Interpelacja nr 8769
Interpelacja w sprawie rządowego projektu ustawy o asystencji
Zgłaszający:
•
Adresat:
Infrastruktura i Transport (30%)
Edukacja i Szkolnictwo (30%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie rządowego projektu ustawy o asystencji
Interpelacja nr 8769
do ministra rodziny, pracy i polityki społecznej
w sprawie rządowego projektu ustawy o asystencji
Zgłaszający: Magdalena Filipek-Sobczak
Data wpływu: 20-03-2025
Szanowna Pani Minister,
w imieniu osób z niepełnosprawnościami, ich rodzin oraz opiekunów, zwracam się z interpelacją w sprawie rządowego projektu ustawy o asystencji, który został przedstawiony do konsultacji społecznych w dniu 12 grudnia 2024 roku.
Osoby z niepełnosprawnością oraz ich rodziny wyrażają głęboki sprzeciw wobec zaproponowanego kształtu ustawy, gdyż narusza on prawa gwarantowane przez Konstytucję RP (art. 69) oraz Konwencję ONZ o prawach osób niepełnosprawnych (art. 19). W szczególności niepokój budzi fakt, iż projekt ustawy ogranicza dostęp do asystencji dla niektórych grup osób, w tym dzieci z niepełnosprawnością oraz osób powyżej 65. roku życia, pomimo posiadania prawomocnego orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności.
Zwracam uwagę, że punkt 7 orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności jasno wskazuje na „konieczność stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku z znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji”. Obecnie obowiązujące przepisy nie wprowadzają ograniczeń wiekowych w tym zakresie, jednakże nowy projekt ustawy w art. 4 ust. 1 i 2 pomija te zapisy, co skutkuje ryzykiem utraty praw nabytych przez osoby z niepełnosprawnościami.
Projekt ustawy jest wysoce dyskryminujący i selektywny – nie tylko nie zapewnia wsparcia dzieciom z niepełnosprawnością i osobom starszym, ale również faworyzuje osoby zamieszkujące instytucje opieki, jak domy pomocy społecznej, nad osobami aktywnymi społecznie i zawodowo. W konsekwencji, wiele osób z niepełnosprawnościami pozostanie bez dostępu do niezbędnej pomocy, co stoi w sprzeczności z ich konstytucyjnymi prawami oraz ratyfikowanymi zobowiązaniami międzynarodowymi Polski.
Dodatkowo, ustawa wprowadza nowy system punktacji, który określa minimalny próg funkcjonowania na poziomie 80 punktów jako warunek uzyskania asystencji. Jest to sprzeczne z zapisami ustawy o świadczeniu wspierającym oraz ustawy o rehabilitacji z dnia 27 sierpnia 1997 r. (art. 4b). W efekcie, wiele osób niepełnosprawnych, w tym osoby małoletnie oraz osoby przebywające w DPS, zostanie pozbawionych dostępu do asystencji.
W związku z powyższym, zwracam się do Pani Minister z prośbą o pilne podjęcie działań legislacyjnych mających na celu:
Wprowadzenie zmian do projektu ustawy tak, aby nie wykluczał on dzieci z niepełnosprawnością oraz osób 65+ z prawa do asystencji.
Uznanie orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności (punkt 7) za wystarczające kryterium do przyznania wsparcia asystenckiego bez względu na wiek osoby.
Doprecyzowanie zapisów dotyczących punktacji tak, aby nie prowadziły one do arbitralnego wykluczania osób potrzebujących asystencji.
Zagwarantowanie, że projekt ustawy będzie zgodny z obowiązującymi przepisami prawa krajowego oraz ratyfikowanymi aktami międzynarodowymi.
Proszę o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:
Jakie działania podejmie ministerstwo, aby zapewnić zgodność ustawy z Konstytucją RP oraz Konwencją ONZ o prawach osób niepełnosprawnych?
Czy ministerstwo planuje wprowadzenie zmian do projektu ustawy, tak aby nie dochodziło do dyskryminacji ze względu na wiek?
Jakie argumenty przemawiają za wyłączeniem z prawa do asystencji dzieci z niepełnosprawnością oraz osób powyżej 65. roku życia?
