Interpelacja nr 8802
Interpelacja w sprawie dyskryminujących polskich przedsiębiorców nierówności w opodatkowaniu akcyzowym napojów alkoholowych
Zgłaszający:
•
Adresat:
Podatki i Finanse (75%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie dyskryminujących polskich przedsiębiorców nierówności w opodatkowaniu akcyzowym napojów alkoholowych
Interpelacja nr 8802
do ministra finansów
w sprawie dyskryminujących polskich przedsiębiorców nierówności w opodatkowaniu akcyzowym napojów alkoholowych
Zgłaszający: Mariusz Krystian
Data wpływu: 23-03-2025
Szanowny Panie Ministrze,
na gruncie obowiązujących przepisów alkohol etylowy opodatkowany jest stawką w wysokości 7 991 zł za 1 hektolitr czystego alkoholu 100% obj., natomiast piwo, niezależnie od jego mocy alkoholowej, według stawki 10,92 zł za każdy stopień Plato gotowego wyrobu na 1 hektolitr. W praktyce oznacza to, że dla standardowej butelki piwa 0,5 l o zawartości 5% alkoholu akcyza wynosi ok. 0,66 zł, co przekłada się na 0,033 zł za gram czystego alkoholu etylowego. Dla porównania półlitrowa butelka wódki 40% obj. zawiera ok. 157,8 g alkoholu, a akcyza na nią wynosi aż 15,98 zł, czyli ok. 0,10 zł za gram czystego alkoholu. Wynika z tego, że akcyza na alkohol etylowy zawarty w wódce jest blisko trzykrotnie wyższa niż w przypadku piwa.
Taki sposób skonstruowania systemu podatkowego ma istotne konsekwencje gospodarcze. Zdecydowana większość producentów piwa w Polsce to duże zagraniczne koncerny piwowarskie, natomiast branża spirytusowa oparta jest głównie na polskim kapitale. W efekcie dochodzi do sytuacji, w której polscy przedsiębiorcy ponoszą dużo wyższe obciążenia finansowe, podczas gdy produkty zagranicznych koncernów piwnych są de facto uprzywilejowane podatkowo.
Taka sytuacja rodzi poważne wątpliwości w kontekście realizacji interesu narodowego, który powinien przejawiać się we wspieraniu rozwoju polskich przedsiębiorców.
W związku z powyższym proszę o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:
1. Z czego wynika decyzja o znacząco niższym opodatkowaniu piwa niż wódki, mimo że oba napoje zawierają ten sam rodzaj alkoholu etylowego i mają identyczny wpływ na zdrowie społeczne?
2. Czy Ministerstwo Finansów planuje w najbliższym czasie analizę skutków gospodarczych obecnego modelu opodatkowania alkoholu, zwłaszcza w kontekście konkurencyjności polskich producentów produktów spirytusowych wobec uprzywilejowania zagranicznych właścicieli kompanii piwowarskich, których produkty są preferowane w obowiązującej skali podatkowej podatku akcyzowego?
3. Czy rozważane jest zrównanie opodatkowania akcyzowego napojów alkoholowych w przeliczeniu na gram czystego alkoholu?
4. Czy Ministerstwo Finansów przeprowadzało analizy wpływu obecnej struktury akcyzy na strukturę spożycia alkoholu w Polsce, w szczególności w kontekście zdrowia publicznego i profilaktyki uzależnień?
5. Czy ministerstwo rozważa wprowadzenie bardziej przejrzystego i spójnego modelu opodatkowania wszystkich napojów alkoholowych, np. wyłącznie w przeliczeniu na gram czystego alkoholu niezależnie od rodzaju trunku?
Interpelacja nr 8802
do ministra finansów
w sprawie dyskryminujących polskich przedsiębiorców nierówności w opodatkowaniu akcyzowym napojów alkoholowych
Zgłaszający: Mariusz Krystian
Data wpływu: 23-03-2025
Szanowny Panie Ministrze,
na gruncie obowiązujących przepisów alkohol etylowy opodatkowany jest stawką w wysokości 7 991 zł za 1 hektolitr czystego alkoholu 100% obj., natomiast piwo, niezależnie od jego mocy alkoholowej, według stawki 10,92 zł za każdy stopień Plato gotowego wyrobu na 1 hektolitr. W praktyce oznacza to, że dla standardowej butelki piwa 0,5 l o zawartości 5% alkoholu akcyza wynosi ok. 0,66 zł, co przekłada się na 0,033 zł za gram czystego alkoholu etylowego. Dla porównania półlitrowa butelka wódki 40% obj. zawiera ok. 157,8 g alkoholu, a akcyza na nią wynosi aż 15,98 zł, czyli ok. 0,10 zł za gram czystego alkoholu. Wynika z tego, że akcyza na alkohol etylowy zawarty w wódce jest blisko trzykrotnie wyższa niż w przypadku piwa.
