Interpelacja nr 8667
Interpelacja w sprawie nowelizacji Kodeksu karnego dotyczącej rozszerzenia katalogu przestępstw motywowanych nienawiścią
Zgłaszający:
•
Adresat:
Sprawiedliwość i Sądy (100%)
Obrona i Bezpieczeństwo (35%)
Infrastruktura i Transport (30%)
Edukacja i Szkolnictwo (30%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie nowelizacji Kodeksu karnego dotyczącej rozszerzenia katalogu przestępstw motywowanych nienawiścią
Interpelacja nr 8667
do ministra sprawiedliwości
w sprawie nowelizacji Kodeksu karnego dotyczącej rozszerzenia katalogu przestępstw motywowanych nienawiścią
Zgłaszający: Magdalena Filipek-Sobczak
Data wpływu: 17-03-2025
Szanowny Panie Ministrze,
w związku z uchwaleniem przez Sejm RP nowelizacji Kodeksu karnego dotyczącej rozszerzenia katalogu przestępstw motywowanych nienawiścią, zwracam się z prośbą o udzielenie szczegółowych informacji na temat tej zmiany oraz jej potencjalnych konsekwencji dla wolności słowa i debaty publicznej w Polsce.
Nowelizacja Kodeksu karnego wprowadza rozszerzenie katalogu przestępstw z nienawiści o nowe przesłanki, takie jak orientacja seksualna, wiek, płeć i niepełnosprawność. Zmiana ta ma na celu objęcie ochroną prawną grup społecznych narażonych na dyskryminację i przemoc motywowaną uprzedzeniami.
Przeciwnicy nowelizacji wyrażali obawy, że rozszerzenie katalogu przestępstw z nienawiści może prowadzić do ograniczenia wolności słowa i wprowadzenia cenzury. Argumentowano, że nowe przepisy mogą być wykorzystywane do tłumienia krytyki wobec określonych grup społecznych oraz ich postulatów politycznych.
W związku z powyższym proszę o odpowiedź na następujące pytania:
Jakie konkretne działania podejmie Ministerstwo Sprawiedliwości, aby zapewnić, że nowelizacja Kodeksu karnego dotycząca mowy nienawiści nie będzie prowadzić do ograniczenia wolności słowa i wprowadzenia cenzury w debacie publicznej?
Czy ministerstwo planuje opracowanie wytycznych dla prokuratorów i sędziów w celu jednoznacznego interpretowania nowych przepisów, aby uniknąć ich nadużywania lub błędnej interpretacji?
Jakie mechanizmy kontrolne zostaną wprowadzone, aby monitorować i oceniać wpływ nowelizacji na praktykę wymiaru sprawiedliwości oraz na wolność wypowiedzi w Polsce?
Czy ministerstwo przewiduje przeprowadzenie kampanii informacyjnej dla obywateli na temat nowych przepisów, aby zwiększyć świadomość społeczną i zapobiec potencjalnym nadużyciom?
W jaki sposób ministerstwo zamierza zapewnić równowagę między ochroną grup narażonych na przestępstwa z nienawiści a ochroną konstytucyjnie gwarantowanej wolności słowa?
Z poważaniem
Magdalena Filipek-Sobczak
Poseł na Sejm RP
Interpelacja nr 8667
do ministra sprawiedliwości
w sprawie nowelizacji Kodeksu karnego dotyczącej rozszerzenia katalogu przestępstw motywowanych nienawiścią
Zgłaszający: Magdalena Filipek-Sobczak
Data wpływu: 17-03-2025
Szanowny Panie Ministrze,
w związku z uchwaleniem przez Sejm RP nowelizacji Kodeksu karnego dotyczącej rozszerzenia katalogu przestępstw motywowanych nienawiścią, zwracam się z prośbą o udzielenie szczegółowych informacji na temat tej zmiany oraz jej potencjalnych konsekwencji dla wolności słowa i debaty publicznej w Polsce.
Nowelizacja Kodeksu karnego wprowadza rozszerzenie katalogu przestępstw z nienawiści o nowe przesłanki, takie jak orientacja seksualna, wiek, płeć i niepełnosprawność. Zmiana ta ma na celu objęcie ochroną prawną grup społecznych narażonych na dyskryminację i przemoc motywowaną uprzedzeniami.
Przeciwnicy nowelizacji wyrażali obawy, że rozszerzenie katalogu przestępstw z nienawiści może prowadzić do ograniczenia wolności słowa i wprowadzenia cenzury. Argumentowano, że nowe przepisy mogą być wykorzystywane do tłumienia krytyki wobec określonych grup społecznych oraz ich postulatów politycznych.
