telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
DLG.050.62.2025.EM
Warszawa, 12 maja 2025
DLG.050.62.2025.EM
Warszawa, 30 kwietnia 2025
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu RP
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 8845 z dnia 2 kwietnia 2025 r. Pana Wojciecha Króla Posła
na Sejm RP w sprawie badań prenatalnych, uprzejmie proszę o przyjęcie poniższych
informacji w odpowiedzi na pytanie:
1. Czy Ministerstwo Zdrowia planuje rozszerzenie katalogu badań prenatalnych
refundowanych przez NFZ o badanie ryzyka preeklampsji oraz trzecie badanie
prenatalne? Jeśli tak, to jaki jest przewidywany harmonogram wdrażania tych
zmian?
Minister Zdrowia uwzględniając szczególnie istotne aspekty dla bieżącego funkcjonowania
systemu powszechnego ubezpieczenia zdrowotnego m.in. znaczenie dla zdrowia obywateli,
skuteczność kliniczną i praktyczną, efekt zdrowotny i bezpieczeństwo stosowania, stosunek
kosztów do uzyskiwanych efektów zdrowotnych, prognozowane wydatki Narodowego
Funduszu Zdrowia zobowiązanego do finansowania nowych technologii, na bieżąco w
uzasadnionych przypadkach reaguje na wnioski zgłaszane przez organizacje pracodawców,
czy grupy ekspertów oraz podmioty lecznicze, celem podjęcia działań związanych ze
zwiększeniem dostępności do nowoczesnych uzupełniających i alternatywnych technologii
poprzez zmianę warunków świadczeń gwarantowanych lub kwalifikację nowych świadczeń
i określenie minimalnych warunków dla świadczeniodawców chcących realizować te
świadczenia w oparciu o nowe dowody naukowe czy schematy leczenia, jeśli wynika to z
obiektywnych przesłanek.
Jednocześnie intencją Ministra Zdrowia jest zabezpieczenie potrzeb różnych grup
pacjentów w jak największym stopniu, przy jednoczesnym uwzględnieniu możliwości
finansowych Narodowego Funduszu Zdrowia, dlatego też nie wszystkie postulaty
zgłaszane do resortu zdrowia mogą być zrealizowane, niektóre zaś są realizowane w
pewnych odstępach czasu. Należy zaznaczyć, że w Polsce priorytetem systemu opieki
zdrowotnej jest sprawiedliwe społecznie gospodarowanie publicznymi środkami
przeznaczonymi na finansowanie świadczeń opieki zdrowotnej.
Nadmieniam, że w wyniku ostatniej zmiany w Programie badań prenatalnych1 mającej na
celu zwiększenie dostępności do badań prenatalnych, od 5 czerwca 2024 r. zostały
1 Rozporządzenie Ministra Zdrowia z 14 maja 2024 r. zmieniającym rozporządzenie w sprawie
świadczeń gwarantowanych z zakresu programów zdrowotnych (Dz. U. z 2024 r., poz. 767),

