Interpelacja nr 8669
Interpelacja w sprawie funkcjonowania PGL Lasy Państwowe
Zgłaszający:
•
Adresat:
Klimat, Energia i Środowisko (100%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie funkcjonowania PGL Lasy Państwowe
Interpelacja nr 8669
do ministra klimatu i środowiska
w sprawie funkcjonowania PGL Lasy Państwowe
Zgłaszający: Magdalena Filipek-Sobczak
Data wpływu: 17-03-2025
Szanowna Pani Minister,
od wielu lat Lasy Państwowe stanowią fundament zrównoważonej gospodarki leśnej w Polsce. Dzięki nim możliwe jest zachowanie równowagi pomiędzy potrzebami ekologicznymi, gospodarczymi oraz społecznymi. Lasy nie tylko pełnią kluczową rolę w ochronie bioróżnorodności, ale także dostarczają surowiec dla przemysłu drzewnego, który stanowi istotną część polskiej gospodarki. Tymczasem w ostatnich miesiącach podejmowane są decyzje, które znacząco wpływają na funkcjonowanie Lasów Państwowych, a w konsekwencji mogą doprowadzić do ich osłabienia, a nawet stopniowego upadku. Pod pozorem działań proekologicznych wdrażane są reformy, które prowadzą do ograniczenia możliwości gospodarki leśnej, zmniejszenia przychodów, a także likwidacji miejsc pracy w sektorze leśnym i drzewnym.
Działania te obejmują między innymi: • wprowadzenie koncepcji "lasów społecznych", które ograniczają możliwości pozyskiwania drewna,
• zwiększenie powierzchni rezerwatów i parków narodowych kosztem gruntów zarządzanych przez Lasy Państwowe,
• przedłużenie moratorium na wycinkę lasów, które powoduje stagnację w sektorze drzewnym,
• blokowanie planów urządzania lasu w nadleśnictwach,
• systematyczne podważanie wiarygodności Lasów Państwowych przez organizacje ekologiczne,
• narastający kryzys w przemyśle drzewnym skutkujący likwidacją małych i średnich firm.
Polityka ta niesie daleko idące konsekwencje dla gospodarki, środowiska i społeczeństwa. W dłuższej perspektywie może prowadzić do osłabienia Lasów Państwowych jako stabilnego podmiotu gospodarczego, a także uzależnienia polskiego przemysłu drzewnego od importu drewna z zagranicy. Warto podkreślić, że Polska od lat była samowystarczalna w tym zakresie, a obecne działania rządu podważają tę pozycję.
W związku z powyższym zwracam się do ministerstwa z prośbą o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:
Lasy społeczne
Jednym z kluczowych elementów zmian w zarządzaniu lasami jest koncepcja tzw. lasów społecznych. W teorii mają one zwiększać dostępność terenów leśnych dla społeczeństwa, jednak w praktyce oznaczają wyłączenie kolejnych obszarów z gospodarki leśnej. Lasy te nie będą mogły być eksploatowane w celu pozyskiwania drewna, co bezpośrednio zmniejszy przychody Lasów Państwowych.
Problemem jest także niejasność regulacji, mimo że obszary te mają służyć społecznościom lokalnym, odpowiedzialność za ich utrzymanie i ewentualne wypadki spoczywa nadal na Lasach Państwowych. Oznacza to, że firma zostanie obciążona kosztami zarządzania tymi terenami bez możliwości czerpania z nich korzyści ekonomicznych.
Pytania do Ministra: 1. Jakie kryteria będą decydowały o kwalifikowaniu lasów jako "społecznych"?
2. Jaki obszar lasów zostanie wyłączony z gospodarki leśnej w ramach tego projektu?
3. Czy istnieje analiza ekonomiczna przewidująca skutki tych zmian dla Lasów Państwowych?
4. Kto będzie ponosił odpowiedzialność finansową za utrzymanie lasów społecznych?
5. Czy planuje się jakiekolwiek rekompensaty dla Lasów Państwowych za straty wynikające z wyłączenia terenów leśnych z eksploatacji?
