Interpelacja w sprawie podniesienia wynagrodzeń pracowników socjalnych
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 8843
do ministra rodziny, pracy i polityki społecznej
w sprawie podniesienia wynagrodzeń pracowników socjalnych
Zgłaszający: Wojciech Król
Data wpływu: 25-03-2025
Szanowna Pani Minister,
zwracam się z interpelacją w sprawie sytuacji finansowej pracowników socjalnych oraz przyszłości zawodowej absolwentów kierunku praca socjalna. Problem jest istotny z perspektywy całego społeczeństwa, gdyż dotyczy grupy zawodowej, która każdego dnia wspiera osoby najbardziej potrzebujące. Pracownicy socjalni zmagają się nie tylko z wyzwaniami związanymi z wykonywaną pracą, ale również z problemami wynikającymi z niewystarczającego wynagrodzenia oraz braku stabilności zawodowej.
Praca socjalna to zawód wymagający ogromnej wiedzy, empatii, odporności psychicznej oraz gotowości do podejmowania codziennych wyzwań. Osoby zatrudnione w tej profesji wspierają rodziny w kryzysie, osoby starsze, niepełnosprawne, a także ludzi dotkniętych biedą i wykluczeniem społecznym. Ich działania mają kluczowe znaczenie dla budowania społecznej solidarności i poprawy życia tysięcy obywateli.
Niestety, aktualna sytuacja finansowa pracowników socjalnych pozostawia wiele do życzenia. Niskie wynagrodzenia nie odzwierciedlają ani odpowiedzialności, ani trudności związanych z ich codzienną pracą. W praktyce wielu pracowników socjalnych zmuszonych jest do podejmowania dodatkowego zatrudnienia lub wręcz rezygnacji z zawodu, co negatywnie wpływa na funkcjonowanie systemu pomocy społecznej.
Dodatkowo absolwenci kierunku praca socjalna, mimo zdobycia specjalistycznej wiedzy podczas wymagających studiów, borykają się z niepewną przyszłością zawodową. Niskie zarobki i brak perspektyw zniechęcają wielu młodych ludzi do podejmowania pracy w tej dziedzinie, co z kolei prowadzi do niedoboru wykwalifikowanych specjalistów.
W obliczu wyzwań demograficznych, starzejącego się społeczeństwa oraz wzrastających potrzeb w zakresie opieki i wsparcia społecznego konieczne jest podjęcie pilnych działań mających na celu: podniesienie wynagrodzeń pracowników socjalnych, zapewnienie stabilnych i atrakcyjnych warunków zatrudnienia, wprowadzenie programów wspierających rozwój zawodowy oraz promowanie profesji pracownika socjalnego, jako potencjalnego wyboru ścieżki zawodowej.
W związku z powyższym uprzejmie proszę o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:
Czy ministerstwo planuje podjęcie działań mających na celu zwiększenie wynagrodzeń pracowników socjalnych? Jeśli tak, jakie kroki zostaną podjęte i kiedy można się ich spodziewać?
Jakie inicjatywy są lub będą realizowane w celu zapewnienia stabilnego zatrudnienia i perspektyw zawodowych dla absolwentów kierunku praca socjalna?
Jakie kroki ministerstwo zamierza podjąć, aby zwiększyć zainteresowanie studiami z zakresu pracy socjalnej?
Z wyrazami szacunku Wojciech Król
Poseł na Sejm RP
Podsekretarz stanu Katarzyna Nowakowska
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (6)
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
9987 znakówinfo@mrips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
BM-II.059.1.161.2025
Warszawa, /elektroniczny znacznik czasu/
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 8843 Pana Posła Wojciecha Króla w sprawie podniesienia
wynagrodzeń pracowników socjalnych, proszę przyjąć poniższe wyjaśnienia.
Na wstępie należy wskazać, że pracownicy socjalni są pracownikami samorządowymi i za ich
zatrudnienie odpowiedzialne są samorządy. Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
może jedynie projektować działania mające na celu promowanie i wspieranie tego zawodu,
niemniej nie jest odpowiedzialny za politykę zatrudniania i rozwoju zawodowego
pracowników samorządowych, w tym również pracowników socjalnych. To samorządy
lokalne odpowiadają za politykę zatrudniania i rozwoju zawodowego pracowników
socjalnych, w tym za warunki płacowe, a także za bezpieczeństwo, stabilność i perspektywy
ich zatrudnienia.
Kierownictwo Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej ma świadomość trudności
i braków kadrowych wśród pracowników socjalnych. Ze sprawozdań resortowych wynika, że
w roku 2004 zatrudnionych na stanowisku pracownika socjalnego było ogółem 15 165 osób,
w roku 2014 – 19 697, zaś w roku 2023 – 17 859 osób (danych za rok 2024 jeszcze nie
skompletowano). We wszystkich jednostkach organizacyjnych pomocy społecznej na koniec
2023 roku pracowało ogółem 21 977 pracowników socjalnych. Analiza statystyk daje zatem
podstawy do stwierdzenia spowolnienia w przyroście zatrudnienia wśród pracowników
socjalnych w ośrodkach pomocy społecznej, a ostatnie dane wskazują wręcz na jego spadek.
