Interpelacja nr 8690
Interpelacja w sprawie sytuacji finansowej młodych naukowców
Zgłaszający:
•
Adresat:
Edukacja i Szkolnictwo (100%)
Podatki i Finanse (40%)
Infrastruktura i Transport (30%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie sytuacji finansowej młodych naukowców
Interpelacja nr 8690
do ministra nauki i szkolnictwa wyższego
w sprawie sytuacji finansowej młodych naukowców
Zgłaszający: Maria Małgorzata Janyska, Krystyna Sibińska, Elżbieta Gapińska, Zofia Czernow
Data wpływu: 17-03-2025
Szanowny Panie Ministrze,
w ostatnich latach sytuacja finansowa młodych naukowców stała się przedmiotem licznych debat, zwłaszcza w kontekście rosnących kosztów życia oraz konieczności zapewnienia godnych warunków pracy i badań dla osób realizujących studia doktoranckie.
W związku z powyższym proszę o informację:
Jakie działania zostały podjęte w systemie finansowania doktorantów, które pozwolą na zwiększenie stabilności ich sytuacji materialnej oraz zapobiegające odpływowi młodych naukowców za granicę w poszukiwaniu lepszych warunków pracy i wynagrodzenia?
Interpelacja nr 8690
do ministra nauki i szkolnictwa wyższego
w sprawie sytuacji finansowej młodych naukowców
Zgłaszający: Maria Małgorzata Janyska, Krystyna Sibińska, Elżbieta Gapińska, Zofia Czernow
Data wpływu: 17-03-2025
Szanowny Panie Ministrze,
w ostatnich latach sytuacja finansowa młodych naukowców stała się przedmiotem licznych debat, zwłaszcza w kontekście rosnących kosztów życia oraz konieczności zapewnienia godnych warunków pracy i badań dla osób realizujących studia doktoranckie.
W związku z powyższym proszę o informację:
Jakie działania zostały podjęte w systemie finansowania doktorantów, które pozwolą na zwiększenie stabilności ich sytuacji materialnej oraz zapobiegające odpływowi młodych naukowców za granicę w poszukiwaniu lepszych warunków pracy i wynagrodzenia?
Odpowiedź urzędowa
Sekretarz stanu Karolina Zioło-Pużuk
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Bardzo konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
5%
Konkretność
95%
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
Twarde liczby / kwoty
2 kwot, 4 %
Precyzyjne daty
4
Odpowiedź na punkty
✓ Tak (Ad 1, Pkt...)
Gęstość faktów
7.5 / 1k zn.
- Zawiera 2 wskazania konkretnych kwot finansowych
- Podaje wskaźniki procentowe (4)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (4)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
6935 znaków
telefon: +48 22 52 92 718 ul. Wspólna 1/3
adres e-mail: kancelaria@mnisw.gov.pl 00-529 Warszawa
gov.pl/nauka
DN-WAN.055.5.2025.1.PK
Warszawa, 28 marca 2025 r.
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Odpowiedź na interpelację nr 8690
Szanowny Panie Marszałku,
składam na Pana ręce odpowiedź na interpelację Posłanek na Sejm RP Pani Marii Małgorzaty
Janyski, Pani Krystyny Sibińskiej, Pani Elżbiety Gapińskiej i Pani Zofii Czernow w sprawie
sytuacji finansowej młodych naukowców.
Szanowne Panie Posłanki,
w odpowiedzi na interpelację proszę o przyjęcie poniższych wyjaśnień.
Istnieje wiele barier i przeszkód uniemożliwiającym młodym ludziom pełne zaangażowanie
się w naukę. Niektóre z nich wynikają z kwestii finansowych, inne ze zmian społecznych,
globalnych – zmian na które Ministerstwo nie ma bezpośredniego wpływu. Główne
kompetencje – potrzebne młodym osobom – to przede wszystkim kompetencje miękkie,
empatia, elastyczność w przystosowaniu się do zmian, posiadanie kompetencji
transferowalnych. Administracja publiczna musi dbać o to, aby kształcenie – także
na wyższych etapach ścieżki naukowej (od doktoratów) – było elastyczne, jakościowe
oraz zróżnicowane, aby uczelnie mogły je dostosować do bieżących potrzeb doktorantów.
