Interpelacja nr 8721
Interpelacja w sprawie nowych wzorów umów o użytkowanie obwodów rybackich oraz wykorzystywania przez Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie dominującej pozycji w procesie ich zawierania względem użytkowników rybackich w Polsce
Zgłaszający:
•
Adresat:
Rolnictwo i Rozwój Wsi (73%)
Sprawiedliwość i Sądy (40%)
Infrastruktura i Transport (30%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie nowych wzorów umów o użytkowanie obwodów rybackich oraz wykorzystywania przez Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie dominującej pozycji w procesie ich zawierania względem użytkowników rybackich w Polsce
Interpelacja nr 8721
do ministra infrastruktury, ministra rolnictwa i rozwoju wsi
w sprawie nowych wzorów umów o użytkowanie obwodów rybackich oraz wykorzystywania przez Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie dominującej pozycji w procesie ich zawierania względem użytkowników rybackich w Polsce
Zgłaszający: Małgorzata Tracz
Data wpływu: 18-03-2025
Szanowni Państwo!
Ostatnimi czasy odbyłam spotkanie z przedstawicielami Polskiego Związku Wędkarskiego. Jednym z tematów poruszanych w trakcie rozmowy była kwestia niepokojącego procederu wykorzystywania przez Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie dominującej pozycji względem użytkowników rybackich w Polsce, co w szczególności przejawia się w nakładaniu na użytkowników rybackich zobowiązań nieznajdujących oparcia w obowiązujących przepisach prawa, jak również wprost sprzecznych z przepisami ustaw czy rozporządzeń.
Powyższe zastrzeżenia dotyczą procesu zawierania umów o użytkowanie obwodów rybackich, których treść jest narzucana użytkownikom rybackim przez Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie. Użytkownikom rybackim przedstawiane są „gotowe” do podpisu umowy użytkowania, nakładające na stronę społeczną nieproporcjonalne obciążenia, w tym określające nadzwyczaj wysokie kary umowne czy obowiązek przejmowania przez użytkowników wyłącznej odpowiedzialności za skutki fatalnej jakości naszych wód śródlądowych.
Polski Związek Wędkarski w szczególności zwraca uwagę na swoistą abuzywność następujących zapisów umów:
Kara umowna za niewywiązanie się z obowiązku zarybienia (vide: § 11 ust. 1 pkt 4 umowy) w wysokości odpowiadającej równowartości rocznych nakładów na dany obwód rybacki.
Obowiązek przekazywania do Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej dokumentacji (vide: § 4 ust. 1 pkt 5-7 umowy), która wykracza poza zakres wymagany przez obowiązujące przepisy.
Obowiązek utrzymania porządku na brzegach rzek (vide: § 4 ust. 2 pkt 3 umowy), który został uregulowany bardzo szeroko, nakładając tym samym na PZW odpowiedzialność za wszystkie brzegi wód obwodu, niezależnie od przyczyny ich zanieczyszczenia.
Bardzo szeroki obowiązek usuwania śniętych ryb, wyłącznie na koszt użytkownika (vide: § 4 ust. 2 pkt 4 umowy) zmierzający do tego, że użytkownicy rybaccy mogą być zmuszeni do usuwania skutków zdarzeń, za które odpowiedzialność ponoszą osoby trzecie.
W ocenie Polskiego Związku Wędkarskiego to kierownictwo Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie odpowiada za powyżej opisany stan rzeczy oraz treści zapisów zawartych w przedkładanych umowach na użytkowanie obwodów rybackich – w szczególności w nowym wzorze umowy użytkowania wprowadzonym w życie w grudniu 2024 r., który nadzwyczaj mocno odbiegał od wzoru wcześniej zawieranych umów.
Mając powyższe na uwadze, zwracam się do Państwa z następującymi pytaniami:
Czy zostanie wydane polecenie Państwowemu Gospodarstwu Wodnemu Wody Polskie ujednolicenia treści umów o użytkowanie obwodów rybackich oraz ujednolicenia okresów, na jakie są zawierane?
Czy nowa treść umów zakładałaby, że koszty związane z usuwaniem skutków katastrof ekologicznych oraz zbieraniem, utylizacją martwych ryb oraz zbieraniem śmieci (np. naniesionych po powodzi) zostaną przypisane wprost do Skarbu Państwa i instytucji zarządzających wodami publicznymi, a kary umowne narzucone w umowie zlikwidowane?
Czy wyciągnięte zostaną konsekwencje wobec osób odpowiedzialnych za przygotowanie niekorzystnych zapisów wzoru umowy dla użytkowników rybackich oraz weryfikację, kto był inicjatorem wprowadzenia przywołanych w interpelacji zmian?
Czy podjęte zostaną działania w celu zapewnienia w przyszłości realnego partnerskiego dialogu ze wszystkimi użytkownikami rybackimi w Polsce, w tym z Polskim Związkiem Wędkarskim, w celu wypracowania zapisów umów, które będą sprawiedliwe społecznie, jednolite i zgodne z obowiązującym prawem?
