Interpelacja w sprawie waloryzacji stypendiów doktoranckich i wynagrodzeń w szkolnictwie wyższym
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 8698
do ministra nauki i szkolnictwa wyższego
w sprawie waloryzacji stypendiów doktoranckich i wynagrodzeń w szkolnictwie wyższym
Zgłaszający: Andrzej Śliwka
Data wpływu: 17-03-2025
Szanowny Panie Ministrze,
pod koniec stycznia br. Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego zapowiedziało wzrost stypendiów doktoranckich oraz płac w szkolnictwie wyższym, z wyrównaniem od 1 stycznia 2025 roku. Chociaż zapowiadana podwyżka miała jedynie charakter waloryzacji inflacyjnej, stanowiła ważny krok w kierunku poprawy sytuacji doktorantów i pracowników naukowych. Zgodnie z informacjami opublikowanymi 25 lutego 2025 roku, Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego zwiększyło subwencję dla 101 uczelni na podwyżki pensji. Łączna pula dofinansowania wyniosła ponad 806,7 mln zł, co ma na celu podniesienie wynagrodzeń pracowników uczelni średnio o 5% od 1 stycznia 2025 roku.
Ministerstwo wycofało się jednak z deklaracji dotyczących podwyżek stypendiów doktoranckich, twierdząc, że nie prowadzi prac nad podniesieniem tych stypendiów. Jak wskazują przedstawiciele środowiska akademickiego, realizacja podwyżek stypendiów doktoranckich jest uzależniona od nowelizacji rozporządzenia o minimalnym wynagrodzeniu zasadniczym profesora. Bez tej zmiany stypendia doktoranckie, jak i duża część wynagrodzeń akademickich pozostaną na dotychczasowym poziomie. Informacje te są sprzeczne z wcześniejszymi zapewnieniami i budzą duży niepokój w środowisku akademickim, które już boryka się z trudnościami finansowymi.
Mając na uwadze powyższe, zwracam się z następującymi pytaniami:
Czy ministerstwo planuje podjąć działania mające na celu nowelizację rozporządzenia o minimalnym wynagrodzeniu zasadniczym profesora w najbliższym czasie, tak aby dostosować wynagrodzenia w szkolnictwie wyższym do realiów gospodarczych i inflacyjnych oraz umożliwić podwyżki stypendiów doktoranckich i płac akademickich na wszystkich uczelniach? Jeśli tak, to jakie są przewidywane terminy i zakres tych podwyżek?
Czy rozważana jest możliwość wprowadzenia podwyżek z mocą wsteczną od 1 stycznia 2025 roku, wraz z wyrównaniem, zgodnie z praktyką stosowaną w innych sektorach budżetowych?
Jakie są konkretne plany rządu dotyczące poprawy sytuacji materialnej doktorantów i pracowników naukowych?
Czy ministerstwo przewiduje dodatkowe formy wsparcia finansowego dla środowiska akademickiego w związku z rosnącymi kosztami życia?
Apeluję o podjęcie niezwłocznych działań mających na celu realizację zapowiedzianej waloryzacji oraz o transparentne informowanie społeczności akademickiej o podejmowanych decyzjach.
Podsekretarz stanu Maria Mrówczyńska
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Zawiera 2 wskazania konkretnych kwot finansowych
- Podaje wskaźniki procentowe (5)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (11)
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
7833 znakówadres e-mail: kancelaria@mnisw.gov.pl 00-529 Warszawa
gov.pl/nauka
DSW-WPS.055.7.2025.WI
Warszawa, 28 marca 2025 r.
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Odpowiedź na interpelację nr 8698
Szanowny Panie Marszałku,
składam na Pana ręce odpowiedź na interpelację Posła na Sejm RP Pana Andrzeja Śliwki
w sprawie waloryzacji stypendiów doktoranckich i wynagrodzeń w szkolnictwie wyższym.
Szanowny Panie Pośle,
w odpowiedzi na interpelację pragnę zapewnić, iż kwestia wynagrodzeń oraz świadczeń
w całym systemie szkolnictwa wyższego i nauki jest dla Ministra Nauki i Szkolnictwa
Wyższego niezwykle istotna. Przykładem tego są dotychczasowe działania resortu, które
skutkowały wyasygnowaniem z budżetu państwa w 2024 r. dodatkowych środków
finansowych na regulację wynagrodzeń w systemie szkolnictwa wyższego i nauki.