Z poważaniem
Magdalena Filipek-Sobczak
Poseł na Sejm RP
Interpelacja nr 8769
do ministra rodziny, pracy i polityki społecznej
w sprawie rządowego projektu ustawy o asystencji
Zgłaszający: Magdalena Filipek-Sobczak
Data wpływu: 20-03-2025
Szanowna Pani Minister,
w imieniu osób z niepełnosprawnościami, ich rodzin oraz opiekunów, zwracam się z interpelacją w sprawie rządowego projektu ustawy o asystencji, który został przedstawiony do konsultacji społecznych w dniu 12 grudnia 2024 roku.
Osoby z niepełnosprawnością oraz ich rodziny wyrażają głęboki sprzeciw wobec zaproponowanego kształtu ustawy, gdyż narusza on prawa gwarantowane przez Konstytucję RP (art. 69) oraz Konwencję ONZ o prawach osób niepełnosprawnych (art. 19). W szczególności niepokój budzi fakt, iż projekt ustawy ogranicza dostęp do asystencji dla niektórych grup osób, w tym dzieci z niepełnosprawnością oraz osób powyżej 65. roku życia, pomimo posiadania prawomocnego orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności.
Zwracam uwagę, że punkt 7 orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności jasno wskazuje na „konieczność stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku z znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji”. Obecnie obowiązujące przepisy nie wprowadzają ograniczeń wiekowych w tym zakresie, jednakże nowy projekt ustawy w art. 4 ust. 1 i 2 pomija te zapisy, co skutkuje ryzykiem utraty praw nabytych przez osoby z niepełnosprawnościami.
Projekt ustawy jest wysoce dyskryminujący i selektywny – nie tylko nie zapewnia wsparcia dzieciom z niepełnosprawnością i osobom starszym, ale również faworyzuje osoby zamieszkujące instytucje opieki, jak domy pomocy społecznej, nad osobami aktywnymi społecznie i zawodowo. W konsekwencji, wiele osób z niepełnosprawnościami pozostanie bez dostępu do niezbędnej pomocy, co stoi w sprzeczności z ich konstytucyjnymi prawami oraz ratyfikowanymi zobowiązaniami międzynarodowymi Polski.
Dodatkowo, ustawa wprowadza nowy system punktacji, który określa minimalny próg funkcjonowania na poziomie 80 punktów jako warunek uzyskania asystencji. Jest to sprzeczne z zapisami ustawy o świadczeniu wspierającym oraz ustawy o rehabilitacji z dnia 27 sierpnia 1997 r. (art. 4b). W efekcie, wiele osób niepełnosprawnych, w tym osoby małoletnie oraz osoby przebywające w DPS, zostanie pozbawionych dostępu do asystencji.
W związku z powyższym, zwracam się do Pani Minister z prośbą o pilne podjęcie działań legislacyjnych mających na celu:
Wprowadzenie zmian do projektu ustawy tak, aby nie wykluczał on dzieci z niepełnosprawnością oraz osób 65+ z prawa do asystencji.
Uznanie orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności (punkt 7) za wystarczające kryterium do przyznania wsparcia asystenckiego bez względu na wiek osoby.
Doprecyzowanie zapisów dotyczących punktacji tak, aby nie prowadziły one do arbitralnego wykluczania osób potrzebujących asystencji.
Zagwarantowanie, że projekt ustawy będzie zgodny z obowiązującymi przepisami prawa krajowego oraz ratyfikowanymi aktami międzynarodowymi.
Proszę o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:
Jakie działania podejmie ministerstwo, aby zapewnić zgodność ustawy z Konstytucją RP oraz Konwencją ONZ o prawach osób niepełnosprawnych?
Czy ministerstwo planuje wprowadzenie zmian do projektu ustawy, tak aby nie dochodziło do dyskryminacji ze względu na wiek?
Jakie argumenty przemawiają za wyłączeniem z prawa do asystencji dzieci z niepełnosprawnością oraz osób powyżej 65. roku życia?
Z poważaniem
Magdalena Filipek-Sobczak
Poseł na Sejm RP
Odpowiedź urzędowa
Sekretarz stanu Łukasz Krasoń
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Bardzo konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
28%
Konkretność
72%
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
Twarde liczby / kwoty
0 kwot, 1 %
Precyzyjne daty
6
Odpowiedź na punkty
Brak podziału
Gęstość faktów
3.9 / 1k zn.