Z poważaniem Małgorzata Tracz
Posłanka na Sejm RP
Interpelacja nr 8721
do ministra infrastruktury, ministra rolnictwa i rozwoju wsi
w sprawie nowych wzorów umów o użytkowanie obwodów rybackich oraz wykorzystywania przez Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie dominującej pozycji w procesie ich zawierania względem użytkowników rybackich w Polsce
Zgłaszający: Małgorzata Tracz
Data wpływu: 18-03-2025
Szanowni Państwo!
Ostatnimi czasy odbyłam spotkanie z przedstawicielami Polskiego Związku Wędkarskiego. Jednym z tematów poruszanych w trakcie rozmowy była kwestia niepokojącego procederu wykorzystywania przez Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie dominującej pozycji względem użytkowników rybackich w Polsce, co w szczególności przejawia się w nakładaniu na użytkowników rybackich zobowiązań nieznajdujących oparcia w obowiązujących przepisach prawa, jak również wprost sprzecznych z przepisami ustaw czy rozporządzeń.
Powyższe zastrzeżenia dotyczą procesu zawierania umów o użytkowanie obwodów rybackich, których treść jest narzucana użytkownikom rybackim przez Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie. Użytkownikom rybackim przedstawiane są „gotowe” do podpisu umowy użytkowania, nakładające na stronę społeczną nieproporcjonalne obciążenia, w tym określające nadzwyczaj wysokie kary umowne czy obowiązek przejmowania przez użytkowników wyłącznej odpowiedzialności za skutki fatalnej jakości naszych wód śródlądowych.
Polski Związek Wędkarski w szczególności zwraca uwagę na swoistą abuzywność następujących zapisów umów:
Kara umowna za niewywiązanie się z obowiązku zarybienia (vide: § 11 ust. 1 pkt 4 umowy) w wysokości odpowiadającej równowartości rocznych nakładów na dany obwód rybacki.
Obowiązek przekazywania do Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej dokumentacji (vide: § 4 ust. 1 pkt 5-7 umowy), która wykracza poza zakres wymagany przez obowiązujące przepisy.
Obowiązek utrzymania porządku na brzegach rzek (vide: § 4 ust. 2 pkt 3 umowy), który został uregulowany bardzo szeroko, nakładając tym samym na PZW odpowiedzialność za wszystkie brzegi wód obwodu, niezależnie od przyczyny ich zanieczyszczenia.
Bardzo szeroki obowiązek usuwania śniętych ryb, wyłącznie na koszt użytkownika (vide: § 4 ust. 2 pkt 4 umowy) zmierzający do tego, że użytkownicy rybaccy mogą być zmuszeni do usuwania skutków zdarzeń, za które odpowiedzialność ponoszą osoby trzecie.
W ocenie Polskiego Związku Wędkarskiego to kierownictwo Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie odpowiada za powyżej opisany stan rzeczy oraz treści zapisów zawartych w przedkładanych umowach na użytkowanie obwodów rybackich – w szczególności w nowym wzorze umowy użytkowania wprowadzonym w życie w grudniu 2024 r., który nadzwyczaj mocno odbiegał od wzoru wcześniej zawieranych umów.
Mając powyższe na uwadze, zwracam się do Państwa z następującymi pytaniami:
Czy zostanie wydane polecenie Państwowemu Gospodarstwu Wodnemu Wody Polskie ujednolicenia treści umów o użytkowanie obwodów rybackich oraz ujednolicenia okresów, na jakie są zawierane?
Czy nowa treść umów zakładałaby, że koszty związane z usuwaniem skutków katastrof ekologicznych oraz zbieraniem, utylizacją martwych ryb oraz zbieraniem śmieci (np. naniesionych po powodzi) zostaną przypisane wprost do Skarbu Państwa i instytucji zarządzających wodami publicznymi, a kary umowne narzucone w umowie zlikwidowane?
Czy wyciągnięte zostaną konsekwencje wobec osób odpowiedzialnych za przygotowanie niekorzystnych zapisów wzoru umowy dla użytkowników rybackich oraz weryfikację, kto był inicjatorem wprowadzenia przywołanych w interpelacji zmian?
Czy podjęte zostaną działania w celu zapewnienia w przyszłości realnego partnerskiego dialogu ze wszystkimi użytkownikami rybackimi w Polsce, w tym z Polskim Związkiem Wędkarskim, w celu wypracowania zapisów umów, które będą sprawiedliwe społecznie, jednolite i zgodne z obowiązującym prawem?
Z poważaniem Małgorzata Tracz
Posłanka na Sejm RP
Odpowiedź urzędowa
Sekretarz stanu Jacek Czerniak
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Bardzo konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
15%
Konkretność
85%
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
Twarde liczby / kwoty
0 kwot, 0 %
Precyzyjne daty
17
Odpowiedź na punkty
✓ Tak (Ad 1, Pkt...)