W tym kierunku zmierza model kształcenia w szkołach doktorskich – obecny w Polsce
od 2018 roku. Szkoły mają dużą swobodę w konstruowaniu programów kształcenia,
regulaminów szkół doktorskich i zasad rekrutacji. Szkoły są interdyscyplinarne.
Jednocześnie wsparcie powinno być indywidualne, celowane (np. zwiększenie stypendium
dla doktorantów z orzeczeniem o niepełnosprawności) oraz zmniejszające bariery
instytucjonalne (ewaluacja szkół doktorskich pod kątem barier – więcej poniżej).
Ponadto, ustawa zabezpiecza interesy doktoranta w przypadku zaprzestania kształcenia
w szkole doktorskiej (zapewnienie przeniesienia do innej szkoły albo pokrycie kosztów
postępowania w sprawie nadania stopnia doktora). Ustawa przewiduje także uprawnienia
pracownicze – przerwy wypoczynkowe i zaliczenie okresu kształcenia do stażu pracy.
Poprawił się także status materialny doktoranta. Wprowadzono powszechny system
stypendialny dla doktorantów kształcących się w tych szkołach, zakładający wypłacanie,
-- 1 of 3 --
telefon: +48 22 52 92 718 ul. Wspólna 1/3
adres e-mail: kancelaria@mnisw.gov.pl 00-529 Warszawa
gov.pl/nauka
przez 4 letni okres kształcenia w szkołach, stypendium doktoranckiego każdemu
doktorantowi nieposiadającemu stopnia doktora w minimalnej wysokości gwarantowanej
ustawą. Natomiast osoby z orzeczeniem o niepełnosprawności otrzymują stypendium
doktoranckie w wysokości zwiększonej o 30% kwoty otrzymywanej przed oceną
śródokresową. Zagwarantowano ustawowo konkurencyjny tryb naboru do szkół
doktorskich, a w toku kształcenia prawo do zawieszenia kształcenia na okres odpowiadający
czasowi trwania urlopu macierzyńskiego, ojcowskiego lub rodzicielskiego, w trakcie którego
doktorantowi nadal przysługuje stypendium doktoranckie.
Ponadto, w celu zapewnienia odpowiedniego poziomu kształcenia w szkołach doktorskich
ustawa przewiduję ewaluację jakości tego kształcenia, która polega na:
1) ocenie warunków do rozwoju naukowego lub artystycznego, jakie stworzono
doktorantom, oraz sposobów weryfikacji nabywanych przez doktorantów wiedzy
i umiejętności, a także kształtowanych kompetencji społecznych;
2) dostarczaniu podmiotom prowadzącym szkoły doktorskie informacji zwrotnej
dotyczącej funkcjonowania ich szkół, a także upowszechnianie tych informacji
w przestrzeni publicznej;
3) dopuszczanie do prowadzenia szkół doktorskich wyłącznie przez te podmioty,
które gwarantują doktorantom odpowiednie warunki rozwoju naukowego
lub artystycznego.
Ewaluację przeprowadza Komisja Ewaluacji Nauki nie rzadziej niż co 6 lat, jednak
jest to proces rozłożony w czasie dla ogółu szkół doktorskich. Pierwsze ewaluacje
rozpoczęły się w bieżącym roku akademickim 2024/25 – na rok 2024 (4 kwartał)
wytypowano 14 szkół do ewaluacji, na rok 2025 – 35).