- Podaje wskaźniki procentowe (1)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (6)
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
9926 znaków
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
BM-II.059.1.149.2025
Warszawa, /elektroniczny znacznik czasu/
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 8769 Pani Posłanki Magdaleny Filipek-Sobczak w sprawie
rządowego projektu ustawy o asystencji, proszę przyjąć poniższe wyjaśnienia.
Projekt ustawy o asystencji osobistej osób z niepełnosprawnościami ma na celu wdrożenie
systemowego rozwiązania zapewniającego osobom z niepełnosprawnościami indywidualne
wsparcie umożliwiające im prowadzenie niezależnego życia i pełne uczestnictwo w życiu
społecznym oraz zawodowym. Projekt stanowi realizację zobowiązań wynikających
z Konwencji ONZ o Prawach Osób z Niepełnosprawnościami, zwanej dalej „Konwencją”
(Dz. U. z 2012 r. poz. 1169 oraz z 2018 r. poz. 1217), ratyfikowanej przez Polskę 6 września
2012 r., w szczególności jej art. 19. Projekt ustawy znajduje też oparcie w przepisach
Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. nr 78 poz. 483, z 2001
r. nr 28 poz. 319, z 2006 r. nr 200 poz. 1471, z 2009 nr 114 poz. 946), w tym w art. 69.
Zarówno art. 19 Konwencji, jak i art. 69 Konstytucji mają charakter ogólny i kierunkowy.
Oznacza to, że przepisy te nie przesądzają o konkretnych rozwiązaniach prawnych, lecz
wskazują standardy i cele, które powinny być osiągane przez państwo. W myśl art. 19
Konwencji, państwa-strony mają obowiązek zapewnienia osobom z niepełnosprawnościami
możliwości prowadzenia niezależnego życia oraz uczestnictwa w życiu społecznym. Przepis
ten nie wymaga jednak ustanowienia jednolitych form wsparcia dla wszystkich osób
z niepełnosprawnościami, lecz pozostawia państwu swobodę w doborze odpowiednich
i skutecznych środków prawnych. Również art. 69 Konstytucji wskazuje na ogólny
obowiązek władz publicznych udzielania osobom z niepełnosprawnościami pomocy, ale nie
definiuje konkretnego katalogu świadczeń, nie ustala ich poziomu, formy ani trybu
przyznawania. Ustawodawca zachowuje w tym zakresie swobodę legislacyjną, o ile zapewni
mechanizmy, które w sposób efektywny umożliwiają realizację celów wskazanych w tym
przepisie. Pogląd ten znajduje potwierdzenie w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego
(m.in. 16 marca 1999 r., sygn. K 35/98, OTK ZU nr 3/1999, poz. 37; 23 października 2007 r.,
sygn. P 28/07, OTK ZU nr 9/A/2007, poz. 106; 19 kwietnia 2011 r., sygn. P 41/09).
Projektowana ustawa przewiduje, że asystencja osobista będzie przysługiwała osobom
z niepełnosprawnościami w wieku od 13 do 65 roku życia. Rozwiązanie to wynika z celu
ustawy, jakim jest zapewnienie wsparcia zwiększającego niezależność osobom znajdującym
się w najbardziej aktywnym społecznie i zawodowo okresie życia.
Odnośnie do nieobjęcia asystencją osobistą, zgodnie z projektem ustawy, dzieci poniżej 13
roku życia, podkreślić należy, że dzieci w tym wieku wymagają przede wszystkim opieki
rodzicielskiej lub opiekuna prawnego. Dodatkowo, w obecnie funkcjonujących programach
resortowych (np. „Asystent osobisty osoby z niepełnosprawnością” finansowany z Funduszu
Solidarnościowego) możliwe jest objęcie dzieci już poniżej 2. roku życia usługami
asystenckimi, pod warunkiem spełniania określonych przesłanek tj. posiadania orzeczenia
-- 1 of 3 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami w pkt 7 i 8 w orzeczeniu o niepełnosprawności
– konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie
ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału
na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.
Niezależnie od tego, przepisy projektu ustawy o asystencji osobistej osób
z niepełnosprawnościami zawierają rozwiązanie, zgodnie z którym minister właściwy do
spraw zabezpieczenia społecznego po upływie 36 miesięcy od dnia wejścia w życie ustawy
dokona przeglądu stosowania jej przepisów, w tym m.in. analizy wpływu przyjętych
rozwiązań na dzieci i młodzież z niepełnosprawnościami. Celem tej ewaluacji – jak zakłada
projekt – jest dokonanie oceny systemu świadczenia asystencji osobistej na rzecz dzieci
i młodzieży z niepełnosprawnościami, i przedstawienie rekomendacji Radzie Ministrów
w kwestii rozwiązań ustawowych umożliwiających rozwój świadczenia asystencji osobistej
na rzecz dzieci i młodzieży, w tym objęcia prawem do asystencji osobistej dzieci przed
ukończeniem 13. roku życia.
