Interpelacja w sprawie znaczących różnic cenowych tych samych produktów oferowanych przez międzynarodowe sieci handlowe w Polsce i Niemczech oraz ich wpływu na polskich konsumentów
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 8798
do ministra rozwoju i technologii
w sprawie znaczących różnic cenowych tych samych produktów oferowanych przez międzynarodowe sieci handlowe w Polsce i Niemczech oraz ich wpływu na polskich konsumentów
Zgłaszający: Jarosław Sachajko, Anna Gembicka
Data wpływu: 23-03-2025
Szanowny Panie Ministrze,
zwracam się z interpelacją dotyczącą istotnych różnic cenowych tych samych produktów oferowanych przez międzynarodowe sieci handlowe w Polsce i Niemczech. Przykładem takiej dysproporcji jest kosiarka dostępna w sieci Lidl, która w Polsce kosztuje znacznie więcej niż w Niemczech. Tego rodzaju praktyki budzą niepokój i rodzą pytania o traktowanie polskich konsumentów przez międzynarodowe korporacje.
Przykłady różnic cenowych:
Kosiarka w sieci Lidl:
Polska: Cena kosiarki wynosiła 799 zł.
Niemcy: Ten sam model kosiarki dostępny był za 99 euro, co przy kursie 4,5 zł/euro daje około 445 zł.
Różnica: Polscy konsumenci płacili o około 354 zł więcej za ten sam produkt.
Produkty spożywcze w sieci Kaufland:
Kawa mielona:
Polska: 12,99 zł za opakowanie 500 g.
Niemcy: 2,49 euro (około 11,20 zł) za takie samo opakowanie.
Olej roślinny:
Polska: 6,99 zł za litr.
Niemcy: 1,49 euro (około 6,70 zł) za litr.
Słodycze:
Polska: Tabliczka czekolady 3,49 zł.
Niemcy: 0,79 euro (około 3,55 zł) za taką samą tabliczkę.
Alkohol:
Polska: Piwo 2,99 zł za puszkę 0,5 l.
Niemcy: 0,59 euro (około 2,65 zł) za puszkę 0,5 l.
Produkty drogeryjne w sieci Rossmann:
Woda toaletowa Bruno Banani:
Polska: 89,99 zł za 50 ml.
Niemcy: 12,99 euro (około 58,45 zł) za 50 ml.
Krem Nivea Soft 200 ml:
Polska: 15,99 zł.
Niemcy: 2,49 euro (około 11,20 zł).
Porównanie wynagrodzeń:
W kontekście powyższych różnic cenowych warto zwrócić uwagę na dysproporcje w wynagrodzeniach między Polską a Niemcami:
Polska:
Średnie wynagrodzenie w czwartym kwartale 2024 roku wyniosło 8477,21 zł brutto.
Mediana wynagrodzeń w czerwcu 2024 roku wyniosła 6507,39 zł brutto.
Niemcy:
Średnie wynagrodzenie w 2023 roku wyniosło 4479 euro brutto miesięcznie.
Mediana wynagrodzeń wyniosła 43 750 euro rocznie, co daje około 3645,83 euro miesięcznie.
Przy kursie 4,5 zł/euro średnie wynagrodzenie w Niemczech wynosi około 20 155,50 zł brutto miesięcznie, a mediana około 16 406,24 zł. Oznacza to, że zarówno średnie, jak i medianowe wynagrodzenia w Niemczech są ponad dwukrotnie wyższe niż w Polsce.
Konsekwencje dla polskich konsumentów:
Takie różnice cenowe, w połączeniu z niższymi wynagrodzeniami w Polsce, prowadzą do:
Obniżenia siły nabywczej: Polscy konsumenci muszą wydawać większą część swojego dochodu na te same produkty, co wpływa na ich budżety domowe.
Poczucia nierównego traktowania: Wyższe ceny w Polsce mogą być postrzegane jako brak szacunku dla polskiego konsumenta i traktowanie go jako klienta drugiej kategorii.
Wzrostu niezadowolenia społecznego: Konsumenci mogą czuć się wykorzystywani przez międzynarodowe korporacje, co prowadzi do spadku zaufania do tych firm.
Pytania:
Czy Ministerstwo Rozwoju i Technologii jest świadome znaczących różnic cenowych tych samych produktów oferowanych przez międzynarodowe sieci handlowe w Polsce i Niemczech?
Jakie działania podejmuje ministerstwo, aby zbadać przyczyny tych różnic i przeciwdziałać ewentualnym praktykom dyskryminacyjnym wobec polskich konsumentów?
Czy są planowane konsultacje z przedstawicielami międzynarodowych sieci handlowych w celu wyjaśnienia polityki cenowej stosowanej na polskim rynku?
