Interpelacja nr 8761
Interpelacja w sprawie trudności w realizacji zadań ustawowych związanych z utrzymaniem oświetlenia ulicznego
Zgłaszający:
•
Adresat:
Klimat, Energia i Środowisko (40%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie trudności w realizacji zadań ustawowych związanych z utrzymaniem oświetlenia ulicznego
Interpelacja nr 8761
do ministra aktywów państwowych
w sprawie trudności w realizacji zadań ustawowych związanych z utrzymaniem oświetlenia ulicznego
Zgłaszający: Małgorzata Pępek
Data wpływu: 19-03-2025
Szanowny Panie Ministrze!
Z uwagi na zgłaszane przez samorządy trudności w realizacji zadań ustawowych związanych z utrzymaniem oświetlenia ulicznego, wynikające z problematycznej struktury własnościowej urządzeń oświetlenia ulicznego, zwracam się do Pana Ministra o rozważenie poniżej opisanych postulatów przedstawionych przez Śląski Związek Gmin i Powiatów. Ich wdrożenie pozwoliłoby skoordynować działania w zakresie utrzymania i zarządzania infrastrukturą oświetlenia ulicznego, a w dalszej perspektywie przyczyniłoby się do poprawy bezpieczeństwa i estetyki przestrzeni publicznych.
Zgodnie z ustawą Prawo energetyczne do zadań własnych gmin należy planowanie i finansowanie oświetlenia ulic, placów i większości dróg znajdujących się na terenie gminy, mimo że w większości przypadków nie są one właścicielem urządzeń oświetlenia ulicznego. W niektórych przypadkach, na wniosek gminy realizującej inwestycję drogową obejmującą budowę lub modernizację oświetlenia, TAURON Nowe Technologie SA, właściciel większości infrastruktury oświetleniowej na terenie województwa śląskiego, wyraża zgodę na sprzedaż części punktów świetlnych, umożliwiając w ten sposób przeprowadzenie danej inwestycji. Jednak jest to możliwe na niewystarczającą z punktu widzenia samorządów skalę.
Część samorządów, w szczególności większe miasta, posiadają odpowiedni potencjał finansowy, organizacyjny i kadrowy niezbędny do zarządzania całością oświetlenia ulicznego znajdującego się na terenie danej jednostki. Z uwagi na to, że to gmina jest zobowiązana ustawowo do organizacji życia publicznego na swoim terenie, przejęcie oświetlenia miałoby pozytywny wpływ na sposób zarządzania przestrzenią publiczną. Samorządy od lat apelują o rozwiązanie konfliktów własnościowych w tym obszarze. Gminy z terenu województwa śląskiego nieustannie zgłaszają liczne problemy we współpracy z właścicielem oświetlenia, a są to m.in.: niewystarczające tempo modernizacji urządzeń, przestarzałych i zniszczonych, konieczność korzystania z usług konserwacji oświetlenia świadczonych przez spółkę po wygórowanych cenach czy brak rzetelnie przeprowadzonej inwentaryzacji majątku spółki, która powinna stanowić podstawę wszelkich rozliczeń kosztów ponoszonych przez samorządy.
Ponadto przejęcie oświetlenia ułatwiłoby pozyskiwanie środków zewnętrznych na modernizację wysłużonego, nieefektywnego energetycznie sprzętu. Realizacja programu „Rozświetlamy Polskę” obnażyła słabości obecnej struktury własnościowej, gdyż część samorządów nie skorzystała ze wsparcia właśnie z obawy przed potencjalnymi zarzutami o niegospodarność i naruszenie dyscypliny finansów publicznych w przypadku, gdy modernizowane miałyby być urządzenia należące do spółki oświetleniowej, a nie do gminy.
Należy przy tym zastrzec, że w przypadku mniejszych gmin rozwiązanie, w którym inny podmiot jest właścicielem urządzeń, jest często optymalne, co nie oznacza, że niepozbawione wad związanych z koniecznością sprawowania stałego nadzoru nad właściwym wykonaniem umowy dotyczącej utrzymania oświetlenia ulicznego w gminie.
Mając na uwadze powyższe zwracam się do Pana Ministra z następującymi pytaniami:
Czy możliwe jest wprowadzenie takich przepisów, które zobowiązywałyby właściciela oświetlenia do odpłatnego przekazania części urządzeń, które są niezbędne do realizacji inwestycji z uwagi na fakt, iż odkup takiego majątku wiąże się niemal w każdym przypadku z koniecznością poniesienia nakładów na jego modernizację, gdyż zwykle jest on przestarzały, często stanowi wręcz zagrożenie dla bezpieczeństwa mieszkańców?