W związku z tym, działania resortu skupione są na analizie przepisów ustawowych
w zakresie kształcenia doktorantów, bieżącym kontakcie ze społecznością szkół doktorskich
i samorządu doktoranckiego oraz wsparciu technicznym i formalnym Komisji Ewaluacji
Nauki w planowanej ewaluacji jakości kształcenia szkół doktorskich.
Pragnę zapewnić, iż kwestia wynagrodzeń oraz świadczeń w całym systemie szkolnictwa
wyższego i nauki jest dla Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego niezwykle istotna.
Przykładem tego są dotychczasowe działania resortu, które skutkowały wyasygnowaniem
z budżetu państwa w 2024 r. dodatkowych środków finansowych na regulację wynagrodzeń
w systemie szkolnictwa wyższego i nauki. W szczególności na podstawie art. 368 ust. 9
ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. z 2024 r.
poz. 1571, z późn. zm.), został dokonany podział środków finansowych w kwocie
3.754.694,1 tys. zł, które przyznano w formie zwiększeń wysokości subwencji ze środków
finansowych na utrzymanie i rozwój potencjału dydaktycznego oraz badawczego uczelni
z przeznaczeniem na podwyższenie wynagrodzeń brutto pracowników uczelni średnio o:
30% w odniesieniu do funduszu płac w grupie nauczycieli akademickich,
20% w odniesieniu do funduszu płac w grupie pracowników niebędących
nauczycielami akademickimi,
w odniesieniu do wykonania wynagrodzeń w tych uczelniach w 2022 r.
-- 2 of 3 --
telefon: +48 22 52 92 718 ul. Wspólna 1/3
adres e-mail: kancelaria@mnisw.gov.pl 00-529 Warszawa
gov.pl/nauka
Ponadto 17 grudnia 2024 r. przekazano 71 uczelniom publicznym nadzorowanym
przez ministra właściwego ds. szkolnictwa wyższego i nauki skarbowe papiery wartościowe
o łącznej wartości 1,5 mld zł, z przeznaczeniem na realizację projektów strategicznych.
Równocześnie – w trosce o wyrównanie szans i nadrobienie wieloletnich zaległości
w finansowaniu – 16 grudnia 2024 r. Minister Nauki dokonał zwiększenia wysokości
subwencji dla instytutów Polskiej Akademii Nauk w łącznej wysokości 100 mln zł.
W ustawie budżetowej na rok 2025 zaplanowano w części 28 – Szkolnictwo wyższe i nauka
(z wyłączeniem budżetu środków europejskich) wydatki w wysokości 33.014.319 tys. zł,
co stanowi realny wzrost nakładów na ten cel w porównaniu do nowelizacji ustawy
budżetowej na 2024 r. o 5,08%.
Przedstawiając powyższe, uprzejmie informuję, że Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa
Wyższego w pełni dostrzega istotność kwestii wysokości stypendiów doktoranckich
oraz wynagrodzeń w szkolnictwie wyższym. Należy jednak wskazać, że determinantem
kolejnych podwyżek w tym zakresie, jest zapewnienie finansowania kosztów z budżetu
państwa w 2025 r. i w latach następnych. Decyzje w sprawie muszą uwzględniać stanowisko
Ministerstwa Finansów.
Z wyrazami szacunku
Z upoważnienia
Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego
Karolina Zioło-Pużuk
Sekretarz Stanu
/ – podpisano cyfrowo/
Do wiadomości:
- Kancelaria Prezesa Rady Ministrów.
-- 3 of 3 --
adres e-mail: kancelaria@mnisw.gov.pl 00-529 Warszawa
gov.pl/nauka
DN-WAN.055.5.2025.1.PK
Warszawa, 28 marca 2025 r.
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Odpowiedź na interpelację nr 8690
Szanowny Panie Marszałku,
składam na Pana ręce odpowiedź na interpelację Posłanek na Sejm RP Pani Marii Małgorzaty
Janyski, Pani Krystyny Sibińskiej, Pani Elżbiety Gapińskiej i Pani Zofii Czernow w sprawie
sytuacji finansowej młodych naukowców.
