Interpelacja nr 8800
Interpelacja w sprawie wdrożenia technologii CCS w opolskich cementowniach
Zgłaszający:
•
Adresat:
Klimat, Energia i Środowisko (63%)
Podatki i Finanse (33%)
Infrastruktura i Transport (30%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie wdrożenia technologii CCS w opolskich cementowniach
Interpelacja nr 8800
do ministra funduszy i polityki regionalnej
w sprawie wdrożenia technologii CCS w opolskich cementowniach
Zgłaszający: Witold Zembaczyński
Data wpływu: 23-03-2025
Szanowna Pani Minister,
branża cementowa w Polsce jest jedną z najnowocześniejszych w Europie, w 2020 roku przoduje jako drugi po Niemczech największy producent. Na terenie kraju działa łącznie 12 cementowni, z czego 2 w województwie opolskim (Cementownia Odra i Cementownia Górażdże w Choruli) będące jednymi z największych zakładów w Polsce. Istotność tego sektora motywują dane na temat produkcji cementu w Polsce, która wzrosła w ciągu roku od 2024 r. o ponad 100%. Jednak cementownie przyczyniają się do emisji CO2, odpowiadając za 3,8% krajowej emisji, z czego 63% pochodzi z procesów chemicznych zdolnych do wyeliminowania. Od 2034 roku cementownie będą także zobowiązane do ponoszenia kosztów ETS w pełnym wymiarze finansowym, a już w 2030 roku w wymiarze połowicznym. Wzrost cen cementu budzi poważne zagrożenie dla konkurencyjności tego sprawnego polskiego sektora i jak wskazują eksperci, regulacje importowe dla krajów nieprzestrzegających zasad ograniczania emisji CO2 nie rozwiążą tego problemu zupełnie.
Zgodnie z opiniami ekspertów jedynym rozwiązaniem na zachowanie konkurencyjności sektora cementowego w Polsce są technologie CCS (Carbon Capture and Storage). Taka technologia pozwala na wychwytywanie dwutlenku węgla przez oddzielenie od spalin w zakładzie przemysłowym, transport przez rurociągi lub statki do miejsca składowania oraz w końcu składowanie przez proces zatłaczania CO2 pod ziemię do formacji geologicznych. W celu wykorzystania tej technologii niezbędne są dwa elementy - warunki geologiczne oraz środki finansowe. Polska ma dogodne struktury skalne do składowania CO2 także na Opolszczyźnie. Koszty budowy CCS jednak pozostają wysokie i są szacowane na 300-500 mln dolarów na każdy zakład. Skutkować to będzie powstaniem dodatkowego zakładu przemysłowego ,,produkującego“ wychwytywane CO2. Zważywszy na priorytety oraz rewolucyjne i korzystne dla polskiej gospodarki inwestycje w postaci m.in. OZE budżet państwa może nie być zdolny do pokrycia takich kosztów, a same cementownie w pełni na podstawie oszczędności czy zysków operacyjnych mogą również nie być zdolne do samodzielnego podjęcia takich inwestycji szczególnie pod względem magazynowania ogromnych ilości gazu.
Narzucenie regulacji w postaci ETS wiąże się z koniecznością przystosowania gospodarki polskiej w różnych sektorach pod nowy ład energetyczny. W związku z kilkuletnim okresem na wdrożenie zmian oraz inwestycji w sektorze cementowym w Polsce możliwym, lecz kosztownym rozwiązaniem jest dostosowanie naszego rynku pod kształtującą się rzeczywistość. W związku więc z przymusem płynącym z Unii Europejskiej sektor powinien liczyć także na wsparcie funduszy unijnych względem wywiązywania się z obowiązków i przestrzegania regulacji.
W trosce o zachowanie konkurencyjności polskiego sektora cementowego zwracam się do Pani Minister z następującymi pytaniami:
Jakie działania podejmie resort w celu zachowania konkurencyjności i polskiego liderowania na arenie europejskiej w zakresie sektora cementowego, w tym dwóch opolskich zakładów, w obliczu regulacji Unii Europejskiej w postaci ETS?
Czy resort podejmie działania ukierunkowane na pozyskanie środków Unii Europejskiej dla opolskich cementowni, będących jednymi z największych w Polsce, na cele wdrożenia technologii CCS, a w szczególności w zakresie magazynowania CO2? Na jakie wsparcie mogą liczyć opolskie cementownie?
