Interpelacja w sprawie doprecyzowania przepisów i umożliwienia wdrożenia na drogach publicznych systemu zwanego "2-1"

Interpelacja nr 8768

do ministra infrastruktury

w sprawie doprecyzowania przepisów i umożliwienia wdrożenia na drogach publicznych systemu zwanego "2-1"

Zgłaszający: Paulina Matysiak, Adrian Zandberg, Marcelina Zawisza, Maciej Konieczny, Marta Stożek

Data wpływu: 20-03-2025

Szanowny Panie Ministrze,

poniższa interpelacja podyktowana jest problemami z praktycznym zastosowaniem rozwiązania wprowadzonego rozporządzeniem Ministra Infrastruktury w sprawie przepisów techniczno-budowlanych dotyczących dróg publicznych w 2022 roku. Ostatnia nowelizacja pozwala na budowę drogi, gdzie przekrój drogi jest ze środkowym pasem przeznaczonym do dwukierunkowego ruchu pojazdów - z wyjątkiem rowerów, hulajnóg elektrycznych i urządzeń transportu osobistego - oraz pasami usytuowanymi po obu stronach pasa środkowego, które są przeznaczone do jednokierunkowego ruchu pieszych, rowerów, hulajnóg elektrycznych i urządzeń transportu osobistego, czyli tzw. dróg „2-1”.

Ustawodawca wprowadził to rozwiązanie do przepisów nie po to, aby przepis ten pozostawał martwy. Rozwiązanie to z powodzeniem jest stosowane w wielu krajach, a w Polsce powstają pierwsze projekty tego typu.

Celem budowy takiej drogi jest przede wszystkim zapewnienie większej przestrzeni pieszym i rowerzystom, a tym samym uniknięcie budowy nowych ścieżek dla nich, zwłaszcza na obszarach, na których nie jest to możliwe.

Pierwsza droga „2-1” została zbudowana w Niepołomicach pod koniec 2023 roku. Ulica została przebudowana do nowego standardu „2-1”, a pasy dla pieszych i rowerzystów zostały wymalowane na czerwono. Przy drodze ustawiono tablice wyjaśniające zasady ruchu. W Danii ok. 1/3 gmin posiada przynajmniej jeden odcinek tego typu drogi. W Szwecji na początkowym etapie wdrażania rozwiązania spotkało się ono z krytyką mieszkańców i policji, którzy obawiali się większej liczby wypadków. Dane z 2012 r. wykazały jednak, że drogi tego typu zwiększyły ruch rowerowy na danym obszarze nawet o 50%. Równolegle znacznie spadła średnia prędkość samochodów, co poprawiło bezpieczeństwo ruchu drogowego. Finalnie drogi te zmniejszyły liczbę wypadków o 25%, a w porównaniu do zwykłych dróg ze ścieżkami rowerowymi koszty utrzymania okazały się dużo niższe.

W miejscowości Grodziec (woj. śląskie, powiat bielski) mieszkańcy od wielu miesięcy próbują znaleźć kompromis pomiędzy ochroną cennej Alei Kasztanowców a remontem drogi i wyznaczeniem pobocza. Mieszkańcom zależy zarówno na zachowaniu cennych kasztanowców, które pełnią funkcje zapory akustycznej, a także funkcję retencyjną w obszarze coraz częściej zalewanym przez wody powierzchniowe licznych nowych dróg i przestrzeni betonowych pozbawionych cennych drzewostanów, będących do tej pory ochroną przed podtopieniami.

Z pomocą przyszły nowe przepisy, które w tej lokalizacji mogłyby być zastosowane z powodzeniem, a także pozwoliłyby zaoszczędzić wiele milionów złotych, które już wstępnie zaplanowano na „kompleksowy” remont drogi i jej poszerzenie wraz z wycinką kasztanowców (10 mln - remont drogi, kilkanaście tysięcy - wyznaczenie pasów na odcinku 2,0–2,5 km). Mieszkańcy zwrócili się do sołtyski, a ta z rozwiązaniem do Zarządu Dróg Powiatowych w Bielsku-Białej.

W swoim piśmie Zarząd Dróg Powiatowych w Bielsku-Białej o numerze ZDP.7123.10a.2025.AK 14 kierowanym do sołtyski Grodźca stwierdza, że odnosząc się do jej pisma z dnia 21.01.2025 r. w sprawie wydzielenia pasa dla pieszych i rowerów w ciągu drogi nr 4418S i 4420S w Grodźcu, na chwilę obecną nie widzi możliwości wprowadzenia takiego rozwiązania, ponieważ nie posiada ono regulacji prawnych.

W dalszej treści pisma Zarząd Dróg Powiatowych w Bielsku-Białej uważa, że drogi „2-1” można wyznaczać jedynie teoretycznie od jesieni 2022 r. Powołując się na nowelizację ustawy z 2022 r. Zarząd Dróg Powiatowych konkluduje, że rozporządzenie zaledwie wskazuje wyłącznie kwestie techniczne dotyczące budowy takiej drogi, jednak brakuje ku temu zmian w rozporządzeniach dot. Prawa o ruchu drogowym, gdzie przepisy nie pozwalają kierowcom na poruszanie się ciągiem pieszo-rowerowym, a przerywana linia niczego nie zmienia w tej interpretacji. Zarząd Dróg Powiatowych stawia pytania, gdzie kierować ewentualne zażalenia w sprawie mandatów, wątpliwości związane z parkowaniem, zatrzymywaniem się i innymi kwestiami związanymi z szeroko pojętym ruchem.