Wobec tego, Kierownictwo Ministerstwa podejmuje działania legislacyjne, programowe
i projektowe mające na celu promocję zawodu, zwiększenie grupy osób mogących go
wykonywać i wspomagające samorządy w podniesieniu ogólnych wynagrodzeń
pracowników socjalnych.
Należy podkreślić, że zawód pracownika socjalnego jest w Polsce zawodem podlegającym
szczególnym regulacjom prawnym, dotyczącym standardów kształcenia i kwalifikacji
zawodowych. Aktem prawnym ustalającym uprawnienia do zatrudnienia na stanowisku
pracownika socjalnego jest ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U.
z 2024 r. poz. 1283 i 1572). W szczególnych przypadkach możliwe jest uznanie uzyskanych
za granicą RP kwalifikacji za uprawniające do wykonywania zawodu pracownika socjalnego
na podstawie ustawy z dnia 22 grudnia 2015 r. o zasadach uznawania kwalifikacji
zawodowych nabytych w państwach członkowskich Unii Europejskiej (Dz.U. z 2023 r. poz.
334).
W obecnym stanie prawnym uprawnienia do wykonywania zawodu pracownika socjalnego
można uzyskać kończąc naukę:
w pomaturalnym kolegium pracowników służb społecznych kształcącym w zawodzie
pracownik socjalny;
-- 1 of 4 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzin
na studiach wyższych: pierwszego stopnia (licencjackich) o kierunku praca socjalna lub
w zakresie pracy socjalnej;
na studiach wyższych drugiego stopnia (uzupełniających magisterskich);
na jednolitych studiach magisterskich - o kierunku praca socjalna lub w zakresie pracy
socjalnej;
na studiach podyplomowych z zakresu metodyki i metodologii pracy socjalnej w uczelni
realizującej studia na kierunku praca socjalna lub w zakresie pracy socjalnej, po
uprzednim ukończeniu studiów na jednym z kierunków: pedagogika, pedagogika
specjalna, politologia, polityka społeczna, psychologia, socjologia, nauki o rodzinie.
Obecny stan prawny jest wynikiem działań legislacyjnych, wskutek których
od 30 października 2021 r. weszły w życie przepisy dające szerszy dostęp do zawodu
pracownika socjalnego poprzez możliwość uzupełnienia zdobytych wcześniej kwalifikacji na
kierunkach studiów: pedagogika, pedagogika specjalna, politologia, polityka społeczna,
psychologia, socjologia, nauki o rodzinie - tak, aby zainteresowana zawodem pracownika
socjalnego osoba mogła pozyskać uprawnienia do wykonywania zawodu regulowanego
i wykonywać go w ramach oczekiwanych standardów pracy.
Uprawnienia do wykonywania zawodu pracownika socjalnego można zdobyć w ten sposób
na podstawie rozporządzenia Ministra Rodziny i Polityki Społecznej w sprawie minimalnych
wymogów programowych dla studiów podyplomowych z zakresu metodyki i metodologii
pracy socjalnej w uczelni realizującej studia na kierunku praca socjalna lub w zakresie pracy
socjalnej (Dz.U. z 28 października 2021 r., poz. 1962). W opinii MRPiPS niedopuszczalne jest
wykonywanie zawodu pracownika socjalnego przez osoby pozbawione odpowiedniego
przygotowania zawodowego. Stąd wymóg, aby po ukończeniu ww. kierunków studiów
osoby zainteresowane uzupełniły swoje kwalifikacje na studiach podyplomowych.
Rozszerzony został katalog kierunków studiów nadających absolwentom uprawnienia do
wykonywania zawodu pracownika socjalnego: od października 2021 roku jest on otwarty. Po
ukończeniu każdego kierunku studiów (art. 116 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 12 marca 2004
roku o pomocy społecznej), o ile były to studia w zakresie pracy socjalnej, zainteresowane
tym osoby mogą wykonywać zawód pracownika socjalnego. Oznacza to, że bez względu na
ukończony kierunek studiów (z wyjątkiem kierunku praca socjalna), każda osoba
otrzymująca dyplom z zapisem, że zrealizowała studia w zakresie pracy socjalnej, może
wykonywać zawód pracownika socjalnego.