W szczególności na podstawie art. 368 ust. 9 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. – Prawo
o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. z 2024 r. poz. 1571, z późn. zm.), zwanej dalej „ustawą
PSWN”, został dokonany podział środków finansowych w kwocie 3.754.694,1 tys. zł, które
przyznano w formie zwiększeń wysokości subwencji ze środków finansowych na utrzymanie
i rozwój potencjału dydaktycznego oraz badawczego uczelni z przeznaczeniem
na podwyższenie wynagrodzeń brutto pracowników uczelni średnio o:
30% w odniesieniu do funduszu płac w grupie nauczycieli akademickich,
20% w odniesieniu do funduszu płac w grupie pracowników niebędących
nauczycielami akademickimi,
w odniesieniu do wykonania wynagrodzeń w tych uczelniach w 2022 r.
Ponadto, 17 grudnia 2024 r. przekazano 71 uczelniom publicznym nadzorowanym
przez ministra właściwego ds. nauki i szkolnictwa wyższego skarbowe papiery wartościowe
o łącznej wartości 1,5 mld zł, z przeznaczeniem na realizację projektów strategicznych.
Równocześnie – w trosce o wyrównanie szans i nadrobienie wieloletnich zaległości
w finansowaniu – 16 grudnia 2024 r. Minister Nauki dokonał zwiększenia wysokości
subwencji dla instytutów Polskiej Akademii Nauk, w łącznej wysokości 100 mln zł.
W ustawie budżetowej na rok 2025 zaplanowano w części 28 – Szkolnictwo wyższe i nauka
(z wyłączeniem budżetu środków europejskich) wydatki w wysokości 33.014.319 tys. zł,
-- 1 of 3 --
telefon: +48 22 52 92 718 ul. Wspólna 1/3
adres e-mail: kancelaria@mnisw.gov.pl 00-529 Warszawa
gov.pl/nauka
co stanowi realny wzrost nakładów na ten cel w porównaniu do nowelizacji ustawy
budżetowej na 2024 r. o 5,08%.
W kontekście przekazania środków na podwyżki z mocą wsteczną od 1 stycznia 2025 należy
wyjaśnić, że zwiększenia subwencji ogłoszone komunikatem Ministra Nauki i Szkolnictwa
Wyższego z 25 lutego 2025 r. obejmują środki na podwyższenie uposażeń pracowników
ze skutkiem od 1 stycznia 2025. Uczelnie w dniu 25 lutego otrzymały przelewy transz
środków z wyrównaniem za m-c styczeń 2025. Wysokość środków postawionych
do dyspozycji poszczególnych podmiotów stanowi równowartość 5% funduszu płac tych
uczelni z roku 2023 r. powiększoną o pochodne pracodawcy jako płatnika składek oraz odpis
na ZFŚS. Jednocześnie należy zauważyć, że uczelnie przystąpiły już do podziału przyznanych
środków na podwyżki, a regulacje płac odbywają się w granicach ustawowej autonomii
uczelni odnoszonej również do kreowania polityki kadrowo-płacowej.
Odnosząc się do kwestii ponownej zmiany rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa
Wyższego z dnia 25 września 2018 r. w sprawie wysokości minimalnego miesięcznego
wynagrodzenia zasadniczego dla profesora w uczelni publicznej (Dz. U. z 2024 r. poz. 1407),
informuję, że obecnie nie toczą się prace legislacyjne w tym kierunku. Ewentualna zmiana
decyzji w tym zakresie jest uwarunkowana zapewnieniem odpowiedniego finansowania tego
przedsięwzięcia z budżetu państwa.
Należy zwrócić uwagę, że skutki finansowe zmiany rozporządzenia występowałyby nie tylko
w części budżetowej 28 – nauka i szkolnictwo wyższe, której dysponentem jest Minister
Nauki i Szkolnictwa Wyższego, ale również w budżetach wszystkich innych ministrów
nadzorujących uczelnie, będących dysponentami części budżetowych odpowiednio:
cz. 21 – gospodarka morska – w odniesieniu do uczelni morskich,
cz. 24 – kultura i ochrona dziedzictwa narodowego – w odniesieniu do uczelni
artystycznych,
cz. 29 – obrona narodowa – w odniesieniu do uczelni wojskowych,
cz. 37 – sprawiedliwość oraz cz. 42 – sprawy wewnętrzne – w odniesieniu do uczelni
służb państwowych,
cz. 46 – zdrowie – w odniesieniu do uczelni medycznych.