Gęstość faktów
4.8 / 1k zn.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (17)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
12041 znaków
Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi kancelaria@minrol.gov.pl
ul. Wspólna 30, 00-930 Warszawa www.gov.pl/rolnictwo
+48 22 250 01 18
Warszawa, 14 kwietnia 2025 r.
Znak sprawy: RYB.rs.058.1.2025
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu RP
Dotyczy: Interpelacji w sprawie nowych wzorów umów o użytkowanie obwodów
rybackich oraz wykorzystywania przez Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie
dominującej pozycji w procesie ich zawierania względem użytkowników rybackich
w Polsce (interpelacja nr 8721)
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 8721 z dnia 25 marca 2025 r. Posłanki na Sejm
Rzeczypospolitej Polskiej Pani Małgorzaty Tracz, chciałbym serdecznie podziękować
za poruszenie tej istotnej kwestii i wyjaśnić, że opracowane przez Państwowe
Gospodarstwo Wodne Wody Polskie nowe wzory umów na użytkowanie obwodów
rybackich nie uzyskały akceptacji Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi w związku z
niewystarczającymi uzgodnieniami treści tych umów. Mając powyższe na uwadze poniżej
zamieszczam odniesienia i odpowiedzi na poszczególne pytania zawarte w interpelacji.
1) Czy zostanie wydane polecenie Państwowemu Gospodarstwu Wodnemu Wody
Polskie ujednolicenia treści umów o użytkowanie obwodów rybackich
oraz ujednolicenia okresów, na jakie są zawierane?
Ze względu na różnice w stosowanych przez poszczególnych dyrektorów RZGW PGW
Wody Polskie wzorach umów (np. dotyczących terminów powiadamiania
z wyprzedzeniem o zarybieniach, czy też stosowania blokowania środków pieniężnych
na kontach bankowych jako zabezpieczeń należytego wykonania umów) uprawnieni
do rybactwa postulowali, aby został wypracowany jeden ramowy wzór umowy.
-- 1 of 6 --
Wychodząc naprzeciwko tym postulatom kilka lat temu w urzędzie obsługującym ministra
właściwego do spraw rybołówstwa podjęto konsultacje z udziałem przedstawicieli
PGW WP oraz przedstawicieli sektora rybactwa śródlądowego i odpowiedni wzór został
opracowany. Wydano również wytyczne ministra właściwego do spraw rybołówstwa
w zakresie stosowania tego wzoru (wytyczna z dnia 21.10.2019 r., podtrzymana
w wytycznej z dnia 22.12.2022 r.).
Krajowy Zarząd Gospodarki Wodnej PGW Wody Polskie począwszy od 2022 r. dokonał
zmiany podejścia wypracowanego wspólnie z MRiRW oraz środowiskiem rybackim
i zaczął w ramach zarządzeń prezesa PGW Wody Polskie stosować wzór umowy,
który nie został skonsultowany z przedstawicielami MRiRW. Umowy zawierane według
tych wzorów nie spełniały wymogów zgodności z obowiązującymi przepisami prawa,
właściwości stosunku prawnego (jego naturze) i zasadami współżycia społecznego,
wyrażonymi w art. 3531 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny. Począwszy
od 2024 r. podjęto kolejne rozmowy z PGW Wody Polskie w celu wypracowania nowego
wzoru umowy (rozmowy poprzedzające ewentualne wydanie nowych wytycznych
MRiRW). W pracach tych uczestniczył Zespół do spraw Śródlądowej Gospodarki
Rybackiej i Wędkarskiej przy MRiRW i wytypowana grupa robocza przy Prezesie PGW
WP – jako forum skupiające zaangażowane podmioty (reprezentantów sektora, MRiRW
oraz PGW WP).
W wyniku tych rozmów, w związku z ustaleniami z posiedzenia sejmowej Komisji
Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej (GMZ) z dnia 17 stycznia 2024 r.,
Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi w dniu 24 stycznia 2024 r. przekazało
do Ministerstwa Infrastruktury stanowisko m.in. w kwestii możliwości stosowania
dłuższego terminu na jaki zawierane są umowy na rybackie korzystanie z wód obwodu
rybackiego. W efekcie tych działań Prezes PGW WP w piśmie z dnia 9 lutego 2024 r.
poinstruowała Dyrektorów Regionalnych Zarządów Gospodarki Wodnej PGW WP,
że mogą oni podpisywać umowy użytkowania obwodu rybackiego na okres 10 lat,
oraz okres dłuższy, jeżeli strony tak ustalą. Było to spełnienie postulatów środowiska
reprezentującego użytkowników obwodów rybackich i działanie zgodne ze stanowiskiem
Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi. Również dalsze ustalenia prowadzone w ramach
prac Zespołu do spraw Śródlądowej Gospodarki Rybackiej i Wędkarskiej przy MRiRW
i wytypowanej grupy roboczej przy Prezesie PGW WP przebiegały sprawnie. Pierwsze
spotkanie tego forum miało miejsce w dniu 19.03.2024 r., a na spotkaniu w dniu
16.04.2024 r. w siedzibie PGW Wody Polskie uzgodniono najważniejsze klauzule nowego
-- 2 of 6 --
wzoru umowy, który był kompromisowym rozwiązaniem zadowalającym zaangażowane
strony.