W swoim piśmie do sołtyski Grodźca Zarząd Dróg Powiatowych krytykuje wprowadzone do przepisów rozwiązanie - jakoby miało ono sprawdzać się wyłącznie w krajach skandynawskich — oraz przedstawia statystyki odmienne od powszechnie dostępnych, które potwierdzają słuszność i skuteczność takich rozwiązań. Ze względu na tę „niekompletność” przepisów widoczną dla Zarządu Dróg Powiatowych w Bielsku-Białej, nie jest on w ogóle skłonny do wprowadzenia tego typu rozwiązania na swoich drogach powiatowych powiatu bielskiego.

Należy tutaj od razu nadmienić, że mimo braku jasnych przepisów w polskim prawie, ogólne zasady dla dróg „2-1” są proste:

rowerzyści i pieszy poruszają się swoimi ciągami;

samochody poruszają się jednym pasem;

jeżeli nadjeżdżające z przeciwka samochody chcą się wyminąć, muszą zjechać na ciągi pieszo-rowerowe;

przed przekroczeniem linii przerywanych, samochody muszą ustąpić pieszym i rowerzystom, nawet jeżeli wymaga to zatrzymania się;

obowiązuje zakaz parkowania na ciągach pieszo-rowerowych.

Wprowadzone w 2022 r. przepisy wychodzą naprzeciw wielu zarządcom dróg, pozwalając na większą elastyczność w projektowaniu rozwiązań, a także lepszym zarządzaniu środkami publicznymi i generowaniu oszczędności, które można przeznaczyć na inne inwestycje. W tym miejscu należy także przypomnieć, że w nowym rozporządzeniu z dnia 24 czerwca 2022 r. w sprawie przepisów techniczno-budowlanych dotyczących dróg publicznych prawodawca zrezygnował także ze sztywnego określania odległości pnia drzewa od krawędzi jezdni. W § 72 ust. 1 przewidziano jedynie, że w pasie drogowym projektuje się roślinność w taki sposób, aby wykorzystać w szczególności jej zdolność do pełnienia funkcji izolacyjnej, w tym akustycznej i termicznej, oraz zdolność do retencjonowania wód. Zawarte w § 72 zasady projektowania roślinności w pasie drogowym mogą się wydawać ogólne, jednak wpisuje się to w założenie przyświecające autorom nowego rozporządzenia: „Przyjęto, że projektowane przepisy otrzymają charakter ogólnych wymagań funkcjonalno-technicznych, tym samym nie będą zawierać szczegółów technologicznych i materiałowych, jak miało to miejsce dotychczas. Wymagania zawarte w projektowanym rozporządzeniu gwarantują co najmniej spełnienie podstawowych wymagań dotyczących obiektów budowlanych, a więc stanowią zwięzły zbiór najważniejszych warunków i celów, których osiągnięcie jest bezwzględnie niezbędne, aby obiekt budowlany mógł zostać oddany do użytkowania i pełnić swoje funkcje. Wymagania zawarte w projekcie rozporządzenia zostaną uszczegółowione (dookreślone i wyjaśnione) we wzorcach i standardach (WiS) rekomendowanych przez ministra właściwego do spraw transportu, w Polskich Normach oraz będą uzupełnianie wiedzą i doświadczeniem osób pełniących samodzielne funkcje w budownictwie”.

Nowe rozporządzenie daje zatem większą swobodę projektantom w wyborze rozwiązań projektowych, zastosowaniu nowinek technicznych i technologicznych, w tym również w zakresie projektowania drzew przydrożnych i przyjmowanych celów i rozwiązań dopasowanych do potrzeb lokalnych społeczności.

Wspomniany w treści interpelacji Grodziec jest książkowym przykładem, dla którego wprowadzono w 2022 r. zmiany w przepisach.

W związku z powyższym w imieniu mieszkańców Grodźca oraz innych miejscowości, które nie mogą liczyć na taki standard wdrażania prawa w zakresie dróg „2-1” jak w Niepołomicach, działając na podstawie art. 14 ust. 1 pkt 7 ustawy z dnia 9 maja 1996 r. o wykonywaniu mandatu posła i senatora (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 1339), prosimy o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:

Czy do Ministerstwa Infrastruktury od momentu wprowadzenia nowelizacji w 2022 r. wpływały pisma dotyczące trudności z wdrożeniem rozwiązania „2-1”? Jeśli tak, to czego one dotyczyły?

W jaki sposób Ministerstwo Infrastruktury zamierza zapewnić jednolite stosowanie tego rozwiązania na terenie całego kraju w związku z tak odmienną interpretacją tego przepisu przez wspomniane Niepołomice (w praktyce) oraz powiat bielski (jedynie teoretycznie)?

Czy Ministerstwo Infrastruktury wydało stosowne wzorce, standardy, wyjaśnienia bądź wytyczne dotyczące stosowania rozwiązania drogi „2-1” zarówno w kwestiach technicznych, jak i zasad dot. Prawa o ruchu drogowym? Jeśli tak, proszę o ich załączenie.

Czy Ministerstwo Infrastruktury przewiduje skierowanie do podległych jednostek lub skierowało wyjaśnienia o charakterze informacyjno-szkoleniowym, które pozwalają na jednakową interpretację nowych przepisów oraz ich stosowanie?

Czy znane są dane statystyczne dot. wprowadzonych dróg „2-1” w Polsce (natężenie ruchu samochodowe, rowerowego, pieszego, wypadki, prędkość, wykroczenia)?

Z wyrazami szacunku Posłanki i Posłowie Partii Razem