Taki sposób skonstruowania systemu podatkowego ma istotne konsekwencje gospodarcze. Zdecydowana większość producentów piwa w Polsce to duże zagraniczne koncerny piwowarskie, natomiast branża spirytusowa oparta jest głównie na polskim kapitale. W efekcie dochodzi do sytuacji, w której polscy przedsiębiorcy ponoszą dużo wyższe obciążenia finansowe, podczas gdy produkty zagranicznych koncernów piwnych są de facto uprzywilejowane podatkowo.
Taka sytuacja rodzi poważne wątpliwości w kontekście realizacji interesu narodowego, który powinien przejawiać się we wspieraniu rozwoju polskich przedsiębiorców.
W związku z powyższym proszę o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:
1. Z czego wynika decyzja o znacząco niższym opodatkowaniu piwa niż wódki, mimo że oba napoje zawierają ten sam rodzaj alkoholu etylowego i mają identyczny wpływ na zdrowie społeczne?
2. Czy Ministerstwo Finansów planuje w najbliższym czasie analizę skutków gospodarczych obecnego modelu opodatkowania alkoholu, zwłaszcza w kontekście konkurencyjności polskich producentów produktów spirytusowych wobec uprzywilejowania zagranicznych właścicieli kompanii piwowarskich, których produkty są preferowane w obowiązującej skali podatkowej podatku akcyzowego?
3. Czy rozważane jest zrównanie opodatkowania akcyzowego napojów alkoholowych w przeliczeniu na gram czystego alkoholu?
4. Czy Ministerstwo Finansów przeprowadzało analizy wpływu obecnej struktury akcyzy na strukturę spożycia alkoholu w Polsce, w szczególności w kontekście zdrowia publicznego i profilaktyki uzależnień?
5. Czy ministerstwo rozważa wprowadzenie bardziej przejrzystego i spójnego modelu opodatkowania wszystkich napojów alkoholowych, np. wyłącznie w przeliczeniu na gram czystego alkoholu niezależnie od rodzaju trunku?
Odpowiedź urzędowa
Podsekretarz stanu Jarosław Neneman
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Bardzo konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
15%
Konkretność
85%
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
Twarde liczby / kwoty
0 kwot, 0 %
Precyzyjne daty
10
Odpowiedź na punkty
✓ Tak (Ad 1, Pkt...)
Gęstość faktów
4.8 / 1k zn.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (10)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
9237 znaków
tel.: +48 22 694 55 55 ul. Świętokrzyska 12
fax: +48 22 694 36 84 00-916 Warszawa
gov.pl/finanse
e-mail: kancelaria@mf.gov.pl
1/5
Warszawa, 4 kwietnia 2025 roku
Sprawa: Interpelacja w sprawie akcyzy na napoje alkoholowe
Znak sprawy: PAD1.054.6.2025
Kontakt: Kancelaria MF
tel.: +48 22 694 55 55
e-mail: kancelaria@mf.gov.pl
Pan Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację poselską nr 8802 z 27 marca 2025 r. złożoną przez
Posła Pana Mariusza Krystiana, w sprawie dyskryminujących polskich
przedsiębiorców nierówności w opodatkowaniu akcyzowym napojów
alkoholowych uprzejmie informuję, co następuje.
Ad 1.
Na gruncie krajowego prawa podatkowego napoje alkoholowe podlegają
regulacjom ustawy z dnia 6 grudnia 2008 r. o podatku akcyzowym1. Do napojów
alkoholowych zalicza się alkohol etylowy, piwo, wino, napoje fermentowane oraz
wyroby pośrednie.2
Ustawa o podatku akcyzowym określa stawki tego podatku dla każdej z
wymienionych kategorii napojów alkoholowych. Ich wysokość uwzględnia
minimalne wysokości stawek określone w przepisach Dyrektywy Rady 92/84/EWG
3.
