Telefon: (+48) 22 369 29 00 ul. Wawelska 52/54, 00-922 Warszawa
info@klimat.gov.pl Ministerstwo Klimatu i Środowiska
www.gov.pl/klimat
Działamy zgodnie z EMAS - zarządzając instytucją, dbamy o środowisko
DGO-SGO.050.11.2025.MM
3716712.14830683.11952314
Warszawa, 09-04-2025
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu RP
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację pani poseł Małgorzaty Pępek w sprawie dofinansowania do
usunięcia nielegalnie składowanych odpadów w Czechowicach-Dziedzicach i Kaczycach
(K10INT8760) uprzejmie informuję.
W pierwszej kolejności należy podkreślić, że w przepisach obowiązującego prawa można
znaleźć wiele wymagań mających na celu m.in. ograniczenie procederu nielegalnego
porzucania odpadów jak i likwidacji jego skutków, jak również sposób egzekwowania od
posiadaczy odpadów usuwania nielegalnie nagromadzonych przez nich odpadów. Ustawa
z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach1 zawiera przepisy określające procedury usunięcia
przez posiadacza odpadów nielegalnie nagromadzonych odpadów, tj.:
 art. 26 – dotyczy przypadków, gdy posiadacz odpadów nagromadził odpady w miejscu do
tego nieprzeznaczonym, tj. bez uzyskanego wcześniej zezwolenia na zbieranie odpadów
lub zezwolenia na przetwarzanie odpadów. Posiadacz odpadów ma obowiązek usunięcia
odpadów na własny koszt;
 art. 47 - dotyczy przypadku, gdy obowiązek usunięcia odpadów powstał w związku
z wydaniem decyzji o cofnięciu zezwolenia na zbieranie odpadów lub zezwolenia na
przetwarzanie odpadów, stwierdzeniem nieważności, uchyleniem lub wygaśnięciem
decyzji zezwalającej na zbieranie odpadów lub zezwalającej na przetwarzanie odpadów.
Posiadacz odpadów jest obowiązany do usunięcia odpadów i negatywnych skutków
w środowisku lub szkód w środowisku w rozumieniu ustawy o zapobieganiu szkodom
w środowisku i ich naprawie, w ramach prowadzonej działalności objętej zezwoleniem, na
własny koszt.
W przypadku braku realizacji decyzji wskazującej o konieczności usunięcia odpadów przez
posiadacza odpadów zastosowanie mają przepisy o egzekucji w administracji
i w ostateczności właściwy organ ochrony środowiska (w zależności od przypadku jest to wójt,
burmistrz, prezydenta miasta, starosta, marszałek województwa lub regionalny dyrektor ochrony
środowiska) przeprowadza wykonanie zastępcze decyzji. Jednak trzeba mieć na uwadze, że w
każdym przypadku to posiadacz odpadów, który nielegalnie nagromadził odpady, powinien
zostać obciążony kosztami ich usunięcia zgodnie z zasadą „zanieczyszczający płaci"
wyrażoną w art. 7 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska2. Ponadto w
ustawie o odpadach wprowadzono szereg regulacji wskazujących, iż za zagospodarowanie
odpadów odpowiada posiadacz odpadów, wraz z poniesieniem wszystkich kosztów w tym
zakresie.
1 Dz. U. z 2023 r., poz. 1587 z późn. zm.
2 Dz. U. z 2021 r., poz. 1973, ze zm.