Na ile możliwe jest rozważenie uchwalenia przepisów regulujących wykup przez gminy po preferencyjnych stawkach infrastruktury oświetlenia ulicznego od spółek Skarbu Państwa, które są właścicielami oświetlenia na terenie tych gmin?
Z wyrazami szacunku
Małgorzata Pępek
Poseł na Sejm RP
Interpelacja nr 8761
do ministra aktywów państwowych
w sprawie trudności w realizacji zadań ustawowych związanych z utrzymaniem oświetlenia ulicznego
Zgłaszający: Małgorzata Pępek
Data wpływu: 19-03-2025
Szanowny Panie Ministrze!
Z uwagi na zgłaszane przez samorządy trudności w realizacji zadań ustawowych związanych z utrzymaniem oświetlenia ulicznego, wynikające z problematycznej struktury własnościowej urządzeń oświetlenia ulicznego, zwracam się do Pana Ministra o rozważenie poniżej opisanych postulatów przedstawionych przez Śląski Związek Gmin i Powiatów. Ich wdrożenie pozwoliłoby skoordynować działania w zakresie utrzymania i zarządzania infrastrukturą oświetlenia ulicznego, a w dalszej perspektywie przyczyniłoby się do poprawy bezpieczeństwa i estetyki przestrzeni publicznych.
Zgodnie z ustawą Prawo energetyczne do zadań własnych gmin należy planowanie i finansowanie oświetlenia ulic, placów i większości dróg znajdujących się na terenie gminy, mimo że w większości przypadków nie są one właścicielem urządzeń oświetlenia ulicznego. W niektórych przypadkach, na wniosek gminy realizującej inwestycję drogową obejmującą budowę lub modernizację oświetlenia, TAURON Nowe Technologie SA, właściciel większości infrastruktury oświetleniowej na terenie województwa śląskiego, wyraża zgodę na sprzedaż części punktów świetlnych, umożliwiając w ten sposób przeprowadzenie danej inwestycji. Jednak jest to możliwe na niewystarczającą z punktu widzenia samorządów skalę.
Część samorządów, w szczególności większe miasta, posiadają odpowiedni potencjał finansowy, organizacyjny i kadrowy niezbędny do zarządzania całością oświetlenia ulicznego znajdującego się na terenie danej jednostki. Z uwagi na to, że to gmina jest zobowiązana ustawowo do organizacji życia publicznego na swoim terenie, przejęcie oświetlenia miałoby pozytywny wpływ na sposób zarządzania przestrzenią publiczną. Samorządy od lat apelują o rozwiązanie konfliktów własnościowych w tym obszarze. Gminy z terenu województwa śląskiego nieustannie zgłaszają liczne problemy we współpracy z właścicielem oświetlenia, a są to m.in.: niewystarczające tempo modernizacji urządzeń, przestarzałych i zniszczonych, konieczność korzystania z usług konserwacji oświetlenia świadczonych przez spółkę po wygórowanych cenach czy brak rzetelnie przeprowadzonej inwentaryzacji majątku spółki, która powinna stanowić podstawę wszelkich rozliczeń kosztów ponoszonych przez samorządy.
Ponadto przejęcie oświetlenia ułatwiłoby pozyskiwanie środków zewnętrznych na modernizację wysłużonego, nieefektywnego energetycznie sprzętu. Realizacja programu „Rozświetlamy Polskę” obnażyła słabości obecnej struktury własnościowej, gdyż część samorządów nie skorzystała ze wsparcia właśnie z obawy przed potencjalnymi zarzutami o niegospodarność i naruszenie dyscypliny finansów publicznych w przypadku, gdy modernizowane miałyby być urządzenia należące do spółki oświetleniowej, a nie do gminy.
Należy przy tym zastrzec, że w przypadku mniejszych gmin rozwiązanie, w którym inny podmiot jest właścicielem urządzeń, jest często optymalne, co nie oznacza, że niepozbawione wad związanych z koniecznością sprawowania stałego nadzoru nad właściwym wykonaniem umowy dotyczącej utrzymania oświetlenia ulicznego w gminie.