Interpelacja nr 8800
do ministra funduszy i polityki regionalnej
w sprawie wdrożenia technologii CCS w opolskich cementowniach
Zgłaszający: Witold Zembaczyński
Data wpływu: 23-03-2025
Szanowna Pani Minister,
branża cementowa w Polsce jest jedną z najnowocześniejszych w Europie, w 2020 roku przoduje jako drugi po Niemczech największy producent. Na terenie kraju działa łącznie 12 cementowni, z czego 2 w województwie opolskim (Cementownia Odra i Cementownia Górażdże w Choruli) będące jednymi z największych zakładów w Polsce. Istotność tego sektora motywują dane na temat produkcji cementu w Polsce, która wzrosła w ciągu roku od 2024 r. o ponad 100%. Jednak cementownie przyczyniają się do emisji CO2, odpowiadając za 3,8% krajowej emisji, z czego 63% pochodzi z procesów chemicznych zdolnych do wyeliminowania. Od 2034 roku cementownie będą także zobowiązane do ponoszenia kosztów ETS w pełnym wymiarze finansowym, a już w 2030 roku w wymiarze połowicznym. Wzrost cen cementu budzi poważne zagrożenie dla konkurencyjności tego sprawnego polskiego sektora i jak wskazują eksperci, regulacje importowe dla krajów nieprzestrzegających zasad ograniczania emisji CO2 nie rozwiążą tego problemu zupełnie.
Zgodnie z opiniami ekspertów jedynym rozwiązaniem na zachowanie konkurencyjności sektora cementowego w Polsce są technologie CCS (Carbon Capture and Storage). Taka technologia pozwala na wychwytywanie dwutlenku węgla przez oddzielenie od spalin w zakładzie przemysłowym, transport przez rurociągi lub statki do miejsca składowania oraz w końcu składowanie przez proces zatłaczania CO2 pod ziemię do formacji geologicznych. W celu wykorzystania tej technologii niezbędne są dwa elementy - warunki geologiczne oraz środki finansowe. Polska ma dogodne struktury skalne do składowania CO2 także na Opolszczyźnie. Koszty budowy CCS jednak pozostają wysokie i są szacowane na 300-500 mln dolarów na każdy zakład. Skutkować to będzie powstaniem dodatkowego zakładu przemysłowego ,,produkującego“ wychwytywane CO2. Zważywszy na priorytety oraz rewolucyjne i korzystne dla polskiej gospodarki inwestycje w postaci m.in. OZE budżet państwa może nie być zdolny do pokrycia takich kosztów, a same cementownie w pełni na podstawie oszczędności czy zysków operacyjnych mogą również nie być zdolne do samodzielnego podjęcia takich inwestycji szczególnie pod względem magazynowania ogromnych ilości gazu.
Narzucenie regulacji w postaci ETS wiąże się z koniecznością przystosowania gospodarki polskiej w różnych sektorach pod nowy ład energetyczny. W związku z kilkuletnim okresem na wdrożenie zmian oraz inwestycji w sektorze cementowym w Polsce możliwym, lecz kosztownym rozwiązaniem jest dostosowanie naszego rynku pod kształtującą się rzeczywistość. W związku więc z przymusem płynącym z Unii Europejskiej sektor powinien liczyć także na wsparcie funduszy unijnych względem wywiązywania się z obowiązków i przestrzegania regulacji.
W trosce o zachowanie konkurencyjności polskiego sektora cementowego zwracam się do Pani Minister z następującymi pytaniami:
Jakie działania podejmie resort w celu zachowania konkurencyjności i polskiego liderowania na arenie europejskiej w zakresie sektora cementowego, w tym dwóch opolskich zakładów, w obliczu regulacji Unii Europejskiej w postaci ETS?
Czy resort podejmie działania ukierunkowane na pozyskanie środków Unii Europejskiej dla opolskich cementowni, będących jednymi z największych w Polsce, na cele wdrożenia technologii CCS, a w szczególności w zakresie magazynowania CO2? Na jakie wsparcie mogą liczyć opolskie cementownie?
Odpowiedź urzędowa
Sekretarz stanu Jan Szyszko
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Bardzo konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
5%
Konkretność
95%
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
Twarde liczby / kwoty
3 kwot, 0 %
Precyzyjne daty
3
Odpowiedź na punkty
✓ Tak (Ad 1, Pkt...)
Gęstość faktów
6.9 / 1k zn.
