Interpelacja w sprawie naboru do programów Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego, w tym do programu "Muzyka 2025"
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 8767
do ministra kultury i dziedzictwa narodowego
w sprawie naboru do programów Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego, w tym do programu "Muzyka 2025"
Zgłaszający: Paulina Matysiak, Marcelina Zawisza, Maciej Konieczny, Marta Stożek, Adrian Zandberg
Data wpływu: 20-03-2025
Szanowna Pani Minister,
zwracamy się do Pani w związku z ogłoszeniem wyników naboru do Programów Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego 2025.
Wyniki tegorocznego naboru programu „Muzyka 2025” spotkały się z szerokim oddźwiękiem w środowisku kultury. Jego reprezentanci w liście otwartym wyrażają wątpliwości co do tego, czy założenia, które stały za wprowadzanymi zmianami, zostały skutecznie zrealizowane[1].
Według zapowiedzi zmian, przedstawionych przez ministerstwo na konferencji prasowej, proces decyzyjny miał być „transparentny, efektywny, sprawiedliwy i dający możliwość realizacji ambitnych, wysokobudżetowych projektów przy zachowaniu równych szans dla mniejszych inicjatyw”[2]. Zapowiadano, że, aby ocena wniosków nie budziła żadnych wątpliwości, zrezygnowano z oceny strategicznej, „której zarzucano podatność na wpływy polityczne, co podważało zaufanie do całego procesu” oraz wzmocniono rolę niezależnych ekspertów.
Tymczasem obecne rozstrzygnięcia w programie „Muzyka 2025” budzą wątpliwości zarówno w środowisku artystycznym, jak i w gronie dziennikarzy muzycznych[3].
W gronie ekspertów z komitetów sterujących można zauważyć brak reprezentacji środowisk niezależnych oraz skupionych na tym, co w muzyce nowe i aktualne. Taka nierówna reprezentacja różnych obszarów kultury muzycznej może oznaczać nierówne szanse dla poszczególnych wnioskodawców i mieć bezpośredni związek z brakiem w gronie tegorocznych beneficjentów podmiotów odpowiedzialnych za organizację renomowanych festiwali o ugruntowanej pozycji w Polsce i na świecie, prezentujących nowe zjawiska muzyczne. Wydaje się to sprzeczne z celami programu, który miał wspierać kluczowe trendy i wartościowe inicjatywy niezależnie od gatunków.
Niestety, zaniepokojenie budzi również to, że deklarowana intencja depolityzacji i zwiększenia transparentności procesu nie znajduje odzwierciedlenia w procedurze przyznawania środków z rezerwy ministra. Zniesienie minimalnej punktacji kwalifikującej wnioski do finansowania w takim trybie wzbudza wątpliwości opinii publicznej i staje się przedmiotem krytycznych publikacji prasowych.
Kontrowersje wzbudza również całkowite odejście od procedury odwołań, co można rozumieć jako brak możliwości formalnego dialogu po zakończeniu naboru, pomiędzy podmiotami składającymi wnioski, a ministerstwem.
Apelujemy do Pani Minister o wsłuchanie się w głosy środowiska kultury, w tym działających w tym obszarze organizacji pozarządowych, i rozpoczęcie takiego dialogu poprzez przeprowadzenie konsultacji na temat skutków wprowadzonych zmian.
W związku z powyższym, działając na podstawie art. 14 ust. 1 pkt 7 ustawy z dnia 9 maja 1996 r. o wykonywaniu mandatu posła i senatora (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 907), prosimy o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:
Wyniki konkursu w programie „Muzyka 2025” wskazują na niewielką liczbę zakwalifikowanych wniosków z obszarów współczesnej muzyki niezależnej, elektronicznej, awangardowej i eksperymentalnej. Jak ministerstwo odnosi się do tej sytuacji w kontekście celu programu, który zakłada „wspieranie najbardziej wartościowych zjawisk i trendów w polskiej i światowej kulturze muzycznej, niezależnie od gatunkowych podziałów”?