Mając na uwadze powyższe zwracam się do Pana Ministra z następującymi pytaniami:
Czy możliwe jest wprowadzenie takich przepisów, które zobowiązywałyby właściciela oświetlenia do odpłatnego przekazania części urządzeń, które są niezbędne do realizacji inwestycji z uwagi na fakt, iż odkup takiego majątku wiąże się niemal w każdym przypadku z koniecznością poniesienia nakładów na jego modernizację, gdyż zwykle jest on przestarzały, często stanowi wręcz zagrożenie dla bezpieczeństwa mieszkańców?
Na ile możliwe jest rozważenie uchwalenia przepisów regulujących wykup przez gminy po preferencyjnych stawkach infrastruktury oświetlenia ulicznego od spółek Skarbu Państwa, które są właścicielami oświetlenia na terenie tych gmin?
Z wyrazami szacunku
Małgorzata Pępek
Poseł na Sejm RP
Odpowiedź urzędowa
Sekretarz stanu Robert Kropiwnicki
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Bardzo konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
30%
Konkretność
70%
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
Twarde liczby / kwoty
0 kwot, 0 %
Precyzyjne daty
4
Odpowiedź na punkty
Brak podziału
Gęstość faktów
3.6 / 1k zn.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (4)
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
8616 znaków
Ministerstwo Aktywów Państwowych, ul. Krucza 36/Wspólna 6, 00-522 Warszawa, tel. +48 222 500 122
www.gov.pl/aktywa-panstwowe
BM.I.053.146.2025
IK: 1094443
Warszawa, 08 kwietnia 2025 r.
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
poniżej udzielam odpowiedzi na interpelację K10INT8761, Pani Małgorzaty Pępek, Posłanki
na Sejm RP, z dnia 25 marca 2025 r.
Na wstępie podkreślam, że Skarb Państwa, jako akcjonariusz spółek sektora
elektroenergetycznego, posiada uprawnienia wynikające z praw korporacyjnych, które są
ściśle określone w przepisach prawa oraz statutach spółek. Natomiast ich realizacja jest
pochodną wielkości posiadanego pakietu akcji w danej spółce. Minister Aktywów
Państwowych, wykonując prawa z akcji w odniesieniu do niektórych spółek sektora
elektroenergetycznego, pozostaje bez wpływu na działalność podmiotów zależnych
z poszczególnych Grup Kapitałowych. Ponadto, Minister Aktywów Państwowych działa
w granicach wytyczonych przez przepisy prawa i stosownie do regulacji art. 3751 Kodeksu
Spółek Handlowych, nie posiada uprawnień do wkraczania w zakres spraw leżących w gestii
zarządów tych spółek, jak również do wydawania wiążących poleceń, dotyczących
prowadzenia spraw spółki oraz spółek zależnych. Niezależnie od powyższego Minister
Aktywów Państwowych, zwracał się już kilkukrotnie do nadzorowanych spółek z prośbą
o przedstawienie stanowiska z punktu widzenia działania grup kapitałowych oraz
o odniesienie się do kwestii problemów zgłaszanych przez Jednostki Samorządu
Terytorialnego (dalej: JST) jakie napotykają gminy w zakresie realizacji ustawowego
obowiązku zapewnienia oświetlenia na swoim terenie.
Należy zauważyć, iż w przypadku trzech z czterech spółek (ENEA S.A., Polska Grupa
Energetyczna S.A., TAURON Polska Energia S.A. oraz ORLEN S.A.) podmiotami
odpowiedzialnymi i odpowiadającymi za utrzymanie infrastruktury oświetleniowej są
celowo temu dedykowane spółki zależne: ENEA Oświetlenie sp. z o.o., Energa Oświetlenie
sp. z o.o. oraz TAURON Nowe Technologie S.A. W przypadku PGE Polska Grupa
Energetyczna S.A. za utrzymanie infrastruktury odpowiada działający na terenie Operator
Systemu Dystrybucyjnego PGE Dystrybucja S.A.
Spółki w swoich stanowiskach jednogłośnie wskazały, iż działania przez nie prowadzone
wobec JST, związane z oświetleniem w gminach przeczą tezom stawianym przez stronę
samorządową o braku możliwości realizacji zadań związanych z modernizacją oświetlenia
drogowego, trudnościach czy wręcz uniemożliwianiu przez przedsiębiorstwo energetyczne
samorządom skorzystania z pozyskanych środków zewnętrznych na ten cel.