- Zawiera 3 wskazania konkretnych kwot finansowych
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (3)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
5547 znaków
tel. 22 273 70 10
www.gov.pl/web/fundusze-regiony
www.funduszeeuropejskie.gov.pl
ul. Wspólna 2/4
00-926 Warszawa
Warszawa, data: 18 kwietnia 2025 r.
znak sprawy: DPI-XXIII.054.6.2025.RO
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu RP
Dotyczy: odpowiedzi na interpelację nr 8800 Pana Posła Witolda
Zembaczyńskiego
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację w sprawie wdrożenia technologii CCS w opolskich
cementowniach i zadane w niej pytania:
1. Jakie działania podejmie Resort w celu zachowania konkurencyjności
i polskiego liderowania na arenie europejskiej w zakresie sektora
cementowego oraz w tym dwóch opolskich zakładów, w obliczu regulacji
Unii Europejskiej w postaci ETS?
2. Czy Resort podejmie działania nakierunkowane na pozyskanie Środków
Unii Europejskiej dla opolskich cementowni, będącymi jedynymi
z największych w Polsce na cele wdrożenia technologii CCS,
a w szczególności w zakresie magazynowania CO2? Na jakie wsparcie
mogą liczyć opolskie cementownie?
przekazuję poniższe informacje.
Ministerstwo Funduszy i Polityki Regionalnej podejmuje działania
nakierunkowane na pozyskanie środków UE dla wielu sektorów gospodarki,
w tym także dla polskich przedsiębiorstw.
Przykładowo, w Programie Fundusze Europejskie na Infrastrukturę, Klimat,
Środowisko 2021-2027 na wsparcie efektywności energetycznej dużych
i średnich przedsiębiorstw przewidzianych zostało 40 mln EUR. Nie jest na razie
znana data ogłoszenia naboru dla dużych przedsiębiorstw. W celu uzyskania
aktualnych informacji należy śledzić stronę internetową
-- 1 of 3 --
2
https://www.feniks.gov.pl/strony/dowiedz-sie-wiecej-o-
programie/nabory/harmonogram-naborow-wnioskow/ .
Należy wziąć jednak pod uwagę, że rozporządzenie Parlamentu Europejskiego
i Rady (UE) 2021/1058 z dnia 24 czerwca 2021 r. w sprawie Europejskiego
Funduszu Rozwoju Regionalnego i Funduszu Spójności wyklucza niektóre gałęzie
przemysłu z możliwości dofinansowana z tych funduszy. Dokładny zakres określa
Załącznik I do DYREKTYWY 2003/87/WE PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY
z dnia 13 października 2003 r. ustanawiającej system handlu przydziałami emisji
gazów cieplarnianych we Wspólnocie.
Ze względu na ww. wykluczenie ze środków Programu Fundusze Europejskie dla
Nowoczesnej Gospodarki (FENG) potencjalnie możliwe byłoby uzyskanie
wsparcia dla przedsiębiorstw z sektora cementowego na projekty o charakterze
badawczo-rozwojowym i innowacyjnym. Podstawowym instrumentem wsparcia
dla przedsiębiorców w Programie FENG jest tzw. Ścieżka SMART realizowana
w ramach I Priorytetu Programu. Nabory są przeprowadzane w trybie
konkursowym. Oferta programu jest dostępna dla przedsiębiorstw (zarówno
z sektora MSP jak i dużych) reprezentujących różne branże gospodarki. Nabory
dla dużych przedsiębiorstw są organizowane przez Narodowe Centrum Badań
i Rozwoju.
W ramach KPO Komponentu A Odporność i Konkurencyjność Gospodarki
i trwających naborów tematycznie zbliżony jest konkurs w inwestycji A2.2.1.
Inwestycje we wdrażanie technologii i innowacji środowiskowych, w tym
związanych z gospodarką o obiegu zamkniętym uruchomiony przez NCBR.
Jednak dofinansowanie mogą otrzymać jedynie przedsięwzięcia obejmujące:
1. prace B+R w zakresie technologii przyczyniających się do tworzenia rynku
surowców wtórnych,
2. finansowanie prac przedwdrożeniowych i wdrożeniowych związanych
z wprowadzeniem na rynek rozwiązań opracowanych w ramach
przedsięwzięcia,
3. finansowanie zakupu infrastruktury B+R.
Warto jednocześnie podkreślić, że Unia Europejska zapewnia wiele różnych
możliwości finansowania działań na rzecz klimatu, jak np. Fundusz Innowacyjny
(FI), czy też Fundusz Modernizacyjny, które nie są zarządzane przez Ministerstwo
Funduszy i Polityki Regionalnej. Nadzór nad systemem wdrażania Funduszu
Modernizacyjnego oraz rolę krajowego punktu kontaktowego dla Funduszu
Innowacyjnego pełni Ministerstwo Klimatu i Środowiska.