Osoby powyżej 65. roku życia korzystają z innych, dedykowanych im i najbardziej dla nich
adekwatnych form wsparcia. Są to m.in. usługi opiekuńcze i specjalistyczne usługi
opiekuńcze, świadczone w ramach pomocy społecznej: programy dla seniorów („Senior+”,
„Opieka 75+”). Dla osób starszych (seniorów) planowane jest ponadto nowe rozwiązanie
w postaci bonu senioralnego (projekt ustawy o bonie senioralnym znajduje się w wykazie
prac legislacyjnych Rady Ministrów pod numerem: UA3).
Podobnie jak dzieci poniżej 13 roku życia, także osoby z niepełnosprawnościami, które
przekroczyły 65 rok życia i posiadają orzeczenie:
znacznym stopniu niepełnosprawności albo
umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, albo
traktowane na równi z orzeczeniami wymienionymi w lit. a i b, zgodnie z art. 5 i art. 62
ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz
zatrudnianiu osób niepełnosprawnych
mogą korzystać z tzw. „programowej” asystencji osobistej, której celem jest dążenie do
poprawy funkcjonowania osoby z niepełnosprawnością w jej środowisku, zwiększenia
możliwości zaspokajania jej potrzeb oraz włączenia jej w życie społeczne (zob.: Program
„Asystent osobisty osoby z niepełnosprawnością” dla Jednostek Samorządu
Terytorialnego - edycja 2025: https://www.gov.pl/web/rodzina/otwarty-konkurs-ofert-
w-ramach-programu-resortowego-ministra-rodziny-pracy-i-polityki-spolecznej-
asystent-osobisty-osoby-z-niepelnosprawnoscia-dla-organizacji-pozarzadowych--
edycja-2025).
Obecnie w systemie oceny poziomu potrzeby wsparcia, jako uprawniającą do uzyskania
prawa do asystencji osobistej ustalono liczbę 80 punktów, przyznanych osobie
zainteresowanej w stosowanej skali. Wynika to z konieczności ustanowienia kolejności
przyznawania usług asystencji osobistej przy ograniczonych zasobach. Niemniej dopuszcza
się możliwość wprowadzanie korekt w tym zakresie. Po 3 latach funkcjonowania ustawy
zostanie przeprowadzona ewaluacja jej przepisów.
Projekt ustawy przewiduje możliwość przeglądu i korekty stosowanych kryteriów. Po
upływie 18 miesięcy od wejścia omawianego aktu w życie, minister właściwy do spraw
zabezpieczenia społecznego dokona ewaluacji jego stosowania, w tym skutków przyjętego
progu punktowego i wpływu przepisów na różne grupy osób z niepełnosprawnościami,
-- 2 of 3 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
w celu oceny systemu świadczenia asystencji osobistej oraz przedstawienia rekomendacji
Radzie Ministrów w kwestii ewentualnej konieczności podjęcia działań korygujących
w systemie świadczenia asystencji osobistej”.
Zwiększenie liczby osób uprawnionych do asystencji osobistej, co byłoby efektem obniżenia
progu punktów w skali oceny poziomu wsparcia poniżej 80, zwłaszcza na początkowym
etapie funkcjonowania projektowanej ustawy, mogłoby prowadzić do zmniejszenia
dostępności usług asystencji osobistej dla osób, które znajdują się w najtrudniejszej sytuacji
i najbardziej tej usługi potrzebują.
Jednocześnie osoby, które uzyskają mniej niż 80 punktów w skali potrzeby wsparcia, będą
mogły nadal korzystać z usług asystenckich w ramach programów finansowanych
z Funduszu Solidarnościowego.