Jakie kryteria przyjęto przy doborze ekspertów oceniających wnioski w programie „Muzyka 2025”? Czy ministerstwo dostrzega konieczność równomiernej reprezentacji różnych dziedzin muzycznych, aby uniknąć nadreprezentacji jednego nurtu kosztem innego (np. muzyki klasycznej, dawnej i jazzu tradycyjnego w stosunku do nowych zjawisk muzycznych)? Czy rozważane jest wprowadzenie zmian w procedurze wyboru ekspertów, tak aby skład zespołów sterujących lepiej odzwierciedlał różnorodność muzycznych nurtów?
Czy brane jest pod uwagę wydzielenie nowych zjawisk muzycznych do osobnego konkursu?
Dlaczego w tegorocznej edycji konkursu „Muzyka 2025” wsparcie w wysokości 107 000 zł otrzymał festiwal o komercyjnym charakterze, tj. oceniony przez komitet sterujący na 40 punktów wniosek „Młoda polska muzyka alternatywna na Open'er Festival 2025 - Flow Stage”, złożony przez Alter Art Festival sp. z o.o., podczas gdy projekty prezentujące zjawiska polskiej sceny alternatywnej (w tym bezpłatne dla publiczności) nie uzyskały dofinansowania mimo uzyskania dużo wyższej punktacji? Jak decyzja ta wpisuje się w założenia programu, którego celem miało być wsparcie projektów o charakterze niekomercyjnym? Jakie uzasadnienie stoi za tym, żeby to właśnie wyżej wspomniany wniosek otrzymał dofinansowanie z rezerwy?
Kto personalnie dokonuje wyboru projektów do dofinansowania z rezerwy w poszczególnych programach? Jaka jest szczegółowa dokumentacja tego procesu – czy tworzone są karty oceny oraz uzasadnienia dla wybranych projektów? Prosimy o dołączenie uzasadnienia przyznania dotacji z rezerwy wybranym projektom w programie „Muzyka 2025” do odpowiedzi na interpelację.
Jakie były motywacje ministerstwa przy podejmowaniu decyzji o całkowitym zniesieniu procedury odwoławczej? Czy ktokolwiek z zaproszonych do konsultacji zmian ekspertów lub przedstawicieli środowisk twórczych opowiadał się za rezygnacją z możliwości odwołań?
Jeśli głównym powodem wycofania możliwości odwołań była chęć przyspieszenia procesu decyzyjnego, czy analizowano inne rozwiązania, które mogłyby usprawnić procedurę bez eliminowania formalnej drogi odwoławczej i zastąpienia jej rezerwą ministra?
Dlaczego ministerstwo zniosło minimalny pułap punktacji wymaganej do uzyskania dofinansowania z rezerwy ministra (dawniej w ramach procedury odwołań)?
Czy ministerstwo przeprowadziło lub zleciło instytucjom zarządzającym lub innym podmiotom audyt wniosków dofinansowanych w poprzednich latach w ramach programów Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego? Jeśli tak – kiedy taki audyt został zlecony i w jakim czasie był realizowany?
Jaką ścieżkę mają podmioty, których wnioski zostały odrzucone, aby uzyskać szczegółowe uzasadnienie swojej oceny? Czy mogą również otrzymać wyjaśnienie, dlaczego ich projekt nie zakwalifikował się do dofinansowania z rezerwy?
Czy możliwe jest uruchomienie dodatkowych środków na działania z obszarów muzyki nowej, niezależnej, awangardowej i eksperymentalnej w najbliższym czasie?
Czy ministerstwo planuje w najbliższym czasie przeprowadzenie konsultacji ze środowiskiem kultury w celu oceny efektywności zastosowanych zmian w procedurze przyznawania środków w ramach programów Ministra i zebrania opinii, jak wprowadzone zmiany zadziałały w praktyce?