Tworzenie rezerwatów i parków narodowych
Ministerstwo Klimatu i Środowiska prowadzi politykę zwiększania powierzchni obszarów objętych ochroną w postaci rezerwatów i parków narodowych. Chociaż ochrona przyrody jest kluczowa, skala tych działań budzi poważne wątpliwości. Lasy Państwowe zmuszone są do przekazywania kolejnych hektarów gruntów, co prowadzi do znacznego ograniczenia ich potencjału gospodarczego.
Niepokojące są doniesienia, że docelowo nawet 30% powierzchni Lasów Państwowych ma zostać wyłączonych z użytkowania. W sytuacji, gdy polska gospodarka drzewna opiera się na zasobach leśnych zarządzanych przez LP, może to doprowadzić do niedoboru surowca, wzrostu jego cen oraz konieczności importu drewna z zagranicy.
Pytania:
1. Czy potwierdza Pan informacje o planach wyłączenia 30% powierzchni Lasów Państwowych z gospodarki leśnej?
2. Jakie są długoterminowe skutki ekonomiczne tych zmian dla sektora leśnego?
3. Czy rząd przewiduje mechanizmy ochrony polskiego przemysłu drzewnego przed skutkami ograniczenia pozyskiwania drewna?
4. Czy istnieją analizy dotyczące wpływu tych zmian na lokalne społeczności uzależnione od sektora leśnego?
Przedłużenie moratorium na wycinkę lasów
W 2024 roku rząd zdecydował się na przedłużenie moratorium na wycinkę lasów, co miało na celu ograniczenie rzekomego nadmiernego pozyskiwania drewna. Jednak w praktyce doprowadziło to do stagnacji sektora drzewnego. Drewno jest surowcem odnawialnym, a jego pozyskiwanie w Polsce odbywa się zgodnie z zasadami zrównoważonej gospodarki. Brak możliwości prowadzenia wycinki w wyznaczonych nadleśnictwach oznacza nie tylko utratę przychodów, ale także pogorszenie kondycji ekosystemu – martwe drzewa stanowią zagrożenie pożarowe i zwiększają ryzyko występowania chorób leśnych.
Pytania:
1. Czy przeprowadzono analizy skutków ekonomicznych tej decyzji dla Lasów Państwowych i sektora drzewnego?
2. Czy rząd planuje rekompensaty dla firm, które poniosły straty w wyniku ograniczenia dostępu do drewna?
Ponadto proszę o informację jakie działania edukacyjne planuje ministerstwo, aby zwiększyć świadomość społeczeństwa na temat funkcjonowania gospodarki leśnej i roli leśników, w kontekście pojawiających się dezinformacji? Proszę o szczegółowe odpowiedzi na postawione pytania oraz przedstawienie długofalowej strategii rządu wobec Lasów Państwowych.
Z poważaniem
Magdalena Filipek-Sobczak
Poseł na Sejm RP
Interpelacja nr 8669
do ministra klimatu i środowiska
w sprawie funkcjonowania PGL Lasy Państwowe
Zgłaszający: Magdalena Filipek-Sobczak
Data wpływu: 17-03-2025
Szanowna Pani Minister,
od wielu lat Lasy Państwowe stanowią fundament zrównoważonej gospodarki leśnej w Polsce. Dzięki nim możliwe jest zachowanie równowagi pomiędzy potrzebami ekologicznymi, gospodarczymi oraz społecznymi. Lasy nie tylko pełnią kluczową rolę w ochronie bioróżnorodności, ale także dostarczają surowiec dla przemysłu drzewnego, który stanowi istotną część polskiej gospodarki. Tymczasem w ostatnich miesiącach podejmowane są decyzje, które znacząco wpływają na funkcjonowanie Lasów Państwowych, a w konsekwencji mogą doprowadzić do ich osłabienia, a nawet stopniowego upadku. Pod pozorem działań proekologicznych wdrażane są reformy, które prowadzą do ograniczenia możliwości gospodarki leśnej, zmniejszenia przychodów, a także likwidacji miejsc pracy w sektorze leśnym i drzewnym.
