Interpelacja w sprawie wysokości rent socjalnych
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 8663
do ministra rodziny, pracy i polityki społecznej
w sprawie wysokości rent socjalnych
Zgłaszający: Franciszek Sterczewski
Data wpływu: 17-03-2025
Szanowna Pani Ministro,
od wielu lat Polska boryka się z problemem zbyt niskich zasiłków. Okazuje się, że osoby najbardziej potrzebujące wsparcia państwa mają największe problemy z otrzymaniem go. Częściowo wynika to z samych kwot zasiłków, częściowo zaś z samego systemu, który w praktyce powoduje konieczność składania kolejnych sum, by uzyskać finanse pozwalające na przeżycie.
W ostatnim czasie rząd wprowadził pewne zmiany w tym zakresie – renta wdowia, renta socjalna, waloryzacja progów dochodowych to ważne działania. Ale nadal nie uzdrowiły one całego skomplikowanego systemu naczyń połączonych, tj. oddziałujących na siebie wzajemnie zasiłków. Jeden z nadal występujących problemów dotyczy dodatku dopełniającego do renty socjalnej. Obowiązująca od niedawna ustawa z 27 września 2024 r. o zmianie ustawy o rencie socjalnej oraz niektórych innych ustaw wprowadziła do ustawy o rencie socjalnej to rozwiązanie. Jest ono odpowiedzią na zbyt niskie renty socjalne. Dodatek ten będzie przysługiwał osobom uprawnionym do renty socjalnej, które jednocześnie mają orzeczenie o całkowitej niezdolności do pracy oraz do samodzielnej egzystencji. Pierwsza wypłata dodatku ma nastąpić w maju 2025 r. z wyrównaniem od stycznia tego roku.
Jest to rozwiązanie kompromisowe, nie w pełni zgodne z projektem obywatelskim, które poparłem na etapie prac parlamentarnych i które nadal uważam za przynajmniej częściową poprawę warunków osób pobierających renty socjalne. Jednak do mojego biura poselskiego zgłaszają się osoby, które wykazują wady wprowadzonej zmiany. Szczególnie poważnym zarzutem jest ten odnoszący się do dyskryminacji osób niemających zaświadczenia o niezdolności do samodzielnej egzystencji. W obecnym stanie prawnym ich renty nie ulegną oczekiwanemu wzrostowi do wysokości płacy minimalnej i pozostaną w wysokości 1878,91 zł. Taka sytuacja jest też dość wyjątkowa, ponieważ zazwyczaj wsparcie rencistów socjalnych wiązało się po prostu z waloryzacją rent, która poprawiała sytuację wszystkich, bez względu na ich stan zdrowia i poziom samodzielności.
Środowisko to zaznacza także, że osoby pobierające rentę socjalną nie miały możliwości normalnego startu w dorosłe życie z uwagi na niepełnosprawność, która powstała we wczesnym dzieciństwie lub przed 18 rokiem życia. Zatem są w całości zdani na wsparcie państwa, które aktualnie wydaje się zbyt małe. Do standardowych bieżących wydatków dodać trzeba bowiem koszty leczenia, rehabilitacji i materiałów z nimi związanych.
W związku z powyższym zwracam się do Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z następującymi pytaniami:
1. Czy jest planowana generalna podwyżka rent socjalnych? Jeśli tak, to kiedy i w jakiej wysokości?
2. Jakie działania są lub będą podjęte w celu poprawy sytuacji rencistów socjalnych niemających orzeczenia o niezdolności do samodzielnej egzystencji?
3. Czy jest planowane stopniowe rozszerzanie grupy podmiotów uprawnionych do dodatku dopełniającego?
Z poważaniem Franciszek Sterczewski
Sekretarz stanu Łukasz Krasoń
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Podaje wskaźniki procentowe (1)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (5)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
8226 znakówinfo@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
BM-II.059.1.136.2025
Warszawa, /elektroniczny znacznik czasu/
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelacje poselską nr 8663 Pana Posła Franciszka Sterczewskiego
„w sprawie wysokości rent socjalnych”, proszę przyjąć poniższe wyjaśnienia.