Z wyrazami szacunku Posłanki i Posłowie Partii Razem
[1] https://www.petycjeonline.com/list_otwarty_organizacji_pozarzdowych_w_zwizku_z_wynikami_naboru_do_programu_mkidn_muzyka_na_rok_2025?fbclid=IwY2xjawJGTWlleHRuA2FlbQIxMAABHTCjLlMHSUHygFrlD2IkzQu0rQIigvaVP6BOb6bFyRIgGjF-GyLk8DAIvQ_aem_xR8EWgPNTzx87AVo8Sg_SQ#form
[2] https://www.gov.pl/web/kultura/wprowadzilismy-zmiany-w-programach-ministra
[3] https://wyborcza.pl/7,113768,31772503,ministerstwo-glupich-grantow-rugujac-pis-owskie-patologie.html?fbclid=IwZXh0bgNhZW0CMTEAAR3lw682nJGYTlvBxYd-2zHN3nyHBQAYig0PQiBG3qcD473CujccUPFAT8A_aem_i0qj2ggw8eBfqXl3FNyF3A
Sekretarz stanu Maciej Wróbel
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Podaje wskaźniki procentowe (7)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (2)
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
9222 znakówktórych dane są przetwarzane została zamieszczona na stronie http://bip.mkidn.gov.pl w zakładce ochrona danych osobowych.
+48 22 42 10 100 Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego
esp@kultura.gov.pl ul. Krakowskie Przedmieście 15
www.gov.pl/kultura 00-071 Warszawa
Hanna Wróblewska
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
odpowiadając na interpelację nr 8767 posłów Pauliny Matysiak, Marceliny Zawiszy,
Macieja Koniecznego, Marty Stożek i Adriana Zandberga z 25 marca 2025 roku w sprawie
naboru do programów Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego, w tym do programu
„Muzyka 2025”, uprzejmie proszę o przyjęcie następujących wyjaśnień.
Minister kultury i dziedzictwa narodowego pozostaje w stałym dialogu z przedstawicielami
wszystkich środowisk kultury, czego przykładem może być m.in. zorganizowany w 2024 r.
współKongres Kultury. Tegoroczna edycja Programów Ministra, która była przeprowadzona
po raz pierwszy w zmienionej formule, i której po raz pierwszy od 9 lat wyniki naborów
zostały opublikowane tak wcześnie i zgodnie z założonym harmonogramem, będzie poddana
ewaluacji. Jednym z elementów tej ewaluacji były rozmowy z przedstawicielami środowiska
muzycznego, które zakończyły się wspólnym stanowiskiem i ustaleniami powołania przez
Narodowy Instytut Muzyki i Tańca grupy roboczej, która wypracuje rekomendacje dla
Programu Muzyka w kolejnym roku. Szczegóły tego spotkania dostępne są pod adresem:
https://www.gov.pl/web/kultura/wspolne-stanowisko-po-spotkaniu-z-przedstawicielami-
muzyki-niezaleznej.
Inne elementy, które będą podlegały ewaluacji zostały przedstawione podczas konferencji
prasowej, której zapis jest dostępny pod adresem:
https://www.gov.pl/web/kultura/programy-ministra-2025-i-wnioski-wysokobudzetowe--
podsumowanie.
Cele programu „Muzyka”, polegające na „wspieraniu najbardziej wartościowych zjawisk
i trendów w polskiej i światowej kulturze muzycznej, niezależnie od gatunkowych
podziałów” są realizowane w każdej edycji programu. Muzyka współczesna w jej
najróżniejszych formach, gatunkach, kierunkach i stylach jest obecna na listach
dofinansowania bez względu na to, jakie zespoły ekspertów oceniają wnioski w tym
programie. Są to zarówno festiwale, które na stałe wpisały się w kalendarz wydarzeń
muzycznych odbywających się każdego roku w naszym kraju, jak i pojedyncze
koncerty/wydarzenia.
Od 2019 roku, od kiedy Narodowy Instytut Muzyki i Tańca pełni funkcję instytucji
zarządzającej programem „Muzyka”, w każdej edycji programu składanych jest ok. 15%
wszystkich wniosków, w których wnioskodawcy sami klasyfikują gatunek muzyczny zadania,
m.in. jako „muzyka współczesna”.
