Interpelacja w sprawie opóźnień w przyznawaniu stypendiów doktoranckich
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 8787
do ministra nauki i szkolnictwa wyższego
w sprawie opóźnień w przyznawaniu stypendiów doktoranckich
Zgłaszający: Wanda Nowicka
Data wpływu: 22-03-2025
Szanowny Panie Ministrze!
W 2017 r. wprowadzono możliwość uzyskania stopnia naukowego doktora w ramach programu tzw. doktoratu wdrożeniowego. Ma to wspomagać innowacyjność, ułatwiając współpracę między biznesem a uczelniami oraz instytutami naukowymi i badawczymi. Przygotowana w ramach programu rozprawa doktorska ma usprawniać działanie konkretnego przedsiębiorstwa lub rozwiązać problem technologiczny, z jakim boryka się zatrudniająca doktoranta firma. Doktorant poza wynagrodzeniem za pracę otrzymywanym od zatrudniającego go przedsiębiorcy w trakcie trwania programu, tj. co do zasady przez cztery lata, otrzymuje również stypendium doktoranckie.
Otrzymanie wspominanego stypendium zależy od pozytywnej weryfikacji raportu projektu, a ta może się znacznie przedłużać. Znane są przypadki doktorantów, którzy na pozytywną weryfikację sprawozdania czekali ponad 8 miesięcy, nie otrzymując w tym okresie stypendium doktoranckiego. Większość uczelni wypłaca w tym wypadku pieniądze ze swojej puli, oczekując na zwrot dotacji z ministerstwa. Nie jest to jednak wyłączna praktyka.
W związku z powyższym proszę o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:
Czy w przypadku przedłużającej się oceny raportu doktoranta wdrożeniowego obowiązek wypłaty stypendium doktoranckiego spoczywa na podmiocie prowadzącym szkołę doktorską?
Czy ministerstwo planuje działania polegające na skróceniu czasu recenzji raportu doktorantów wdrożeniowych?
Jakie działania powinni podejmować doktoranci, którzy nie otrzymują stypendium doktoranckiego z przyczyn wyżej wymienionych?
Z poważaniem
Wanda Nowicka
Podsekretarz stanu Maria Mrówczyńska
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Podaje wskaźniki procentowe (3)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (2)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
8730 znakówadres e-mail: Sekretariat.MMM@mnisw.gov.pl 00-529 Warszawa
gov.pl/nauka
DIR-WDW.055.1.2025.MŁ
Warszawa, 15 kwietnia 2025 r.
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Odpowiedź na interpelację nr 8787
Szanowny Panie Marszałku,
składam na Pana ręce odpowiedź na interpelację Posłanki na Sejm RP Pani Wandy Nowickiej
w sprawie opóźnień w przyznawaniu stypendiów doktoranckich.
Szanowna Pani Posłanko,
w odpowiedzi na Pani interpelację w sprawie opóźnień w przyznawaniu stypendiów
doktoranckich przekazuję odpowiedzi na poniższe pytania:
1) Czy w przypadku przedłużającej się oceny raportu doktoranta wdrożeniowego
obowiązek wypłaty stypendium doktoranckiego spoczywa na podmiocie
prowadzącym szkołę doktorską?
Zgodnie z art. 209 ust. 1 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym
i nauce (Dz. U. z 2024 r. poz. 1571 z późn. zm.), dalej: „ustawa PSWN”, stypendium
przysługuje doktorantowi nieposiadającemu stopnia doktora. Zgodnie z ust. 9
ww. artykułu stypendium doktoranckie wypłaca podmiot prowadzący szkołę doktorską.
Należy zaznaczyć, że Ministerstwo, w ramach programu „Doktorat Wdrożeniowy”
(dalej: „program”) przekazuje podmiotom prowadzącym szkoły doktorskie środki
na sfinansowanie m.in. stypendium doktoranckiego wdrożeniowego jednostce (uczelni,
instytutowi, innemu podmiotowi prowadzącemu szkołę doktorską), która została
zakwalifikowana do udziału w ww. programie. Należy pamiętać, że środki w ramach
przedsięwzięcia przyznawane są w formule konkursowej.
Przekazanie środków podmiotowi prowadzącemu szkołę doktorską na kolejny rok ma
miejsce po rozstrzygnięciu raportu rocznego z rekomendacją do dalszego finansowania.