Szanowne Panie Posłanki,
w odpowiedzi na interpelację proszę o przyjęcie poniższych wyjaśnień.
Istnieje wiele barier i przeszkód uniemożliwiającym młodym ludziom pełne zaangażowanie
się w naukę. Niektóre z nich wynikają z kwestii finansowych, inne ze zmian społecznych,
globalnych – zmian na które Ministerstwo nie ma bezpośredniego wpływu. Główne
kompetencje – potrzebne młodym osobom – to przede wszystkim kompetencje miękkie,
empatia, elastyczność w przystosowaniu się do zmian, posiadanie kompetencji
transferowalnych. Administracja publiczna musi dbać o to, aby kształcenie – także
na wyższych etapach ścieżki naukowej (od doktoratów) – było elastyczne, jakościowe
oraz zróżnicowane, aby uczelnie mogły je dostosować do bieżących potrzeb doktorantów.
W tym kierunku zmierza model kształcenia w szkołach doktorskich – obecny w Polsce
od 2018 roku. Szkoły mają dużą swobodę w konstruowaniu programów kształcenia,
regulaminów szkół doktorskich i zasad rekrutacji. Szkoły są interdyscyplinarne.
Jednocześnie wsparcie powinno być indywidualne, celowane (np. zwiększenie stypendium
dla doktorantów z orzeczeniem o niepełnosprawności) oraz zmniejszające bariery
instytucjonalne (ewaluacja szkół doktorskich pod kątem barier – więcej poniżej).
Ponadto, ustawa zabezpiecza interesy doktoranta w przypadku zaprzestania kształcenia
w szkole doktorskiej (zapewnienie przeniesienia do innej szkoły albo pokrycie kosztów
postępowania w sprawie nadania stopnia doktora). Ustawa przewiduje także uprawnienia
pracownicze – przerwy wypoczynkowe i zaliczenie okresu kształcenia do stażu pracy.
Poprawił się także status materialny doktoranta. Wprowadzono powszechny system
stypendialny dla doktorantów kształcących się w tych szkołach, zakładający wypłacanie,
-- 1 of 3 --
telefon: +48 22 52 92 718 ul. Wspólna 1/3
adres e-mail: kancelaria@mnisw.gov.pl 00-529 Warszawa
gov.pl/nauka
przez 4 letni okres kształcenia w szkołach, stypendium doktoranckiego każdemu
doktorantowi nieposiadającemu stopnia doktora w minimalnej wysokości gwarantowanej
ustawą. Natomiast osoby z orzeczeniem o niepełnosprawności otrzymują stypendium
doktoranckie w wysokości zwiększonej o 30% kwoty otrzymywanej przed oceną
śródokresową. Zagwarantowano ustawowo konkurencyjny tryb naboru do szkół
doktorskich, a w toku kształcenia prawo do zawieszenia kształcenia na okres odpowiadający
czasowi trwania urlopu macierzyńskiego, ojcowskiego lub rodzicielskiego, w trakcie którego
doktorantowi nadal przysługuje stypendium doktoranckie.
Ponadto, w celu zapewnienia odpowiedniego poziomu kształcenia w szkołach doktorskich
ustawa przewiduję ewaluację jakości tego kształcenia, która polega na:
1) ocenie warunków do rozwoju naukowego lub artystycznego, jakie stworzono
doktorantom, oraz sposobów weryfikacji nabywanych przez doktorantów wiedzy
i umiejętności, a także kształtowanych kompetencji społecznych;
2) dostarczaniu podmiotom prowadzącym szkoły doktorskie informacji zwrotnej
dotyczącej funkcjonowania ich szkół, a także upowszechnianie tych informacji
w przestrzeni publicznej;
3) dopuszczanie do prowadzenia szkół doktorskich wyłącznie przez te podmioty,
które gwarantują doktorantom odpowiednie warunki rozwoju naukowego
lub artystycznego.