Na szczególną uwagę zasługuje Fundusz Innowacyjny, który finansuje projekty
z zakresu innowacyjnych technologii niskoemisyjnych, mających na celu
wprowadzenie na rynek rozwiązań przemysłowych służących dekarbonizacji
Europy i wsparciu jej przejścia ku neutralności klimatycznej. Jego całościowy
budżet szacowany jest na ponad 40 mld euro, a beneficjentami mogą być firmy
ze wszystkich krajów UE oraz Norwegii, Islandii i Lichtensteinu.
-- 2 of 3 --
3
Jednym z obszarów wspieranych ze środków FI są technologie z zakresu CCS
(Carbon Capture and Storage). Co roku Komisja Europejska wspierana przez
CINEA ogłasza nabory wniosków o dofinansowanie. Obecny nabór kończy się
24 kwietnia br. Kolejne będą odbywać się cyklicznie do 2030 r. W 2021 r.
dofinansowanie ze środków FI w wysokości ponad 228 mln euro otrzymał projekt
GO4ECOPLANET – KUJAWY. Projekt ten ma na celu całkowitą dekarbonizację
produkcji cementu w zakładzie produkcyjnym na Kujawach i obejmuje unikalną
na skalę światową technologię wychwytywania i skraplania CO2.
Pragnę również nadmienić, że w Ministerstwie Klimatu i Środowiska powołany
został Zespół ds. rozwoju technologii wychwytu, składowania i wykorzystywania
CO2. Jednocześnie, w podpisanym przez uczestników Zespołu liście intencyjnym
w sprawie rozwoju technologii wychwytu, transportu, składowania
i wykorzystania dwutlenku węgla w Polsce wskazano, że sygnatariusze listu będą
prowadzić prace nad przedstawieniem rozwiązań, które będą wsparciem dla
finansowania projektów CCS.
Z poważaniem
z up. Ministra
Jan Szyszko
Sekretarz Stanu
/podpisano elektronicznie/
Do wiadomości
Pan Krzysztof Bolesta, Sekretarz Stanu, Ministerstwo Klimatu i Środowiska
-- 3 of 3 --
www.gov.pl/web/fundusze-regiony
www.funduszeeuropejskie.gov.pl
ul. Wspólna 2/4
00-926 Warszawa
Warszawa, data: 18 kwietnia 2025 r.
znak sprawy: DPI-XXIII.054.6.2025.RO
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu RP
Dotyczy: odpowiedzi na interpelację nr 8800 Pana Posła Witolda
Zembaczyńskiego
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację w sprawie wdrożenia technologii CCS w opolskich
cementowniach i zadane w niej pytania:
1. Jakie działania podejmie Resort w celu zachowania konkurencyjności
i polskiego liderowania na arenie europejskiej w zakresie sektora
cementowego oraz w tym dwóch opolskich zakładów, w obliczu regulacji
Unii Europejskiej w postaci ETS?
2. Czy Resort podejmie działania nakierunkowane na pozyskanie Środków
Unii Europejskiej dla opolskich cementowni, będącymi jedynymi
z największych w Polsce na cele wdrożenia technologii CCS,
a w szczególności w zakresie magazynowania CO2? Na jakie wsparcie
mogą liczyć opolskie cementownie?
przekazuję poniższe informacje.
Ministerstwo Funduszy i Polityki Regionalnej podejmuje działania
nakierunkowane na pozyskanie środków UE dla wielu sektorów gospodarki,
w tym także dla polskich przedsiębiorstw.
Przykładowo, w Programie Fundusze Europejskie na Infrastrukturę, Klimat,
Środowisko 2021-2027 na wsparcie efektywności energetycznej dużych
i średnich przedsiębiorstw przewidzianych zostało 40 mln EUR. Nie jest na razie
znana data ogłoszenia naboru dla dużych przedsiębiorstw. W celu uzyskania
aktualnych informacji należy śledzić stronę internetową
-- 1 of 3 --
2
https://www.feniks.gov.pl/strony/dowiedz-sie-wiecej-o-
programie/nabory/harmonogram-naborow-wnioskow/ .
Należy wziąć jednak pod uwagę, że rozporządzenie Parlamentu Europejskiego
i Rady (UE) 2021/1058 z dnia 24 czerwca 2021 r. w sprawie Europejskiego
Funduszu Rozwoju Regionalnego i Funduszu Spójności wyklucza niektóre gałęzie
przemysłu z możliwości dofinansowana z tych funduszy. Dokładny zakres określa
Załącznik I do DYREKTYWY 2003/87/WE PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY
z dnia 13 października 2003 r. ustanawiającej system handlu przydziałami emisji
gazów cieplarnianych we Wspólnocie.