-- 1 of 3 --

W 2019 r. do ustawy o odpadach wprowadzono przepis art. 26a, tj. przepis szczególny
pozwalający organom administracji do podjęcia się usunięcia nielegalnie nagromadzonych
odpadów w przypadku, gdy ze względu na zagrożenie dla życia i zdrowia ludzi lub środowiska
konieczne jest ich niezwłoczne usunięcie. Natomiast po usunięciu i zagospodarowaniu
nielegalnie nagromadzonych odpadów organ ma obowiązek zażądać od posiadacza odpadów
odpowiedzialnego za gospodarowanie odpadami zwrotu poniesionych przez siebie kosztów.
Jednocześnie w ramach wprowadzenia ww. przepisu szczególnego, do ustawy Prawo
ochrony środowiska wprowadzono przepisy umożliwiające dofinansowanie do usuwania
odpadów ze środków Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej
(NFOŚiGW).
Niemniej jednak organy samorządowe w kierowanych do resortu klimatu i środowiska
postulatach wskazywały, że problemem w realizacji usuwania odpadów są zbyt małe środki
finansowe na przedsięwzięcia usuwania odpadów, pomimo utworzenia przez NFOŚiGW
odpowiedniego programu. Dlatego też wychodząc naprzeciw problemowi finansowemu
resort klimatu i środowiska przeprowadził prace legislacyjne nad stworzeniem podstawy
prawnej do przekazania organom administracji środków z rezerwy celowej budżetu państwa
na usuwanie odpadów na podstawie art. 26a ustawy o odpadach (wprowadzenie art. 226b
do ustawy o odpadach). Jednocześnie w ramach podjętych działań w ustawie budżetowej
zabezpieczono środki finansowe z rezerwy celowej budżetu państwa na 2025 r. w wysokości
200 mln zł na ww. cel.
Pod koniec 2024 r. Ministerstwo Klimatu i Środowiska podjęło działania do
przeprowadzenia naboru do rezerwy celowej budżetu państwa w 2025 r. na usuwanie
odpadów. Potencjalni beneficjenci naboru do rezerwy celowej zostali wybrani na podstawie
list sporządzonych przez wojewódzkich inspektorów ochrony środowiska (WIOŚ)
zawierających wyselekcjonowane miejsca nielegalnego zdeponowania odpadów, które
mogą zagrażać lokalnej społeczności - szczególnie zagrażających życiu i zdrowiu ludzi oraz
środowisku. Wojewodowie zebrali od organów administracji fiszki przedstawiające
informacje o nielegalnych miejscach nagromadzenia odpadów, do których są właściwi do
podejmowania działań. Fiszki zawierały informacje wskazujące na dyspozycyjność organu do
podjęcia się usunięcia odpadów w 2025 r. Wojewodowie po weryfikacji otrzymanych fiszek
przekazali do Ministerstwa Klimatu i Środowiska fiszki wstępnie pozytywnie zweryfikowane
(czyli spełniające kryteria do naboru). Z kolei resort klimatu i środowiska przeprowadził
analizę tych fiszek, w ramach której został sporządzony ranking lokalizacji nielegalnie
nagromadzonych odpadów, gdzie pod uwagę była brana ocena merytoryczna wojewodów i
WIOŚ dla każdej lokalizacji. We wspomnianym rankingu znalazły się 23 lokalizacje
spełniające kryteria i wymagania formalne. W związku z tym, że środki z rezerwy celowej
wynoszą 200 mln zł ostatecznie z rankingu 23 lokalizacji do naboru wytypowano 9
pierwszych lokalizacji, dla których wnioskowane środki finansowe z rezerwy celowej na
usunięcie odpadów wyczerpały środki z rezerwy celowej.
W tym miejscu należy podkreślić, że wśród 23 lokalizacji nie znalazły się lokalizacje,
o których mowa w interpelacji. Oznacza to, że nie zostały one przekazane przez Wojewodę
Śląskiego do Ministerstwa Klimatu i Środowiska w ramach wstępnie pozytywnie
zweryfikowanych fiszek (tj. fiszki dla ww. lokalizacji nie zostały wstępnie pozytywnie
zweryfikowane przez wojewodę lub fiszki te nie zostały złożone przez właściwe organy
administracji w wyznaczonym terminie – 20 stycznia 2025 r. - do wojewody). Jednakże fiszki dla
tych lokalizacji zostały przekazane przez Wojewodę Śląskiego do resortu klimatu
i środowiska w późniejszym terminie, poza trwającym naborem, które będą wykorzystane do
kolejnych ewentualnych naborów w ramach rezerwy celowej. Z przedstawionych informacji
w fiszkach wynika, że właściwe organy administracji dla wskazanych lokalizacji nie wydały
decyzji administracyjnej na podstawie art. 26a ustawy o odpadach. Jednocześnie
podkreślam, że jednym z głównych kryteriów ustawowych do pozyskania środków z rezerwy