-- 1 of 4 --

telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
2
zniesione ograniczenia wiekowe i aktualnie wszystkie kobiety w ciąży mają prawo do badań
prenatalnych określonych w Programie badań prenatalnych , które pozwalają wcześnie
wykryć wady płodu oraz rozpocząć ich diagnostykę we wczesnym okresie ciąży oraz w
miarę możliwości rozpocząć leczenie jeszcze w okresie płodowym.
Ministerstwo Zdrowia prowadzi analizy w zakresie aktualizacji Programu badań
prenatalnych w kontekście efektywności i skuteczności dostępnych metod
diagnostycznych oraz dodania nowych badań, odpowiadając na wnioski ekspertów i
środowisk naukowych.
W lutym 2024 r. Polskie Towarzystwo Ginekologii i Położnictwa zgłaszało do Ministerstwa
Zdrowia, m.in. zasadność poszerzenia zakresu programu badań prenatalnych o oznaczanie
łożyskowego czynnika wzrostu (Placental Growth Factor, PIGF) w nieinwazyjnej
diagnostyce prenatalnej. PIGF jest markerem biochemicznym, wykorzystywanym we
współczesnej nieinwazyjnej diagnostyce prenatalnej w dwóch aspektach: jako jedna ze
składowych indywidualnej oceny ryzyka trisomii (alternatywnie do białka PAPP-A lub jako
uzupełnienie testu podwójnego) oraz jako jedna ze składowych indywidualnej oceny ryzyka
wystąpienia stanu przedrzucawkowego (preeklampsji) oraz wewnątrzmacicznego
zahamowania wzrastania (FGR) w przebiegu ciąży.
Oznaczanie PlGF miałoby być wykonywane jako m.in. test dodatkowy (add-on) u kobiet
ciężarnych w ocenie ryzyka wystąpienia preeklampsji i wewnątrzmacicznego zahamowania
wzrastania.
Pragnę wyjaśnić, że wprowadzanie nowych technologii medycznych w zakresie metod
diagnostycznych czy leczniczych do systemu opieki zdrowotnej odbywa się według zasad
ściśle określonych w ustawie z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej
finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2024 r., poz. 146 ze zm.). W myśl
obowiązujących przepisów, do zadań Agencji Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji
związanych z oceną świadczeń opieki zdrowotnej należy m.in. wydawanie rekomendacji w
sprawie kwalifikacji świadczenia opieki zdrowotnej jako świadczenia gwarantowanego,
określania lub zmiany poziomu lub sposobu finansowania świadczenia gwarantowanego,
usuwania danego świadczenia opieki zdrowotnej z wykazu świadczeń gwarantowanych, a
także zmiany technologii medycznej.
Mając na uwadze powyższe, Minister Zdrowia zlecił Agencji Oceny Technologii
Medycznych i Taryfikacji (AOTMiT) przygotowanie rekomendacji w sprawie zasadności
kwalifikacji wymienionego badania w nieinwazyjnej diagnostyce prenatalnej jako
świadczenia gwarantowanego w zakresie programów zdrowotnych w części dotyczącej
Programu badań prenatalnych. W odpowiedzi Prezes AOTMiT wydał w tej sprawie
Rekomendację nr 109/2024 z dnia 15 października 2024 r. w której nie rekomenduje
zakwalifikowania świadczenia opieki zdrowotnej „Oznaczanie łożyskowego czynnika
wzrostu (PlGF) w nieinwazyjnej diagnostyce prenatalnej” jako świadczenia
gwarantowanego z zakresu programów zdrowotnych w Programie badań prenatalnych w
ocenie ryzyka wystąpienia trisomii płodu jako test dodatkowy (add-on) albo alternatywnie
do badania PAPP-A w teście złożonym (USG, PAPP-A, fß-hCG), preeklampsji i
wewnątrzmacicznego zahamowania wzrastania (FGR) jako test dodatkowy (add-on).2
Również Rada Przejrzystości w stanowisku nr 105/2024 z dnia 14 października 2024 roku
w sprawie zasadności kwalifikacji świadczenia opieki zdrowotnej „Oznaczenie łożyskowego
czynnika wzrostu (Placental Growth Factor, PlGF) w nieinwazyjnej diagnostyce
prenatalnej” jako świadczenia gwarantowanego uznała za niezasadne zakwalifikowanie
świadczenia opieki zdrowotnej „Oznaczenie łożyskowego czynnika wzrostu (Placental
Growth Factor, PlGF) w nieinwazyjnej diagnostyce prenatalnej” jako świadczenia
gwarantowanego w programie badań prenatalnych. Jako główne argumenty decyzji
wskazano m.in.
2https://bip.aotm.gov.pl/assets/files/zlecenia_mz/2024/112/REK/2024%2010%2015%20RP_109_20
24_kwalifikacja%20PlGF_BIP.pdf