W swoich wystąpieniach Spółki podkreślały, iż jako właściciele majtku oświetleniowego
starają się wychodzić naprzeciw oczekiwaniom JST w zakresie możliwości ubiegania się
przez nie o dofinansowanie ze środków zewnętrznych na modernizację i rozbudowę
oświetlenia. W tym celu oferowane są możliwości najmu bądź dzierżawy majątku, który ma
być objęty działaniami współfinansowanymi ze środków krajowych lub europejskich, aby
umożliwić JST planowany do realizacji zakres inwestycyjny. Oferta najmu/dzierżawy
-- 1 of 3 --
Ministerstwo Aktywów Państwowych, ul. Krucza 36/Wspólna 6, 00-522 Warszawa, tel. +48 222 500 122
www.gov.pl/aktywa-panstwowe
oświetlenia może trwać nawet kilka lat, aby JST mogły utrzymać tzw. trwałość projektu,
która jest wymagana w programach udzielających wsparcia finansowego. Po tym czasie
dokonywany jest przez Spółki wykup zmodernizowanego przez JST majątku
oświetleniowego na warunkach ustalonych bezpośrednio z władzami samorządowymi, aby
wyeliminować ryzyko zarzutu naruszenia przez JST dyscypliny finansów publicznych.
Spółki wskazały również, iż w celu umożliwienia gminom realizacji modernizacji oświetlenia
przy użyciu środków pochodzących z Rządowego Programu Inwestycji Strategicznych
„Rozświetlamy Polskę” opracowane zostały zasady i warunki udostępniania
i przekazywania praw do dysponowania majątkiem należącym do Spółek na potrzeby
realizacji programu. Przygotowane zostały projekty umów najmu, które dawały JST prawo
do dysponowania wynajętym majątkiem oświetleniowym i określone zostały zasady
wykupu zmodernizowanego majątku po upływie okresu najmu.
Warto zaznaczyć, iż ww. model współpracy został pozytywnie zaopiniowany przez
Regionalną Izbę Obrachunkową w Bydgoszczy w stanowisku z dnia 13 marca 2024 r,
w którym wyjaśniono, dlaczego aspekty finansowe i prawne dotyczące własności
infrastruktury oświetleniowej należącej do przedsiębiorstw energetycznych, nie stanowią
problemu na kanwie obowiązujących przepisów prawa. We wskazanym stanowisku,
przytoczono i zaaprobowano opinię Krajowej Rady Regionalnych Izb Obrachunkowych
z dnia 25 kwietnia 2008 r. dot. finansowania oświetlenia dróg publicznych przez gminy,
z którego jasno wynika, że: „Dopuszczalnym rozwiązaniem odnośnie ponoszenia przez
gminy kosztów modernizacji sieci oświetlenia jest również uzyskanie innego niż własność
tytułu prawnego gminy do sieci oświetlenia (np. dzierżawy, użyczenia)”. Należy jednak
zwrócić uwagę, że w treści stosownej umowy powinny zostać uwzględnione zasady
wzajemnych rozliczeń poczynionych nakładów inwestycyjnych z właścicielem sieci.
W związku z powyższym, zawarcie umowy najmu punktów świetlnych na okres trwania
inwestycji łącznie z kilkuletnim okresem trwałości, niewątpliwie spełnia warunek posiadania
tytułu prawnego do modernizowanych środków trwałych, w rozumieniu ustawy o finansach
publicznych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1530 z późn. zm.). W orzecznictwie regionalnych izb
obrachunkowych funkcjonuje jednolite stanowisko, że co do zasady niedozwolone jest
ponoszenie kosztów ze środków finansowych JST dotyczących środków trwałych, do
których dana jednostka nie posiada tytułu prawnego, gdyż w takim przypadku nie mamy do
czynienia z zadaniem publicznym w rozumieniu przepisów ustaw samorządowych. Zawarcie
jednak odpowiednich umów, w tym proponowanych przez Spółki umów najmu majątku
oświetleniowego, w pełni czyni zadość wymaganiom ustawy o finansach publicznych.