W związku z powyższym proszę o odpowiedź na następujące pytania:
Jakie konkretne działania podejmie Ministerstwo Sprawiedliwości, aby zapewnić, że nowelizacja Kodeksu karnego dotycząca mowy nienawiści nie będzie prowadzić do ograniczenia wolności słowa i wprowadzenia cenzury w debacie publicznej?
Czy ministerstwo planuje opracowanie wytycznych dla prokuratorów i sędziów w celu jednoznacznego interpretowania nowych przepisów, aby uniknąć ich nadużywania lub błędnej interpretacji?
Jakie mechanizmy kontrolne zostaną wprowadzone, aby monitorować i oceniać wpływ nowelizacji na praktykę wymiaru sprawiedliwości oraz na wolność wypowiedzi w Polsce?
Czy ministerstwo przewiduje przeprowadzenie kampanii informacyjnej dla obywateli na temat nowych przepisów, aby zwiększyć świadomość społeczną i zapobiec potencjalnym nadużyciom?
W jaki sposób ministerstwo zamierza zapewnić równowagę między ochroną grup narażonych na przestępstwa z nienawiści a ochroną konstytucyjnie gwarantowanej wolności słowa?
Z poważaniem
Magdalena Filipek-Sobczak
Poseł na Sejm RP
Odpowiedź urzędowa
Sekretarz stanu Arkadiusz Myrcha
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Bardzo konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
15%
Konkretność
85%
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
Twarde liczby / kwoty
0 kwot, 0 %
Precyzyjne daty
4
Odpowiedź na punkty
✓ Tak (Ad 1, Pkt...)
Gęstość faktów
4.8 / 1k zn.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (4)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
5008 znaków
+48 22 52 12 888 Al. Ujazdowskie 11
kontakt@ms.gov.pl 00-950 Warszawa P-33
www.gov.pl/sprawiedliwosc
Sekretarz Stanu
Arkadiusz Myrcha
BK-VII.0520.127.2025
Warszawa, 10 kwietnia 2025 r.
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
przekazuję odpowiedź na interpelację nr 8667 skierowaną do Ministra Sprawiedliwości
przez Panią Posłankę Magdalenę Filipek-Sobczak w sprawie nowelizacji Kodeksu karnego
dotyczącej rozszerzenia katalogu przestępstw motywowanych nienawiścią.
Przygotowany w Ministerstwie Sprawiedliwości projekt ustawy o zmianie ustawy Kodeks
karny został uchwalony przez Sejm RP 6 marca 2025 roku (druk nr 876). Ustawa została
przekazana do podpisu Prezydentowi RP:
Druk nr 876 - Sejm Rzeczypospolitej Polskiej
Celem ustawy jest:
- wzmocnienie ochrony przed przestępczymi zachowaniami motywowanymi przesłankami
dyskryminacyjnymi ze względu na niepełnosprawność, wiek, płeć i orientację seksualną,
- zapewnienie pełniejszej realizacji konstytucyjnego zakazu dyskryminacji ze względu
na jakąkolwiek przyczynę, a także realizacji międzynarodowych zaleceń w zakresie
standardu ochrony przed mową nienawiści i przestępstwami z nienawiści,
- skuteczniejsze i bardziej efektywne ściganie czynów motywowanych przesłankami
dyskryminacyjnymi oraz zwiększenie ochrony prawnokarnej pokrzywdzonych takimi
czynami,
-- 1 of 3 --
2
- zagwarantowanie pełnej ochrony wszystkim grupom mniejszościowym szczególnie
narażonym na dyskryminację, uprzedzenia i przemoc,
- realizacja roli państwa nie tylko w zapobieganiu wszelkim przejawom dyskryminacji
przez podnoszenie świadomości społecznej i edukację antydyskryminacyjną, ale także
ochrona pokrzywdzonych przestępstwami przez stworzenie skutecznego systemu sankcji
karnych.
Ad 1 i 5
Uchwalona ustawa w żaden sposób – w zakresie wolności słowa – nie zmienia obecnego
stanu prawnego. Wolność słowa niezmiennie jest zagwarantowana Konstytucją RP
i aktami międzynarodowymi. Nie wprowadza również zmian w zakresie tego, że czynności
polegające na stosowaniu przemocy, groźby bezprawnej, znieważeniu czy naruszeniu
nietykalności cielesnej nie mogą być traktowane jako „prowadzenie debaty publicznej w
dobrej wierze”. Innymi słowy, celem przyjętych przez Sejm zmian nie jest w żadnym razie
zdławienie debaty publicznej czy też jakakolwiek cenzura wolności słowa.
W dalszym ciągu wyrażanie stanowisk, opinii, w tym także krytycznych i dosadnych, będzie
korzystało z ochrony art. 54 Konstytucji RP oraz art. 10 Konwencji o ochronie praw
człowieka i podstawowych wolności dopóki (tak, jak obecnie) nie będą one stanowić
znieważenia albo groźby bezprawnej.