Kategoria ta jest dodatkowo uzupełniona o wnioski, które wnioskodawcy klasyfikują jako
„zadania interdyscyplinarne” – połączenie muzyki klasycznej i współczesnej. Takich
wniosków w każdym roku składanych jest ok. 30%, a spośród nich dofinansowanie otrzymuje
ok. 20% wniosków.
-- 1 of 3 --
+48 22 42 10 100 Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego
esp@kultura.gov.pl ul. Krakowskie Przedmieście 15
www.gov.pl/kultura 00-071 Warszawa
Część festiwali muzyki współczesnej jest dofinansowywana poprzez program „Zamówienia
kompozytorskie”. Przykładem jest Stowarzyszenie NeoArte – jedna z organizacji
pozarządowych, która podpisała „List otwarty w związku z wynikami naboru MKiDN do
programu Muzyka na rok 2025”. Jest ona stałym beneficjentem tego programu. W 2024 roku
Stowarzyszenie otrzymało także w programie „Muzyka” dofinansowanie na organizację
Festiwalu NeoArte w wysokości 50.000 zł.
Spośród innych organizacji pozarządowych, które również podpisały się pod Listem są
również te, które w poprzednich latach otrzymały dofinansowanie na organizacje festiwali:
Sanatorium Dźwięku (2024 – 54.000 zł);
Festiwal Nowa Muzyka Katowice (2024 – 150.000 zł);
Festiwal Muzyki Improwizowanej "Ad Libitum" (2024 – 90.000 zł);
Unsound (2024 – 100.000 zł).
Niektóre z organizacji pozarządowych, będących sygnatariuszami Listu otwartego, po raz
pierwszy składała wnioski do programu „Muzyka 2025”. Należą do nich:
Nowe idzie od morza,
Fundacja Sokołowsko Music,
Fundacja Soundscape (na festiwal „Solar”; na organizację Muzeum-Wy-Dźwięki 2023 –
dofinansowanie 120.000 zł),
Fundacja na Rzecz Studiów Europejskich,
Fundacja Palma (na „W samo południe”),
Stowarzyszenie Plan B,
Art Transparent (na organizację przeglądu Survival do 2020 roku składano wnioski
do programu „Sztuki wizualne”),
Fundacja Idealistic,
lub składały wnioski pierwszy raz od wielu lat:
Mózg Foundation,
Fundacja Kultury LIBERTY.
Program „Muzyka” cieszy się od lat dużym zainteresowaniem wnioskodawców – co roku
wpływa w naborze ok. 900 wniosków, a dofinansowanie otrzymuje od ok. 16% do ok. 29%.
Przygotowanie wniosku (prezentacja planowego zadania i realność kosztorysu) jest zatem
jednym z istotnych kwantyfikatorów wpływających na ocenę.
Narodowy Instytut Muzyki i Tańca przedstawiając rekomendację ekspertów brał pod uwagę
różnorodność specjalistów w kontekście reprezentowanych przez nich dziedzin i form
muzyki. W tym roku byli to:
Łukasz Borowicz – dyrygent, muzyka symfoniczna, opera, muzyka współczesna;
Marcin Gmys – muzykolog, muzyka XX wieku;
Jan Kalinowski – wiolonczelista, muzyka kameralna, muzyka współczesna;
Urszula Kryger – śpiewaczka, muzyka wokalna i wokalno-instrumentalna, muzyka
klasyczna, muzyka kameralna, muzyka współczesna;
Magdalena Lisak – pianistka, muzyka fortepianowa, muzyka klasyczna;
Urszula Bartkiewicz – klawesynistka, muzyka dawna;
Agnieszka Franków-Żelazny – chórmistrzyni, muzyka wokalna, opera, muzyka
klasyczna, muzyka współczesna;
Andrzej Kosowski – menadżer kultury, organizator wydarzeń muzycznych, muzyka
współczesna;
Agnieszka Nowok-Zych – teoretyk muzyki, muzyka XIX, XX i XXI wieku;
Maria Sławek – skrzypaczka, muzyka kameralna, muzyka współczesna.