Odnosząc się do zarzutu, iż projekt ustawy „jest wysoce dyskryminujący i selektywny – (…)”,
gdyż „(…) faworyzuje osoby zamieszkujące instytucje opieki, jak domy pomocy społecznej
(…)”, należy zauważyć, że zgodnie z projektowanymi przepisami asystencja osobista nie jest
realizowana w czasie przebywania w określonych placówkach zapewniających opiekę m.in.
w Domach Pomocy Społecznej (DPS). Czynności wykonywane przez asystenta osobistego
nie będą mogły się pokrywać z tymi, które są już zapewnione w DPS bądź w innych
określonych placówkach. Ponadto, projekt zawiera rozwiązanie, z którego wynika, że po 14
dniach pobytu osoby w DPS (lub innych określonych placówkach), liczba godzin asystencji
osobistej ulega zmniejszeniu do 75%. Projektowane przepisy ograniczają więc lub
zawieszają wsparcie świadczone w formie asystencji osobistej, jeżeli osoba do niej
uprawniona przebywa w instytucji całodobowej. Co więcej, liczba godzin asystencji osobistej
jest redukowana, a asystent osobisty nie może wykonywać czynności już zabezpieczonych
formami wsparcia zapewnionymi np. w DPS.
Nie można więc zgodzić się z oceną, że projektowane przepisy faworyzują osoby
przebywające w DPS. Przeciwnie, ograniczają ich dostęp do asystencji osobistej z tego
powodu, że osoby te mają już zapewnioną opiekę instytucjonalną. Asystencja z istoty rzeczy
skierowana jest przede wszystkim do osób funkcjonujących w środowisku otwartym
(aktywnych społecznie i zawodowo), dla których brak wsparcia w formie asystencji osobistej
byłby wykluczający.
Projektowana ustawa uwzględnia zatem konstytucyjne i określone w Konwencji
zobowiązania państwa. Przyjęte w projekcie kryteria wieku oraz próg punktowy nie mają
charakteru dyskryminacyjnego, lecz służą optymalizacji dostępności usług asystenckich dla
osób, które najbardziej ich potrzebują. Dla osób poza zakresem ustawowym przewidziano
kontynuację wsparcia w ramach programów resortowych lub innych instrumentów polityki
społecznej.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
Łukasz Krasoń
Pełnomocnik Rządu ds. Osób Niepełnosprawnych
Sekretarz Stanu
/-kwalifikowany podpis elektroniczny-/
-- 3 of 3 --
info@mrips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
BM-II.059.1.149.2025
Warszawa, /elektroniczny znacznik czasu/
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 8769 Pani Posłanki Magdaleny Filipek-Sobczak w sprawie
rządowego projektu ustawy o asystencji, proszę przyjąć poniższe wyjaśnienia.
Projekt ustawy o asystencji osobistej osób z niepełnosprawnościami ma na celu wdrożenie
systemowego rozwiązania zapewniającego osobom z niepełnosprawnościami indywidualne
wsparcie umożliwiające im prowadzenie niezależnego życia i pełne uczestnictwo w życiu
społecznym oraz zawodowym. Projekt stanowi realizację zobowiązań wynikających
z Konwencji ONZ o Prawach Osób z Niepełnosprawnościami, zwanej dalej „Konwencją”
(Dz. U. z 2012 r. poz. 1169 oraz z 2018 r. poz. 1217), ratyfikowanej przez Polskę 6 września
2012 r., w szczególności jej art. 19. Projekt ustawy znajduje też oparcie w przepisach
Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. nr 78 poz. 483, z 2001
r. nr 28 poz. 319, z 2006 r. nr 200 poz. 1471, z 2009 nr 114 poz. 946), w tym w art. 69.
Zarówno art. 19 Konwencji, jak i art. 69 Konstytucji mają charakter ogólny i kierunkowy.
Oznacza to, że przepisy te nie przesądzają o konkretnych rozwiązaniach prawnych, lecz
wskazują standardy i cele, które powinny być osiągane przez państwo. W myśl art. 19
Konwencji, państwa-strony mają obowiązek zapewnienia osobom z niepełnosprawnościami
możliwości prowadzenia niezależnego życia oraz uczestnictwa w życiu społecznym. Przepis
ten nie wymaga jednak ustanowienia jednolitych form wsparcia dla wszystkich osób
z niepełnosprawnościami, lecz pozostawia państwu swobodę w doborze odpowiednich
i skutecznych środków prawnych. Również art. 69 Konstytucji wskazuje na ogólny
obowiązek władz publicznych udzielania osobom z niepełnosprawnościami pomocy, ale nie
definiuje konkretnego katalogu świadczeń, nie ustala ich poziomu, formy ani trybu
przyznawania. Ustawodawca zachowuje w tym zakresie swobodę legislacyjną, o ile zapewni
mechanizmy, które w sposób efektywny umożliwiają realizację celów wskazanych w tym
przepisie. Pogląd ten znajduje potwierdzenie w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego
(m.in. 16 marca 1999 r., sygn. K 35/98, OTK ZU nr 3/1999, poz. 37; 23 października 2007 r.,
sygn. P 28/07, OTK ZU nr 9/A/2007, poz. 106; 19 kwietnia 2011 r., sygn. P 41/09).