Na spotkaniu grupy roboczej w dniu 31 lipca 2024 r. PGW Wody Polskie przedstawiły
zupełnie nowy wzór umowy. Wzór ten, pomimo wyeliminowania niektórych wcześniej
kwestionowanych rozwiązań (stosowania tzw. „opłaty krajowej”), zawierał szereg nowych
uregulowań niosących konsekwencje ekonomicznie dla branży (m.in. dotyczących
odpowiedzialności i ponoszenia kosztów zbierania i utylizacji śniętych ryb oraz
utrzymywania czystości nad wodą). W duchu kompromisu, zarówno przedstawiciele
MRiRW, jak i branży, zapowiedzieli gotowość dalszych prac nad projektem wzoru umowy.
Wypracowano kolejne uwagi do wzoru umowy, jednak przed uzyskaniem porozumienia
proces uzgodnień został przerwany. W związku z brakiem akceptacji projektu nowego
wzoru umowy przez ministra właściwego do spraw rybołówstwa nadal powinny być
stosowane wzory umów uwzględniające obowiązujące wytyczne ministra właściwego do
spraw rybołówstwa.
Jednoznaczne stanowisko w tej sprawie zostało wyrażone w piśmie Ministra Rolnictwa
i Rozwoju Wsi z dnia 31 stycznia 2025 r. skierowanym do Prezes Państwowego
Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie i do wiadomości Ministra Infrastruktury.
W piśmie tym wyrażono stanowisko, że do czasu wydania nowej wytycznej, która określi
zaakceptowany przez ministra właściwego do spraw rybołówstwa wzór umowy
użytkowania obwodu rybackiego, nadal obowiązuje wzór dotychczasowy. Ustalenia takie
zapadły podczas spotkania przedstawicieli PGW WP, MRiRW i środowiska rybackiego
w dniu 17 grudnia 2024 r. Ustalenia te były zbieżne z oczekiwaniami branży.
Podsumowując, ze strony Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi wskazano jako obowiązujący
dotychczasowy wzór umowy na użytkowanie obwodów rybackich. Wydano również
stanowisko w sprawie okresu na jaki mogą być zawierane umowy użytkowania.
Rozwiązania ustalone przez MRiRW stanowią odpowiedź na oczekiwania branży.
Natomiast kwestią nadal zgłaszaną przez środowisko jako wymagającą interwencji jest
rzeczywiste stosowanie przez Dyrektorów RZGW PGW WP wytycznych ministra
właściwego do spraw rybołówstwa.
2) Czy nowa treść umów zakładałaby, że koszty związane z usuwaniem skutków
katastrof ekologicznych oraz zbieraniem, utylizacją martwych ryb oraz zbieraniem
śmieci (np. naniesionych po powodzi) zostaną przypisane wprost do Skarbu Państwa
-- 3 of 6 --
i instytucji zarządzających wodami publicznymi, a kary umowne narzucone w umowie
zlikwidowane?
Wzór umowy wskazany przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi jako obowiązujący nie
zawiera klauzul, które nakładałyby na użytkowników obwodów rybackich
odpowiedzialność za działania i koszty związane z usuwaniem skutków katastrof
ekologicznych oraz zbieraniem i utylizacją martwych ryb, jak również zbieraniem śmieci
(np. naniesionych po powodzi) i ponoszeniem kar umownych w tym zakresie.
Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi stoi na stanowisku, iż w przypadku wystąpienia
zanieczyszczeń wód oraz deficytów tlenowych i będących ich efektem śnięć ryb, to
użytkownicy obwodów rybackich są podmiotami w pierwszej kolejności
poszkodowanymi takimi wydarzeniami, między innymi ze względu na bezpośrednie
zubożenie ichtiofauny, której stan stanowi podstawę ich egzystencji. Skutki wystąpienia
katastrofy ekologicznej mogą być odczuwane latami i wymagać wielu nakładów
na odtworzenie stanu środowiska, wpływając w tym czasie na ekonomikę prowadzenia
gospodarki rybackiej. Ustawa z dnia 18 kwietnia 1985 r. o rybactwie śródlądowym
(Dz. U. z 2022 r. poz. 883 j.t.) przewiduje, że w tego rodzaju sytuacjach, w szczególności
w przypadku wystąpienia zanieczyszczenia wód znacząco pogarszającego warunki
bytowania ryb, uprawniony do rybactwa w obwodzie rybackim może zostać zwolniony
z obowiązku prowadzenia racjonalnej gospodarki rybackiej (art. 6 ust. 3 urś).