Działania te obejmują między innymi: • wprowadzenie koncepcji "lasów społecznych", które ograniczają możliwości pozyskiwania drewna,
• zwiększenie powierzchni rezerwatów i parków narodowych kosztem gruntów zarządzanych przez Lasy Państwowe,
• przedłużenie moratorium na wycinkę lasów, które powoduje stagnację w sektorze drzewnym,
• blokowanie planów urządzania lasu w nadleśnictwach,
• systematyczne podważanie wiarygodności Lasów Państwowych przez organizacje ekologiczne,
• narastający kryzys w przemyśle drzewnym skutkujący likwidacją małych i średnich firm.
Polityka ta niesie daleko idące konsekwencje dla gospodarki, środowiska i społeczeństwa. W dłuższej perspektywie może prowadzić do osłabienia Lasów Państwowych jako stabilnego podmiotu gospodarczego, a także uzależnienia polskiego przemysłu drzewnego od importu drewna z zagranicy. Warto podkreślić, że Polska od lat była samowystarczalna w tym zakresie, a obecne działania rządu podważają tę pozycję.
W związku z powyższym zwracam się do ministerstwa z prośbą o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:
Lasy społeczne
Jednym z kluczowych elementów zmian w zarządzaniu lasami jest koncepcja tzw. lasów społecznych. W teorii mają one zwiększać dostępność terenów leśnych dla społeczeństwa, jednak w praktyce oznaczają wyłączenie kolejnych obszarów z gospodarki leśnej. Lasy te nie będą mogły być eksploatowane w celu pozyskiwania drewna, co bezpośrednio zmniejszy przychody Lasów Państwowych.
Problemem jest także niejasność regulacji, mimo że obszary te mają służyć społecznościom lokalnym, odpowiedzialność za ich utrzymanie i ewentualne wypadki spoczywa nadal na Lasach Państwowych. Oznacza to, że firma zostanie obciążona kosztami zarządzania tymi terenami bez możliwości czerpania z nich korzyści ekonomicznych.
Pytania do Ministra: 1. Jakie kryteria będą decydowały o kwalifikowaniu lasów jako "społecznych"?
2. Jaki obszar lasów zostanie wyłączony z gospodarki leśnej w ramach tego projektu?
3. Czy istnieje analiza ekonomiczna przewidująca skutki tych zmian dla Lasów Państwowych?
4. Kto będzie ponosił odpowiedzialność finansową za utrzymanie lasów społecznych?
5. Czy planuje się jakiekolwiek rekompensaty dla Lasów Państwowych za straty wynikające z wyłączenia terenów leśnych z eksploatacji?
Tworzenie rezerwatów i parków narodowych
Ministerstwo Klimatu i Środowiska prowadzi politykę zwiększania powierzchni obszarów objętych ochroną w postaci rezerwatów i parków narodowych. Chociaż ochrona przyrody jest kluczowa, skala tych działań budzi poważne wątpliwości. Lasy Państwowe zmuszone są do przekazywania kolejnych hektarów gruntów, co prowadzi do znacznego ograniczenia ich potencjału gospodarczego.
Niepokojące są doniesienia, że docelowo nawet 30% powierzchni Lasów Państwowych ma zostać wyłączonych z użytkowania. W sytuacji, gdy polska gospodarka drzewna opiera się na zasobach leśnych zarządzanych przez LP, może to doprowadzić do niedoboru surowca, wzrostu jego cen oraz konieczności importu drewna z zagranicy.
Pytania:
1. Czy potwierdza Pan informacje o planach wyłączenia 30% powierzchni Lasów Państwowych z gospodarki leśnej?
2. Jakie są długoterminowe skutki ekonomiczne tych zmian dla sektora leśnego?
3. Czy rząd przewiduje mechanizmy ochrony polskiego przemysłu drzewnego przed skutkami ograniczenia pozyskiwania drewna?
4. Czy istnieją analizy dotyczące wpływu tych zmian na lokalne społeczności uzależnione od sektora leśnego?
Przedłużenie moratorium na wycinkę lasów
W 2024 roku rząd zdecydował się na przedłużenie moratorium na wycinkę lasów, co miało na celu ograniczenie rzekomego nadmiernego pozyskiwania drewna. Jednak w praktyce doprowadziło to do stagnacji sektora drzewnego. Drewno jest surowcem odnawialnym, a jego pozyskiwanie w Polsce odbywa się zgodnie z zasadami zrównoważonej gospodarki. Brak możliwości prowadzenia wycinki w wyznaczonych nadleśnictwach oznacza nie tylko utratę przychodów, ale także pogorszenie kondycji ekosystemu – martwe drzewa stanowią zagrożenie pożarowe i zwiększają ryzyko występowania chorób leśnych.