1 Art. 2 ust. 1 w zw. z art. 92 ustawy z dnia 6 grudnia 2008 r. o podatku akcyzowym (Dz.U. z
2025 r. poz. 126, z późn. zm.)
2 Podział wynika z Dyrektywy Rady 92/83/EWG z dnia 19 października 1992 r. w sprawie
harmonizacji struktury podatków akcyzowych od alkoholu i napojów alkoholowych (Dz.
Urz. WE L 316 z 31.10.1992, str. 21 - Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 9, t. 1,
str. 206, z późn. zm.).
3 Dyrektywa Rady 92/84/EWG z dnia 19 października 1992 r. w sprawie zbliżenia stawek
podatku akcyzowego dla alkoholu i napojów alkoholowych (Dz.Urz. WE L 316 z 31.10.1992,
str. 29; Dz.Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 9, t. 1, str. 213)
-- 1 of 5 --
2/5
Podkreślenia wymaga, że obecna wysokość opodatkowania piwa akcyzą w kraju nie
odbiega od średniej unijnej oraz jest wyższa od średniej państw regionu. Z państw
ościennych niżej opodatkowane piwo mają np. Niemcy, Czechy i Słowacja. Także
relacja krajowych poziomów opodatkowania etanolu zawartego w piwie i wódce
oscyluje w granicach wartości średniej unijnej. W żadnym z państw członkowskich
UE nie zrównano tych poziomów i to bez względu na przyjęty sposób liczenia
akcyzy – od zawartości alkoholu czy według zawartości ekstraktu.
W Polsce, od czasu wprowadzenia w kraju podatku akcyzowego, tj. od 1993 r.,
akcyza od piwa jest ustalana w oparciu o liczbę stopni Plato gotowego wyrobu.
Takie rozwiązania funkcjonują w połowie państw członkowskich Unii Europejskiej,
w tym w państwach o uznanej, wielowiekowej tradycji warzenia piwa takich jak, np.
Niemcy, Czechy, Austria, Belgia.
Ad 2.
Ministerstwo Finansów bieżąco analizuje procesy zachodzące na rynku wyrobów
akcyzowych, w tym napojów alkoholowych.
Odnosząc się natomiast do tezy o uprzywilejowanym opodatkowaniu akcyzą
zagranicznych koncernów będących producentami piwa w stosunku do innych
rodzajów napojów alkoholowych zauważam, że jest ona nieprawdziwa. Przepisy
ww. dyrektywy Rady 92/83/EWG przewidują dwa równoprawne modele
opodatkowania piwa. Ponadto odmiennie, niż w oparciu o zawartość alkoholu,
ukształtowana została podstawa opodatkowania także innych grup napojów
alkoholowych tj. wina, napojów fermentowanych czy wyrobów pośrednich. Odnosi
się ją do miary objętości tj. hektolitra, bez względu na zawartość alkoholu.
Prawodawstwo wspólnotowe oraz implementujące je do krajowego porządku
prawnego regulacje nie stanowią więc o uprzywilejowaniu opodatkowania akcyzą
napojów alkoholowych jeżeli nie są one opodatkowane tak jak alkohol etylowy, tj.
od zawartości etanolu.
Ad 3.
Dyrektywa Rady 92/83/EWG przewiduje różne zasady opodatkowania różnego
rodzaju napojów alkoholowych. Polska jest obowiązana respektować
prawodawstwo unijne i nie ma w tym przypadku możliwości wprowadzenia
własnych, odmiennych od unijnych reguł opodatkowana.
Ponadto należy mieć na uwadze, że krajowy rynek nie funkcjonuje w oderwaniu od
rynków unijnych oraz rynków krajów trzecich. Przewidywalna polityka stawkowa
w zakresie akcyzy na napoje alkoholowe pomaga zachować stabilność rynku,
minimalizując zarazem pole do rozwoju nielegalnej działalności.
Unijna polityka stawkowa w zakresie akcyzy nie została więc zaprojektowana z
myślą jedynie o maksymalizacji korzyści fiskalnych, ale służy również zachowaniu
zdrowego i konkurencyjnego rynku tych wyrobów.