Ewaluację przeprowadza Komisja Ewaluacji Nauki nie rzadziej niż co 6 lat, jednak
jest to proces rozłożony w czasie dla ogółu szkół doktorskich. Pierwsze ewaluacje
rozpoczęły się w bieżącym roku akademickim 2024/25 – na rok 2024 (4 kwartał)
wytypowano 14 szkół do ewaluacji, na rok 2025 – 35).
W związku z tym, działania resortu skupione są na analizie przepisów ustawowych
w zakresie kształcenia doktorantów, bieżącym kontakcie ze społecznością szkół doktorskich
i samorządu doktoranckiego oraz wsparciu technicznym i formalnym Komisji Ewaluacji
Nauki w planowanej ewaluacji jakości kształcenia szkół doktorskich.
Pragnę zapewnić, iż kwestia wynagrodzeń oraz świadczeń w całym systemie szkolnictwa
wyższego i nauki jest dla Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego niezwykle istotna.
Przykładem tego są dotychczasowe działania resortu, które skutkowały wyasygnowaniem
z budżetu państwa w 2024 r. dodatkowych środków finansowych na regulację wynagrodzeń
w systemie szkolnictwa wyższego i nauki. W szczególności na podstawie art. 368 ust. 9
ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. z 2024 r.
poz. 1571, z późn. zm.), został dokonany podział środków finansowych w kwocie
3.754.694,1 tys. zł, które przyznano w formie zwiększeń wysokości subwencji ze środków
finansowych na utrzymanie i rozwój potencjału dydaktycznego oraz badawczego uczelni
z przeznaczeniem na podwyższenie wynagrodzeń brutto pracowników uczelni średnio o:
30% w odniesieniu do funduszu płac w grupie nauczycieli akademickich,
20% w odniesieniu do funduszu płac w grupie pracowników niebędących
nauczycielami akademickimi,
w odniesieniu do wykonania wynagrodzeń w tych uczelniach w 2022 r.
-- 2 of 3 --
telefon: +48 22 52 92 718 ul. Wspólna 1/3
adres e-mail: kancelaria@mnisw.gov.pl 00-529 Warszawa
gov.pl/nauka
Ponadto 17 grudnia 2024 r. przekazano 71 uczelniom publicznym nadzorowanym
przez ministra właściwego ds. szkolnictwa wyższego i nauki skarbowe papiery wartościowe
o łącznej wartości 1,5 mld zł, z przeznaczeniem na realizację projektów strategicznych.
Równocześnie – w trosce o wyrównanie szans i nadrobienie wieloletnich zaległości
w finansowaniu – 16 grudnia 2024 r. Minister Nauki dokonał zwiększenia wysokości
subwencji dla instytutów Polskiej Akademii Nauk w łącznej wysokości 100 mln zł.
W ustawie budżetowej na rok 2025 zaplanowano w części 28 – Szkolnictwo wyższe i nauka
(z wyłączeniem budżetu środków europejskich) wydatki w wysokości 33.014.319 tys. zł,
co stanowi realny wzrost nakładów na ten cel w porównaniu do nowelizacji ustawy
budżetowej na 2024 r. o 5,08%.
Przedstawiając powyższe, uprzejmie informuję, że Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa
Wyższego w pełni dostrzega istotność kwestii wysokości stypendiów doktoranckich
oraz wynagrodzeń w szkolnictwie wyższym. Należy jednak wskazać, że determinantem
kolejnych podwyżek w tym zakresie, jest zapewnienie finansowania kosztów z budżetu
państwa w 2025 r. i w latach następnych. Decyzje w sprawie muszą uwzględniać stanowisko
Ministerstwa Finansów.
Z wyrazami szacunku
Z upoważnienia
Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego
Karolina Zioło-Pużuk
Sekretarz Stanu
/ – podpisano cyfrowo/
Do wiadomości:
- Kancelaria Prezesa Rady Ministrów.
-- 3 of 3 --