W ocenie Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi nie ma podstaw prawnych
i merytorycznych do tego, aby odpowiedzialność za szkody wyrządzane w środowisku
przez podmioty zewnętrzne, jak również w przypadku zdarzeń losowych, były scedowane
na użytkowników obwodów rybackich. Ta kwestia była przedmiotem rozbieżności
w kontekście ustalania z przedstawicielami Państwowego Gospodarstwa Wodnego
Wody Polskie nowego wzoru umowy i jedną z przyczyn braku jego akceptacji przez
MRiRW. Przedstawiciele branży wyrazili stanowczy sprzeciw wobec jednostronnej próby
wprowadzenia przez PGW WP Wody Polskie nowych wzorów umów użytkowania
obwodów rybackich zawierających niekorzystne postanowienia.
3) Czy wyciągnięte zostaną konsekwencje wobec osób odpowiedzialnych
za przygotowanie niekorzystnych zapisów wzoru umowy dla użytkowników
rybackich oraz weryfikację, kto był inicjatorem wprowadzenia przywołanych w
interpelacji zmian?
-- 4 of 6 --
Zgodnie z art. 242 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. – Prawo wodne (Dz. U. z 2024
r., poz. 1087 j.t. z późn. zm.), to minister właściwy do spraw gospodarki wodnej powołuje
i odwołuje Prezesa Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie. Minister
Infrastruktury, jako minister właściwy do spraw gospodarki wodnej, na bieżąco
informowany jest przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, jako ministra właściwego
do spraw rybołówstwa, o ewentualnych zastrzeżeniach dotyczących realizacji przez
PGW Wody Polskie zadań z zakresu rybactwa śródlądowego. Z kolei poruszona w
interpelacji problematyka stosowania przez PGW Wody Polskie niekorzystnych zapisów
wzoru umowy została szczegółowo przedstawiona Ministrowi Infrastruktury w piśmie z
dnia 6 grudnia 2024 r. opisującym współpracę Państwowego Gospodarstwa Wodnego
Wody Polskie z Ministerstwem Rolnictwa i Rozwoju Wsi w zakresie zadań dotyczących
śródlądowej gospodarki rybackiej.
4) Czy podjęte zostaną działania w celu zapewnienia w przyszłości realnego
partnerskiego dialogu ze wszystkimi użytkownikami rybackimi w Polsce, w tym
z Polskim Związkiem Wędkarskim, w celu wypracowania zapisów umów, które będą
sprawiedliwe społecznie, jednolite i zgodne z obowiązującym prawem?
W ramach Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi partnerski dialog z przedstawicielami
użytkowników rybackich w Polsce zapewnia wspomniany wcześniej Zespół do spraw
Śródlądowej Gospodarki Rybackiej i Wędkarskiej. Jest to organ pomocniczy Ministra
Rolnictwa i Rozwoju Wsi w sprawach związanych z prowadzeniem gospodarki rybackiej
w powierzchniowych wodach śródlądowych. Został on utworzony zarządzeniem nr 7
Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 23 marca 2022 r. w sprawie powołania Zespołu
do spraw Śródlądowej Gospodarki Rybackiej i Wędkarskiej (Dz. Urz. MRiRW z 2022 r.,
poz. 9). W skład tego organu wchodzą m.in. przedstawiciele Polskiego Towarzystwa
Rybackiego, Związku Producentów Ryb – Organizacji Producentów, Polskiego Związku
Wędkarskiego, Stowarzyszenia Producentów Ryb Łososiowatych, Polskiego Karpia
sp. z. o.o. – Organizacji Producentów, Federacji Organizacji Rybaków Śródlądowych,
Organizacji Producentów Ryb Jesiotrowatych, a także Instytutu Rybactwa Śródlądowego
im. Stanisława Sakowicza w Olsztynie – PIB, Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego
w Olsztynie i Zachodniopomorskiego Uniwersytetu Technologicznego w Szczecinie.
Do zadań Zespołu należy m.in. prezentacja opinii oraz stanowisk, a także wymiana
informacji i poglądów w sprawach związanych z prowadzeniem gospodarki rybackiej
i wędkarskiej w śródlądowych wodach powierzchniowych, w tym w zakresie warunków
gospodarczego i amatorskiego połowu ryb.
-- 5 of 6 --
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Jacek Czerniak
Sekretarz Stanu
/podpisano elektronicznie/
Do wiadomości:
1) Kancelaria Prezesa Rady Ministrów,
2) Minister Infrastruktury,
3) Przewodniczący Zespołu do spraw Śródlądowej Gospodarki Rybackiej i Wędkarskiej,
4) Prezes Zarządu Głównego Polskiego Związku Wędkarskiego (dot. L.dz. Prez. 20/2025).