Określenie stawek akcyzy według jednolitego opodatkowania alkoholu zawartego
w różnego rodzaju napojach alkoholowych skutkowałoby drastycznym wzrostem
opodatkowania, a w konsekwencji również ceny detalicznej, innych niż alkohol
etylowy napojów alkoholowych. Minimalne stawki akcyzy dla alkoholu etylowego
-- 2 of 5 --
3/5
określone w Dyrektywie Rady 92/84/EWG są najwyższe spośród wszystkich
kategorii napojów alkoholowych. Równanie opodatkowania akcyzą pozostałych
napojów np. piwa do alkoholu etylowego zaburzyłoby strukturę rynku i mogłoby
sprzyjać rozwojowi nieprawidłowości. Sugerowane przez Pana Posła rozwiązanie
nie znajduje więc uzasadnienia.
Ad. 4.
Krajowa polityka w zakresie stawek akcyzy na napoje alkoholowe realizuje
założenia polityki zdrowotnej państwa określone m.in. w ustawie o wychowaniu w
trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi.4 Zakłada ona m.in. zmianę struktury
spożycia napojów alkoholowych na rzecz promowania spożycia napojów
niskoalkoholowych, za który uważa się m.in. piwo.
Na uwadze mieć należy, że różnego rodzaju napoje alkoholowe, co do zasady,
zaspokajają podobne potrzeby konsumentów. Radykalna zmiana w zakresie cen
jednego z nich musiałaby skutkować relatywnym wzrostem dostępności
pozostałych. Zrównanie wysokości akcyzy na wszystkie napoje alkoholowe do
poziomu wyrobów spirytusowych, jak sugeruje Pan Poseł, doprowadziłoby do
wzrostu spożycia wódki i innych mocnych alkoholi, co utrudniłoby realizację
wytycznych polityki zdrowotnej państwa.
Odnosząc się do pytania o podjęte przez Ministerstwo Finansów działania na rzecz
zdrowia publicznego i profilaktyki uzależnień należy wskazać, że obserwowany w
ostatnich latach wzrost średniego wynagrodzenia za pracę odczuwalnie wpłynął na
zwiększenie siły nabywczej Polek i Polaków. Reakcją na rosnącą dostępność
napojów alkoholowych na skutek wzrostu zamożności społeczeństwa i
nieproporcjonalnie niskiego wzrostu cen detalicznych było zaproponowanie na
gruncie ustawy o podatku akcyzowym tzw. „mapy drogowej” na używki. Od 1
stycznia 2022 r. weszły w życie przepisy wprowadzające w okresie 2022-2027,
sukcesywne, coroczne podwyżki stawek akcyzy na wyroby akcyzowe będące
używkami, w tym na napoje alkoholowe.
Zmiany te były szeroko wspierane i rekomendowane zarówno przez WHO, OECD,
jak i środowisko medyczne. WHO wskazuje, że podnoszenie cen używek to
najbardziej efektywne narzędzie służące ograniczaniu ich spożycia.
Dostępne dane pozwalają na stwierdzenie, że dzięki mapie drogowej obserwuje się
spadek spożycia napojów alkoholowych.
4 Art. 10 ustawy z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu
alkoholizmowi (Dz.U. z 2023 r. poz. 2151, z późn. zm.).
-- 3 of 5 --
4/5
Źródło danych: https://kcpu.gov.pl/wp-content/uploads/2024/09/Spozycie-napojow-alkoholowych-najednego-
mieszkanca2023.pdf
Ad. 5.
Nie znajduje uzasadnienia dążenie do opodatkowania akcyzą wszystkich napojów
alkoholowych wyłącznie w przeliczeniu na jednostkę czystego alkoholu,
niezależnie od rodzaju trunku. Trudno przy tym zgodzić się z twierdzeniem, iż taki
model opodatkowania byłby bardziej przejrzysty i spójny. W szczególności wprost
negowałby on założenia leżące u podstaw wspólnotowej polityki stawkowej w
zakresie akcyzy, a jego bezpośrednim skutkiem byłoby zaburzenie struktury rynku
i warunków funkcjonowania na nim przedsiębiorców.
Wyjaśnić należy, że rolą polityki podatkowej państwa nie jest jedynie generowanie
dochodów budżetowych. W jej oparciu realizuje się szereg innych celów.