W tym kontekście przyjęte regulacje, poszerzające pole kryminalizacji, zarówno w zakresie
przesłanek dyskryminacyjnych, jak i osób i grup objętych ochroną, mają służyć
wzmocnieniu tej ochrony. Pierwszorzędnym obowiązkiem demokratycznego państwa
prawnego jest przecież zapewnienie bezpieczeństwa i porządku publicznego, ochrony
moralności publicznej oraz wolności i praw innych osób.
Co więcej, granicą wolności słowa jest właśnie mowa nienawiści. Tym samym nie dochodzi
tu do kolizji dóbr, o których mowa w art. 31 ust. 3 Konstytucji RP (a w konsekwencji
naruszenia zasady proporcjonalności), albowiem mowa nienawiści nie jest dobrem
podlegającym jakiejkolwiek ochronie.
-- 2 of 3 --
3
Głównym celem ustawy jest tym samym eliminacja wszelkich przejawów określonych
zachowań motywowanych nienawiścią, a w konsekwencji wyrugowanie mowy nienawiści
z przestrzeni publicznej bez uszczerbku dla wolności słowa i wolności prowadzenia debaty
publicznej.
Ad 2
Prokurator Generalny 5 marca 2025 roku wydał wytyczne w zakresie prowadzenia
postępowań o przestępstwa motywowane uprzedzeniami:
https://www.gov.pl/web/prokuratura-krajowa/wytyczne-prokuratora-generalnego-w-
zakresie-prowadzenia-postepowan-o-przestepstwa-motywowane-uprzedzeniami
Uprawnienie Prokuratora Generalnego do wydania wytycznych dla prokuratorów
przewiduje art. 13 § 1 ustawy z dnia 28 stycznia 2016 r. Prawo o prokuraturze (Dz. U. 2024
r. poz. 390 ze zm.).
Ad 3
Mechanizmem kontroli w pierwszej kolejności będzie kontrola instancyjna prowadzona
przez sądy odwoławcze oraz kontrola orzeczeń przez Sąd Najwyższy. Miernikiem służącym
ewaluacji nowelizacji będą też dane statystyczne gromadzone przez Prokuraturę Krajową
oraz Ministerstwo Sprawiedliwości w zakresie obowiązkowych informacji
przekazywanych przez sądy do Krajowego Rejestru Karnego.
Zgodnie z Oceną Skutków Regulacji (OSR), przeprowadzenie ewaluacji efektów ustawy
będzie mogło nastąpić po upływie roku od jej wejścia w życie w oparciu o wpływ spraw
dotyczących popełnionych przestępstw określonych w art. 119 § 1 k.k., art. 256 § 1 k.k.
oraz art. 257 k.k. do sądów, jednostek organizacyjnych prokuratury i Policji.
Ad 4
Ustawa jeszcze nie weszła w życie – czeka na podpis Prezydenta. Nie wyklucza to jednak
możliwości podejmowania działań służących walce z mową nienawiści.
Z wyrazami szacunkuArkadiusz Myrcha /podpisano elektronicznie/
-- 3 of 3 --
kontakt@ms.gov.pl 00-950 Warszawa P-33
www.gov.pl/sprawiedliwosc
Sekretarz Stanu
Arkadiusz Myrcha
BK-VII.0520.127.2025
Warszawa, 10 kwietnia 2025 r.
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
przekazuję odpowiedź na interpelację nr 8667 skierowaną do Ministra Sprawiedliwości
przez Panią Posłankę Magdalenę Filipek-Sobczak w sprawie nowelizacji Kodeksu karnego
dotyczącej rozszerzenia katalogu przestępstw motywowanych nienawiścią.
Przygotowany w Ministerstwie Sprawiedliwości projekt ustawy o zmianie ustawy Kodeks
karny został uchwalony przez Sejm RP 6 marca 2025 roku (druk nr 876). Ustawa została
przekazana do podpisu Prezydentowi RP:
Druk nr 876 - Sejm Rzeczypospolitej Polskiej
Celem ustawy jest:
- wzmocnienie ochrony przed przestępczymi zachowaniami motywowanymi przesłankami
dyskryminacyjnymi ze względu na niepełnosprawność, wiek, płeć i orientację seksualną,
- zapewnienie pełniejszej realizacji konstytucyjnego zakazu dyskryminacji ze względu
na jakąkolwiek przyczynę, a także realizacji międzynarodowych zaleceń w zakresie
standardu ochrony przed mową nienawiści i przestępstwami z nienawiści,
- skuteczniejsze i bardziej efektywne ściganie czynów motywowanych przesłankami
dyskryminacyjnymi oraz zwiększenie ochrony prawnokarnej pokrzywdzonych takimi
czynami,
-- 1 of 3 --
2
- zagwarantowanie pełnej ochrony wszystkim grupom mniejszościowym szczególnie
narażonym na dyskryminację, uprzedzenia i przemoc,
- realizacja roli państwa nie tylko w zapobieganiu wszelkim przejawom dyskryminacji
przez podnoszenie świadomości społecznej i edukację antydyskryminacyjną, ale także
ochrona pokrzywdzonych przestępstwami przez stworzenie skutecznego systemu sankcji
karnych.