Projektowana ustawa przewiduje, że asystencja osobista będzie przysługiwała osobom
z niepełnosprawnościami w wieku od 13 do 65 roku życia. Rozwiązanie to wynika z celu
ustawy, jakim jest zapewnienie wsparcia zwiększającego niezależność osobom znajdującym
się w najbardziej aktywnym społecznie i zawodowo okresie życia.
Odnośnie do nieobjęcia asystencją osobistą, zgodnie z projektem ustawy, dzieci poniżej 13
roku życia, podkreślić należy, że dzieci w tym wieku wymagają przede wszystkim opieki
rodzicielskiej lub opiekuna prawnego. Dodatkowo, w obecnie funkcjonujących programach
resortowych (np. „Asystent osobisty osoby z niepełnosprawnością” finansowany z Funduszu
Solidarnościowego) możliwe jest objęcie dzieci już poniżej 2. roku życia usługami
asystenckimi, pod warunkiem spełniania określonych przesłanek tj. posiadania orzeczenia
-- 1 of 3 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami w pkt 7 i 8 w orzeczeniu o niepełnosprawności
– konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie
ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału
na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.
Niezależnie od tego, przepisy projektu ustawy o asystencji osobistej osób
z niepełnosprawnościami zawierają rozwiązanie, zgodnie z którym minister właściwy do
spraw zabezpieczenia społecznego po upływie 36 miesięcy od dnia wejścia w życie ustawy
dokona przeglądu stosowania jej przepisów, w tym m.in. analizy wpływu przyjętych
rozwiązań na dzieci i młodzież z niepełnosprawnościami. Celem tej ewaluacji – jak zakłada
projekt – jest dokonanie oceny systemu świadczenia asystencji osobistej na rzecz dzieci
i młodzieży z niepełnosprawnościami, i przedstawienie rekomendacji Radzie Ministrów
w kwestii rozwiązań ustawowych umożliwiających rozwój świadczenia asystencji osobistej
na rzecz dzieci i młodzieży, w tym objęcia prawem do asystencji osobistej dzieci przed
ukończeniem 13. roku życia.
Osoby powyżej 65. roku życia korzystają z innych, dedykowanych im i najbardziej dla nich
adekwatnych form wsparcia. Są to m.in. usługi opiekuńcze i specjalistyczne usługi
opiekuńcze, świadczone w ramach pomocy społecznej: programy dla seniorów („Senior+”,
„Opieka 75+”). Dla osób starszych (seniorów) planowane jest ponadto nowe rozwiązanie
w postaci bonu senioralnego (projekt ustawy o bonie senioralnym znajduje się w wykazie
prac legislacyjnych Rady Ministrów pod numerem: UA3).
Podobnie jak dzieci poniżej 13 roku życia, także osoby z niepełnosprawnościami, które
przekroczyły 65 rok życia i posiadają orzeczenie:
znacznym stopniu niepełnosprawności albo
umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, albo
traktowane na równi z orzeczeniami wymienionymi w lit. a i b, zgodnie z art. 5 i art. 62
ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz
zatrudnianiu osób niepełnosprawnych
mogą korzystać z tzw. „programowej” asystencji osobistej, której celem jest dążenie do
poprawy funkcjonowania osoby z niepełnosprawnością w jej środowisku, zwiększenia
możliwości zaspokajania jej potrzeb oraz włączenia jej w życie społeczne (zob.: Program
„Asystent osobisty osoby z niepełnosprawnością” dla Jednostek Samorządu
Terytorialnego - edycja 2025: https://www.gov.pl/web/rodzina/otwarty-konkurs-ofert-
w-ramach-programu-resortowego-ministra-rodziny-pracy-i-polityki-spolecznej-
asystent-osobisty-osoby-z-niepelnosprawnoscia-dla-organizacji-pozarzadowych--
edycja-2025).