Zróżnicowanie opodatkowania napojów alkoholowych jest świadomą decyzją
ustawodawcy, opartą na konkretnych, wymienionych wcześniej przesłankach, a
także na przepisie zawartym w art. 10 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i
przeciwdziałaniu alkoholizmowi. Przepis ten stanowi, że akty prawne wpływające
na strukturę cen napojów alkoholowych powinny służyć ograniczaniu spożycia tych
napojów oraz zmianie struktury ich spożycia na rzecz napojów o niskiej zawartości
procentowej alkoholu. Opodatkowanie napojów alkoholowych wpływa na
producentów rolnych będących dostawcami płodów służących ich produkcji,
wytwórców tych napojów, dystrybutorów, czy branżę gastronomiczną. Obok tego
przyjęta strategia w zakresie stawek akcyzy jest pośrednio wykorzystywana do
realizacji polityki rozwiązywania problemów alkoholowych, a przez to realizowania
polityki zdrowotnej państwa.
W tym kontekście nie znajduje uzasadnienia dążenie do fundamentalnej zmiany
polityki stawkowej w zakresie akcyzy, która stałaby w kontrze do zasad unijnych,
-- 4 of 5 --
5/5
polityki zdrowotnej państwa oraz jednoznacznie negatywnie wpłynęłaby na
producentów napojów alkoholowych innych niż alkohol etylowy i ich dostawców,
sprzyjając zarazem rozwojowi zjawisk niepożądanych.
z wyrazami szacunku
z upoważnienia Ministra Finansów
Jarosław Neneman
Podsekretarz Stanu
-- 5 of 5 --
fax: +48 22 694 36 84 00-916 Warszawa
gov.pl/finanse
e-mail: kancelaria@mf.gov.pl
1/5
Warszawa, 4 kwietnia 2025 roku
Sprawa: Interpelacja w sprawie akcyzy na napoje alkoholowe
Znak sprawy: PAD1.054.6.2025
Kontakt: Kancelaria MF
tel.: +48 22 694 55 55
e-mail: kancelaria@mf.gov.pl
Pan Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację poselską nr 8802 z 27 marca 2025 r. złożoną przez
Posła Pana Mariusza Krystiana, w sprawie dyskryminujących polskich
przedsiębiorców nierówności w opodatkowaniu akcyzowym napojów
alkoholowych uprzejmie informuję, co następuje.
Ad 1.
Na gruncie krajowego prawa podatkowego napoje alkoholowe podlegają
regulacjom ustawy z dnia 6 grudnia 2008 r. o podatku akcyzowym1. Do napojów
alkoholowych zalicza się alkohol etylowy, piwo, wino, napoje fermentowane oraz
wyroby pośrednie.2
Ustawa o podatku akcyzowym określa stawki tego podatku dla każdej z
wymienionych kategorii napojów alkoholowych. Ich wysokość uwzględnia
minimalne wysokości stawek określone w przepisach Dyrektywy Rady 92/84/EWG
3.
1 Art. 2 ust. 1 w zw. z art. 92 ustawy z dnia 6 grudnia 2008 r. o podatku akcyzowym (Dz.U. z
2025 r. poz. 126, z późn. zm.)
2 Podział wynika z Dyrektywy Rady 92/83/EWG z dnia 19 października 1992 r. w sprawie
harmonizacji struktury podatków akcyzowych od alkoholu i napojów alkoholowych (Dz.
Urz. WE L 316 z 31.10.1992, str. 21 - Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 9, t. 1,
str. 206, z późn. zm.).
3 Dyrektywa Rady 92/84/EWG z dnia 19 października 1992 r. w sprawie zbliżenia stawek
podatku akcyzowego dla alkoholu i napojów alkoholowych (Dz.Urz. WE L 316 z 31.10.1992,
str. 29; Dz.Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 9, t. 1, str. 213)
-- 1 of 5 --
2/5
Podkreślenia wymaga, że obecna wysokość opodatkowania piwa akcyzą w kraju nie
odbiega od średniej unijnej oraz jest wyższa od średniej państw regionu. Z państw
ościennych niżej opodatkowane piwo mają np. Niemcy, Czechy i Słowacja. Także
relacja krajowych poziomów opodatkowania etanolu zawartego w piwie i wódce
oscyluje w granicach wartości średniej unijnej. W żadnym z państw członkowskich
UE nie zrównano tych poziomów i to bez względu na przyjęty sposób liczenia
akcyzy – od zawartości alkoholu czy według zawartości ekstraktu.