Umowa zawarta z pomiotem prowadzącym szkołę doktorską nie reguluje kwestii wypłaty
stypendium doktorantowi w okresie, w którym trwa ocena raportu, gdyż kwestia wypłaty
stypendium uregulowana jest w ww. art. 209 ustawy PSWN. W ocenie Ministerstwa
działania podmiotów prowadzących szkoły doktorskie, które wypłacają stypendium
doktorantom biorącym udział w programie do czasu rozstrzygnięcia raportu rocznego
należy uznać za zasadne.
2) Czy ministerstwo planuje działania polegające na skróceniu czasu recenzji Raportu
doktorantów wdrożeniowych?
-- 1 of 3 --
telefon: +48 22 52 92 281 ul. Wspólna 1/3
adres e-mail: Sekretariat.MMM@mnisw.gov.pl 00-529 Warszawa
gov.pl/nauka
Od 2023 r. w Ministerstwie zaczęto wdrażać działania naprawcze, mające na celu
rozwiązanie problemów zgłaszanych przez wnioskodawców biorących udział
w programie, w tym usprawnienie oceny raportów oraz skrócenie czasu oczekiwania
na środki.
Od VII edycji programu, uruchomionej w 2023 r., ustanowiono limit liczby wniosków
kierowanych do finansowania. Dla VII edycji było to 100 wniosków (ostatecznie zawarto
167 umów). Dla edycji VIII (2024 r.) limit ten wyniósł 150 (ostatecznie zawarto
170 umów). Dla planowanej na bieżący rok IX edycji limit ten wynosi, jak w roku ubiegłym,
również 150 umów. Ograniczenie takie wynikało z potrzeby urealnienia liczby umów
do obsługi przez pracowników Ministerstwa, przy ograniczonych zasobach kadrowych,
a co za tym idzie, sprawniejszą ocenę raportów pod względem formalnym,
a w konsekwencji również merytorycznym. Ustanowienie limitów oznacza również,
że do programu kwalifikują się wnioski z najwyższą oceną, co zwiększa
prawdopodobieństwo, że sam przebieg doktoratu jak i dokumenty składane w ramach
jego realizacji będą na odpowiednio wysokim poziomie, co ułatwi i przyśpieszy ich ocenę
a następnie wypłatę środków dla szkół doktorskich.
Obecnie ocena raportów przebiega szybciej niż w roku ubiegłym. Na dzień 9 kwietnia
do oceny merytorycznej skierowanych zostało 746 raportów rocznych z edycji V-VII,
co stanowi 82% złożonych raportów rocznych. Ponad połowa całkowitej liczby raportów
została oceniona merytorycznie przez Zespół doradczy do oceny wniosków i raportów
w ramach programu „Doktorat wdrożeniowy”. Wypłaty środków dla szkół doktorskich
realizowane są sukcesywnie. Planujemy, by pozostałe raporty roczne zostały skierowane
do oceny merytorycznej przed końcem kwietnia. Nie jest to, co prawda, tempo, które
moglibyśmy uznać już za w pełni zadowalające, niemniej, biorąc pod uwagę
dotychczasowe doświadczenia, w dalszym ciągu działamy, by uzyskać znaczący postęp
w tym zakresie.
Wielomiesięczne oczekiwanie na rozstrzygnięcie raportu nie jest sytuacją pożądaną
zarówno przez wnioskodawców, doktorantów ani też przez Ministerstwo. Należy jednak
zwrócić uwagę, że na czas oceny raportów, oprócz ww. ograniczonych zasobów
kadrowych, mają również inne działania związane z obsługą programu. Obejmują one
w szczególności: rozpatrywanie wniosków o zmianę promotora lub promotora
pomocniczego, podmiotu współpracującego, modyfikacji tematu rozprawy
czy Indywidualnego Programu Badawczego, przywrócenia terminu złożenia raportu
rocznego albo końcowego, zawieszenia realizacji doktoratu, przedłużenia realizacji
doktoratu czy rezygnacji z udziału w programie, które to zmiany, w istotnej liczbie
wymagają ponownego procedowania i zawarcia aneksów do umów albo porozumień
o rozwiązaniu umowy.