Pytania:
1. Czy przeprowadzono analizy skutków ekonomicznych tej decyzji dla Lasów Państwowych i sektora drzewnego?
2. Czy rząd planuje rekompensaty dla firm, które poniosły straty w wyniku ograniczenia dostępu do drewna?
Ponadto proszę o informację jakie działania edukacyjne planuje ministerstwo, aby zwiększyć świadomość społeczeństwa na temat funkcjonowania gospodarki leśnej i roli leśników, w kontekście pojawiających się dezinformacji? Proszę o szczegółowe odpowiedzi na postawione pytania oraz przedstawienie długofalowej strategii rządu wobec Lasów Państwowych.
Z poważaniem
Magdalena Filipek-Sobczak
Poseł na Sejm RP
Odpowiedź urzędowa
Podsekretarz stanu Mikołaj Dorożała
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Bardzo konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
5%
Konkretność
95%
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
Twarde liczby / kwoty
0 kwot, 5 %
Precyzyjne daty
2
Odpowiedź na punkty
✓ Tak (Ad 1, Pkt...)
Gęstość faktów
5.8 / 1k zn.
- Podaje wskaźniki procentowe (5)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (2)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
7443 znaków
Telefon: (+48) 22 369 29 00 ul. Wawelska 52/54, 00-922 Warszawa
info@klimat.gov.pl Ministerstwo Klimatu i Środowiska
www.gov.pl/klimat
Działamy zgodnie z EMAS - zarządzając instytucją, dbamy o środowisko
DLŁ-WOFiI.050.43.2025
$Id_dokumentu
Warszawa, 03-04-2025
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację Pani Posłanki Magdaleny Filipek-Sobczak, w sprawie
funkcjonowania PGL Lasy Państwowe, K10INT8669, przedstawiam następujące informacje:
Celem procesu wyznaczania lasów o wiodącej funkcji społecznej (LoWFS) jest
doprowadzenie do sytuacji, gdy wygląd i charakter LoWFS będzie uwzględniał bardzo
wysoki poziom świadczenia usług ekosystemowych, innych niż produkcyjne. To przede
wszystkim funkcje kulturowe, zapewniające warunki do rekreacji, edukacji oraz aktywności
sprzyjających zdrowiu i dobrostanowi psychicznemu. Lasy stanowią przestrzeń sprzyjającą
wypoczynkowi i regeneracji, przyczyniając się do redukcji stresu oraz poprawy jakości życia
mieszkańców, jak również, akumulują i spowalniają spływ wody, regulują klimat,
przeciwdziałają erozji oraz stanowią kluczowe siedliska wspierające różnorodność
biologiczną.
Kryteria wyznaczania lasów o wiodącej funkcji społecznej zostały szeroko opisane
w Wytycznych i Rekomendacjach Ogólnopolskiej Narady o Lasach1. Dokument powstał
jako produkt wielomiesięcznych wspólnych prac przy udziale wszystkich interesariuszy
i stanowi kierunkowe wytyczne dla dalszych prac, których realizacja rozpoczęła się
w styczniu 2025 r.
Podstawowym celem gospodarowania w LoWFS powinna być ochrona i utrzymanie usług
ekosystemowych o charakterze pozaprodukcyjnym, takich jak usługi kulturowe, regulacyjne
i podtrzymujące. Usługa zaopatrzeniowa (głównie rozumiana jako pozyskiwanie drewna)
powinna mieć charakter uzupełniający, być pochodną realizacji zabiegów mających na celu
optymalizację funkcji społecznych lasu, wdrażania planów ochrony obszarów chronionych,
cięć związanych z zachowaniem bezpieczeństwa publicznego lub zapobieganiem
zagrożeniom dla infrastruktury rekreacyjnej i turystycznej.