W Polsce, od czasu wprowadzenia w kraju podatku akcyzowego, tj. od 1993 r.,
akcyza od piwa jest ustalana w oparciu o liczbę stopni Plato gotowego wyrobu.
Takie rozwiązania funkcjonują w połowie państw członkowskich Unii Europejskiej,
w tym w państwach o uznanej, wielowiekowej tradycji warzenia piwa takich jak, np.
Niemcy, Czechy, Austria, Belgia.
Ad 2.
Ministerstwo Finansów bieżąco analizuje procesy zachodzące na rynku wyrobów
akcyzowych, w tym napojów alkoholowych.
Odnosząc się natomiast do tezy o uprzywilejowanym opodatkowaniu akcyzą
zagranicznych koncernów będących producentami piwa w stosunku do innych
rodzajów napojów alkoholowych zauważam, że jest ona nieprawdziwa. Przepisy
ww. dyrektywy Rady 92/83/EWG przewidują dwa równoprawne modele
opodatkowania piwa. Ponadto odmiennie, niż w oparciu o zawartość alkoholu,
ukształtowana została podstawa opodatkowania także innych grup napojów
alkoholowych tj. wina, napojów fermentowanych czy wyrobów pośrednich. Odnosi
się ją do miary objętości tj. hektolitra, bez względu na zawartość alkoholu.
Prawodawstwo wspólnotowe oraz implementujące je do krajowego porządku
prawnego regulacje nie stanowią więc o uprzywilejowaniu opodatkowania akcyzą
napojów alkoholowych jeżeli nie są one opodatkowane tak jak alkohol etylowy, tj.
od zawartości etanolu.
Ad 3.
Dyrektywa Rady 92/83/EWG przewiduje różne zasady opodatkowania różnego
rodzaju napojów alkoholowych. Polska jest obowiązana respektować
prawodawstwo unijne i nie ma w tym przypadku możliwości wprowadzenia
własnych, odmiennych od unijnych reguł opodatkowana.
Ponadto należy mieć na uwadze, że krajowy rynek nie funkcjonuje w oderwaniu od
rynków unijnych oraz rynków krajów trzecich. Przewidywalna polityka stawkowa
w zakresie akcyzy na napoje alkoholowe pomaga zachować stabilność rynku,
minimalizując zarazem pole do rozwoju nielegalnej działalności.
Unijna polityka stawkowa w zakresie akcyzy nie została więc zaprojektowana z
myślą jedynie o maksymalizacji korzyści fiskalnych, ale służy również zachowaniu
zdrowego i konkurencyjnego rynku tych wyrobów.
Określenie stawek akcyzy według jednolitego opodatkowania alkoholu zawartego
w różnego rodzaju napojach alkoholowych skutkowałoby drastycznym wzrostem
opodatkowania, a w konsekwencji również ceny detalicznej, innych niż alkohol
etylowy napojów alkoholowych. Minimalne stawki akcyzy dla alkoholu etylowego
-- 2 of 5 --
3/5
określone w Dyrektywie Rady 92/84/EWG są najwyższe spośród wszystkich
kategorii napojów alkoholowych. Równanie opodatkowania akcyzą pozostałych
napojów np. piwa do alkoholu etylowego zaburzyłoby strukturę rynku i mogłoby
sprzyjać rozwojowi nieprawidłowości. Sugerowane przez Pana Posła rozwiązanie
nie znajduje więc uzasadnienia.
Ad. 4.
Krajowa polityka w zakresie stawek akcyzy na napoje alkoholowe realizuje
założenia polityki zdrowotnej państwa określone m.in. w ustawie o wychowaniu w
trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi.4 Zakłada ona m.in. zmianę struktury
spożycia napojów alkoholowych na rzecz promowania spożycia napojów
niskoalkoholowych, za który uważa się m.in. piwo.
Na uwadze mieć należy, że różnego rodzaju napoje alkoholowe, co do zasady,
zaspokajają podobne potrzeby konsumentów. Radykalna zmiana w zakresie cen
jednego z nich musiałaby skutkować relatywnym wzrostem dostępności
pozostałych. Zrównanie wysokości akcyzy na wszystkie napoje alkoholowe do
poziomu wyrobów spirytusowych, jak sugeruje Pan Poseł, doprowadziłoby do
wzrostu spożycia wódki i innych mocnych alkoholi, co utrudniłoby realizację
wytycznych polityki zdrowotnej państwa.