Kierownictwo Ministerstwa współpracuje z przedstawicielami podmiotów szkolących
i uczelni kształcących w zakresie pracy socjalnej. Przy Ministrze Rodziny, Pracy i Polityki
Społecznej działa Centralna Komisja Egzaminacyjna do spraw stopni specjalizacji
zawodowej pracowników socjalnych, w skład której wchodzą specjaliści z zakresu pracy
socjalnej lub pomocy społecznej posiadający doświadczenie w kształceniu lub doskonaleniu
zawodowym pracowników socjalnych lub staż zawodowy w instytucjach i podmiotach
działających w obszarze pomocy społecznej. Zadaniem Komisji jest m.in. realizacja działań
związanych z doskonaleniem zawodowym pracowników socjalnych i superwizorów pracy
socjalnej. Kierownictwo MRPiPS współpracuje również z Polskim Stowarzyszeniem Szkół
Pracy Socjalnej1, obejmując honorowym patronatem niektóre działania tego Stowarzyszenia
1 PSSPS zrzesza 35 „szkół pracy socjalnej” jako członków zbiorowych, które prezentuje 88 członków
indywidualnych. PSSPS jest też aktywnym członkiem zbiorowym EASSW - European Association of Schools of
Social Work oraz stowarzyszenia CERTS/ERCSW - European Resource Centre for Research in Social Work.
-- 2 of 4 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzin
(coroczne spotkanie członków tego Stowarzyszenia), ale nie zastępuje uczelni w zakresie
starań o zwiększenie atrakcyjności oferowanych przez nie studiów.
Obecnie w Ministerstwie realizowany jest projekt pn. „Wsparcie instytucji zajmujących
się pomocą i integracją społeczną”. Zgodnie z założeniem, projekt ma być realizowany
do roku 2027. Jego celem jest wsparcie kadr i podnoszenie kompetencji pracowników
instytucji zajmujących się tworzeniem oraz wdrażaniem polityki z zakresu pomocy
i integracji społecznej na poziomie regionalnym oraz umożliwienie im wymiany
doświadczeń. Prowadzone działania obejmą m.in.:
promocję zawodów pomocowych, w celu zachęcenia do podejmowania w nich pracy
i budującą prestiż zawodowy, w tym kampanie medialne;
działania edukacyjne, w tym studia podyplomowe z metodyki i metodologii pracy
socjalnej, dające uprawnienia do wykonywania zawodu pracownika socjalnego oraz
szkolenia specjalizacyjne z zakresu I i II stopnia specjalizacji.
W 2024 roku weszły w życie rządowe programy dofinansowania wynagrodzeń
pracowniczek i pracowników jednostek pomocy społecznej, pieczy zastępczej oraz
samorządowych instytucji opieki nad dziećmi w wieku do lat trzech. Istotą Programu jest
dofinansowanie wynagrodzeń - m.in. pracowników jednostek organizacyjnych pomocy
społecznej, realizujących zadania z zakresu pomocy społecznej - w postaci dodatku
motywacyjnego na lata 2024–2027 w wysokości 1000 zł.
Dodatkowo informuję, że zarządzeniem nr 24 Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
z dnia 27 czerwca 2024 r. w sprawie powołania Zespołu do spraw reformy systemu pomocy
społecznej (Dz. Urz. MRPiPS z 2024 r. poz. 24), powołano Zespół do spraw reformy systemu
pomocy społecznej, złożony z grona ekspertów, praktyków oraz osób ze świata nauki. Jego
członkowie wypracować mają rozwiązania reformujące system pomocy społecznej m.in.
w zakresie wdrażania deinstytucjonalizacji, poprawy dostępności świadczeń, usług i innych
form wsparcia, sytuacji pracowników pomocy społecznej, czy opracowania propozycji
poprawiających funkcjonujące rozwiązania prawne. Reforma powinna doprowadzić do
integracji różnych form wsparcia oraz współpracy między instytucjami państwowymi,
samorządami, organizacjami pozarządowymi i lokalnymi społecznościami, co przyczyni się
do zwiększenia skuteczności świadczonych działań pomocowych.
W ramach zespołu powołano grupy robocze, które zajmą się m.in. obszarami reformy
systemu świadczeń, mieszkalnictwa, rozwoju usług społecznych oraz CUS, wsparcia
i rozwoju kadr w systemie pomocy społecznej, funkcjonowania instytucji i placówek
świadczących usługi całodobowe, jak również systemami kontroli i audytu w systemie
pomocy społecznej.
Wymienione działania powinny podnieść standardy wykonywania pracy socjalnej, prestiż
zawodu pracownika socjalnego, a w związku z tym pozytywnie wpłynąć na
wskaźniki zatrudnienia w tym zawodzie i - co za tym idzie - również zainteresowanie
podjęciem kształcenia na studiach na kierunku praca socjalna.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
Katarzyna Nowakowska
Podsekretarz Stanu
-- 3 of 4 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzin
/-kwalifikowany podpis elektroniczny-/
-- 4 of 4 --