W 2024 roku w wybranych dużych miastach Polski rozpoczęły prace lokalne zespoły, gdzie
w procesie partycypacyjnym powstają projekty utworzenia LoWFS. Ten pilotażowy proces
będzie kontynuowany – i planowo zakończony - w 2025 roku. W kolejnych latach LoWFS
mogą powstawać w okolicy innych miast i wsi. Nie można zatem obecnie ustalić jaki będzie
obszar LoWFS. Będzie to każdorazowo wynikiem lokalnych obrad i uzgodnień, w procesach
partycypacyjnych. Efekty netto tworzenia LoWFS będą z całą pewnością dodatnie,
ponieważ wartość pozaprodukcyjnych usług ekosystemowych w pobliżu dużych miast
wielokrotnie przewyższa wartość usług produkcyjnych.
1 https://www.gov.pl/attachment/beaf10f8-84ef-4256-8d7b-eb1ecaefab58
-- 1 of 3 --
Zgodnie z ustawą o lasach, cele trwale zrównoważonej gospodarki leśnej to:
(1) zachowanie lasów i korzystnego ich wpływu na klimat, powietrze, wodę, glebę,
warunki życia i zdrowia człowieka oraz na równowagę przyrodniczą;
(2) ochrona lasów, zwłaszcza lasów i ekosystemów leśnych stanowiących naturalne
fragmenty rodzimej przyrody lub lasów szczególnie cennych ze względu na:
a) zachowanie różnorodności przyrodniczej, b) zachowanie leśnych zasobów
genetycznych, c) walory krajobrazowe, d) potrzeby nauki;
(3) ochrony gleb i terenów szczególnie narażonych na zanieczyszczenie
lub uszkodzenie oraz o specjalnym znaczeniu społecznym;
(4) ochrony wód powierzchniowych i głębinowych, retencji zlewni, w szczególności
na obszarach wododziałów i na obszarach zasilania zbiorników wód podziemnych;
(5) produkcji, na zasadzie racjonalnej gospodarki, drewna oraz surowców
i produktów ubocznego użytkowania lasu.
Wspólne działania Ministerstwa Klimatu i Środowiska i Lasów Państwowych polegają na
wzmocnieniu realizacji funkcji 1-4, z troską o zrównoważenie ustawowych celów. Wszystkie
te cele są realizowane przez PGL LP zgodnie z art. 50 ust. 1 ustawy o lasach na zasadzie
samodzielności finansowej. Na większości obszarów będzie dochodziło do pozyskania
drewna, ma być ono jednak pochodną realizacji pozaprodukcyjnych funkcji lasu.
W dniu 8 stycznia 2024 r. Minister Klimatu i Środowiska wydała polecenie Dyrektorowi
Generalnemu Lasów Państwowych, które dotyczyło wstrzymania lub ograniczenia
pozyskania drewna w lasach zarządzanych przez Państwowe Gospodarstwo Leśne Lasy
Państwowe. Polecenie miało charakter interwencyjny. Pilność jego wydania wynikała
z ryzyka bezpowrotnej utraty wartości przyrodniczej unikatowych pod względem
przyrodniczym lasów, w tym na terenach, na których planowane jest ustanowienie różnych
form ochrony przyrody. Objęło ono dziesięć obszarów cennych przyrodniczo kompleksów
leśnych, lasów wykorzystywanych przez wielotysięczne aglomeracje oraz lasów
uzdrowiskowych (Bieszczady, Puszcza Borecka, Puszcza Świętokrzyska, Puszcza
Augustowska, Puszcza Knyszyńska, Puszcza Karpacka, Puszcza Romincka, Trójmiejski Park
Krajobrazowy, a także okolica Iwonicza-Zdroju i Wrocławia). Łączna powierzchnia tych
drzewostanów to ok. 94 tys. ha - 23 357 wydzieleń leśnych w 30 nadleśnictwach,
w 5 regionalnych dyrekcjach Lasów Państwowych (Białystok, Gdańsk, Krosno, Radom
i Wrocław).
