyrazami szacunku

Janusz Cieszyński