-- 2 of 3 --
+48 22 42 10 100 Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego
esp@kultura.gov.pl ul. Krakowskie Przedmieście 15
www.gov.pl/kultura 00-071 Warszawa
Wymienieni eksperci zapewniali reprezentację wszystkich dziedzin, gatunków i nurtów
muzyki. Biorąc pod uwagę fakt, że muzyka współczesna dzieli się na różne kierunki i style (by
wymienić tylko niektóre: surrealizm, neoklasycyzm, muzyka dodekafoniczna, serializm,
punktualizm, aleatoryzm, minimalizm, muzyka mikrotonowa, sonoryzm, spektralizm,
muzyka graficzna, muzyka konkretna, muzyka elektroniczna, postmodernizm)
zagwarantowanie specjalisty z każdego kierunku, nurtu czy stylu muzyki spowodowałoby, że
zespół ekspertów liczyłby nie 10, a kilkadziesiąt osób. Grupa robocza, którą powoła
Narodowy Instytut Muzyki i Tańca będzie rozmawiać o kwestii reprezentacji środowiska.
O podziale środków w Programach ministra decydują niezależni eksperci. Ich rekomendacje
i oceny wniosków pozwalają na rozdysponowanie 85% budżetu Programów ministra.
Pozostałe 15% budżetu rozdysponowywanych jest decyzją Ministra w ramach tzw. rezerwy
ministra. Środki te umożliwiają przyznanie dotacji projektom, które nie zyskały
rekomendacji w trybie konkursowym oraz podwyższenia dotacji rekomendowanym
w konkursie zadaniom wysokobudżetowym.
Projekty wsparte w ramach rezerwy ministra poszerzają obszary i dziedziny dofinansowane
w trybie konkursowym. To zadania, które wykraczają poza standardowe kryteria oceny,
wspierają dostęp do wiedzy o kulturze i do kultury. To także projekty, które mogą wpływać
kulturotwórczo i wprowadzać różnorodność do poszczególnych kategorii. To także projekty,
których marka pozwala na popularyzowanie kultury, a także promowania polskich artystek,
artystów, twórczyń i twórców.
Załącznika nr 1 do zarządzenia Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia
3 października 2024 r. (poz. 117) określa „Wytyczne do oceny wniosków w ramach
programów ogłaszanych przez ministra właściwego do spraw kultury i ochrony dziedzictwa
narodowego”.
Zmiany dotyczące rezygnacji z procedury odwołania, a także rezygnacji z niektórych
z dotychczas stosowanych rozwiązań wiązały się z przyśpieszeniem i uproszeniem
procedury zatwierdzania dotacji oraz uproszczeniem formalności po stronie
wnioskodawców – tryb rezerwy obejmuje wszystkich wnioskodawców i nie wymaga od
wnioskodawców wykonywania dodatkowych czynności po zamknięciu naboru.
Zmiany w Programach ministra zostały wprowadzone na podstawie dotychczasowych
doświadczeń z obsługi programów przez ministerstwo oraz operatorów programów.
Ministerstwo nie zlecało przeprowadzania firmie zewnętrznej audytu w tym zakresie.
Procedury oceny wniosków nie przewidują sporządzania obowiązkowych uzasadnień dla
oceny wniosków. Każdy wnioskodawca ma natomiast możliwość uzyskania informacji
o szczegółowej punktacji każdego eksperta.
Wszelkie informacje dotyczące zwiększeń w obszarze Programów ministra lub dostępnych
formach dofinansowania publikowane są na stronach Ministerstwa kultury i dziedzictwa
narodowego, pod adresami:
https://www.gov.pl/web/kultura,
https://www.gov.pl/web/kultura/budzet-programow-2025
Z poważaniem
z up. MINISTRA KULTURY
I DZIEDZICTWA NARODOWEGO
SEKRETARZ STANU
Maciej Wróbel
-- 3 of 3 --