Czy ministerstwo rozważa wprowadzenie mechanizmów monitorowania i regulacji cen produktów oferowanych przez międzynarodowe korporacje w Polsce, aby zapewnić uczciwe traktowanie polskich konsumentów?
Jakie kroki podejmuje rząd, aby edukować konsumentów na temat ich praw i możliwości reagowania na nieuczciwe praktyki cenowe?
Podsekretarz stanu Michał Baranowski
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (9)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
11721 znakówkancelaria@mrit.gov.pl 00-507 Warszawa
gov.pl/rozwoj-technologia Ministerstwo
Rozwoju i Technologii
Znak pisma: DMP-II.054.3.2025
Warszawa, 16 kwietnia 2025 r.
Pan Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Dotyczy: Interpelacji nr 8798 Posła Jarosława Sachajko i Posłanki Anny Gembickiej
w sprawie znaczących różnic cenowych tych samych produktów oferowanych przez
międzynarodowe sieci handlowe w Polsce i Niemczech oraz ich wpływu na polskich
konsumentów
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację w sprawie znaczących różnic cenowych tych samych
produktów oferowanych przez międzynarodowe sieci handlowe w Polsce i Niemczech
oraz ich wpływu na polskich konsumentów, uprzejmie proszę o przyjęcie poniższych
informacji, które zostały opracowane we współpracy z Prezesem Urzędu Ochrony
Konkurencji i Konsumentów.
Odnosząc się do podnoszonego w interpelacji problemu, Prezes Urzędu Ochrony
Konkurencji i Konsumentów (dalej: „Prezes UOKiK”) przeprowadził jego analizę pod kątem
kompetencji przyznanych mu na podstawie ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie
konkurencji i konsumentów (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1616, dalej: „Ustawa”).
Zgodnie z przepisami Ustawy, do zakresu działania Prezesa UOKiK w przedmiocie ochrony
konsumentów, należy kontrola przestrzegania przez przedsiębiorców zakazu stosowania
praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów oraz zakazu stosowania
niedozwolonych postanowień wzorca umowy. Przez praktykę naruszającą zbiorowe
interesy konsumentów, stosownie do brzmienia art. 24 ust. 2 Ustawy, rozumie się godzące
w nie, sprzeczne z prawem lub dobrymi obyczajami zachowanie przedsiębiorcy,
w szczególności naruszanie obowiązku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej
i pełnej informacji lub nieuczciwe praktyki rynkowe. Zgodnie z art. 385(1) § 1 ustawy
z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1061 z późn. zm.),
niedozwolone postanowienie wzorca umowy to postanowienie nieuzgodnione
indywidualnie, które kształtuje prawa i obowiązki konsumentów w sposób sprzeczny
z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając ich interesy. Nie dotyczy to postanowień
określających główne świadczenia stron, w tym cenę lub wynagrodzenie, jeżeli zostały
sformułowane w sposób jednoznaczny.
Mając na uwadze powyższe, należy wyjaśnić, że różnice cen tych samych produktów
w danej sieci handlowej w różnych krajach nie łamią zakazu stosowania praktyk
naruszających zbiorowe interesy konsumentów, z uwagi na brak przesłanki bezprawności
działania przedsiębiorcy. Ponadto ceny przedmiotowych produktów stanowią główne
-- 1 of 4 --
+48 222 500 123 Pl. Trzech Krzyży 3/5
kancelaria@mrit.gov.pl 00-507 Warszawa
gov.pl/rozwoj-technologia Ministerstwo
Rozwoju i Technologii
świadczenie stron, a zatem nie mogą być kwalifikowane jako niedozwolone postanowienia
umowy.
Przechodząc do analizy przedstawionego w interpelacji stanu faktycznego pod kątem
relacji między przedsiębiorcami trzeba wyjaśnić, że obowiązujące przepisy przyznają
Prezesowi UOKiK kompetencje do podejmowania działań jedynie w interesie publicznym
poprzez przeciwdziałanie praktykom ograniczającym konkurencję. Kategoria praktyk
ograniczających konkurencję, w zakresie której Prezes UOKiK jest władny oceniać
działania przedsiębiorców oddziałujące na innych przedsiębiorców, obejmuje:
i) porozumienia ograniczające konkurencję - art. 6 Ustawy zakazuje porozumień, których
celem lub skutkiem jest wyeliminowanie, ograniczenie lub naruszenie w inny sposób
konkurencji na rynku;
ii) nadużywanie pozycji dominującej - art. 9 Ustawy zakazuje nadużywania pozycji
dominującej na rynku właściwym przez jednego lub kilku przedsiębiorców.