Średnia realizacja planu pozyskania w nadleśnictwach objętych poleceniem wyniosła 94%,
wobec średniej ogólnopolskiej 99%. Łączna różnica między planem a jego realizacją w roku
2024 w nadleśnictwach objętych poleceniem wyniosła - 154 tys. m3. Połowa
ww. nadleśnictw zrealizowała min. 98% planu, w tym trzy nadleśnictwa przekroczyły
prognozy: Baligród, Suwałki, Borki. Warto zaznaczyć również, że w nadleśnictwach
nieobjętych moratorium łączna różnica między planem a jego realizacją w roku 2024
wyniosła ponad 380 tys. m3. Wpływ na niższe pozyskanie miała m.in. sytuacja na rynku
drzewnym. Wiele firm z branży drzewnej ze względu na trudności ze zbytem produktów
(m.in. na skutek dekoniunktury na rynku niemieckim i rosnącej konkurencji ze strony Chin)
ograniczyło produkcję, co wiązało się z mniejszym popytem na drewno.
Biorąc pod uwagę najnowsze dane publikowane przez GUS dotyczące średniej ceny
drewna, w roku 2024 nastąpił spadek średniej ceny sprzedaży drewna o 15% w ujęciu rok
do roku (327,4 zł – 2023 rok; 277,4 zł – 2024 rok). Uwzględniając wskaźniki inflacji, średnia
-- 2 of 3 --
cena drewna w cenach stałych z roku 2014 dla pierwszych trzech kwartałów 2024 roku
należy do najniższych dla całego okresu 2014-2024.
Obecna podaż drewna jest bliska szczytowych poziomów w okresie ostatnich 20 lat. W
ubiegłych latach (np. w 2020 r.) odstępstwa od planu wielokrotnie przekraczały te związane
z tzw. moratorium i wzmocnieniem ochrony zasobów przyrodniczych.
Nie potwierdzam informacji o planach wyłączenia 30% powierzchni Lasów Państwowych
z gospodarki leśnej. Taka wartości nigdy nie pojawiła się w żadnych planach, strategiach,
analizach i żadnych innych dokumentach w Ministerstwie Klimatu i Środowiska, ani nawet
w trakcie dyskusji w ramach obrad Ogólnopolskiej Narady o Lasach.
Długofalową strategię dla lasów w Polsce (nie tylko w zarządzie PGL LP) stanowić będzie
Narodowy Program Leśny. Prace nad jego opracowaniem rozpoczną się w bieżącym roku.
Z wyrazami szacunku
Z up. Ministra
Mikołaj Dorożała
Podsekretarz Stanu
Podsekretarz Stanu Mikołaj Dorożała
Ministerstwo Klimatu i Środowiska
/ – podpisany cyfrowo/
Do wiadomości:
Departament Spraw Parlamentarnych w Kancelarii Prezesa Rady Ministrów
-- 3 of 3 --
info@klimat.gov.pl Ministerstwo Klimatu i Środowiska
www.gov.pl/klimat
Działamy zgodnie z EMAS - zarządzając instytucją, dbamy o środowisko
DLŁ-WOFiI.050.43.2025
$Id_dokumentu
Warszawa, 03-04-2025
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację Pani Posłanki Magdaleny Filipek-Sobczak, w sprawie
funkcjonowania PGL Lasy Państwowe, K10INT8669, przedstawiam następujące informacje:
Celem procesu wyznaczania lasów o wiodącej funkcji społecznej (LoWFS) jest
doprowadzenie do sytuacji, gdy wygląd i charakter LoWFS będzie uwzględniał bardzo
wysoki poziom świadczenia usług ekosystemowych, innych niż produkcyjne. To przede
wszystkim funkcje kulturowe, zapewniające warunki do rekreacji, edukacji oraz aktywności
sprzyjających zdrowiu i dobrostanowi psychicznemu. Lasy stanowią przestrzeń sprzyjającą
wypoczynkowi i regeneracji, przyczyniając się do redukcji stresu oraz poprawy jakości życia
mieszkańców, jak również, akumulują i spowalniają spływ wody, regulują klimat,
przeciwdziałają erozji oraz stanowią kluczowe siedliska wspierające różnorodność
biologiczną.