Niemniej jednak bardzo istotnym czynnikiem wpływającym na czas oceny raportów jest
ich kompletność pod względem formalnym i jakość pod względem merytorycznym.
Dane pozyskane z systemu OSF wskazują, że liczba raportów zwróconych co najmniej raz
do uzupełnienia wyniosła 43 % dla raportów z V i VI edycji za rok akademicki 2022/2023
(tj. złożonych w 2023 r.). W ramach obecnie trwającej oceny raportów rocznych dla V, VI
i VII edycji liczba raportów zwróconych co najmniej raz do uzupełnienia wyniosła na dzień
9 kwietnia 32 % wszystkich złożonych raportów rocznych. Przekazywanie raportów
do uzupełnień, czasami kilkukrotnych, wymaga wielu czynności administracyjnych
po stronie pracowników Ministerstwa oraz co najmniej dwukrotnego rozpatrywania tego
samego raportu rocznego przez recenzentów Zespołu. Konieczność realizacji tych
działań istotnie wpływa na wydłużenie procesu oceny raportów rocznych, a co za tym
idzie, przesuwa się w czasie moment wypłaty środków na finansowanie programu
wnioskodawcom.
-- 2 of 3 --
telefon: +48 22 52 92 281 ul. Wspólna 1/3
adres e-mail: Sekretariat.MMM@mnisw.gov.pl 00-529 Warszawa
gov.pl/nauka
3) Jakie działania powinni podejmować doktoranci, którzy nie otrzymują stypendium
doktoranckiego z przyczyn wyżej wymienionych?
Doktoranci przede wszystkim powinni realizować program kształcenia w szkole
doktorskiej zgodnie z Indywidualnym Planem Badawczym, oraz realizować założenia
badawcze wynikające z wniosku o finansowanie programu. Ponadto doktoranci powinni
przygotowywać raporty roczne w ramach programu o odpowiedniej jakości,
tak aby minimalizować ryzyko poprawy po ocenie formalnej oraz merytorycznej.
W Ministerstwie planowane jest przygotowanie spotkania informacyjnego on-line,
którego celem będzie przypomnienie/przedstawienie procedury składania raportów
rocznych i końcowych wraz ze wskazaniem najczęściej powtarzanych uchybień, które
wymagają uzupełnień lub poprawy. Spotkanie takie miałoby miejsce we wrześniu br.
W odniesieniu do terminowej wypłaty stypendium, doktoranci powinni zgłaszać swoje
zastrzeżenia bezpośrednio do podmiotu prowadzącego szkołę doktorską, w którym
realizują kształcenie. Doktorant biorący udział w programie posiada status doktoranta
zrekrutowanego do danej szkoły doktorskiej i obejmują go prawa i obowiązki określone
w regulaminie danej szkoły doktorskiej oraz wynikające z przepisów ustawy PSWN.
Pragnę też zwrócić uwagę, że, niezależnie od oceny merytorycznej dokonywanej
rokrocznie przez Zespół doradczy do oceny wniosków i raportów w ramach programu
„Doktorat wdrożeniowy”, podmioty prowadzące szkoły doktorskie mają stały wgląd
w postępy danego doktoranta, promotor jest najczęściej pracownikiem danej
uczelni/instytutu, posiadają wiedzę czy doktorat jest realizowany zgodnie
z Indywidualnym Planem Badawczym i czy dotychczasowe postępy są wystarczające, aby
projekt uzyskał rekomendację dalszego finansowania. Zatem podmioty prowadzące
szkoły doktorskie, co do zasady, mają podstawy, aby zdecydować np. o wypłacie
stypendium co najmniej w kwocie gwarantowanej ustawą PSWN.
Chciałabym jednocześnie poinformować, że ocena raportów rocznych w ramach
programu „Doktorat wdrożeniowy” jest dla Ministerstwa kwestią priorytetową
i dokładane są wszelkie starania, aby w sposób szybki ale również rzetelny i dokładny
przeprowadzić procedurę administracyjną związaną z rozstrzyganiem raportów
rocznych i przekazywaniem środków jednostkom.
Z wyrazami szacunku
Z upoważnienia
Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego
Maria Mrówczyńska
Podsekretarz Stanu
/ – podpisano cyfrowo/
Do wiadomości:
Kancelaria Prezesa Rady Ministrów.
-- 3 of 3 --