Odpowiadając na pytanie dotyczące planowanych podwyżek rent socjalnych informuję, że
renta socjalna wynosi 100% kwoty najniższej renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy
ustalonej i podwyższonej zgodnie z przepisami ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r.
o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1631).
Przesłanki przyznania świadczenia w postaci renty socjalnej reguluje ustawa z dnia 27
czerwca 2003 r. o rencie socjalnej (Dz.U. z 2023 r. poz. 2194 oraz z 2024 r. poz. 1615). Na jej
podstawie renta socjalna przysługuje osobie pełnoletniej całkowicie niezdolnej do pracy
z powodu naruszenia sprawności organizmu, które powstało:
przed ukończeniem 18. roku życia,
w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej — przed ukończeniem 25. roku życia,
w trakcie kształcenia w szkole doktorskiej, studiów doktoranckich lub aspirantury
naukowej.
Całkowicie niezdolną do pracy jest osoba, która utraciła zdolność do wykonywania
jakiejkolwiek pracy. Ustalenia całkowitej niezdolności do pracy dokonuje lekarz orzecznik
Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, na zasadach i w trybie określonych w ustawie z dnia 17
grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.
Wskazane przesłanki nabycia prawa do renty socjalnej oznaczają, że jest ona przeznaczona
dla osób, które z powodu wcześnie powstałej niezdolności do pracy nie miały możliwości
podjęcia pracy zawodowej i nabycia własnych uprawnień do renty z tytułu niezdolności do
pracy, a niekiedy zdobycia jakichkolwiek kwalifikacji zawodowych.
Od 1 marca br. kwota renty socjalnej wynosi 1878,91 zł. Obecnie w Ministerstwie Rodziny,
Pracy i Polityki Społecznej nie są prowadzone prace w kierunku zwiększenia kwoty renty
socjalnej poza coroczną waloryzacją tego świadczenia.
Osoby znajdujące się w trudnej sytuacji życiowej i dochodowej mogą korzystać ze wsparcia
świadczonego w ramach systemu pomocy społecznej, będącej instytucją polityki społecznej
państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji
życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby
i możliwości.
Rolą pomocy społecznej jest w pierwszej kolejności wspieranie osoby lub rodziny
w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia potrzeb bytowych, tak by stała się ona
samowystarczalna. Rodzaj, forma i wymiar świadczenia powinny być odpowiednie do
okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy, zaś potrzeby osób i rodzin z niej
-- 1 of 3 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
korzystających winny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się
w możliwościach pomocy społecznej. Wśród przesłanek umożliwiających uzyskanie pomocy
wymienić należy miedzy innymi niepełnosprawność i długotrwałą lub ciężką chorobę.
W systemie pomocy społecznej występują różnorodne świadczenia, o charakterze
pieniężnym (zasiłki) i niepieniężnym (np. usługi opiekuńcze, pobyt i usługi w ośrodkach
wsparcia, poradnictwo specjalistyczne).
O ile przyznanie prawa do świadczenia pieniężnego z pomocy społecznej uzależnione jest od
spełnienia kryteriów dochodowych, prawo do świadczeń niepieniężnych jest od nich
zasadniczo niezależne. W niektórych sytuacjach świadczenia (usługi) przyznawane są pod
warunkiem całkowitej lub częściowej odpłatności, przy czym odpłatność zależy od
wysokości dochodu świadczeniobiorcy i jego rodziny.
W każdym przypadku o tym, czy dana osoba lub rodzina kwalifikuje się do otrzymania
świadczeń z pomocy społecznej (również w kwestii ich zakresu i formy) decyduje - na
podstawie informacji zebranych podczas rodzinnego wywiadu środowiskowego,
przeprowadzanego przez pracownika socjalnego - kierownik ośrodka pomocy społecznej.
Od wydanej decyzji przysługuje prawo wniesienia odwołania do samorządowego kolegium
odwoławczego.
Świadczenia z systemu pomocy społecznej udzielane są, co do zasady, na wniosek osoby
zainteresowanej. Sytuacja każdej osoby lub rodziny wymagającej wsparcia rozpatrywana
jest indywidualnie, a pomoc powinna być odpowiednia do zdiagnozowanych potrzeb,
wynikających z trudnej sytuacji, w jakiej dana osoba lub rodzina się znajduje.