Ponadto, odnosząc się do wątpliwości podnoszonych niejednokrotnie przez Przedstawicieli
Samorządów, w zakresie ponoszenia wydatków na cudzy majątek zwrócić należy również
uwagę na wystąpienie pokontrolne Delegatury NIK we Wrocławiu z kwietnia 2021 r.
prezentujące następujące stanowisko: „Zdaniem NIK, w przypadku, gdy instalacja
oświetleniowa stanowi własność przedsiębiorstwa energetycznego Gmina nie jest
uprawniona do ponoszenia nakładów na modernizację i budowę punktów świetlnych,
niebędących jej własnością, bez zapewnienia sobie tytułu prawnego do korzystania z tychże
punktów świetlnych”. Wnioskując z wyżej wymienionego stanowiska należy stwierdzić, że
JST byłyby uprawnione do ponoszenia nakładów, gdyby zapewniły sobie prawo do
dysponowania tym majątkiem.
Umowa najmu, która proponowana jest JST przez Spółki, stanowi zobowiązanie
wynajmującego, że odda najemcy rzecz do używania na czas oznaczony, a tym samym
najemca otrzymuje prawo do dysponowania przedmiotem najmu.
Podkreślić należy, że urządzenia nabyte i zainstalowane w przedmiocie najmu w ramach
realizacji Programu, po zakończeniu umowy najmu w dalszym ciągu będą przynosić Gminom
wymierne korzyści polegające na oszczędności związanej ze zmniejszeniem zużycia energii
elektrycznej.
Zdaniem Spółek przedstawione powyżej rozwiązania prawne i finansowe zabezpieczają
interesy obu stron umożliwiając JST dysponowanie środkami dotacyjnymi w celu
modernizacji infrastruktury oświetleniowej. Strategia ta zarówno nie powoduje narażenia
Władz Spółek na zarzut działania na szkodę Spółki jako właściciela majątku, a jednocześnie,
zgodnie z przepisami prawnymi, umożliwi JST realizację modernizacji oświetlenia na ich
-- 2 of 3 --
Ministerstwo Aktywów Państwowych, ul. Krucza 36/Wspólna 6, 00-522 Warszawa, tel. +48 222 500 122
www.gov.pl/aktywa-panstwowe
terenach w ramach otrzymanego dofinansowania z Programu na warunkach
ekwiwalentności świadczeń.
Podsumowując, wskazać należy, iż według Spółek żadne wystąpienie dotyczące
modernizacji majątku oświetleniowego ze strony JST nie spotkało się z odmową ze strony
Spółki,
a dotychczasowa współpraca Spółek z JST układa się w sposób należyty.
Biorąc pod uwagę przedstawione powyżej informacje, w ocenie Spółek, nie znajduje się
uzasadnienia dla zmiany przepisów w zakresie Prawa energetycznego ani w zakresie
komunalizacji majątku oświetleniowego na terenie JST.
Z poważaniem
Z upoważnienia Ministra Aktywów Państwowych
Robert Kropiwnicki
sekretarz stanu
dokument podpisany elektronicznie
1094443.3986571.3178332
Do wiadomości:
Kancelaria Prezesa Rady Ministrów
-- 3 of 3 --
www.gov.pl/aktywa-panstwowe
BM.I.053.146.2025
IK: 1094443
Warszawa, 08 kwietnia 2025 r.
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
poniżej udzielam odpowiedzi na interpelację K10INT8761, Pani Małgorzaty Pępek, Posłanki
na Sejm RP, z dnia 25 marca 2025 r.
Na wstępie podkreślam, że Skarb Państwa, jako akcjonariusz spółek sektora
elektroenergetycznego, posiada uprawnienia wynikające z praw korporacyjnych, które są
ściśle określone w przepisach prawa oraz statutach spółek. Natomiast ich realizacja jest
pochodną wielkości posiadanego pakietu akcji w danej spółce. Minister Aktywów
Państwowych, wykonując prawa z akcji w odniesieniu do niektórych spółek sektora
elektroenergetycznego, pozostaje bez wpływu na działalność podmiotów zależnych
z poszczególnych Grup Kapitałowych. Ponadto, Minister Aktywów Państwowych działa
w granicach wytyczonych przez przepisy prawa i stosownie do regulacji art. 3751 Kodeksu
Spółek Handlowych, nie posiada uprawnień do wkraczania w zakres spraw leżących w gestii
zarządów tych spółek, jak również do wydawania wiążących poleceń, dotyczących
prowadzenia spraw spółki oraz spółek zależnych. Niezależnie od powyższego Minister
Aktywów Państwowych, zwracał się już kilkukrotnie do nadzorowanych spółek z prośbą
o przedstawienie stanowiska z punktu widzenia działania grup kapitałowych oraz
o odniesienie się do kwestii problemów zgłaszanych przez Jednostki Samorządu
Terytorialnego (dalej: JST) jakie napotykają gminy w zakresie realizacji ustawowego
obowiązku zapewnienia oświetlenia na swoim terenie.