Kryteria wyznaczania lasów o wiodącej funkcji społecznej zostały szeroko opisane
w Wytycznych i Rekomendacjach Ogólnopolskiej Narady o Lasach1. Dokument powstał
jako produkt wielomiesięcznych wspólnych prac przy udziale wszystkich interesariuszy
i stanowi kierunkowe wytyczne dla dalszych prac, których realizacja rozpoczęła się
w styczniu 2025 r.
Podstawowym celem gospodarowania w LoWFS powinna być ochrona i utrzymanie usług
ekosystemowych o charakterze pozaprodukcyjnym, takich jak usługi kulturowe, regulacyjne
i podtrzymujące. Usługa zaopatrzeniowa (głównie rozumiana jako pozyskiwanie drewna)
powinna mieć charakter uzupełniający, być pochodną realizacji zabiegów mających na celu
optymalizację funkcji społecznych lasu, wdrażania planów ochrony obszarów chronionych,
cięć związanych z zachowaniem bezpieczeństwa publicznego lub zapobieganiem
zagrożeniom dla infrastruktury rekreacyjnej i turystycznej.
W 2024 roku w wybranych dużych miastach Polski rozpoczęły prace lokalne zespoły, gdzie
w procesie partycypacyjnym powstają projekty utworzenia LoWFS. Ten pilotażowy proces
będzie kontynuowany – i planowo zakończony - w 2025 roku. W kolejnych latach LoWFS
mogą powstawać w okolicy innych miast i wsi. Nie można zatem obecnie ustalić jaki będzie
obszar LoWFS. Będzie to każdorazowo wynikiem lokalnych obrad i uzgodnień, w procesach
partycypacyjnych. Efekty netto tworzenia LoWFS będą z całą pewnością dodatnie,
ponieważ wartość pozaprodukcyjnych usług ekosystemowych w pobliżu dużych miast
wielokrotnie przewyższa wartość usług produkcyjnych.
1 https://www.gov.pl/attachment/beaf10f8-84ef-4256-8d7b-eb1ecaefab58
-- 1 of 3 --
Zgodnie z ustawą o lasach, cele trwale zrównoważonej gospodarki leśnej to:
(1) zachowanie lasów i korzystnego ich wpływu na klimat, powietrze, wodę, glebę,
warunki życia i zdrowia człowieka oraz na równowagę przyrodniczą;
(2) ochrona lasów, zwłaszcza lasów i ekosystemów leśnych stanowiących naturalne
fragmenty rodzimej przyrody lub lasów szczególnie cennych ze względu na:
a) zachowanie różnorodności przyrodniczej, b) zachowanie leśnych zasobów
genetycznych, c) walory krajobrazowe, d) potrzeby nauki;
(3) ochrony gleb i terenów szczególnie narażonych na zanieczyszczenie
lub uszkodzenie oraz o specjalnym znaczeniu społecznym;
(4) ochrony wód powierzchniowych i głębinowych, retencji zlewni, w szczególności
na obszarach wododziałów i na obszarach zasilania zbiorników wód podziemnych;
(5) produkcji, na zasadzie racjonalnej gospodarki, drewna oraz surowców
i produktów ubocznego użytkowania lasu.
Wspólne działania Ministerstwa Klimatu i Środowiska i Lasów Państwowych polegają na
wzmocnieniu realizacji funkcji 1-4, z troską o zrównoważenie ustawowych celów. Wszystkie
te cele są realizowane przez PGL LP zgodnie z art. 50 ust. 1 ustawy o lasach na zasadzie
samodzielności finansowej. Na większości obszarów będzie dochodziło do pozyskania
drewna, ma być ono jednak pochodną realizacji pozaprodukcyjnych funkcji lasu.