-- 6 of 6 --
ul. Wspólna 30, 00-930 Warszawa www.gov.pl/rolnictwo
+48 22 250 01 18
Warszawa, 14 kwietnia 2025 r.
Znak sprawy: RYB.rs.058.1.2025
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu RP
Dotyczy: Interpelacji w sprawie nowych wzorów umów o użytkowanie obwodów
rybackich oraz wykorzystywania przez Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie
dominującej pozycji w procesie ich zawierania względem użytkowników rybackich
w Polsce (interpelacja nr 8721)
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 8721 z dnia 25 marca 2025 r. Posłanki na Sejm
Rzeczypospolitej Polskiej Pani Małgorzaty Tracz, chciałbym serdecznie podziękować
za poruszenie tej istotnej kwestii i wyjaśnić, że opracowane przez Państwowe
Gospodarstwo Wodne Wody Polskie nowe wzory umów na użytkowanie obwodów
rybackich nie uzyskały akceptacji Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi w związku z
niewystarczającymi uzgodnieniami treści tych umów. Mając powyższe na uwadze poniżej
zamieszczam odniesienia i odpowiedzi na poszczególne pytania zawarte w interpelacji.
1) Czy zostanie wydane polecenie Państwowemu Gospodarstwu Wodnemu Wody
Polskie ujednolicenia treści umów o użytkowanie obwodów rybackich
oraz ujednolicenia okresów, na jakie są zawierane?
Ze względu na różnice w stosowanych przez poszczególnych dyrektorów RZGW PGW
Wody Polskie wzorach umów (np. dotyczących terminów powiadamiania
z wyprzedzeniem o zarybieniach, czy też stosowania blokowania środków pieniężnych
na kontach bankowych jako zabezpieczeń należytego wykonania umów) uprawnieni
do rybactwa postulowali, aby został wypracowany jeden ramowy wzór umowy.
-- 1 of 6 --
Wychodząc naprzeciwko tym postulatom kilka lat temu w urzędzie obsługującym ministra
właściwego do spraw rybołówstwa podjęto konsultacje z udziałem przedstawicieli
PGW WP oraz przedstawicieli sektora rybactwa śródlądowego i odpowiedni wzór został
opracowany. Wydano również wytyczne ministra właściwego do spraw rybołówstwa
w zakresie stosowania tego wzoru (wytyczna z dnia 21.10.2019 r., podtrzymana
w wytycznej z dnia 22.12.2022 r.).
Krajowy Zarząd Gospodarki Wodnej PGW Wody Polskie począwszy od 2022 r. dokonał
zmiany podejścia wypracowanego wspólnie z MRiRW oraz środowiskiem rybackim
i zaczął w ramach zarządzeń prezesa PGW Wody Polskie stosować wzór umowy,
który nie został skonsultowany z przedstawicielami MRiRW. Umowy zawierane według
tych wzorów nie spełniały wymogów zgodności z obowiązującymi przepisami prawa,
właściwości stosunku prawnego (jego naturze) i zasadami współżycia społecznego,
wyrażonymi w art. 3531 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny. Począwszy
od 2024 r. podjęto kolejne rozmowy z PGW Wody Polskie w celu wypracowania nowego
wzoru umowy (rozmowy poprzedzające ewentualne wydanie nowych wytycznych
MRiRW). W pracach tych uczestniczył Zespół do spraw Śródlądowej Gospodarki
Rybackiej i Wędkarskiej przy MRiRW i wytypowana grupa robocza przy Prezesie PGW
WP – jako forum skupiające zaangażowane podmioty (reprezentantów sektora, MRiRW
oraz PGW WP).
W wyniku tych rozmów, w związku z ustaleniami z posiedzenia sejmowej Komisji
Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej (GMZ) z dnia 17 stycznia 2024 r.,
Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi w dniu 24 stycznia 2024 r. przekazało
do Ministerstwa Infrastruktury stanowisko m.in. w kwestii możliwości stosowania
dłuższego terminu na jaki zawierane są umowy na rybackie korzystanie z wód obwodu
rybackiego. W efekcie tych działań Prezes PGW WP w piśmie z dnia 9 lutego 2024 r.
poinstruowała Dyrektorów Regionalnych Zarządów Gospodarki Wodnej PGW WP,
że mogą oni podpisywać umowy użytkowania obwodu rybackiego na okres 10 lat,
oraz okres dłuższy, jeżeli strony tak ustalą. Było to spełnienie postulatów środowiska
reprezentującego użytkowników obwodów rybackich i działanie zgodne ze stanowiskiem
Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi. Również dalsze ustalenia prowadzone w ramach
prac Zespołu do spraw Śródlądowej Gospodarki Rybackiej i Wędkarskiej przy MRiRW
i wytypowanej grupy roboczej przy Prezesie PGW WP przebiegały sprawnie. Pierwsze
spotkanie tego forum miało miejsce w dniu 19.03.2024 r., a na spotkaniu w dniu
16.04.2024 r. w siedzibie PGW Wody Polskie uzgodniono najważniejsze klauzule nowego
-- 2 of 6 --
wzoru umowy, który był kompromisowym rozwiązaniem zadowalającym zaangażowane
strony.