-- 2 of 4 --

telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
3
- Niską trafność diagnostyczną w przypadku oznaczenia PlGF w ocenie ryzyka wystąpienia
stanu przedrzucawkowego, SGA, zespołu Downa u pacjentek <14 t.c.
-Wytyczne kliniczne nie zalecają rutynowego pomiaru PIGF w przewidywaniu i diagnozie
FGR. Tylko dwie rekomendują wykonanie m.in. oznaczenia PlGF, celem identyfikacji kobiet
zagrożonych stanem przedrzucawkowym.
- Brak rozwiązań refundacyjnych i organizacyjnych dotyczących stosowania badania PlGF,
jako badania przesiewowego w kierunku oceny ryzyka wystąpienia stanu
przedrzucawkowego, FGR i oceny ryzyka trisomii w krajach europejskich.
Jednocześnie Rada wskazała na ewentualne rozważenie możliwości finansowania
oznaczenia poziomu PlGF w ramach ambulatoryjnej opieki specjalistycznej.
Należy nadmienić, że aktualnie w ocenie ryzyka wystąpienia preeklampsji oraz FGR
stosowany jest algorytm, na który składa się wywiad lekarski, badanie poziomu białka
PAPP-A oraz pomiar średniego ciśnienia tętniczego i przepływów w tętnicach macicznych.
Jeśli chodzi o badanie USG, obecnie w Programie badań prenatalnych w celu wczesnego
rozpoznania wad płodu kobiety w ciąży mogą wykonać badanie USG w I trymestrze ciąży
pomiędzy 11. a 14. tygodniem oraz w II trymestrze ciąży pomiędzy 18. a 22. (+6 dni)
tygodniem ciąży. Aktualnie Ministerstwo Zdrowia nie prowadzi analiz i prac nad
włączeniem do ww. Programu trzeciego badania USG.
Pragnę dodać, że przepisy rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 16 sierpnia 2018 r. w
sprawie standardu organizacyjnego opieki okołoporodowej (Dz.U. z 2023 r. poz. 1324)
wskazują na konieczność ocena ryzyka ciążowego przez położną lub lekarza położnika
podczas każdej konsultacji kobiety w okresie ciąży. Ponadto, osoba sprawująca opiekę
może zlecić wykonanie dodatkowych świadczeń zdrowotnych o charakterze
profilaktycznym lub diagnostycznym, jeżeli stan zdrowia ciężarnej lub wyniki wcześniej
przeprowadzonych badań wskazują na możliwość wystąpienia powikłań lub patologii ciąży,
porodu lub połogu. Standard zobowiązuje osobę sprawująca opiekę do oceny
występowania czynników ryzyka identyfikowanych w czasie ciąży oraz przed porodem na
podstawie badania, do których zalicza się w szczególności:
- wartość ciśnienia skurczowego wyższą niż 140 mmHg i rozkurczowego wyższą niż 90
mmHg, białkomocz wyższy niż 0,3 g/24 h;
-nieadekwatność wielkości macicy lub wielkości dziecka do czasu trwania ciąży (problemy
w precyzyjnym ustaleniu terminu porodu, ograniczenie wewnątrzmacicznego wzrastania
płodu, makrosomia płodu, wielowodzie, małowodzie, mięśniaki macicy, ciąża wielopłodowa,
niewspółmierność matczyno-płodowa.
W przypadku stwierdzenia występowania czynników ryzyka, ciężarna powinna pozostawać
pod opieką lekarza położnika o odpowiednim do jej stanu zdrowia poziomie referencyjnym
zapewniającym opiekę perinatalną. Zidentyfikowane u ciężarnej czynniki ryzyka należy
omówić z ciężarną lub jej przedstawicielem ustawowym, tak aby zapewnić podjęcie
świadomej decyzji odnośnie do wyboru miejsca porodu. Wyniki identyfikacji czynników
ryzyka, podjęte działania i zalecenia oraz dokonane w porozumieniu z ciężarną ustalenia
należy każdorazowo odnotować w dokumentacji medycznej.
Zgodnie z Rekomendacjami Sekcji Ultrasonografii Polskiego Towarzystwa Ginekologów i
Położników w zakresie przesiewowej diagnostyki ultrasonograficznej w ciąży o przebiegu
prawidłowym — 2020 rok (
Ginekologia i Perinatologia Praktyczna 2020, tom 5, nr 2, strony
63–75), obliczenie ryzyka stanu przedrzucawkowego (PE,
pre-eclampsia) daje badanie
ultrasonograficzne pomiędzy 11+0 a 13+6 tygodniem ciąży.
Osoby posiadające odpowiednie certyfikaty FMF mogą wykonać poszerzone badanie,
polegające na wyliczeniu ryzyka wystąpienia PE na podstawie: wywiadu, wartości średniego
ciśnienia tętniczego, wartości indeksu pulsacji tętnic macicznych, stężenia łożyskowego
czynnika wzrostu w surowicy krwi ciężarnej (PlGF, placental growthfactor). W przypadku
braku możliwości korzystania z pomiaru PlGF, zwiększone ryzyko wystąpienia PE sugerują
wartości PAPP-A poniżej 0,4 wielokrotności wartości mediany (MoM, multiple ofthe
median).

-- 3 of 4 --

telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
4
Uwzględniając powyższe, na podstawie badań diagnostycznych i konsultacji medycznych
wykonywanych u kobiet w okresie ciąży, osoba sprawująca opiekę jest w stanie ocenić
ryzyko stanu przedrzucawkowego.
Kwestia aktualizacji dostępnych w Programie badań prenatalnych metod diagnostycznych
oraz dodania nowych badań w kontekście ich efektywności i skuteczności będzie
przedmiotem dalszych analiz w Ministerstwie Zdrowia z uwzględnieniem uzyskanych
rekomendacji Prezesa AOTMiT jak również możliwości finansowych płatnika publicznego.
Z wyrazami szacunku
z upoważnienia Ministra Zdrowia
Jerzy Szafranowicz
Podsekretarz Stanu
/dokument podpisany elektronicznie/

-- 4 of 4 --