Należy zauważyć, iż w przypadku trzech z czterech spółek (ENEA S.A., Polska Grupa
Energetyczna S.A., TAURON Polska Energia S.A. oraz ORLEN S.A.) podmiotami
odpowiedzialnymi i odpowiadającymi za utrzymanie infrastruktury oświetleniowej są
celowo temu dedykowane spółki zależne: ENEA Oświetlenie sp. z o.o., Energa Oświetlenie
sp. z o.o. oraz TAURON Nowe Technologie S.A. W przypadku PGE Polska Grupa
Energetyczna S.A. za utrzymanie infrastruktury odpowiada działający na terenie Operator
Systemu Dystrybucyjnego PGE Dystrybucja S.A.
Spółki w swoich stanowiskach jednogłośnie wskazały, iż działania przez nie prowadzone
wobec JST, związane z oświetleniem w gminach przeczą tezom stawianym przez stronę
samorządową o braku możliwości realizacji zadań związanych z modernizacją oświetlenia
drogowego, trudnościach czy wręcz uniemożliwianiu przez przedsiębiorstwo energetyczne
samorządom skorzystania z pozyskanych środków zewnętrznych na ten cel.
W swoich wystąpieniach Spółki podkreślały, iż jako właściciele majtku oświetleniowego
starają się wychodzić naprzeciw oczekiwaniom JST w zakresie możliwości ubiegania się
przez nie o dofinansowanie ze środków zewnętrznych na modernizację i rozbudowę
oświetlenia. W tym celu oferowane są możliwości najmu bądź dzierżawy majątku, który ma
być objęty działaniami współfinansowanymi ze środków krajowych lub europejskich, aby
umożliwić JST planowany do realizacji zakres inwestycyjny. Oferta najmu/dzierżawy
-- 1 of 3 --
Ministerstwo Aktywów Państwowych, ul. Krucza 36/Wspólna 6, 00-522 Warszawa, tel. +48 222 500 122
www.gov.pl/aktywa-panstwowe
oświetlenia może trwać nawet kilka lat, aby JST mogły utrzymać tzw. trwałość projektu,
która jest wymagana w programach udzielających wsparcia finansowego. Po tym czasie
dokonywany jest przez Spółki wykup zmodernizowanego przez JST majątku
oświetleniowego na warunkach ustalonych bezpośrednio z władzami samorządowymi, aby
wyeliminować ryzyko zarzutu naruszenia przez JST dyscypliny finansów publicznych.
Spółki wskazały również, iż w celu umożliwienia gminom realizacji modernizacji oświetlenia
przy użyciu środków pochodzących z Rządowego Programu Inwestycji Strategicznych
„Rozświetlamy Polskę” opracowane zostały zasady i warunki udostępniania
i przekazywania praw do dysponowania majątkiem należącym do Spółek na potrzeby
realizacji programu. Przygotowane zostały projekty umów najmu, które dawały JST prawo
do dysponowania wynajętym majątkiem oświetleniowym i określone zostały zasady
wykupu zmodernizowanego majątku po upływie okresu najmu.
Warto zaznaczyć, iż ww. model współpracy został pozytywnie zaopiniowany przez
Regionalną Izbę Obrachunkową w Bydgoszczy w stanowisku z dnia 13 marca 2024 r,
w którym wyjaśniono, dlaczego aspekty finansowe i prawne dotyczące własności
infrastruktury oświetleniowej należącej do przedsiębiorstw energetycznych, nie stanowią
problemu na kanwie obowiązujących przepisów prawa. We wskazanym stanowisku,
przytoczono i zaaprobowano opinię Krajowej Rady Regionalnych Izb Obrachunkowych
z dnia 25 kwietnia 2008 r. dot. finansowania oświetlenia dróg publicznych przez gminy,
z którego jasno wynika, że: „Dopuszczalnym rozwiązaniem odnośnie ponoszenia przez
gminy kosztów modernizacji sieci oświetlenia jest również uzyskanie innego niż własność
tytułu prawnego gminy do sieci oświetlenia (np. dzierżawy, użyczenia)”. Należy jednak
zwrócić uwagę, że w treści stosownej umowy powinny zostać uwzględnione zasady
wzajemnych rozliczeń poczynionych nakładów inwestycyjnych z właścicielem sieci.