Na spotkaniu grupy roboczej w dniu 31 lipca 2024 r. PGW Wody Polskie przedstawiły
zupełnie nowy wzór umowy. Wzór ten, pomimo wyeliminowania niektórych wcześniej
kwestionowanych rozwiązań (stosowania tzw. „opłaty krajowej”), zawierał szereg nowych
uregulowań niosących konsekwencje ekonomicznie dla branży (m.in. dotyczących
odpowiedzialności i ponoszenia kosztów zbierania i utylizacji śniętych ryb oraz
utrzymywania czystości nad wodą). W duchu kompromisu, zarówno przedstawiciele
MRiRW, jak i branży, zapowiedzieli gotowość dalszych prac nad projektem wzoru umowy.
Wypracowano kolejne uwagi do wzoru umowy, jednak przed uzyskaniem porozumienia
proces uzgodnień został przerwany. W związku z brakiem akceptacji projektu nowego
wzoru umowy przez ministra właściwego do spraw rybołówstwa nadal powinny być
stosowane wzory umów uwzględniające obowiązujące wytyczne ministra właściwego do
spraw rybołówstwa.
Jednoznaczne stanowisko w tej sprawie zostało wyrażone w piśmie Ministra Rolnictwa
i Rozwoju Wsi z dnia 31 stycznia 2025 r. skierowanym do Prezes Państwowego
Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie i do wiadomości Ministra Infrastruktury.
W piśmie tym wyrażono stanowisko, że do czasu wydania nowej wytycznej, która określi
zaakceptowany przez ministra właściwego do spraw rybołówstwa wzór umowy
użytkowania obwodu rybackiego, nadal obowiązuje wzór dotychczasowy. Ustalenia takie
zapadły podczas spotkania przedstawicieli PGW WP, MRiRW i środowiska rybackiego
w dniu 17 grudnia 2024 r. Ustalenia te były zbieżne z oczekiwaniami branży.
Podsumowując, ze strony Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi wskazano jako obowiązujący
dotychczasowy wzór umowy na użytkowanie obwodów rybackich. Wydano również
stanowisko w sprawie okresu na jaki mogą być zawierane umowy użytkowania.
Rozwiązania ustalone przez MRiRW stanowią odpowiedź na oczekiwania branży.
Natomiast kwestią nadal zgłaszaną przez środowisko jako wymagającą interwencji jest
rzeczywiste stosowanie przez Dyrektorów RZGW PGW WP wytycznych ministra
właściwego do spraw rybołówstwa.
2) Czy nowa treść umów zakładałaby, że koszty związane z usuwaniem skutków
katastrof ekologicznych oraz zbieraniem, utylizacją martwych ryb oraz zbieraniem
śmieci (np. naniesionych po powodzi) zostaną przypisane wprost do Skarbu Państwa
-- 3 of 6 --
i instytucji zarządzających wodami publicznymi, a kary umowne narzucone w umowie
zlikwidowane?
Wzór umowy wskazany przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi jako obowiązujący nie
zawiera klauzul, które nakładałyby na użytkowników obwodów rybackich
odpowiedzialność za działania i koszty związane z usuwaniem skutków katastrof
ekologicznych oraz zbieraniem i utylizacją martwych ryb, jak również zbieraniem śmieci
(np. naniesionych po powodzi) i ponoszeniem kar umownych w tym zakresie.
Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi stoi na stanowisku, iż w przypadku wystąpienia
zanieczyszczeń wód oraz deficytów tlenowych i będących ich efektem śnięć ryb, to
użytkownicy obwodów rybackich są podmiotami w pierwszej kolejności
poszkodowanymi takimi wydarzeniami, między innymi ze względu na bezpośrednie
zubożenie ichtiofauny, której stan stanowi podstawę ich egzystencji. Skutki wystąpienia
katastrofy ekologicznej mogą być odczuwane latami i wymagać wielu nakładów
na odtworzenie stanu środowiska, wpływając w tym czasie na ekonomikę prowadzenia
gospodarki rybackiej. Ustawa z dnia 18 kwietnia 1985 r. o rybactwie śródlądowym
(Dz. U. z 2022 r. poz. 883 j.t.) przewiduje, że w tego rodzaju sytuacjach, w szczególności
w przypadku wystąpienia zanieczyszczenia wód znacząco pogarszającego warunki
bytowania ryb, uprawniony do rybactwa w obwodzie rybackim może zostać zwolniony
z obowiązku prowadzenia racjonalnej gospodarki rybackiej (art. 6 ust. 3 urś).