Odnosząc się do pytania o podjęte przez Ministerstwo Finansów działania na rzecz
zdrowia publicznego i profilaktyki uzależnień należy wskazać, że obserwowany w
ostatnich latach wzrost średniego wynagrodzenia za pracę odczuwalnie wpłynął na
zwiększenie siły nabywczej Polek i Polaków. Reakcją na rosnącą dostępność
napojów alkoholowych na skutek wzrostu zamożności społeczeństwa i
nieproporcjonalnie niskiego wzrostu cen detalicznych było zaproponowanie na
gruncie ustawy o podatku akcyzowym tzw. „mapy drogowej” na używki. Od 1
stycznia 2022 r. weszły w życie przepisy wprowadzające w okresie 2022-2027,
sukcesywne, coroczne podwyżki stawek akcyzy na wyroby akcyzowe będące
używkami, w tym na napoje alkoholowe.
Zmiany te były szeroko wspierane i rekomendowane zarówno przez WHO, OECD,
jak i środowisko medyczne. WHO wskazuje, że podnoszenie cen używek to
najbardziej efektywne narzędzie służące ograniczaniu ich spożycia.
Dostępne dane pozwalają na stwierdzenie, że dzięki mapie drogowej obserwuje się
spadek spożycia napojów alkoholowych.
4 Art. 10 ustawy z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu
alkoholizmowi (Dz.U. z 2023 r. poz. 2151, z późn. zm.).
-- 3 of 5 --
4/5
Źródło danych: https://kcpu.gov.pl/wp-content/uploads/2024/09/Spozycie-napojow-alkoholowych-najednego-
mieszkanca2023.pdf
Ad. 5.
Nie znajduje uzasadnienia dążenie do opodatkowania akcyzą wszystkich napojów
alkoholowych wyłącznie w przeliczeniu na jednostkę czystego alkoholu,
niezależnie od rodzaju trunku. Trudno przy tym zgodzić się z twierdzeniem, iż taki
model opodatkowania byłby bardziej przejrzysty i spójny. W szczególności wprost
negowałby on założenia leżące u podstaw wspólnotowej polityki stawkowej w
zakresie akcyzy, a jego bezpośrednim skutkiem byłoby zaburzenie struktury rynku
i warunków funkcjonowania na nim przedsiębiorców.
Wyjaśnić należy, że rolą polityki podatkowej państwa nie jest jedynie generowanie
dochodów budżetowych. W jej oparciu realizuje się szereg innych celów.
Zróżnicowanie opodatkowania napojów alkoholowych jest świadomą decyzją
ustawodawcy, opartą na konkretnych, wymienionych wcześniej przesłankach, a
także na przepisie zawartym w art. 10 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i
przeciwdziałaniu alkoholizmowi. Przepis ten stanowi, że akty prawne wpływające
na strukturę cen napojów alkoholowych powinny służyć ograniczaniu spożycia tych
napojów oraz zmianie struktury ich spożycia na rzecz napojów o niskiej zawartości
procentowej alkoholu. Opodatkowanie napojów alkoholowych wpływa na
producentów rolnych będących dostawcami płodów służących ich produkcji,
wytwórców tych napojów, dystrybutorów, czy branżę gastronomiczną. Obok tego
przyjęta strategia w zakresie stawek akcyzy jest pośrednio wykorzystywana do
realizacji polityki rozwiązywania problemów alkoholowych, a przez to realizowania
polityki zdrowotnej państwa.
W tym kontekście nie znajduje uzasadnienia dążenie do fundamentalnej zmiany
polityki stawkowej w zakresie akcyzy, która stałaby w kontrze do zasad unijnych,
-- 4 of 5 --
5/5
polityki zdrowotnej państwa oraz jednoznacznie negatywnie wpłynęłaby na
producentów napojów alkoholowych innych niż alkohol etylowy i ich dostawców,
sprzyjając zarazem rozwojowi zjawisk niepożądanych.
z wyrazami szacunku
z upoważnienia Ministra Finansów
Jarosław Neneman
Podsekretarz Stanu
-- 5 of 5 --