W związku z powyższym, zawarcie umowy najmu punktów świetlnych na okres trwania
inwestycji łącznie z kilkuletnim okresem trwałości, niewątpliwie spełnia warunek posiadania
tytułu prawnego do modernizowanych środków trwałych, w rozumieniu ustawy o finansach
publicznych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1530 z późn. zm.). W orzecznictwie regionalnych izb
obrachunkowych funkcjonuje jednolite stanowisko, że co do zasady niedozwolone jest
ponoszenie kosztów ze środków finansowych JST dotyczących środków trwałych, do
których dana jednostka nie posiada tytułu prawnego, gdyż w takim przypadku nie mamy do
czynienia z zadaniem publicznym w rozumieniu przepisów ustaw samorządowych. Zawarcie
jednak odpowiednich umów, w tym proponowanych przez Spółki umów najmu majątku
oświetleniowego, w pełni czyni zadość wymaganiom ustawy o finansach publicznych.
Ponadto, odnosząc się do wątpliwości podnoszonych niejednokrotnie przez Przedstawicieli
Samorządów, w zakresie ponoszenia wydatków na cudzy majątek zwrócić należy również
uwagę na wystąpienie pokontrolne Delegatury NIK we Wrocławiu z kwietnia 2021 r.
prezentujące następujące stanowisko: „Zdaniem NIK, w przypadku, gdy instalacja
oświetleniowa stanowi własność przedsiębiorstwa energetycznego Gmina nie jest
uprawniona do ponoszenia nakładów na modernizację i budowę punktów świetlnych,
niebędących jej własnością, bez zapewnienia sobie tytułu prawnego do korzystania z tychże
punktów świetlnych”. Wnioskując z wyżej wymienionego stanowiska należy stwierdzić, że
JST byłyby uprawnione do ponoszenia nakładów, gdyby zapewniły sobie prawo do
dysponowania tym majątkiem.
Umowa najmu, która proponowana jest JST przez Spółki, stanowi zobowiązanie
wynajmującego, że odda najemcy rzecz do używania na czas oznaczony, a tym samym
najemca otrzymuje prawo do dysponowania przedmiotem najmu.
Podkreślić należy, że urządzenia nabyte i zainstalowane w przedmiocie najmu w ramach
realizacji Programu, po zakończeniu umowy najmu w dalszym ciągu będą przynosić Gminom
wymierne korzyści polegające na oszczędności związanej ze zmniejszeniem zużycia energii
elektrycznej.
Zdaniem Spółek przedstawione powyżej rozwiązania prawne i finansowe zabezpieczają
interesy obu stron umożliwiając JST dysponowanie środkami dotacyjnymi w celu
modernizacji infrastruktury oświetleniowej. Strategia ta zarówno nie powoduje narażenia
Władz Spółek na zarzut działania na szkodę Spółki jako właściciela majątku, a jednocześnie,
zgodnie z przepisami prawnymi, umożliwi JST realizację modernizacji oświetlenia na ich
-- 2 of 3 --
Ministerstwo Aktywów Państwowych, ul. Krucza 36/Wspólna 6, 00-522 Warszawa, tel. +48 222 500 122
www.gov.pl/aktywa-panstwowe
terenach w ramach otrzymanego dofinansowania z Programu na warunkach
ekwiwalentności świadczeń.
Podsumowując, wskazać należy, iż według Spółek żadne wystąpienie dotyczące
modernizacji majątku oświetleniowego ze strony JST nie spotkało się z odmową ze strony
Spółki,
a dotychczasowa współpraca Spółek z JST układa się w sposób należyty.
Biorąc pod uwagę przedstawione powyżej informacje, w ocenie Spółek, nie znajduje się
uzasadnienia dla zmiany przepisów w zakresie Prawa energetycznego ani w zakresie
komunalizacji majątku oświetleniowego na terenie JST.
Z poważaniem
Z upoważnienia Ministra Aktywów Państwowych
Robert Kropiwnicki
sekretarz stanu
dokument podpisany elektronicznie
1094443.3986571.3178332
Do wiadomości:
Kancelaria Prezesa Rady Ministrów
-- 3 of 3 --