Obecnie w systemie oceny poziomu potrzeby wsparcia, jako uprawniającą do uzyskania
prawa do asystencji osobistej ustalono liczbę 80 punktów, przyznanych osobie
zainteresowanej w stosowanej skali. Wynika to z konieczności ustanowienia kolejności
przyznawania usług asystencji osobistej przy ograniczonych zasobach. Niemniej dopuszcza
się możliwość wprowadzanie korekt w tym zakresie. Po 3 latach funkcjonowania ustawy
zostanie przeprowadzona ewaluacja jej przepisów.
Projekt ustawy przewiduje możliwość przeglądu i korekty stosowanych kryteriów. Po
upływie 18 miesięcy od wejścia omawianego aktu w życie, minister właściwy do spraw
zabezpieczenia społecznego dokona ewaluacji jego stosowania, w tym skutków przyjętego
progu punktowego i wpływu przepisów na różne grupy osób z niepełnosprawnościami,
-- 2 of 3 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
w celu oceny systemu świadczenia asystencji osobistej oraz przedstawienia rekomendacji
Radzie Ministrów w kwestii ewentualnej konieczności podjęcia działań korygujących
w systemie świadczenia asystencji osobistej”.
Zwiększenie liczby osób uprawnionych do asystencji osobistej, co byłoby efektem obniżenia
progu punktów w skali oceny poziomu wsparcia poniżej 80, zwłaszcza na początkowym
etapie funkcjonowania projektowanej ustawy, mogłoby prowadzić do zmniejszenia
dostępności usług asystencji osobistej dla osób, które znajdują się w najtrudniejszej sytuacji
i najbardziej tej usługi potrzebują.
Jednocześnie osoby, które uzyskają mniej niż 80 punktów w skali potrzeby wsparcia, będą
mogły nadal korzystać z usług asystenckich w ramach programów finansowanych
z Funduszu Solidarnościowego.
Odnosząc się do zarzutu, iż projekt ustawy „jest wysoce dyskryminujący i selektywny – (…)”,
gdyż „(…) faworyzuje osoby zamieszkujące instytucje opieki, jak domy pomocy społecznej
(…)”, należy zauważyć, że zgodnie z projektowanymi przepisami asystencja osobista nie jest
realizowana w czasie przebywania w określonych placówkach zapewniających opiekę m.in.
w Domach Pomocy Społecznej (DPS). Czynności wykonywane przez asystenta osobistego
nie będą mogły się pokrywać z tymi, które są już zapewnione w DPS bądź w innych
określonych placówkach. Ponadto, projekt zawiera rozwiązanie, z którego wynika, że po 14
dniach pobytu osoby w DPS (lub innych określonych placówkach), liczba godzin asystencji
osobistej ulega zmniejszeniu do 75%. Projektowane przepisy ograniczają więc lub
zawieszają wsparcie świadczone w formie asystencji osobistej, jeżeli osoba do niej
uprawniona przebywa w instytucji całodobowej. Co więcej, liczba godzin asystencji osobistej
jest redukowana, a asystent osobisty nie może wykonywać czynności już zabezpieczonych
formami wsparcia zapewnionymi np. w DPS.
Nie można więc zgodzić się z oceną, że projektowane przepisy faworyzują osoby
przebywające w DPS. Przeciwnie, ograniczają ich dostęp do asystencji osobistej z tego
powodu, że osoby te mają już zapewnioną opiekę instytucjonalną. Asystencja z istoty rzeczy
skierowana jest przede wszystkim do osób funkcjonujących w środowisku otwartym
(aktywnych społecznie i zawodowo), dla których brak wsparcia w formie asystencji osobistej
byłby wykluczający.
Projektowana ustawa uwzględnia zatem konstytucyjne i określone w Konwencji
zobowiązania państwa. Przyjęte w projekcie kryteria wieku oraz próg punktowy nie mają
charakteru dyskryminacyjnego, lecz służą optymalizacji dostępności usług asystenckich dla
osób, które najbardziej ich potrzebują. Dla osób poza zakresem ustawowym przewidziano
kontynuację wsparcia w ramach programów resortowych lub innych instrumentów polityki
społecznej.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
Łukasz Krasoń
Pełnomocnik Rządu ds. Osób Niepełnosprawnych
Sekretarz Stanu
/-kwalifikowany podpis elektroniczny-/
-- 3 of 3 --