Należy podkreślić, że ustawowe kompetencje Prezesa UOKiK związane
z przeciwdziałaniem praktykom ograniczającym konkurencję nie czynią z niego organu
właściwego w kwestii regulowania cen. Prezes UOKiK ma możliwość ingerowania
w poziom stosowanych przez przedsiębiorców cen jedynie w sytuacji, gdy analiza sprawy
wykaże, że ich wysokość jest wynikiem, wyżej wspomnianego, porozumienia
ograniczającego konkurencję lub nadużywania pozycji dominującej. W takich sytuacjach,
Prezes UOKiK w dalszym ciągu nie ustala poziomu cen, a oddziaływać na nie może jedynie
pośrednio tj. poprzez wyeliminowanie niedozwolonych prawem praktyk. Dostępne
informacje nie uprawdopodabniają jednak, by w sprawie opisanej w interpelacji dochodziło
do ww. niedozwolonych działań przedsiębiorców.
Mając powyższe na uwadze, w ocenie Prezesa UOKiK, nie ma obecnie podstaw do
podjęcia interwencji na podstawie przepisów Ustawy.
Niezależnie od powyższego, odnosząc się do samej analizy cen przedstawionej
w interpelacji, należy zwrócić uwagę, że ma ona charakter szczątkowy (ceny 7 produktów).
Nie jest znana również jej metodyka, w szczególności: w jaki sposób dobierano sklepy,
z których brano ceny do porównań, daty, w których dokonywano obserwacji cen, czy
sprzedawane produkty były objęte akcjami promocyjnymi oraz czy występowały
w odniesieniu do nich inne czynniki wpływające na porównywalność cen (np. analogiczne
pozycjonowanie i popularność danego produktu w obydwóch krajach). W ocenie Prezesa
UOKiK, porównania oparte na siedmiu obserwacjach, nie dają podstaw do wniosków
odnośnie do istnienia czy skali różnic między cenami detalicznymi w Polsce i w Niemczech.
Trzeba także podkreślić, że ceny produktów spożywczych, czy szerzej, artykułów
konsumpcyjnych codziennego użytku, wyznaczane są na lokalnych rynkach, na których
sklepy spożywcze konkurują o klientów. Na terenie Polski intensywnie rywalizują sieci
z różnym kapitałem, w tym polskim, ale ceny co do zasady są zbliżone z uwagi na ich
rynkowy charakter.
Z punktu widzenia polskich konsumentów bez większego znaczenia pozostają zatem ceny
artykułów spożywczych poza Polską, ponieważ nie mogą oni, bez ponoszenia znaczących
dodatkowych kosztów dojazdu czy wysyłki (nie mówiąc o czasie), dokonać ich zakupu za
granicą. Z kolei sieci handlowe (w tym Lidl), rywalizując o klientów na terenie Polski, nie
mogą również w sposób dowolny wyznaczać cen swoich produktów, gdyż muszą się liczyć
z konkurentami, do których mogą odejść klienci, zniechęceni wysokimi cenami. Tym
samym sprawdzanie cen artykułów spożywczych za granicą, zwłaszcza wybiórcze
i w oderwaniu od rynku lokalnego, nie pozwala na szersze wyciąganie wniosków.
-- 2 of 4 --
+48 222 500 123 Pl. Trzech Krzyży 3/5
kancelaria@mrit.gov.pl 00-507 Warszawa
gov.pl/rozwoj-technologia Ministerstwo
Rozwoju i Technologii
W zakresie potencjalnych rozwiązań przedstawionej w interpelacji sytuacji, niezasadna
wydaje się również regulacja cen artykułów spożywczych. Zdaniem Prezesa UOKiK
ingerencja w ceny może mieć pozytywne skutki w przypadku, gdy mamy do czynienia
z jednym dostawcą, mogącym narzucać ceny monopolistyczne, czy w warunkach szoków
popytowych lub podażowych, takich jak klęski żywiołowe, pandemie lub inne wydarzenia
gwałtownie ograniczające dostępność niektórych produktów lub zwiększające na nie
zapotrzebowanie. Z takimi sytuacjami nie mamy jednak do czynienia w przypadku
sprzedaży artykułów spożywczych, która odbywa się w warunkach intensywnej
konkurencji.
Różnice cenowe tych samych produktów oferowanych przez międzynarodowe sieci
handlowe w Polsce i Niemczech mogą być wynikiem w głównej mierze mechanizmów
rynkowych dotyczących rynków lokalnych i wynikać z polityki cenowej prowadzonej przez
sieci handlowe. Te same produkty w tej samej sieci handlowej mogą mieć także różne ceny
w zależności od regionu, w którym są oferowane w obrębie tego samego kraju.