W dniu 8 stycznia 2024 r. Minister Klimatu i Środowiska wydała polecenie Dyrektorowi
Generalnemu Lasów Państwowych, które dotyczyło wstrzymania lub ograniczenia
pozyskania drewna w lasach zarządzanych przez Państwowe Gospodarstwo Leśne Lasy
Państwowe. Polecenie miało charakter interwencyjny. Pilność jego wydania wynikała
z ryzyka bezpowrotnej utraty wartości przyrodniczej unikatowych pod względem
przyrodniczym lasów, w tym na terenach, na których planowane jest ustanowienie różnych
form ochrony przyrody. Objęło ono dziesięć obszarów cennych przyrodniczo kompleksów
leśnych, lasów wykorzystywanych przez wielotysięczne aglomeracje oraz lasów
uzdrowiskowych (Bieszczady, Puszcza Borecka, Puszcza Świętokrzyska, Puszcza
Augustowska, Puszcza Knyszyńska, Puszcza Karpacka, Puszcza Romincka, Trójmiejski Park
Krajobrazowy, a także okolica Iwonicza-Zdroju i Wrocławia). Łączna powierzchnia tych
drzewostanów to ok. 94 tys. ha - 23 357 wydzieleń leśnych w 30 nadleśnictwach,
w 5 regionalnych dyrekcjach Lasów Państwowych (Białystok, Gdańsk, Krosno, Radom
i Wrocław).
Średnia realizacja planu pozyskania w nadleśnictwach objętych poleceniem wyniosła 94%,
wobec średniej ogólnopolskiej 99%. Łączna różnica między planem a jego realizacją w roku
2024 w nadleśnictwach objętych poleceniem wyniosła - 154 tys. m3. Połowa
ww. nadleśnictw zrealizowała min. 98% planu, w tym trzy nadleśnictwa przekroczyły
prognozy: Baligród, Suwałki, Borki. Warto zaznaczyć również, że w nadleśnictwach
nieobjętych moratorium łączna różnica między planem a jego realizacją w roku 2024
wyniosła ponad 380 tys. m3. Wpływ na niższe pozyskanie miała m.in. sytuacja na rynku
drzewnym. Wiele firm z branży drzewnej ze względu na trudności ze zbytem produktów
(m.in. na skutek dekoniunktury na rynku niemieckim i rosnącej konkurencji ze strony Chin)
ograniczyło produkcję, co wiązało się z mniejszym popytem na drewno.
Biorąc pod uwagę najnowsze dane publikowane przez GUS dotyczące średniej ceny
drewna, w roku 2024 nastąpił spadek średniej ceny sprzedaży drewna o 15% w ujęciu rok
do roku (327,4 zł – 2023 rok; 277,4 zł – 2024 rok). Uwzględniając wskaźniki inflacji, średnia
-- 2 of 3 --
cena drewna w cenach stałych z roku 2014 dla pierwszych trzech kwartałów 2024 roku
należy do najniższych dla całego okresu 2014-2024.
Obecna podaż drewna jest bliska szczytowych poziomów w okresie ostatnich 20 lat. W
ubiegłych latach (np. w 2020 r.) odstępstwa od planu wielokrotnie przekraczały te związane
z tzw. moratorium i wzmocnieniem ochrony zasobów przyrodniczych.
Nie potwierdzam informacji o planach wyłączenia 30% powierzchni Lasów Państwowych
z gospodarki leśnej. Taka wartości nigdy nie pojawiła się w żadnych planach, strategiach,
analizach i żadnych innych dokumentach w Ministerstwie Klimatu i Środowiska, ani nawet
w trakcie dyskusji w ramach obrad Ogólnopolskiej Narady o Lasach.
Długofalową strategię dla lasów w Polsce (nie tylko w zarządzie PGL LP) stanowić będzie
Narodowy Program Leśny. Prace nad jego opracowaniem rozpoczną się w bieżącym roku.
Z wyrazami szacunku
Z up. Ministra
Mikołaj Dorożała
Podsekretarz Stanu
Podsekretarz Stanu Mikołaj Dorożała
Ministerstwo Klimatu i Środowiska
/ – podpisany cyfrowo/
Do wiadomości:
Departament Spraw Parlamentarnych w Kancelarii Prezesa Rady Ministrów
-- 3 of 3 --