W Ministerstwie Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej podejmowane są liczne działania
zmierzające do poprawy jakości życia osób z niepełnosprawnościami. Inicjatywy legislacyjne
uwzględniają przede wszystkim fakt istotnego zróżnicowania tej grupy, w zakresie
ponoszenia dodatkowych kosztów związanych m.in. z leczeniem czy rehabilitacją.
W Ministerstwie dokłada się wszelkich starań, by oferowane wsparcie odpowiadało na te
potrzeby w jak największym stopniu.
Należy wskazać na przygotowane w resorcie inicjatywy ustawodawcze, przewidujące
dodatkowe wsparcie dla osób z niepełnosprawnościami. W celu pokrycia kosztów opieki
oraz rehabilitacji osoby niepełnosprawnej, przygotowano Ustawę z dnia 7 lipca 2023 r.
o świadczeniu wspierającym (Dz. U. poz. 1429, z późn. zm.). Akt ten wszedł w życie 1 stycznia
2024 r. Świadczenie wspierające przysługuje osobie, która ukończyła 18 roku życia i posiada
decyzję ustalającą poziom potrzeby wsparcia, o której mowa ustawie z dnia 27 sierpnia r.
o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, jeżeli
potrzebę wsparcia określono w jej przypadku na poziomie od 70 do 100 punktów w skali.
W zależności od ustalonego poziomu potrzeby wsparcia, osobie przysługuje określona
ustawowo kwota wsparcia. Celem świadczenia wspierającego jest udzielenie
świadczeniobiorcom pomocy służącej częściowemu pokryciu wydatków związanych
z zaspokojeniem ich szczególnych potrzeb życiowych.
Osoba zainteresowana otrzymaniem wsparcia powinna złożyć wniosek do wojewódzkiego
zespołu do spraw orzekania o niepełnosprawności, wydającego decyzję ustalającą poziom
potrzeby wsparcia, a po jej otrzymaniu zawnioskować o świadczenie wspierające do Zakładu
Ubezpieczeń Społecznych.
-- 2 of 3 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
W Ministerstwie Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej przygotowano również projekt ustawy
o asystencji osobistej osób z niepełnosprawnościami, której podstawowym zamierzeniem
jest systemowe uregulowanie dostępu do przedmiotowej formy pomocy, co umożliwi
osobom wymagającym intensywnego wsparcia realizowanie ich prawa do niezależnego
życia. Usługa asystencji osobistej, polegająca na indywidualnym wsparciu osób
z niepełnosprawnościami w wykonywaniu codziennych czynności ma na celu ich aktywne
włączenie i umożliwienie im pełnego udziału w życiu społecznym i zawodowym.
Wprowadzenie tych rozwiązań stanowi realizację prawa osób z niepełnosprawnościami do
niezależnego życia i pełnego włączenia w społeczność lokalną, o którym mowa w art. 19
Konwencji ONZ o Prawach Osób z Niepełnosprawnościami, ratyfikowanej przez Polskę
w 2012 r. Projekt jest na etapie uzgodnień międzyresortowych, opiniowania i konsultacji
publicznych.
W Ministerstwie Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej przygotowywane są dodatkowe
rozwiązania legislacyjne, dotyczące osób z orzeczoną całkowitą niezdolnością do pracy
i samodzielnej egzystencji, pobierających inne świadczenia niż renta socjalna. Opracowano
założenia projektu ustawy o dodatku dopełniającym dla osób pobierających rentę z tytułu
niezdolności do pracy i złożono wniosek o wpis projektu do Wykazu prac legislacyjnych Rady
Ministrów. Zgodnie z ustaleniami Zespołu do Spraw Programowania Prac Rządu Kancelarii
Prezesa Rady Ministrów, zagadnienie to wymaga pogłębionej analizy. Obecnie trwają w tym
zakresie uzgodnienia z Ministerstwem Finansów.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
Łukasz Krasoń
Pełnomocnik Rządu ds. Osób Niepełnosprawnych
Sekretarz Stanu
/-kwalifikowany podpis elektroniczny-/
-- 3 of 3 --