Z upoważnienia, z wyrazami szacunku
Michał Baranowski
Podsekretarz Stanu
/ kwalifikowany podpis elektroniczny /
-- 3 of 4 --
+48 222 500 123 Pl. Trzech Krzyży 3/5
kancelaria@mrit.gov.pl 00-507 Warszawa
gov.pl/rozwoj-technologia Ministerstwo
Rozwoju i Technologii
Klauzula informacyjna dotycząca przetwarzania danych osobowych:
Zgodnie z art. 13 ust. 1 i 2 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia
2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie
swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (Dz. U. L 119 z 4 maja 2016 r., z
późn. zm.), zwanego dalej „RODO”, informuję, że:
1. Administratorem Pani/Pana danych osobowych jest Minister Rozwoju i Technologii z siedzibą w
Warszawie, przy Placu Trzech Krzyży 3/5, 00-507 Warszawa, e-mail: kancelaria@mrit.gov.pl, tel. +48
222 500 123, adres skrytki na ePUAP: /MRPiT/SkrytkaESP, adres do doręczeń elektronicznych:
AE:PL-68477-29007-EFSHR-25. Wykonującym obowiązki administratora jest dyrektor Departamentu
Małych i Średnich Przedsiębiorstw.
2. Jeśli ma Pani/Pan pytania dotyczące przetwarzania Pani/Pana danych osobowych, a także
przysługujących Pani/Panu praw, może się Pani/Pan kontaktować z Inspektorem Ochrony Danych w
MRiT wysyłając informację na skrzynkę: iod@mrit.gov.pl.
3. Pani/Pana dane osobowe będą przetwarzane w oparciu o art. 6 ust. 1 lit. c) RODO tj. w celu
wypełnienia obowiązku prawnego ciążącego na administratorze, na podstawie Konstytucji
Rzeczypospolitej Polskiej, ustawy z dnia 9 maja 1996 r. o wykonywaniu mandatu posła i senatora (Dz.
U. z 2024 r. poz. 907), oraz w związku z § 162 uchwały Nr 190 Rady Ministrów z dnia 29 października
2013 r. - Regulamin pracy Rady Ministrów (M.P. z 2024 r. poz. 806) oraz art. 193 uchwały Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 30 lipca 1992 r. – Regulamin Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej (M. P. z
2022 r. poz. 990).
4. Pani/Pana dane osobowe przetwarzane będą w celu rozpatrzenia i udzielenia odpowiedzi na
interwencję poselską lub senatorską lub interpelację/zapytanie poselskie.
5. Odbiorcami Pani/Pana danych osobowych mogą być:
o organy władzy publicznej oraz podmioty wykonujące zadania publiczne lub działające na
zlecenie organów władzy publicznej, w zakresie i w celach, które wynikają z przepisów
powszechnie obowiązującego prawa (np. na żądanie sądów, urzędów skarbowych,
Prokuratury lub Policji);
o inne podmioty, które na podstawie stosownych umów podpisanych z MRiT przetwarzają
dane osobowe, dla których Administratorem jest Minister Rozwoju i Technologii (np.
podmioty świadczące usługi prawne, dostawcy systemów informatycznych i usług IT oraz
telekomunikacyjnych, operatorzy pocztowi i kurierzy).
6. Pani/Pana dane osobowe będą przechowywane przez okres niezbędny do realizacji celu ich
przetwarzania tj. do chwili załatwienia sprawy, w której zostały one zebrane, a następnie – w
przypadkach, w których wymagają tego przepisy ustawy z dnia 14 lipca 1983 r. o narodowym zasobie
archiwalnym i archiwach (Dz. U. z 2020 r. poz. 164 ze zm.) – przez czas określony w tych przepisach.
7. Pani/Pana dane osobowe nie będą podlegać zautomatyzowanemu podejmowaniu decyzji lub
profilowaniu.
8. Pani/Pana dane osobowe nie będą przekazywane do państwa trzeciego ani do organizacji
międzynarodowych.
9. Podanie danych jest dobrowolne, ale niezbędne do rozpatrzenia i udzielenia odpowiedzi na
interpelację/zapytanie/interwencję.
10. W związku z przetwarzaniem Pani/Pana danych osobowych przysługują Pani/Panu następujące prawa:
o prawo dostępu do swoich danych oraz otrzymania ich kopii zgodnie z art. 15 RODO;
o prawo do sprostowania (poprawiania) swoich danych, jeśli są błędne lub nieaktualne,
zgodnie z art. 16 RODO;
o prawo do ograniczenia przetwarzania danych zgodnie z art. 18 RODO.
11. W przypadku powzięcia informacji o niezgodnym z prawem przetwarzaniu w Ministerstwie Rozwoju i
Technologii Pani/Pana danych osobowych, przysługuje Pani/Panu prawo wniesienia skargi do organu
nadzorczego właściwego w sprawach ochrony danych osobowych, tj. Prezesa Urzędu Ochrony
Danych Osobowych, ul. Stawki 2, 00-193 Warszawa.
-- 4 of 4 --