Ad 1 i 5
Uchwalona ustawa w żaden sposób – w zakresie wolności słowa – nie zmienia obecnego
stanu prawnego. Wolność słowa niezmiennie jest zagwarantowana Konstytucją RP
i aktami międzynarodowymi. Nie wprowadza również zmian w zakresie tego, że czynności
polegające na stosowaniu przemocy, groźby bezprawnej, znieważeniu czy naruszeniu
nietykalności cielesnej nie mogą być traktowane jako „prowadzenie debaty publicznej w
dobrej wierze”. Innymi słowy, celem przyjętych przez Sejm zmian nie jest w żadnym razie
zdławienie debaty publicznej czy też jakakolwiek cenzura wolności słowa.
W dalszym ciągu wyrażanie stanowisk, opinii, w tym także krytycznych i dosadnych, będzie
korzystało z ochrony art. 54 Konstytucji RP oraz art. 10 Konwencji o ochronie praw
człowieka i podstawowych wolności dopóki (tak, jak obecnie) nie będą one stanowić
znieważenia albo groźby bezprawnej.
W tym kontekście przyjęte regulacje, poszerzające pole kryminalizacji, zarówno w zakresie
przesłanek dyskryminacyjnych, jak i osób i grup objętych ochroną, mają służyć
wzmocnieniu tej ochrony. Pierwszorzędnym obowiązkiem demokratycznego państwa
prawnego jest przecież zapewnienie bezpieczeństwa i porządku publicznego, ochrony
moralności publicznej oraz wolności i praw innych osób.
Co więcej, granicą wolności słowa jest właśnie mowa nienawiści. Tym samym nie dochodzi
tu do kolizji dóbr, o których mowa w art. 31 ust. 3 Konstytucji RP (a w konsekwencji
naruszenia zasady proporcjonalności), albowiem mowa nienawiści nie jest dobrem
podlegającym jakiejkolwiek ochronie.
-- 2 of 3 --
3
Głównym celem ustawy jest tym samym eliminacja wszelkich przejawów określonych
zachowań motywowanych nienawiścią, a w konsekwencji wyrugowanie mowy nienawiści
z przestrzeni publicznej bez uszczerbku dla wolności słowa i wolności prowadzenia debaty
publicznej.
Ad 2
Prokurator Generalny 5 marca 2025 roku wydał wytyczne w zakresie prowadzenia
postępowań o przestępstwa motywowane uprzedzeniami:
https://www.gov.pl/web/prokuratura-krajowa/wytyczne-prokuratora-generalnego-w-
zakresie-prowadzenia-postepowan-o-przestepstwa-motywowane-uprzedzeniami
Uprawnienie Prokuratora Generalnego do wydania wytycznych dla prokuratorów
przewiduje art. 13 § 1 ustawy z dnia 28 stycznia 2016 r. Prawo o prokuraturze (Dz. U. 2024
r. poz. 390 ze zm.).
Ad 3
Mechanizmem kontroli w pierwszej kolejności będzie kontrola instancyjna prowadzona
przez sądy odwoławcze oraz kontrola orzeczeń przez Sąd Najwyższy. Miernikiem służącym
ewaluacji nowelizacji będą też dane statystyczne gromadzone przez Prokuraturę Krajową
oraz Ministerstwo Sprawiedliwości w zakresie obowiązkowych informacji
przekazywanych przez sądy do Krajowego Rejestru Karnego.
Zgodnie z Oceną Skutków Regulacji (OSR), przeprowadzenie ewaluacji efektów ustawy
będzie mogło nastąpić po upływie roku od jej wejścia w życie w oparciu o wpływ spraw
dotyczących popełnionych przestępstw określonych w art. 119 § 1 k.k., art. 256 § 1 k.k.
oraz art. 257 k.k. do sądów, jednostek organizacyjnych prokuratury i Policji.
Ad 4
Ustawa jeszcze nie weszła w życie – czeka na podpis Prezydenta. Nie wyklucza to jednak
możliwości podejmowania działań służących walce z mową nienawiści.
Z wyrazami szacunkuArkadiusz Myrcha /podpisano elektronicznie/
-- 3 of 3 --