Ze względu na ww. wykluczenie ze środków Programu Fundusze Europejskie dla
Nowoczesnej Gospodarki (FENG) potencjalnie możliwe byłoby uzyskanie
wsparcia dla przedsiębiorstw z sektora cementowego na projekty o charakterze
badawczo-rozwojowym i innowacyjnym. Podstawowym instrumentem wsparcia
dla przedsiębiorców w Programie FENG jest tzw. Ścieżka SMART realizowana
w ramach I Priorytetu Programu. Nabory są przeprowadzane w trybie
konkursowym. Oferta programu jest dostępna dla przedsiębiorstw (zarówno
z sektora MSP jak i dużych) reprezentujących różne branże gospodarki. Nabory
dla dużych przedsiębiorstw są organizowane przez Narodowe Centrum Badań
i Rozwoju.
W ramach KPO Komponentu A Odporność i Konkurencyjność Gospodarki
i trwających naborów tematycznie zbliżony jest konkurs w inwestycji A2.2.1.
Inwestycje we wdrażanie technologii i innowacji środowiskowych, w tym
związanych z gospodarką o obiegu zamkniętym uruchomiony przez NCBR.
Jednak dofinansowanie mogą otrzymać jedynie przedsięwzięcia obejmujące:
1. prace B+R w zakresie technologii przyczyniających się do tworzenia rynku
surowców wtórnych,
2. finansowanie prac przedwdrożeniowych i wdrożeniowych związanych
z wprowadzeniem na rynek rozwiązań opracowanych w ramach
przedsięwzięcia,
3. finansowanie zakupu infrastruktury B+R.
Warto jednocześnie podkreślić, że Unia Europejska zapewnia wiele różnych
możliwości finansowania działań na rzecz klimatu, jak np. Fundusz Innowacyjny
(FI), czy też Fundusz Modernizacyjny, które nie są zarządzane przez Ministerstwo
Funduszy i Polityki Regionalnej. Nadzór nad systemem wdrażania Funduszu
Modernizacyjnego oraz rolę krajowego punktu kontaktowego dla Funduszu
Innowacyjnego pełni Ministerstwo Klimatu i Środowiska.
Na szczególną uwagę zasługuje Fundusz Innowacyjny, który finansuje projekty
z zakresu innowacyjnych technologii niskoemisyjnych, mających na celu
wprowadzenie na rynek rozwiązań przemysłowych służących dekarbonizacji
Europy i wsparciu jej przejścia ku neutralności klimatycznej. Jego całościowy
budżet szacowany jest na ponad 40 mld euro, a beneficjentami mogą być firmy
ze wszystkich krajów UE oraz Norwegii, Islandii i Lichtensteinu.
-- 2 of 3 --
3
Jednym z obszarów wspieranych ze środków FI są technologie z zakresu CCS
(Carbon Capture and Storage). Co roku Komisja Europejska wspierana przez
CINEA ogłasza nabory wniosków o dofinansowanie. Obecny nabór kończy się
24 kwietnia br. Kolejne będą odbywać się cyklicznie do 2030 r. W 2021 r.
dofinansowanie ze środków FI w wysokości ponad 228 mln euro otrzymał projekt
GO4ECOPLANET – KUJAWY. Projekt ten ma na celu całkowitą dekarbonizację
produkcji cementu w zakładzie produkcyjnym na Kujawach i obejmuje unikalną
na skalę światową technologię wychwytywania i skraplania CO2.
Pragnę również nadmienić, że w Ministerstwie Klimatu i Środowiska powołany
został Zespół ds. rozwoju technologii wychwytu, składowania i wykorzystywania
CO2. Jednocześnie, w podpisanym przez uczestników Zespołu liście intencyjnym
w sprawie rozwoju technologii wychwytu, transportu, składowania
i wykorzystania dwutlenku węgla w Polsce wskazano, że sygnatariusze listu będą
prowadzić prace nad przedstawieniem rozwiązań, które będą wsparciem dla
finansowania projektów CCS.
Z poważaniem
z up. Ministra
Jan Szyszko
Sekretarz Stanu
/podpisano elektronicznie/
Do wiadomości
Pan Krzysztof Bolesta, Sekretarz Stanu, Ministerstwo Klimatu i Środowiska
-- 3 of 3 --