W zakresie możliwości wprowadzenia nowych rozwiązań systemowych, które mogłyby
wesprzeć doktorantów, uprzejmie wyjaśniam, że szkoły doktorskie są formą kształcenia
doktorantów, która zastąpiła dotychczasowe studia doktoranckie. Szkoły doktorskie
rozpoczęły swoją działalność z dniem 1 października 2019 r. i są prowadzone na podstawie
ustawy PSWN.
W wyniku tej reformy systemu kształcenia doktorantów wprowadzono powszechny system
stypendialny dla doktorantów, zakładający wypłacanie stypendium każdemu doktorantowi
nieposiadającemu stopnia doktora przez 4 letni okres kształcenia w minimalnej wysokości
gwarantowanej ustawą PSWN. Zmiana ta w istotny sposób poprawiła status materialny
doktorantów.
Doktoranci kształcący się w szkołach doktorskich mają ponadto prawo do korzystania przez
okres kształcenia (4 lata) z preferencyjnego kredytu studenckiego z dopłatami
do oprocentowania z budżetu państwa oraz korzystnymi warunkami zaciągania kredytu
oraz jego spłaty. Jednocześnie została zachowana także możliwość ubiegania się doktoranta
o środki z programów grantowych, a także z programów stypendialnych oferowanych przez
jednostki samorządu terytorialnego oraz osoby fizyczne i prawne. Doktoranci mają również
prawo ubiegania się o stypendium ministra dla wybitnych młodych naukowców.
Zwracam ponadto uwagę, iż wskazana w art. 209 ust. 4 ustawy PSWN wysokość stypendium
doktoranckiego określa jego poziom minimalny. Podmiot prowadzący szkołę doktorską
-- 2 of 3 --
telefon: +48 22 52 92 718 ul. Wspólna 1/3
adres e-mail: kancelaria@mnisw.gov.pl 00-529 Warszawa
gov.pl/nauka
może ustalić stawki tych stypendiów na poziomie wyższym. Wskazuję również, iż ustawa
PSWN przewiduje wypłatę stypendium doktoranckiego w czasie zawieszenia kształcenia
doktoranta na okres odpowiadający czasowi trwania urlopu macierzyńskiego, urlopu
na warunkach urlopu macierzyńskiego, urlopu ojcowskiego oraz urlopu rodzicielskiego,
określonych w Kodeksie pracy. A okresu wypłaty w takim przypadku nie wlicza
się do łącznego 4 letniego okresu pobierania stypendium doktoranckiego. Ponadto
wskazuję, iż doktorant posiadający orzeczenie o niepełnosprawności otrzymuje stypendium
doktoranckie w wysokości zwiększonej o 30% kwoty stypendium otrzymywanego przed
oceną śródokresową.
Wskazuję ponadto, że od 1 października 2023 r. weszły w życie przepisy znoszące zakaz
zatrudnienia doktoranta jako nauczyciela akademickiego lub pracownika naukowego.
Zmiana została wprowadzona ustawą z dnia 28 lipca 2023 r. o zmianie ustawy – Karta
Nauczyciela oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2023 r. poz. 1672, z późn. zm.) –
w kontekście możliwości dodatkowego zabezpieczenia sytuacji materialnej doktorantów.
Przedstawiając powyższe, uprzejmie informuję, że Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa
Wyższego w pełni dostrzega istotność kwestii wysokości stypendiów doktoranckich
oraz wynagrodzeń w szkolnictwie wyższym. Należy jednak wskazać, że determinantem
kolejnych podwyżek w tym zakresie, jest zapewnienie finansowania kosztów z budżetu
państwa w 2025 r. i w latach następnych. Decyzje w sprawie muszą uwzględniać stanowisko
Ministerstwa Finansów.
Z wyrazami szacunku
Z upoważnienia
Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego
Maria Mrówczyńska
Podsekretarz Stanu
/ – podpisano cyfrowo/
Do wiadomości:
Kancelaria Prezesa Rady Ministrów.
-- 3 of 3 --