W ocenie Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi nie ma podstaw prawnych
i merytorycznych do tego, aby odpowiedzialność za szkody wyrządzane w środowisku
przez podmioty zewnętrzne, jak również w przypadku zdarzeń losowych, były scedowane
na użytkowników obwodów rybackich. Ta kwestia była przedmiotem rozbieżności
w kontekście ustalania z przedstawicielami Państwowego Gospodarstwa Wodnego
Wody Polskie nowego wzoru umowy i jedną z przyczyn braku jego akceptacji przez
MRiRW. Przedstawiciele branży wyrazili stanowczy sprzeciw wobec jednostronnej próby
wprowadzenia przez PGW WP Wody Polskie nowych wzorów umów użytkowania
obwodów rybackich zawierających niekorzystne postanowienia.
3) Czy wyciągnięte zostaną konsekwencje wobec osób odpowiedzialnych
za przygotowanie niekorzystnych zapisów wzoru umowy dla użytkowników
rybackich oraz weryfikację, kto był inicjatorem wprowadzenia przywołanych w
interpelacji zmian?
-- 4 of 6 --
Zgodnie z art. 242 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. – Prawo wodne (Dz. U. z 2024
r., poz. 1087 j.t. z późn. zm.), to minister właściwy do spraw gospodarki wodnej powołuje
i odwołuje Prezesa Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie. Minister
Infrastruktury, jako minister właściwy do spraw gospodarki wodnej, na bieżąco
informowany jest przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, jako ministra właściwego
do spraw rybołówstwa, o ewentualnych zastrzeżeniach dotyczących realizacji przez
PGW Wody Polskie zadań z zakresu rybactwa śródlądowego. Z kolei poruszona w
interpelacji problematyka stosowania przez PGW Wody Polskie niekorzystnych zapisów
wzoru umowy została szczegółowo przedstawiona Ministrowi Infrastruktury w piśmie z
dnia 6 grudnia 2024 r. opisującym współpracę Państwowego Gospodarstwa Wodnego
Wody Polskie z Ministerstwem Rolnictwa i Rozwoju Wsi w zakresie zadań dotyczących
śródlądowej gospodarki rybackiej.
4) Czy podjęte zostaną działania w celu zapewnienia w przyszłości realnego
partnerskiego dialogu ze wszystkimi użytkownikami rybackimi w Polsce, w tym
z Polskim Związkiem Wędkarskim, w celu wypracowania zapisów umów, które będą
sprawiedliwe społecznie, jednolite i zgodne z obowiązującym prawem?
W ramach Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi partnerski dialog z przedstawicielami
użytkowników rybackich w Polsce zapewnia wspomniany wcześniej Zespół do spraw
Śródlądowej Gospodarki Rybackiej i Wędkarskiej. Jest to organ pomocniczy Ministra
Rolnictwa i Rozwoju Wsi w sprawach związanych z prowadzeniem gospodarki rybackiej
w powierzchniowych wodach śródlądowych. Został on utworzony zarządzeniem nr 7
Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 23 marca 2022 r. w sprawie powołania Zespołu
do spraw Śródlądowej Gospodarki Rybackiej i Wędkarskiej (Dz. Urz. MRiRW z 2022 r.,
poz. 9). W skład tego organu wchodzą m.in. przedstawiciele Polskiego Towarzystwa
Rybackiego, Związku Producentów Ryb – Organizacji Producentów, Polskiego Związku
Wędkarskiego, Stowarzyszenia Producentów Ryb Łososiowatych, Polskiego Karpia
sp. z. o.o. – Organizacji Producentów, Federacji Organizacji Rybaków Śródlądowych,
Organizacji Producentów Ryb Jesiotrowatych, a także Instytutu Rybactwa Śródlądowego
im. Stanisława Sakowicza w Olsztynie – PIB, Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego
w Olsztynie i Zachodniopomorskiego Uniwersytetu Technologicznego w Szczecinie.
Do zadań Zespołu należy m.in. prezentacja opinii oraz stanowisk, a także wymiana
informacji i poglądów w sprawach związanych z prowadzeniem gospodarki rybackiej
i wędkarskiej w śródlądowych wodach powierzchniowych, w tym w zakresie warunków
gospodarczego i amatorskiego połowu ryb.
-- 5 of 6 --
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Jacek Czerniak
Sekretarz Stanu
/podpisano elektronicznie/
Do wiadomości:
1) Kancelaria Prezesa Rady Ministrów,
2) Minister Infrastruktury,
3) Przewodniczący Zespołu do spraw Śródlądowej Gospodarki Rybackiej i Wędkarskiej,
4) Prezes Zarządu Głównego Polskiego Związku Wędkarskiego (dot. L.dz. Prez. 20/2025).
-- 6 of 6 --