-- 2 of 3 --

celowej na usunięcie odpadów jest właśnie wydanie decyzji administracyjnej na podstawie
art. 26a ustawy o odpadach (przepisu szczególnego dla organów administracji).
Jednocześnie należy wskazać, iż wprowadzony przepis art. 226b ma charakter epizodyczny,
który obowiązuje w latach 2025 – 2027. Z kolei informacje o naborze do rezerwy celowej w
2026 r. będą przekazywane w późniejszym terminie. Trzeba równocześnie mieć na uwadze,
że nabór w 2026 r. uzależniony jest od dostępności środków z rezerwy celowej – tj.
możliwości finansowych budżetu państwa na dany rok.
W związku z powyższym w celu starania się o pozyskanie środków z rezerwy celowej na
usunięcie odpadów we wskazanych w interpelacji miejscach, przede wszystkim właściwe
organy administracji powinny wydać decyzję administracyjną na podstawie art. 26a ustawy
o odpadach, o ile są spełnione przesłanki do jej wydania – czyli konieczne jest niezwłoczne
usunięcie odpadów ze względu na zagrożenie dla życia i zdrowia ludzi oraz środowiska. Powyższe
jest istotne, bowiem wprowadzona możliwość dofinansowania ze środków budżetu państwa
powinna być wykorzystywana jedynie w przypadkach, gdzie istnieje szczególne zagrożenie
dla życia i zdrowia ludzi oraz środowiska, w szczególności, gdzie zdeponowane są odpady
niebezpieczne. Ponadto kwestią kluczową jest też takie udzielenie wsparcia, aby nie było ono
dodatkową "motywacją" dla tzw. szarej strefy do kontynuacji nielegalnego procederu. Nie
można dopuścić do sytuacji, w której sprawcy nielegalnego deponowania odpadów będą
odnosić korzyści materialne w związku z porzuceniem odpadów, a państwo w każdym
przypadku będzie finansowało usuwanie tych odpadów ze środków budżetu państwa.
W tym miejscu chciałabym również podkreślić, że docelowym źródłem finansowania zadania
usuwania odpadów, o którym mowa w art. 26a ustawy o odpadach powinno być nadal
dofinansowanie ze środków NFOŚiGW. W ramach 3-letniego okresu obowiązywania
wprowadzonego przepisu ważne jest podjęcie działania w celu umożliwienia wykorzystania
aktualnych źródeł dochodów NFOŚiGW, które w chwili obecnej nie są wydatkowane tylko
na cele związane z ochroną środowiska i uzyskanie nowych środków finansowych m.in. na
program „Usuwanie porzuconych odpadów”. Prowadzona jest korespondencja z NFOŚiGW
dotycząca konieczności zabezpieczenia środków finansowych na usuwanie odpadów.
Natomiast odnosząc się do pytań pani poseł dotyczących nowelizacji przepisów w zakresie
usuwania odpadów, informuję, że mając na uwadze skalę nadal stwierdzanych w gospodarce
odpadami nieprawidłowości oraz zagrożenia, jakie mogą one powodować, resort klimatu i
środowiska rozważa, w ramach przyszłych prac legislacyjnych, wprowadzenie dalszych
rozwiązań, w tym o charakterze legislacyjnym. Rozważane zmiany miałyby na celu zarówno
usprawnienie usuwania nielegalnie nagromadzonych odpadów, ale przede wszystkim
zminimalizowanie powstawania ich w przyszłości.
Z wyrazami szacunku
Z up. Ministra
Anita Sowińska
Podsekretarz Stanu
Ministerstwo Klimatu i Środowiska
/ – podpisany cyfrowo/
Do wiadomości:
Departament Spraw Parlamentarnych w KPRM

-- 3 of 3 --